|
* پروين محمدي
مقدمه
وقتي صحبت از تابستان به ميان مي آيد ميوه هاي خوشمزه و رنگارنگ، اوقات فراغت كافي و دلنشين، روزهاي زيبا و شبهاي
پرستاره، مسافرتهاي دور و نزديك و خاطرات خوش و به يادماندني آن در ذهن انسان مرور مي شود.
فصل تابستان، فصل كار و تلاش، فصل تحرك و فعاليت، فصل شنا و كوهنوردي، فصل سير و سياحت و بهره گيري از طبيعت و فصل شوق و شور و اشتياق است و در يك كلام تابستان فصل زندگي است.
اما براي زندگي كردن بايد زنده ماند و براي زنده ماندن بايد سالم بود. البته سلامتي در تمام فصول زندگي لازم و ضروري است، اما به دليل گرمي هوا و شرايط مساعد براي بروز بيماريها در تابستان، مراقبت از سلامتي در اين فصل اهميت بيشتري پيدا مي كند. آگاهي از اينكه چه عواملي سلامت ما را در تابستان به خطر خواهد انداخت و چگونه بايد سلامتي را براي خود حفظ كنيم، موضوعي است كه نياز به آگاهي بيشتر دارد.
گزارش ما را بخوانيد
تابستان و ضايعات پوستي
پوست بزرگترين عضو بدن و محافظ تمام اعضا و اندامهاست، به همين جهت حفظ سلامت آن از اهميت خاصي برخوردار است و اين مراقبت در تابستان بيشتر اهميت دارد.
** دكتر كاظم مستوفي متخصص بيماريهاي پوست و مو و استاد دانشگاه علوم پزشكي در توصيف آفتاب و مشكلات ناشي از آن در فصل گرما مي گويد
آفتاب با اينكه نعمت الهي است و تمام موجودات براي ادامه زندگي به آن نيازمندند، در پاره اي مواقع مي تواند براي انسان با ضايعات پوستي همراه باشد.
وي در توضيح فوايد آفتاب مي افزايد: قسمت عمده ويتامين D بدن توسط نور آفتاب تأمين مي شود و گاهي كودكاني كه به علت كمبود اين ويتامين دچار بعضي از امراض نظير راشيتيسم مي شوند، با آفتاب مي توانند ويتامين D مورد نياز خود را تأمين كنند.
استاد بيماريهاي پوست دانشگاه علوم پزشكي معتقد است: كساني كه به مدت طولاني در معرض نور آفتاب قرار مي گيرند، به خصوص افراد سفيد پوست و بلوند (بور)، نسبت به اشعه خورشيد حساسيت و واكنشهاي مختلفي از خود نشان مي دهند.
ضايعات پوستي كه به علت نور آفتاب ايجاد مي شود، اشكال مختلفي دارد و شامل خارش مختصر همراه قرمزي يا ضايعات ريز برجسته قرمز (پاپول) و يا گاهي وسيعتر به شكل ضايعات وسيع پوستي (پلاك يا لكه هاي قرمز برجسته) در نقاط مختلف و گاهي حتي بشكل تاول است.
بعضي از ضايعات پوستي نظير سرطانهاي پوستي نيز مي تواند به علت نور آفتاب ايجاد شود و يا زمينه بروز آن فراهم گردد، مخصوصاً در كساني كه شغل كشاورزي دارند يا ملاحان روي دريا و كساني كه شغلشان باعث مي شود هميشه در معرض نور آفتاب باشند مستعد ابتلا به نوعي از سرطان بسيار خطرناك پوست به نام «ملانوم» هستند.
دكتر مستوفي با اشاره به اينكه عده اي از هموطنان عزيزمان در فصل تابستان عازم مسافرت هستند و قطعاً در محيطهاي باز و آفتابي قرار مي گيرند، تصريح مي كند: مسافران عزيز بايد در طول سفر از پوشش مناسب، كلاه، دستكش، عينك و يا چتر براي محافظت پوست خود از تابش خورشيد استفاده نمايند.
در طول روز براي ساعاتي كه در معرض نور آفتاب قرار مي گيرند، حتماً از كرم ضدآفتاب استفاده كنند و هر دو ساعت مصرف كرم ضدآفتاب را تجديد نمايند.
