|
مريم جعفري
شهربازي ها همواره زيباترين خاطرات كودكي افراد را رقم مي زنند، هيجان سوارشدن بر وسيله هاي بازي بخصوص وسايل برقي نه

تنها از سوي افراد كم سن و سال مورد استقبال قرار مي گيرد، بلكه بزرگترها را هم پاي كار مي كشاند.
ترن هوايي، سفينه، رنجر، چرخ و فلك و... با حركتهاي دوراني و سريع لحظات خوشايندي را ثبت مي كنند. صداي جيغ هاي هيجاني دهها متر دورتر از شهربازي ديگران را هم وسوسه مي كند. اما تصور اينكه تنها يك اختلال فني در يكي از اين دستگاهها كه تعداد زيادي از افراد را سوار كرده و مي تواند در چند ثانيه زيباترين لحظات را به دلهره آورترين خاطره تبديل كند، بر لزوم بالابردن ضريب ايمني اين مراكز تأكيد مي كند.
مرگ كودك چهار ساله در تونل وحشت كه در سيزدهمين روز فروردين ماه رخ داد يكي از اين حوادث تلخ است. در اين حادثه كودك 4 ساله از داخل ترن شهربازي مشهد به بيرون افتاد و با گرفتار شدن در زير چرخهاي ترن تونل وحشت جان باخت.
اين پسر بچه چهار ساله پس از سقوط از ترن شهربازي، زير چرخهاي قطار گرفتار شد و جان خود را از دست داد. اين در حالي است كه 2 ساعت بعد از اين حادثه يك صندلي پرنده در يكي از مراكز تفريحي تهرانسر، از محل خود خارج و پرتاب شد. در اين حادثه زن و شوهر جواني كه به همراه يك كودك خردسال روي يكي از صندلي ها نشسته بودند، فريادزنان به فاصله چند متري پرتاب شدند و قبل از آنكه بتوانند واكنشي از خود نشان دهند، با شدت به حصارها و درختان كنار محوطه برخورد كرده و خونين و زخمي بر زمين افتادند.
خانواده و اقوام زن و شوهر جوان و كودك همراه آنها، ناباورانه به سمت محوطه اي كه جسم خونين اين 3 نفر كه از ارتفاعي نزديك به 3 متر با شدت به زمين خورده و بيهوش شده بودند، تلاش كردند آنها را به بيمارستان برسانند و دقايقي بعد، به هر زحمتي بود آنها را به بيمارستان انتقال دادند.
وقوع حوادث مشابه در مراكز تفريحي در سالهاي گذشته به استاندارد نبودن دستگاههاي بازي و پايين بودن ضريب ايمني اين مراكز صحه مي گذارد.
ضوابط كامل و جامعي در ارتباط با مراكز تفريحي وجود ندارد
«در شرايط فعلي استانداردها و ضوابط كامل و جامعي در ارتباط با مراكز تفريحي وجود ندارد، يا اگر هم وجود داشته باشد بسيار ناقص است. اينها بخشي از اظهارات مهندس داوود براتي، معاون حفاظت و پيشگيري از حريق و حوادث سازمان آتش نشاني و خدمات ايمني تهران است.
وي در گفتگو با خبرنگار ما با تأكيد بر اينكه حتي قوانين موجود مربوط به ايمني نيز به درستي رعايت نمي شود، مي گويد: بسياري از پيمانكاران در مراكز تفريحي حداقل آموزشها را نيز فرا نگرفته اند و به دليل نواقصي كه در طراحي ها و سرويس و نگهداري دستگاههاي بازي وجود دارد، مي توان گفت وضعيت ايمني در اين مراكز در سطح نامطلوبي قرار دارد.
اين كارشناس ايمني اضافه مي كند: در اين موارد سازمان آتش نشاني كه نجات جان مردم هدفش است و هزينه زيادي براي اين كار متحمل مي شود، رويكرد پيشگيري از حوادث را به عنوان مهمترين گام مدنظر قرار داده است، اما اين كار بدون همكاري سازمانهاي مربوط و به تنهايي امكان ناپذير است.
نكته قابل توجه آنكه مراكز تفريحي خود به چند دسته بوستانها و فضاهاي سبز، شهربازي ها، مجموعه هاي ورزشي و... تقسيم مي شوند و هر يك نيز ضوابط خاص خودشان را دارند.
