|
ميهن- ميرشجاعان: پژوهشكده تحقيقات خشكسالي در دانشگاه شيراز راه اندازي مي شود.
دكتر علي محمد نوريان، رئيس سازمان هواشناسي كشور در سي و نهمين نشست شوراي پژوهش اقليم شناسي با بيان اين مطلب گفت: به دستور مقام معظم رهبري در سفر به استان فارس مبني بر ايجاد يك مركز دايمي مطالعات، تحقيقات، تعقيب، پايش و هشدار خشكسالي، اين موضوع درستاد خشكسالي كشور به تصويب رسيد و بنا شد اين مركز تحقيقاتي در شيراز و زير نظر وزارت علوم، تحقيقات و فناوري اطلاعات ايجاد و مركز پيش آگاهي خشكسالي زير نظر سازمان هواشناسي راه اندازي شود.
وي تصريح كرد: در حال حاضر در ستاد خشكسالي اين سؤال مهم مطرح است كه بر اساس چه شاخصي بايد تعيين كنيم كه كدام استان آسيب بيشتري ديده و خشكسالي آن تا چه حدي است كه براي اين مسأله بايد شاخصي تعريف كرد.
دكتر نوريان، درباره اهداف برگزاري اين نشست اظهار داشت: شوراي پژوهشي مركز اقليم شناسي با حدود 40 نفر عضو از دانشگاه و بخشهاي مختلف هواشناسي و دستگاه هاي اجرايي بيشترين محور بحثهاي خود را در ارتباط با مقوله خشكسالي و همچنين در رابطه با برگزاري سومين كنفرانس جهاني اقليم (كه تابستان آينده در سوئيس برگزار مي شود) اختصاص دادند.
وي تأكيد كرد: لازم است كه در فرصت باقي مانده تا كنفرانس جهاني اقليم، كارهاي كارشناسي صورت بگيرد تا بتوانيم در اين كنفرانس براي ايران گزارش مناسبي ارائه بدهيم.
*27 سال خشكسالي در 40 سال گذشته
دكتر غلامعلي كمالي، مشاور سازمان هواشناسي كشور نيز در اين جلسه در تحليل خشكسالي كشور گفت: طي 40 سال گذشته، 27 سال خشكسالي داشته ايم و سالهاي 80-79 و 87-86 خشك ترين سالها بوده كه كشور را با بحران مواجه ساخته است.
اين مقام مسؤول با اشاره به اين كه خشكسالي امسال با سالهاي ديگر فرق داشته، تصريح كرد: امسال چهار نوع خشكسالي هواشناسي، كشاورزي، هيدورلوژيكي و اقتصادي و اجتماعي پشت هم اتفاق افتاده، اما در سالهاي گذشته يك يا دو مورد آن ممكن بود، رخ دهد.
وي با اشاره به اين كه از ابتداي مهر 86 تا 18 تير سال جاري متوسط بارش 123 ميلي متر بوده، افزود: اين ميزان در مقايسه با سال گذشته و حتي بلندمدت 50 درصد كاهش داشته و به نوعي مي توان گفت كه تا الان 53 درصد كمبود بارش داشته ايم.
كمالي، تأخير در شروع بارش را يكي از مشكلات عنوان كرد و گفت: نسبت به دوره بلندمدت در بعضي مناطق تا 85 روز هم تأخير بارش داشته ايم كه تقريباً در بيشتر نقاط كشور با تأخير بارش روبرو بوده ايم.
وي درباره مقدار بارش در مقايسه با بلندمدت نيز اظهار داشت: تنها قسمتهايي از جنوب سيستان و بلوچستان بيشتر از 100 درصد بارش داشته اند و بعد از آن، قم 75 درصد بارش داشته است و فارس با 30 درصد، كمترين مقدار بارش را داشته است.
اين مقام مسؤول افزود: در همه نقاط گيلان و مازندران نيز بارندگي مناسبي نداشتيم، اما بارندگي هفته اخير در اين استانها براي برنج بسيار مؤثر بود.
وي خاطرنشان ساخت: همچنين از لحاظ دمايي امسال استثنايي بود، از صفر تا دو درجه در برخي نقاط افزايش دما داشتيم كه از نظر كشاورزي هر يك درجه افزايش دما 6 درصد نياز آبي را افزايش مي يابد.
كمالي، با اشاره به كاهش 42 درصدي آب پشت سدها نسبت به سال قبل، اظهار داشت: امسال فقط 40 درصد مخازن سدها پر شده كه اين مشكل اصلي در توليد برق است.
به گفته وي، 80 تا 90 درصد ديمزارها از بين رفته و بيشتر مزارع ديم صرف چراي دام شده است.