وي يادآور مي شود: كساني كه به نيش حشرات حساسيت دارند(بخصوص كودكان) و پس از گزش دچار ضايعات پوستي تاولي و يا به صورت دانه هاي برجسته (پاپول) همراه با خارش شديد مي شوند كه گاهي به علت عفونت اضافي دچار عفونت پوستي مي شوند، بايد مراقب باشند و از محصولات دارويي كه مكانيزم دفع حشرات را دارند و به صورت اسپري ضد گزش در داروخانه ها موجود است، استفاده نمايند. مخصوصاً كساني كه عازم جنگل هستند و حشرات خاصي در جنگل وجود دارند و مي توانند با گزش انسان عوارض شديدي براي وي ايجاد كنند، بايد بيشتر مواظبت كنند.
دكتر مستوفي با اينكه درباره مضرات نور خورشيد و آفتاب و گرما هشدار مي دهد، اما اعتقاد دارد: با وجود تمام عوارض گرما و فصل تابستان، هيچ كس نبايد خود را از طبيعت زيبا، آب دريا و يا تفريحات سالم محروم كند، اما بايد مراقب سلامت خود باشد.
نيش و نوش
دكتر مهدي بلالي استاد و رئيس مركز سم شناسي پزشكي دانشگاه و مشاور سم شناسي باليني WHO به گزيدگي حشرات از پشه ها تا زنبور و عقرب و... اشاره كرده و مي گويد: فصل تابستان با توجه به گرمي هوا و شرايط مساعد زندگي حشرات، خطر گزش را افزايش داده و مردم را با مشكلاتي در اين خصوص مواجه مي كند. به خصوص در مسافرتهاي تابستاني كه بيشتر در معرض گزش حشرات قرار مي گيرند.
وي اضافه مي كند: معمولاً نيش حشرات داراي تركيبات هيستامين است و باعث آلرژي چه موضعي و چه عمومي مي گردند كه از يك سوزش و خارش و درد موضعي، تورم و قرمزي گرفته تا كهير و حتي تنگي نفس و حملات آسم و شوك آنافيلاكسي كه باعث كاهش شديد فشار خون مي شود و خيلي خطرناك است، مي باشد.
دكتر بلالي مي افزايد: زنبور از حشراتي است كه مي تواند فرد گزيده شده را تا پاي مرگ بكشاند، زيرا در برخي موارد ممكن است فرد گزيده شده بار اول با خارش و سوزش موضع و كهير مواجه شود، بار دوم تورم و درد به آن اضافه گردد، نوبت سوم به تنگي نفس دچار شود و براي چهارمين بار اگر مورد گزش زنبور قرار گيرد، با توجه به اينكه نيش زنبور سيستم ايمني را تحريك مي كند با شوك بسيار شديد روبه رو شود كه خطر مرگ را به همراه داشته باشد، بنابراين همان زنبوري كه شيرين ترين عسل را براي ما مي سازد، مي تواند مرگ آفرين هم باشد.
رئيس مركز سم شناسي پزشكي دانشگاه توصيه مي كند: براي درمان گزيدگي هايي نظير نيش زنبور يا حشراتي كه همين علايم (خارش، سوزش، تورم و...) را ايجاد مي كنند، از كرم كالامين D موضعي و آنتي هيستامين خوراكي استفاده نمايند.
وي آنتي هيستامين خوراكي و «لوراتادين» را براي مصرف روز و هيدروكسي زين را براي استفاده در شب به مدت دو تا سه روز مناسب و كافي دانسته و اضافه مي كند: اگر آثار گزش طي دو سه روز از بين نرفت، لازم است به پزشك مراجعه نماييد.
دكتر بلالي با تأكيد بر اينكه حتي نيش زنبور مي تواند براي افرادي كه حساسيت دارند كشنده باشد، تصريح مي كند: اگر فردي بعد از گزش دچار كهير شد و يا تنگي نفس پيدا كرد حتماً به مركز بخش اورژانس بيمارستاني مراجعه كند، زيرا در اين بخش امكانات بيشتري از مطب پزشك وجود دارد و چنانچه وضع بيمار وخيم باشد، مي تواند اقدامهاي لازم را انجام دهد.