بايد در وسايل بازي استانداردها و ضوابط در مراحل طراحي، جانمايي دستگاهها و اصول سرويس دهي و نگهداري از آنها رعايت شود.
به گفته معاون حفاظت و پيشگيري از حريق و حوادث آتش نشاني تهران در اين ميان اقدامها و فعاليتهايي در جهت تأمين ايمني در مراكز تفريحي با همكاري اين سازمان انجام شده است و امدادگران آتش نشاني آمادگي دارند در تمامي زمينه ها همكاري كنند.
سازمان آتش نشاني در سالهاي اخير مكاتبات فراواني با اين مؤسسه انجام داده و حتي مقرر شده كميته هاي فني مشتركي تشكيل دهد تا فرآيند توسعه و تكميل استانداردها تسريع پيدا كند. در اين كميته ها مي توان ضوابط را مورد بازنگري قرار داد و به يك پايداري ايمني رسيد. وسايل بازي بايد در دوره هاي مشخصي مورد بازنگري قرار گيرد.
وي تأكيد مي كند: متأسفانه برخي از دستگاهها مانند چرخوفلك به دليل اينكه بار زيادي را تحمل مي كنند تحت فشار قرار مي گيرند و خطر وقوع حادثه را افزايش مي دهند. بنابراين اماكن يادشده بايد در مجموعه خود يك متخصص فني استخدام كنند.
مهندس براتي بر ضرورت گرفتن مجوز ايمني از سوي اين مراكز تأكيد كرده و مي گويد: تمام ايزوهاي مرتبط با ايمني، بهداشت و محيط زيست بايد در يك مركز تفريحي رعايت شود تا براي آن محل مجوز ايمني صادر شود. در اين ميان شركتهاي كنترل كيفيت بايد به طور مرتب بازديدهاي دوره اي داشته باشند.
مهندس براتي با اشاره به اينكه شهربازي ها اغلب از سوي مالكان به افراد اجاره داده مي شود، خاطرنشان مي كند: قوانين بايد به گونه اي رعايت شود كه چنانچه به استانداردها بي توجهي شد و حادثه اي رخ داد مالك به عنوان مسؤول شناخته شود، اما متأسفانه با توجه به اجاره اي بودن اين اماكن پيمانكاران كه آموزشهاي لازم را فرا نگرفته اند در راستاي سودبري بيشتر تلاش مي كنند هزينه ها را پايين آورند، بنابراين هيچ گونه اقدامي براي بالابردن سطح ايمني در اين اماكن نمي كنند، كه خود ضعف بزرگي است.
بنا بر اعلام معاون حفاظت و پيشگيري از حريق و حوادث آتش نشاني تهران، كارشناسان ايمني اين سازمان در سالهاي گذشته از تمامي مراكز تفريحي بازديد كرده و دستورالعملهاي ايمني را به مسؤولان منعكس كردند تا در نهايت رعايت آن ضوابط و برطرف كردن نقص ها به صدور مجوز ايمني منجر شود.
وي تصريح مي كند: با وجود تمامي اين اقدامها درصد بسيار پاييني از مالكان اين اماكن با ما همكاري داشته اند.
مهندس براتي از اقدام جديدي كه به ضمانت اجرايي سازمان آتش نشاني در برخي از زمينه ها منجر مي شود خبر مي دهد و مي افزايد: در پي مذاكراتي كه با مجامع امور صنفي داشتيم مقرر شد اصناف پرخطر با ما همكاري بيشتري داشته باشند، به طوري كه در زمان صدور پروانه كسب و تمديد ايمني تا زماني كه سازمان آتش نشاني مجوز ندهد آن صنف كار خود را آغاز نكند. در حال حاضر نيز درخصوص مراكز تفريحي تازهساخت تمامي نقشه هاي آن استعلام ايمني مي شود.
هيچ يك از بوستانها و مراكز تفريحي گواهي ايمني ندارند
گفته هاي اين مسؤول در سازمان آتش نشاني در حالي است كه مريم نيري دبير استانداردهاي تجهيزات زمين بازي و شهربازي هاي مؤسسه استاندارد تصريح مي كند: با وجود تمامي ابلاغها تاكنون هيچ بوستان و مركز تفريحي گواهي ايمني دريافت نكرده است.
وي در گفتگو با خبرنگار ما در اين باره مي گويد: تجهيزات شهربازي از جمله وسايل برقي داراي سه استاندارد ملي و تجهيزات زمين بازي و شهربازي از جمله تاب و سرسره داراي هشت استاندارد ملي است كه تمامي اين استانداردها مشمول مقررات اجباري است بدين معني كه اين مراكز اجازه راه اندازي ندارند مگر اينكه مؤسسه استاندارد به آنها مجوز دهد.
