|
چندي قبل «محمدرضا جهاني» جانشين دبيركل ستاد مبارزه با مواد مخدر از اختصاص 200 ميليارد ريال از بودجه 580 ميليارد ريالي
ستاد مبارزه با موادمخدر براي پيشگيري و درمان اعتياد خبر داده و اظهار داشته بود: درمانهاي كوتاه مدت راه حل جدي براي درمان اعتياد نيستند و از زمان آغاز درمان اعتياد در كشور، تمركز درمان به استفاده از دارو بوده است به رغم اهميت بسيار درمانهاي غيردارويي، از روان درماني و مشاوره معتادان براي پيشگيري از عود غفلت شده است.
در چند سال اخير وعده هاي فريبنده ترك اعتياد از طب سوزني گرفته تا داروهاي گياهي زينت بخش صفحات روزنامه هاي كثيرالانتشار اين كشور شده است و شبكه هاي ماهواره اي نيز به اين جريان اصرار دارند، اين در حالي است كه تبليغات ترك اعتياد با عناوين تضميني بدون درد و بدون بازگشت غيرمجاز و غيرعلمي است.
كارشناسان موادمخدر معتقدند كه گسترش اين درمانهاي غيرمجاز ترك اعتياد عوارض زيادي را در افراد به وجود مي آورد و از دست دادن اميد، عدم حمايت خانواده و از دست دادن سرمايه از مهمترين عوارض اين گونه درمانهاي ترك اعتياد در جامعه است.
آنان مي گويند، عناوين چشمگير اين نوع درمانها عامل اميدواري فرد معتاد و خانواده او نسبت به درمان مي شود و فرد معتاد فكر مي كند هر زماني كه تصميم بگيرد به راحتي مي تواند در طول يك هفته اعتياد را ترك كند، در حالي كه اين گونه نيست.
پايين بودن سطح آگاهي افراد و عدم اطلاع رساني مناسب در زمينه عوارض روشهاي ترك اعتياد عامل گسترش روش ترك اعتياد با عناوين تضميني بدون درد و بدون بازگشت در سطح جامعه بوده است.
اگر چه سازمان بهزيستي اقدام به انتشار فهرست مراكز ترك اعتياد مجاز كشور كرده است، اما همچنان درمانهاي غيرمجاز ترك اعتياد مشكلات زيادي را براي مردم به وجود مي آورد و آنان در پيچ و تاب تبليغات رنگارنگ اين مؤسسات گرفتار مي شوند.
ترك اعتياد، طرح درمان مي خواهد
حميد رضا طاهري سرپرست كلينيك مشاوره و روان درماني مركز ملي مطالعات اعتياد در مورد روشهاي درمان اعتياد مي گويد: واقعيت اين است كه با پيشرفتهاي جهاني كه در علم و به خصوص علوم روانپزشكي، علوم اعصاب و روانشناسي اتفاق افتاده است اعتياد هم مانند خيلي از بيماريهاي ديگر قابل درمان است و اگر افراد وابسته به موادمخدر به مراكز درماني معتبر مراجعه كنند به طور حتم قادر به بازيابي سلامت خود و ترك كامل موادمخدر خواهند شد.
وي مي افزايد: چنانچه افراد به مراكز داراي مجوز كه مورد تأييد وزارت بهداشت باشند، مراجعه كنند حتماً در درمان خود بسيار موفق خواهند شد و يكي از اصول مهم در درمان اعتياد اين است كه هيچ درمان واحدي براي افراد وابسته به موادمخدر وجود ندارد، بلكه درمانهاي متعددي وجود دارد كه فرد بايد با تلاش و ممارست، نسبت به به كارگيري آنها اقدام كند.
هيچ گاه هيچ فرد وابسته به موادي نمي تواند با اولين اقدام درماني از اعتياد نجات پيدا كند و بايد چند اقدام درماني را براي چند ماه به كار گيرد. در درمانهاي علمي ابتدا فرد از جهات گوناگون مورد ارزيابي قرار مي گيرد، اقدامهاي لازم شناسايي مي شوند و بعد اين اقدامها انجام مي شوند و در نهايت برنامه درماني فرد مورد پايش قرار مي گيرد. بايد براي فرد وابسته به موادمخدر يك طرح درمان وجود داشته باشد. درمانهاي جامع و موفق درمانهايي است كه براي هر فرد يك طرح درمان نوشته شود. طرح درمان در واقع سند يا نسخه اي است كه در آن نوع مشكل، اهدافي كه بايد به آنها رسيد و فعاليتي كه مراجعه كننده و درمان گر بايد انجام دهند در آن نوشته شده است.
