|
* سيدحبيب قاآني
در حوالي امروز- در شرايطي آيين نوروز به عنوان اولين اثر در ميراث معنوي كشورمان ثبت شده است كه تلاش دو ساله كشورمان

براي ثبت جهاني آيين نوروز در ميراث معنوي يونسكو، به دليل كامل نبودن مدارك و مستندات پرونده، بي نتيجه ماند.
ايران در شرايطي از داشتن نام آثار خود در ميراث معنوي جهان محروم است كه در فهرست كشورهايي كه تاكنون ميراثي را به عنوان ميراث معنوي در يونسكو به ثبت رسانده اند، نام كشورهايي همچون هند، تركيه، اردن، آلباني، ارمنستان، گرجستان، تاجيكستان، ازبكستان، گواتمالا، يمن، مراكش، فيليپين، آذربايجان، برزيل، كامبوج، كوبا و حتي عراق هم ديده مي شود.
طي گفتگويي كه با مهندس حسينعلي وكيل، مديركل دفتر حفظ و احياي بناها و محوطه هاي تاريخي انجام داده ايم، به بررسي آخرين اقدامات كشورمان براي معرفي اثر براي ثبت در ميراث معنوي يونسكو داشته ايم كه در ادامه حاصل آن را مي خوانيد:
* آقاي مهندس! برايمان از آخرين وضعيت معرفي اثر براي ثبت در ميراث معنوي يونسكو بگوييد؟
** در حال حاضر بعد از تصويب كنوانسيون دولتهاي عضو پيمان حفاظت از ميراث معنوي(غير ملموس) مدت يك يا دو سالي است كه هيچ اثري در حوزه ميراث معنوي ثبت نشده است تا وضعيت تدوين آيين نامه جديد كه دو سالي است در اجلاس مختلف همچون اجلاس چين، ژاپن و پاريس بررسي شده است، تدوين نهايي گردد.
از سوي ديگر هنوز زمان قطعي دريافت پرونده ها به طور دقيق از سوي يونسكو مشخص نگرديده، بنابراين مطمئن نيستيم كه مرداد 87 زمان آغاز دريافت پرونده هاست. در صورتي كه سال 2008 سال آغاز ثبت ميراث معنوي در يونسكو باشد، ما آمادگي ارسال پرونده نوروز را براي اين جريان داريم.
* آيا پرونده نوروز به عنوان پرونده منطقه اي ميراث معنوي مشكلي براي ثبت جهاني ندارد؟ در ضمن تكليف نخستين پرونده ملي ايران كه قرار است در كنار نوروز به ثبت جهاني برسد، در چه مرحله اي است و از سوي ديگر براساس ضوابط جديد يونسكو تنها پرونده هايي قابل ارايه براي ثبت جهاني هستند كه ابتدا به ثبت ملي رسيده باشند، آيا ايران با اين مشكل مواجه نمي شود؟
** در حال حاضر براساس بحثهايي كه در اجلاسهاي قبلي انجام شده هر كشور مي تواند تنها يك اثر براي ثبت در ميراث معنوي ارايه دهد. ضمن اينكه ثبت ملي نشدن يك پرونده نيز براي ثبت جهاني آن مشكلي ندارد؛ زيرا هنگام ارايه آن مي توان به آن اثر شماره داد و آن را به يونسكو ارسال كرد.
* اولويت كشور ما براي معرفي اثر براي ثبت در ميراث معنوي چيست؟
** ما روي پرونده نوروز به همراه ده كشور ديگر كه اين آيين را دارند، مشغول كار هستيم؛ زيرا يونسكو تأكيدش بر ثبت مشترك آثار معنوي است و ثبت يك آيين مشترك به بقا و دوام آن اثر كمك مي نمايد. با اين حال، آثار ديگري را نيز مدنظر قرار داده ايم.