عقرب روي پله هاي خانه شما
مشاور سم شناسي باليني WHO در اين باره توضيح داده مي گويد: عقرب نواحي سردسير سميت زيادي ندارد و در صورتي كه فردي مورد گزش اين عقربها قرار گيرد، چنانچه مدتي تحمل كند، برطرف مي شود و در اين شرايط مي تواند از «ليروكائين» موضعي استفاده نمايد. اما اگر عقرب خوزستان و جنوب كشور و مناطق گرم فردي را بگزد، حتماً بايد وي را به مركز اورژانس پزشكي ارجاع دهند.
وي در مورد مارها و عنكبوتها با توجه به تنوع فراوان آنها خاطرنشان مي شود: همه مارها و عنكبوتها سمي نيستند و هر كدام به چند دسته سمي، نيمه سمي و غيرسمي تقسيم مي شوند كه باز نوع سمي آنها به چند دسته زميني و خاكي و دريايي و... تقسيم مي شوند كه در صورت گزش با توجه به علايم هر كدام، نوع اقدامهاي اوليه و روشهاي درماني متفاوت خواهد بود كه مجال بيشتري را طلب مي كند.
آبياري كليه ها در تابستان
دكتر بهروز اقدم نفرولوژيت (بيماريهاي داخلي كليه) و استاد دانشگاه علوم پزشكي اعتقاد دارد با توجه به گرما در فصل تابستان و احتمال گرمازدگي كه باعث كاهش آب بدن مي شود و اين كاهش افزايش سديم در بدن را به دنبال دارد، مصرف آب به مقدار كافي ضروري است.
وي در خصوص علايم كاهش آب و افزايش سديم مي گويد: علايم عصبي مانند خواب آلودگي، تشنج، بيقراري و حتي اغماء به سبب افزايش سديم در بدن بروز مي كند كه علت كم آبي است. به علاوه كاهش آب بدن ممكن است باعث ايجاد نارسايي حاد كليه نيز بشود، بنابراين به منظور جلوگيري از آسيبهاي احتمالي كليه ها توصيه مي شود، آب به مقدار كافي و لازم بنوشيد و غذاي غني از نمك استفاده نماييد.
آب زياد بخوريد!
** دكتر علي شمسا استاد اورولوژي دانشگاه علوم پزشكي نيز در ادامه اضافه مي كند: در تابستان به علت تعريق زياد، ادرار كم مي شود، از اين رو با كم شدن ادرار احتمال تشكيل سنگهاي ادراري وجود دارد.
بنابراين در تابستان و هواي گرم بايد آب به اندازه كافي بنوشيد، به طوري كه رنگ ادرار روشن باشد. در غير اين صورت با كمترين علامت به پزشك مراجعه نماييد.
در مسافرتها با توجه به احتمال آلودگي آب بهتر است از آبهاي معدني در طول راه استفاده نماييد.
شنا و بيماريهاي ويروسي
** دكتر محمدرضا صداقت جراح و متخصص چشم و فوق تخصص قرنيه به فصل تابستان نيز نگاه تخصصي دارد و مسأله شنا، استفاده از استخر و شيوع بيماريهاي چشمي را مطرح مي سازد.
وي به افزايش طرفداران شنا در فصل تابستان اشاره كرده و مي گويد: با توجه به اينكه در هواي گرم اين ورزش مفرح رونق بيشتري پيدا مي كند، خطر شيوع بيماريهاي ويروسي هم افزايش مي يابد، زيرا از طريق آب بسياري از بيماريهاي ويروسي قابل انتقال است. بنابراين حفظ سلامت چشمها در تابستان - چه در سفر چه در زندگي عادي- بسيار ضروري است و رعايت بهداشت نيز الزامي است.
به اعتقاد وي، شنا كردن در استخر دو مسأله مهم را براي چشمها به وجود مي آورد.
1- التهاب ملتحمه يا كونژنكتيويت تحريكي ناشي از مواد ضدعفوني كننده موجود در آب نظير كلر كه در صورت غلظت بيش از حد معمول مي تواند موجب قرمزي، سوزش و تحريك چشم بعد از شنا شود و خود به خود از بين خواهد رفت. ضمناً به افراد ديگر سرايت نمي كند.
