|
با پيروزي انقلاب اسلامي ايران، موج اسلام گرايي در جهان شدت گرفت و علاقه انديشمندان و جوانان جهان براي آشنايي با مباني معرفتي اسلام ناب محمدي، بيشتر شد.

از سوي ديگر، حضور مسلمانان و روحانيون شيعي در متن جامعه اسلامي و جامعه جهاني در چند دهه اخير از شتاب بيشتري برخوردار گرديد و فعاليت مناسب و تأثير گذار روحانيون اصيل، موجب اقبال مسلمانان وحتي غير مسلمانان به اين قشر و پذيرش فعاليت تبليغي آنان و تأسيس مراكز اسلامي شد.
تحليل فعاليت مسلمانان در غرب، فعاليتهاي تخريبي عليه اسلام ناب و كاستيها و بايستگي هاي تبليغ معارف اهل بيت(ع) در اروپا و غرب، موضعي است كه حوزه نيوز در گفتگو با حجة الاسلام دكتر محمد حسين مختاري، از دانش آموختگان حوزه علميه قم و امام جمعه نيوكاسل انگليس و رئيس مركز اسلامي اين شهر ، به بررسي آن پرداخته است. شرح اين گفتگو در ذيل مي آيد:
* وضعيت روند مهاجرت و اقامت مسلمانان را طي دهه هاي اخير چگونه ارزيابي مي كنيد؟
** مهاجرت مسلمانان به اروپا بويژه در سه دهه اخير، رو به افزايش بوده است. اين اقامتها يا اجباري بوده (چنانكه برخي از علما و نيروهاي انقلابي و فعال عراقي در دوران رژيم بعث عراق به كشورهاي اروپايي از جمله انگليس مهاجرت كرده اند ) و يا اختياري و براي ادامه تحصيل يا اشتغال.
* اين مهاجرتها چه نقشي در آشنايي جامعه اروپايي با مكتب اسلام داشته است؟
** حضور مسلمانان به طور عام و حضور علما و انديشمندان اسلامي به صورت خاص موجب معرفي مباني و آيين اسلام در جامعه غربي شده است، به طوري كه علماي مسلمان، مشعل هدايت در محل اقامت خود بوده اند و تأسيس مراكز اسلامي و انجام شعاير مذهبي، باعث آشنايي اروپايي ها با اسلام شده است.
* تأسيس مراكز اسلامي در غرب چه فرصتي را براي مسلمانان در معرفي آيين محمدي ايجاد كرده است؟
**با حضور مؤثر و رو به افزايش مسلمانان در غرب، اروپايي ها با تعدد مراكز اسلامي و محافل مذهبي مواجه شدند و حقيقت امر اين است، براي مسلمانان و روحانيون فرصتي پيش آمد تا بتوانند مباني اسلام را محققانه در غرب نهادينه كنند، زيرا وقتي رئيس يك مركز اسلامي در شهر و منطقه اي نماز جمعه بر پا مي كند، مباحث ديني اعم از اعتقادي، احكام و اخلاقي را مطرح مي نمايد و مخاطبان او از طيفهاي مختلف و مذاهب مختلف اسلامي تشكيل مي گردد كه طي مراوده اينها با جامعه اروپايي، اين مباني و آداب شرعي، خود به خود منتقل مي شود .

بهترين فرصت براي يك امام جمعه يا جماعت در تبليغ معارف اسلامي، آيينهاي مذهبي و اعياد و وفيات است؛ اما جالب است بدانيد كه برخي از غير مسلمانان بويژه جوانان مسيحي نيز در اين مراسم و آيينها شركت مي كنند و اين امر به علت ارتباطي است كه بين جوانان اروپايي با جوانان مسلمان ايجاد شده است.
* اين حضور، تأثيري هم بر روي آنان داشته است؟
**بله، برخي از اين افراد تحت تاثير فعاليت تبليغي روحانيون قرار مي گيرند و يك مراسم مذهبي، مقدمه اي براي آغاز گفتگوهاي منطقي بين روحاني شيعي با جوانان مسيحي مي شود و تاكنون بسياري از اين افراد به دين مبين اسلام گرويده اند.