وي مي افزايد: وسايل و تجهيزات شهربازي مثل بشقاب پرنده و... چه توليد داخل باشد و چه مونتاژي، بايد از نظر مدارات الكتريكي، نصب و راه اندازي و ايمني به گونه اي باشد كه حوادث را به حداقل كاهش دهد، همچنين بايد مشخص شود اين وسيله بازي مختص چه سنيني طراحي و ساخته شده است.
شواهد حاكي از آن است كه بسياري از وسايل و تجهيزات فرسوده و از رده خارج شده است، اما هنوز در شهربازي ها مورد استفاده قرار مي گيرد. از طرفي برخي از اين وسايل به صورت دست دوم از ديگر كشورها خريداري مي شود كه داراي استاندارد آن كشور بوده، اما عمر مفيد آن گذشته است كه مسؤولان مربوط پس از تعمير آن را در مراكز تفريحي به كار مي گيرند.
وي به امضاي تفاهم نامه اي ميان مؤسسه استاندارد و وزارت كشور درخصوص لزوم رعايت ايمني در مراكز تفريحي و بازي اشاره كرده و خاطرنشان مي كند: براساس اين تفاهم نامه كه چهار سال پيش منعقد شد، قرار بود وزارت كشور، شهرداريها و مسؤولان مربوط را موظف كند با مؤسسه استاندارد همكاري داشته باشند و از طريق شركتهاي بازرسي كه مؤسسه استاندارد آنها را تأييد صلاحيت مي كند به بحث ايمني در اين مراكز بپردازند.
بر اين اساس هر شركتي اعلام آمادگي كند تجهيزات و كاركنان آن مورد بررسي قرار مي گيرد و اگر پاسخگو بود تأييد صلاحيت مي شود. با ابلاغ استانداردهاي اجباري وسايل بازي، شهربازيها سه تا شش ماه فرصت دارند نسبت به استانداردسازي وسايل و تجهيزات بازي اقدام كنند.
نيري در پاسخ به اينكه، با توجه به الزام قانون بر اجراي استانداردهاي اجباري در مورد وسايل و تجهيزات بازي زمينهاي بازي از دو سال قبل، چرا هنوز اين طرح اجرايي نشده و برخوردي نيز صورت نگرفته است، تصريح مي كند: متأسفانه با وجود امضاي اين تفاهم نامه و اجبار براي رعايت استانداردها هيچ پيگيري از سوي وزارت كشور انجام نشد.
به گفته دبير استانداردهاي تجهيزات زمين بازي و شهربازي هاي مؤسسه استاندارد بسياري از تجهيزات بازي از لحاظ طراحي، نصب، نگهداري و... مشكل دارند كه به تعمير مداوم نياز دارند. شركت بازرسي نيز يك شركت خصوصي است و هزينه بازرسي را دريافت مي كند، بنابراين تا زماني كه قراردادي با آن منعقد نشده است كاري هم انجام نمي دهد و اين مسؤولان شهربازي ها هستند كه بايد اين قراردادها را منعقد كنند.
كارشناس پارك هاي بازي مؤسسه استاندارد با تأكيد بر اينكه در مرحله اول بازرسي تمامي اين مراكز مردود شدند، خاطرنشان مي كند: هيچ بوستان و يا مركز تفريحي وجود ندارد كه گواهي ايمني دريافت كرده باشد. بر اين اساس زماني كه مشخص مي شود تمامي اين فضاها مشكل دارند رفع عيوب بسيار پرهزينه است.
به گفته وي حوادث در بوستانهاي بازي كودكان نيز دست كمي از حوادث وقوعي در شهربازي ها ندارد و چه بسا به مراتب بيشتر و خطرناكتر، اما كمتر از طريق رسانه ها منعكس مي شود.
خطر مردم را تهديد مي كند و مؤسسه استاندارد در اجراي ضوابط تنها مانده است و به همكاري ساير سازمانها نياز دارد. اين در حالي است كه گستردگي اين اماكن امكان تعطيلي و پلمب كردن آنها را با مشكل مواجه كرده است.
نكته آخر اينكه نيري راه حل را در ورود وزارت كشور و ساير نهادهاي مسؤول به اين مسأله مي داند. |