مشاور سازمان هواشناسي خاطرنشان ساخت: علاوه بر اين از 8/2 ميليون هكتار زمين آبي3/ 7 ميليون هكتار با استفاده از آبهاي سطحي آبياري مي شود.
وي افزود: همچنين 120 شهر و 6 هزار روستا متأثر از خشكسالي براي تأمين آب آشاميدني با مشكل روبرو هستند.
دكتر كمالي گفت: درست است كه استان فارس كمترين بارندگي را در سطح كشور داشته است، اما استان خوزستان با توجه به مسأله برق آبي، بحراني ترين استان كشور در اين زمينه است، به طوري كه متوقف شدن عمليات اجرايي سد گتوند، كاهش 2 تا 3 هزار مگاواتي برق، وجود تقاضاي برق به ميزان 3 هزار مگا وات و وقوع طوفانهاي شن از جمله مسايلي است كه خوزستان با آن روبروست.
*حل مشكل حدود 40 درصد از كشاورزان
دكتر كمالي، اختصاص 230 ميليارد تومان براي خسارت محصولات كشاورزي كه بيمه بودند را از جمله اقدامهاي انجام شده دولت در اين زمينه عنوان كرد و اظهار داشت: از آنجايي كه بيمه محصولات كشاورزي در بين كشاورزان فراگير نبوده، فقط مشكل 30 تا 40 درصد كشاورزان حل شده است.
وي افزود: در مجلس جديد مصوب شد كه 4 هزار و 500 ميليارد تومان از صندوق ذخيره ارزي براي بحث خشكسالي، سرمازدگي و خريد كالاهاي اساسي برداشت شود كه بيش از 2 هزار ميليارد تومان آن به امر خشكسالي اختصاص يافته است.
مشاور سازمان هواشناسي كشور خاطرنشان ساخت: به ستاد خشكسالي پيشنهاد تأسيس مؤسسه ملي مطالعات و مديريت خشكسالي كشور را داده ايم كه اين مؤسسه داراي 2 قسمت آمادگي، پيشگيري و عكس العمل و توليد هشدار است.
*خشكسالي بهانه اي براي گرفتن اعتبار
دكتر امين عليزاده، استاد گروه آبياري دانشكده كشاورزي دانشگاه فردوسي نيز در اين نشست عنوان كرد: عملكرد ما در مقايسه با كشورهاي ديگري كه دچار مشكل خشكسالي شده اند تفاوت زيادي دارد. در بسياري از كشورها به كشاورزان توصيه مي شود كه اگر خشكسالي اتفاق افتاد، بيشتر از آبهاي زيرزميني برداشت كنند، اما ما مي گوييم برداشت نكنند؛ هرچند كه در اين مخازن زيرزميني هم آبي براي برداشت باقي نگذاشته ايم.
وي با اشاره به اين كه الان خشكسالي در بسياري از بخشها مشهود نيست، برخي از مسايل مربوط به خشكسالي را مورد توجه قرار داد و افزود: تا به حال سابقه نداشته كه خشكسالي براي آب آشاميدني و برق مشكل ايجاد كند. 3 هزار مگا وات برقي كه استان خوزستان كمبود دارد 5 درصد برق كشور
مي شود، يعني خشكسالي باعث آن شده؟ در حال حاضر بسياري از بخشها به دنبال اين هستند كه از اين راه براي خود اعتبار بگيرند.
دكتر عليزاده گفت: براي مديريت خشكسالي، هشدار اوليه، تشخيص شدت بحران و عملياتي كردن تصميمها براي تأمين امنيت غذايي الزامي است.
وي تصريح كرد: فقط 10 درصد از توليدات ما ديم است و از 100 درصد غذايي كه توليد مي كنيم، 92 درصد آن نياز به آبياري دارد. اين در حالي است كه كشاورزان 30 درصد بيشتر از توان موجود كشت مي كنند.
اين استاد دانشگاه با اشاره به اين كه تمام نمايه هايي كه بر اساس آن پيش بينيهاي هواشناسي صورت مي گيرد، قراردادي است و ممكن است صادق نباشد، خاطرنشان ساخت: ايجاد يك سيستم پايش و هشدار خشكسالي سريع و به روز (Real Time) ضروري است.
وي خشكسالي را بيماري مزمني كه نياز به چك كردن مرتب دارد عنوان كرد و گفت: بررسي خشكسالي با پايش خشكسالي فرق دارد، پايش يعني سريع و درحال حاضر ببينيم وضعيت چگونه است و بعد از آن ارزيابي و نتايج آن را براي كاهش اثرات مخرب عملياتي كنيم. |