2- التهاب ملتحمه يا كونژنكتيويت عفوني به خصوص از نوع ويروسي (آدنو ويروسي) كه از طريق شنا كردن به افراد سالم به خصوص اطفال سرايت مي كند.
اين ويروس به صورت تب يا گلودرد يا التهاب ملتحمه عفوني يا تركيبي از همه علايم و حتي علايم ديگر نظير گوارشي و... بروز مي كند.
عضو هيأت علمي دانشگاه، علايم اين بيماري ويروسي را به صورت قرمزي و آبريزش و گاهي ترشح چشم بيان مي كند و معتقد است: اين بيماري درمان خاصي نياز ندارد، اما اگر فردي مبتلا باشد نبايد به استخر برود، زيرا باعث اشاعه آن به ديگران مي شود، همچنين افراد سالم نيز بايد استخرهايي براي شنا انتخاب كنند كه از نظر بهداشتي اصول و موازين تندرستي را رعايت كرده و كاملاً مطمئن هستند.
دكتر صداقت با تأكيد به اينكه افراد مبتلا به بيماريهاي عفوني چشم بايد از رفتن به استخر به مدت يك تا دو هفته اجتناب كنند، مي افزايد: بهتر است در صورت امكان هنگام شنا كردن از عينكهاي مخصوص شنا استفاده شود.
لنزهاي تماسي در آب
دكتر صداقت فوق تخصص قرنيه نكات مهمي را در خصوص استفاده كنندگان از لنزهاي تماسي متذكر شده يادآور مي شود: كساني كه از لنز تماسي نرم يا سخت استفاده مي كنند، هنگام شنا كردن بايد لنز تماسي را از چشم خود خارج كنند و حتماً از عينكهاي مخصوص شنا استفاده نمايند. زيرا در صورتي كه آب استخر داخل لنز تماسي به خصوص نوع نرم آن شود، مي تواند منجر به ايجاد عفونتهاي مختلف چشمي بعد از آن شود. شناگران بايد توجه داشته باشند كه لنز تماسي نرم توانايي جذب آب را دارد، اما لنز تماسي سخت با اينكه توانايي جذب آب را ندارد، هنگام شنا كردن به دليل كوچكي لنز تماسي سخت طي شنا كردن لنز تماسي از چشم خارج خواهد شد.
شنا و اعمال جراحي چشم
دكتر صداقت به بيماراني كه چشمشان تحت عمل جراحي قرار گرفته، توصيه مي كند، بعد از جراحي رفع عيوب انكساري نظير prk يا ليزيك به مدت چندين هفته نبايد شنا كنند و حدود حداقل يك ماه از رفتن به استخر خودداري نمايند و كساني كه جراحي ليزيك انجام داده اند، به مدت طولاني تر و حدود سه ماه بايد از شنا اجتناب نمايند.
نكته ديگر وجود استخرها در محيط باز و بدون سقف و تابش اشعه آفتاب به خصوص اشعه ماوراي بنفش مي باشد كه بيماران جراحي شده به خاطر رفع عيوب انكساري مثلاً (PRK) اگر در كنار دريا و استخر در معرض نور خورشيد قرار مي گيرند، حتماً بايد از عينكهاي آفتابي پو وي دار مناسب براي جذب اشعه ماوراي بنفش استفاده نمايند.
شيرجه ممنوع
اين جراح و متخصص چشم يادآور مي شود: افراد نزديك بين با توجه به اينكه در معرض مشكلات شبكيه نظير جدا شدگي پرده شبكيه مي باشند (كه بسيار شايعتر از افراد معمول جامعه هستند) چه جراحي شده باشند و چه جراحي انجام نداده باشند، از شنا كردن منع نمي شوند و مي توانند با رعايت اصول علمي و بهداشتي شنا كنند، اما شيرجه زدن براي اين افراد در آب به صورت غيرعلمي و از ارتفاعات بالا به طور كلي «ممنوع» مي باشد، زيرا پريدن در آب اگر غيرعلمي و غيرحرفه اي باشد به خصوص در افراد نزديك بين بالا مي تواند موجب جدا شدن شبكيه شود. |