* برخورد دولتهاي اروپايي با فعاليت اين مراكز چيست؟
** آنها به دليل اينكه ادعاي دموكراسي دارند، حداقل در ظاهر با فعاليت اين مراكز مخالفت نمي كنند و حتي در برخي كشورها به دليل رشد خود جوش مسلمانان در غرب، مجبور به تأسيس مسجد شده اند، اما به طور سازماندهي شده به دنبال استخدام گزينشي امام جماعت و روحانيون داراي گرايشهاي خاص فكري در اين اماكن هستند كه وجود مراكز اسلامي با فعاليت روحانيون اصيل در اين مراكز، مي تواند خنثي كننده مقاصد شيطاني دولتهاي اروپايي شود و نقش بسزايي را در جلب افكار عمومي نسبت به اسلام و مسلمانان ايفا كند.
* وضعيت اخلاقي و هنجارهاي اجتماعي در جوانان و نوجوانان انگليسي را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
**جامعه انگليس به شدت رو به انحطاط است. «تين ايجرها» و نسل جوان به طور گسترده با ناهنجاريهاي اخلاقي مواجهند؛ همجنس بازي در آنجا اوج دارد و بسياري از نوجوانان انگليسي از كانون گرم خانواده محرومند و فرهنگ انگليس آنها را بي بندوبار بار آورده است.
دولت انگليس و دست اندركاران مسائل فرهنگي اين كشور نگران نسل آينده كشور خود هستند، ولي ضابطه اي براي برخورد با اين مسائل ندارند.
* آيا اين فرهنگ بي بندوباري به جامعه اسلامي مقيم اروپا سرايت نمي كند؟
**اتفاقا روحانيون و رؤساي مراكز اسلامي نگران همين مسأله اند و در نشستهاي مشترك درباره اين موضوع بحث شده و بر همين اساس از چند سال قبل تأسيس مراكز آموزشي مستقل ويژه مسلمانان آغاز شده است، به طوري كه هم اكنون 2 مدرسه آموزشي ويژه مسلمانان در نيوكاسل وجود دارد كه در آن مسائل حجاب و مباحث تربيتي مورد توجه است و مشابه اين مراكز در شهر لندن به وفور وجود دارد.
البته، در تمام مراكز اسلامي شيعي برنامه آموزش قرآن و مباحث تربيتي وجود دارد، به طوري كه ما در مركز اسلامي نيوكاسل روزهاي شنبه و يكشنبه را به همين امر اختصاص داده ايم كه با استقبال خانواده ها مواجه شده است و گاهي براي رساندن فرزندانشان به اين كلاسها يك تا 2 ساعت مسافت را طي مي كنند.
نكته اي كه بايد به آن اذعان كرد اين است كه در شرايط كنوني، بسياري از جوانان انگليسي از آموزه هاي مسيحيت سر خورده شده اند و اين آموزه ها نتوانسته است آنان را از نظر عقيدتي و خلا روحي اشباع كند كه نتيجه آن نوعي پوچي وسر گرداني است. البته، برخي از آنها درپي سرگرداني در مسائل عقيدتي به مطالعه اديان روي آورده و از رهگذر اين امر به دين اسلام گرايش پيدا كرده اند.
*در چنين شرايطي، اهميت تبليغ آموزه هاي شيعي براي هدايت فكر جوانان اروپايي را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
**در چنين شرايطي، نيازمند حضور جدي روحانيون پر حوصله، فعال، تحصيلكرده و زباندان هستيم تا بتوانند در وهله اول نسل جوان شيعه در اروپا را با هويت اسلامي آنها آشنا كنند و همزمان با ايجاد گفتگوهاي عقيدتي با دانشجويان و جوانان غير مسلمان، آيين ناب محمدي را در غرب ترويج دهند.
*موانع تبليغ معارف شيعي در غرب كدامند؟
** ما، در اين زمينه با 2 مشكل مواجهيم؛ يكي دولتهاي غربي كه به صورت سازمان يافته عليه شيعه فعاليت مي كنند، زيرا شيعه در برابر توهين ها نسبت به اصول مسلم ديني ايستاده است و ديگري وهابيت است كه دشمن درجه يك خود را شيعه اعلام مي كند.