طرح درمان بايد مطابق با نياز بيمار باشد تا به نتايج خوبي برسد. متأسفانه در بسياري از مراكز درماني از يك روش و فرمول براي درمان تمام بيماران مصرف كننده موادمخدر استفاده مي شود كه صحيح نيست. هر چند تشخيص بيماري همه افراد ممكن است اعتياد باشد، اما اين بيماري منشأ و علل گوناگوني دارد كه بايد به دقت بررسي شوند و با توجه به علل ايجاد بيماري و ارزيابي كامل فرد طرح درماني نوشته و اجرا شود.
كوتاه ترين زمان درمان: شش ماه
او در مورد آگهي هاي ترك اعتياد چند ساعته يا چند روزه اعتياد يادآوري مي كند: وقتي دوره وابستگي به موادمخدر در مدت زمان طولاني اتفاق مي افتد به هيچ وجه نمي توان در مدت زمان كوتاهي فرد را از اعتياد نجات داد. چنين آگهي هايي بيشتر براي جلب افراد و دريافت هزينه هاي زياد است كه نتايج مطلوبي نيز به همراه ندارند. از نظر درمان كامل يك فرد بيمار، شامل درمان وي از ابعاد مختلف جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي است كه زمان نسبتاً زيادي را لازم دارد و نمي توان در عرض چند ساعت يا چند روز فردي را كه وابستگي شديد به مصرف موادمخدر دارد، تغيير كلي داد. كوتاه ترين زمان مورد نياز براي درمان كامل يك فرد وابسته به موادمخدر حدود 6 ماه است.
او در مورد شكست معتادان در درمان مي گويد: اين شكستها خود به آسيب رساني به عزت نفس و اعتماد به نفس در فرد منجر مي شود و اين شخص كم كم به اين نتيجه مي رسد كه نمي تواند فرد مفيدي باشد.
فرد وابسته به موادمخدر چون در بسياري از مراحل و قسمتهاي زندگي خود با شكست مواجه شده است، در مرحله ترك موادمخدر نيز احساس شكست و عدم موفقيت را به همراه دارد و به همين طريق اين شكست را دوباره به ساير مسايل زندگي تعميم مي دهد. اين افرد به طور معمول بدون مراجعه به مراكز درماني و ترك اعتياد خود شروع به كم كردن مصرف موادمخدر و ترك آن مي كنند، اما چون زمينه هاي شكست را بارها تجربه كرده اند كمتر موفق به ترك موادمخدر مي شوند و دوباره به سمت مصرف آن گرايش پيدا مي كنند.
وي مي افزايد: سه مدل مشاوره درمان بيماران تحت درمان نگهدارنده با متادون است و درمانهاي كوتاه مدت اعتياد كه هم اكنون جزو اصول درمان مؤثر محسوب مي شوند، راه حل جدي براي درمان نيستند.
وي تأكيد مي كند: نتيجه پژوهشهاي انجام شده بر روي 92 نفر از معتادان تحت درمان با متادون نشان مي دهد كه تعيين كمترين حد مشاوره يعني 15 دقيقه در ماه، درمان دارويي استاندارد با انجام يك روز مشاوره در ماه و انجام حداكثر درمان با بيشترين حد مشاوره خانوادگي و روانپزشكي از مدلهاي بررسي شده در اين راستاست.
ترك كردن مواد جديد بسيار سخت تر است
شيشه اعتياد نمي آورد، اكس وابستگي ندارد، ريتالين را هر وقت دلت خواست بخور، كراك مورفين ترياك را مي شويد و تركش خيلي آسان.
اينها مهمترين شعارهاي تبليغاتي فروشندگان موادمخدر و توهم زا هستند، آنان تلاش مي كنند پيش از هر چيز به مشتريان شان بقبولانند كه اين مواد مانند موادمخدر سنتي وابستگي ايجاد نمي كنند و هيچ خطري ندارند.