* پرونده نوروز پيش از اين نيز براي ثبت به يونسكو ارسال شد، اما آن را باز گرداندند، علت چه بود؟
** بله! پرونده نوروز در شرايطي براي ثبت در ميراث معنوي ارسال شد و حتي در كميته هاي كارشناسي يونسكو مورد بررسي قرار گرفت كه همزمان با اعمال ضوابط جديد در ثبت آثار معنوي بود. به همين دليل يونسكو ترجيح داد پرونده با ضوابط جديد تكميل شود. از سويي به دليل آنكه نوروز آيين مشترك ده كشور به شمار مي آيد برخي نواقص در آن وجود داشت كه بايد از طريق ديگر كشورها تكميل مي شد.
* آيا چنين مشكلي در ارسال دوباره پرونده نوروز پيش نمي آيد؟
** ما براي ايجاد هماهنگي بيشتر در مردادماه امسال اجلاسي را با موضوع نوروز و با حضور كشورهاي دارنده آيين نوروزي در تهران برگزار مي كنيم تا ضمن ايجاد هماهنگي نواقص موجود در پرونده ها را برطرف و آن را براي ارسال به يونسكو تكميل نماييم.
* در صورتي كه سال «صفر» يونسكو امسال تعيين شود، مشكل زمان براي تكميل پرونده نداريد؟
** به هرحال به دليل گستردگي پرونده بايد تلاش ويژه اي در اين زمينه بشود. ما برحسب اهميت موضوع، گروه ويژه اي را به دليل حجيم بودن بحث تشكيل داده ايم تا از زمان استفاده بيشتري را ببريم.
* كشورمان چه آثار ديگري را براي ثبت در ميراث معنوي مدنظر قرار داده است. از قرار معلوم بسياري آثار از نقاط مختلف كشورمان اعلام آمادگي نموده اند؟
** ما مراسم تعزيه و قالي شويان را مدنظر قرار داده ايم كه بايد در شوراي عالي ثبت بررسي دقيق تري روي آنها صورت بگيرد كه در صورت تصويب همراه با نوروز به يونسكو ارسال شود. از سويي تعداد زيادي پرونده براي ما ارسال شده بود، اما چون بيشتر آنها بر اساس دستورالعملهاي جديد نبود، مجبور شديم دوباره آنها را به اداره هاي استان ارجاع دهيم تا تكميل شود. گمان مي كنم تعداد پرونده هايي كه چنين وضعيتي داشته باشند به 100 مورد برسد كه كم كم و در نيمه نخست امسال دوباره براي ما ارسال شود.
* يكي از مسايلي كه رسانه ها در اين جريان بر آن تأكيد داشته اند، تأخير سازمان در معرفي اثر است، آيا اين مسأله دليل خاصي دارد؟
** ما هميشه از حضور و توجه رسانه ها به موضوعات ميراثي استقبال مي كنيم، اما چنين نقدي درست نيست، زيرا در حال حاضر ما هنوز مطمئن نيستيم كه يونسكو سال 2008 را براي ارسال پرونده ها تعيين كرده يا سال ديگري مشخص شده است. اين يك مشكل داخلي نيست، بلكه با اعلام زمان، رسانه هاي منتقد مي توانند شاهد اقدامات ما باشند. ما براي اولين بار پيش نويس آيين نامه ميراث معنوي را با كمك بخش حقوقي سازمان انجام داديم و براي هيأت دولت ارسال كرده ايم كه در كميسيون تخصصي دولت در حال بررسي است، ما هنوز سازمان و متولي خاصي براي ثبت ميراث معنوي در كشورمان نداريم و اگر اين آيين نامه به تصويب برسد، سازمان ميراث فرهنگي متولي اين جريان مي شود. اگرچه پيش از اين چنين وظيفه اي به ما داده شده بود و ما كارهايمان را در اين زمينه شروع كرده بوديم، ولي به هر حال حفاظت از اين ميراث معنوي نيازمند حكمي است كه سازمانها و بخشهاي ديگر نيز براساس آن با اين سازمان همكاري نمايند.
* كشورمان در فهرست موقت ارسالي خود به يونسكو چه تعداد اثر را معرفي نموده است؟
** كشور ما در فهرست خود براي ميراث كالبدي 40 اثر، براي ميراث طبيعي 13 اثر و براي ميراث معنوي پژوهشگاه بيش از 40 اثر را ارسال كرده است كه اين فهرست تنها براي مطلع شدن يونسكو مي باشد. |