*محمد ملازهي

جهان عرب در پي صدور حكم بازداشت عمرالبشير، رئيس جمهور سودان از سوي دادگاه بين المللي لاهه، با يكي از بي سابقه ترين تصميمات عليه يك رهبر كشور عربي روبرو شده است.
در ميان شگفتي ها و ناباوريها، اتحاديه عرب در نظر دارد يك نشست اضطراري برگزار كند و پيامدهاي احتمالي اين رأي را به بحث بگذارد و شايد تصميماتي براي خنثي كردن آن بگيرد.
اينكه جهان عرب در مقابل رأي دادگاه لاهه چگونه برخوردي دارد، مهمترين پرسش پيش رو است.
علت آن است كه اگر چنين سابقه اي عليه يك رهبر عرب بوجود آيد، ساير رهبران كشورهاي عربي كارنامه متفاوت تري در شرايط حساس بروز بحران مانند آنچه در «دارفور» سودان رخ داده، نخواهند داشت.
گذشته از اين، بايد توجه داشت حكم دادگاه بين المللي لاهه درباره موضوعي صادر شده است كه از نظر سودان يك امر كاملاً داخلي است. بحران موجود در «دارفور» با وجود خسارتهاي انساني آن موضوعي نيست كه در داخل قابليت حل و فصل نداشته باشد.
دخالت خارجي نه تنها كمكي به حل آن نمي كند بلكه بهانه به دست نيروهاي متخاصم مي دهد تا بر دامنه خشونتها بيفزايند.
اما حقيقت آن است كه رهبران سودان در اين گونه برداشتهاي خود، واقعيتهاي مهم ديگري را ناديده گرفته اند.
تفاوت برداشت دولت سودان با ديگران درباره آنچه در «دارفور» در جريان مي باشد بسيار عميق تر از آن است كه رهبران سودان فكر مي كنند. سودان بحران قومي در «دارفور» را مسأله اي داخلي با راه حل داخلي مي داند اما قدرتهاي مؤثر جهاني، بحران «دارفور» را درباره نقض حقوق بشر و يك مقوله جهاني مي دانند.
در اين ميان، اتحاديه عرب براي تصميم گيري با گزينه هاي زيادي روبرو نيست. حمايت از سودان در مقابل رأي دادگاه لاهه اجتناب ناپذير است اما بحث اين است كه چنين حمايتي آيا مي تواند رأي دادگاه لاهه را كاملاً خنثي كند و موجب ابطال آن شود. گمان نمي رود كه چنين باشد.
از سويي، رأي دادگاه لاهه عليه عمر البشير با دو نظر مخالف و موافق با پيامدهاي خاص خودش در داخل سودان روبرو است.
بخش مسلمان و عرب شمال سودان با اين رأي مخالف و به حمايت از رئيس جمهور سودان برخاسته، اما در «دارفور» از اين رأي استقبال شده است. ساكنان بومي و مسيحي مذهب «دارفور» از اين رأي به اين اميد استقبال مي كنند كه وضعيت آنها را تغيير بدهد.
بنابراين رأي دادگاه لاهه، چه بخواهد چه نخواهد، در عمل بر تشديد بحران قومي در سودان كمك كرده و مشكل «دارفور» را پيچيده تر مي كند. اين احتمال نيز منتفي نيست كه جنگ در كوتاه مدت شدت بيشتري بگيرد و به كشتار و خشونتهاي بيشتري منتهي شود.
در چنين شرايطي اتحاديه عرب اگر تصميم قاطع و واقع بينانه اي اتخاذ نكند، نه تنها سودان كه هر كشور ديگر عرب در آينده مي تواند با چنين وضعيتي روبرو و حاكميت ملي اش مخدوش شود.