دكتر هومان نارنجي ها، مدير كل دفتر پيشگيري از اعتياد ستاد مبارزه با موادمخدر با رد كردن چنين ادعاهايي مي گويد: شيشه، كراك، اكس و ريتالين هم مانند ساير مواد مي توانند وابستگي ايجاد كنند و اتفاقاً در مقايسه با مواد سنتي مانند ترياك و هروئين، عوارض به مراتب شديدتري دارند و درمان شان هم بالطبع خيلي سخت تر است.
وي مي افزايد: باورهاي غلطي درباره مواد اعتيادآور جديد رايج شده اند كه از سوي فروشندگان اين مواد براي بازاريابي ساخته و پرداخته شده اند، در حالي كه اين مواد گاهي قوي تر از موادمخدر سنتي هستند و اعتيادآوري بالاتري هم دارند.
به طور مثال، مقدار مورفين موجود در كراك ايراني، از مورفين هروئين موجود در بازار قديم به مراتب بيشتر است، در نتيجه وابستگي بيشتري به وجود مي آورد و درمانش بسيار سخت تر از درمان وابستگي به ترياك خواهد بود.
باور رايج ديگري مي گويد كه شيشه و اكس و تركيبات مشابه آنها اعتيادآور نيستند، در حالي كه اين مواد هم مانند ساير مواد، وابستگي ايجاد مي كنند. به طور مثال درمان معتادان به شيشه بسيار دشوار است، زيرا اختلالات روان پزشكي، جنون و افسردگي هاي شديد غيرقابل برگشت و مقاوم به درمان در اين بيماران به چشم مي خورد.
وي يادآوري مي كند: امروز براي ترك دادن يك معتاد به مواد محرك شيميايي جديد وجود گروهي از متخصصان لازم است كه فرآيند طولاني و توان فرساي درمان را پيش ببرند و ديگر مانند گذشته روشهاي بدون دارو يا مدلهاي سقوط آزاد جوابگو نيست. امروز درمان گران براي درمان افراد معتاد دچار مشكلات مضاعفي مي شوند، چرا كه مواد جديد علاوه بر تأثيرات جسماني آثار رواني مخرب و گاه جبران ناپذيري را به وجود مي آورند.
در گذشته، معتادان به ترياك شايد تنها مشكل رواني كه تجربه مي كردند افسردگي بود ولي معتادان به شيشه، كراك، اكس و ساير مواد اعتيادآور نو ظهور، دچار انواع بيماري ها و اختلالات روان پزشكي مي شوند، چون اين مواد كه اغلب مشتقات آمفتامين هستند، در دراز مدت سيستم عصبي را به قدري تخريب مي كنند كه عوارض رواني مانند افسردگي هاي شديد. اختلالات اضطرابي، ماليخوليا و جنون، آزار ديگران، تهاجم و اسكيزوفرني از نتايج اجتناب ناپذير آن است.
مهلت به مراكز ترك اعتياد
فريد براتي سده، مدير دفتر پيشگيري و امور اعتياد سازمان بهزيستي چندي قبل اعلام كرده بود كه سازمان بهزيستي به مراكز ترك اعتياد سراسر كشور سه ماه مهلت داده است تا نسبت به معرفي و ثبت مشخصاتشان اقدام كنند.
بر اين اساس تمامي مراكز درمان و ترك اعتياد در سراسر كشور مكلفند تا با مراجعه به مراكز سازمان بهزيستي مكان، نوع فعاليت و مشخصات كارشناسانشان را اعلام كنند و چنانچه مركزي نسبت به معرفي و ثبت مشخصاتش اقدام نكند با همكاري ستاد مبارزه با موادمخدر كشور از ادامه فعاليتش جلوگيري و تعطيل خواهد شد.
وي اظهار داشته: وظيفه ساماندهي مراكز و كمپهاي ترك و درمان اعتياد از سوي ستاد مبارزه با موادمخدر بر عهده سازمان بهزيستي گذاشته شده است و بر اساس اين وظيفه سازمان بهزيستي شناسايي اين مراكز را انجام خواهد داد.
وي تأكيد كرده: آيين نامه تأسيس، مديريت و نظارت بر مراكز درمان و بازتواني كوتاه مدت تيپ Bمصرف كنندگان مواد نسبت به وضع مقررات و چگونگي شرايط لازم براي تأسيس و ادامه كار اين مراكز اقدام كرده است. |