امروزه در حالي فجايع انساني توسط وهابيت در عراق صورت مي گيرد كه توجيه ايدئولوژيكي آن را وهابي ها در غرب انجام مي دهند.
متأسفانه آنها در غرب به شدت فعالند و حتي در مراكز دانشگاهي نفوذ كرده اند و مي خواهند ذهن عمومي مسلمانان و غربيها را نسبت به تشيع مخدوش كنند و براي اين كار سرمايه گذاري مي نمايند؛ كتابهاي متعددي به زبانهاي مختلفي ترجمه و روزنامه هايي را به زبان انگليسي به صورت رايگان توزيع مي كنند.
* براي پاسخگويي قوي تر و نظام مند به اين شبهات چه بايد كرد؟
** با توجه به فرمايش مقام معظم رهبري، حوزه علميه متصدي ديانت مردم است و اين مهم به داخل كشور اختصاص ندارد، چه بسا اهميت و سنگيني كار در خارج كشور بيشتر نيز باشد؛ بنابراين نخستين نهادي كه بايد به شبهات عليه شيعه پاسخ دهد، حوزه است و حوزه بايد براي پاسخگوي به اين شبهات برنامه ريزي كند.
ما اگر به صورت هدفمند روحانيون شيعه را كه مسلط به مباني اعتقادي و زبان انگليسي هستند به غرب اعزام كنيم، به راحتي مي توانيم برنامه هاي تبليغاتي عليه شيعه را خنثي كنيم و پاسخگوي شبهات باشيم و چنين فردي علاوه بر مجامع شيعي مي تواند در سمينارهاي آنان نيز شركت و از حريم اعتقادي مكتب دفاع كند. اما متأسفانه حضور شيعيان در عرصه مطبوعات بسيار كم رنگ است و بايد تقويت شود. مركز اسلامي لندن پايگاه اينترنتي ونشريات خوبي دارد، ولي كافي نيست و نيازمند حضور فراگير، همه جانبه و جدي تر همه مراكز اسلامي در اين زمينه هستيم.
* حضور مبلغان شيعي در مراكز دانشگاهي اروپا چه نقشي در تبيين معارف ديني دارد؟
** الان كمتر دانشگاهي در انگليس وجود دارد كه در آن نماز جمعه بر پا نشود و در آن خطبا كه نوعاً از كشور سعودي آمده اند به شيعه اهانت مي كنند. لازمه بهبود وضعيت شيعيان در غرب، تقويت حضور ايدئولوژيكي و معنوي ما در دانشگاه هاي غربي است تا جدا از مسائل سياسي، فعاليتهاي علمي و پژوهشي داشته باشيم.
امروز اينترنت، پيشرفتها و اطلاعات علمي را به درون خانه ها آورده است؛ و همه مي توانند به آن دسترسي داشته باشند. از سوي ديگر، ويدئو كنفرانس زمينه را براي گفتگوهاي علمي ميان حوزويان و دانشگاهيان در اقصي نقاط جهان فراهم آورده است و بايد از آن بهره برد.
اكنون غرب، آمادگي اين كار را دارد، و تقاضاهايي از دانشگاه هاي آمريكا و اروپا براي گفتگوهاي علمي با انديشمندان حوزه مطرح شده است، منتها بايد زمينه را در حوزه فراهم كنيم. بايد از يك سو براي آشنايي طلاب با زبان روز دنيا برنامه ريزي و از سوي ديگر زمينه را براي آشنايي آنها با علوم انساني رايج دنيا در كنار فقه و اصول فراهم نماييم.
* يعني به نظر شما بايد در نظام درسي حوزه ها در اين باره تغييراتي ايجاد شود؟
** بله، به نظر مي رسد نظام درسي حوزه در خصوص مباحث كلام جديد، دچار خلا آموزشي است. امروز بسياري از مسائل اصولي و برخي از مباحث فقهي، ريشه كلامي دارد. بنابراين، بايد روش تحصيل و تدريس در حوزه اصلاح شود. البته، بي انصافي است كه بگوييم در اين زمينه كاري نشده است. تاكنون تلاشهاي مناسبي براي روزآمد كردن نظام آموزشي و مطالعات طلاب صورت گرفته است، اما هنوز در ميانه راه هستيم. |