|
علي محمدزاده
اشاره: كمتر از 10 روز قبل دكتر جهاني، جانشين پيشين دبيركل ستاد مبارزه با مواد مخدر از آغاز برنامه درمان مجازي معتادان در
كشور خبر داد و گفت: بيش از هزار سازمان مردم نهاد در عرصه پيشگيري، درمان، كاهش آسيب و بازتواني اعتياد با وب سايتهاي اختصاصي، وارد شبكه اينترنت شده اند تا از طريق مجازي به درمان معتادان بپردازند.
به گفته جهاني با اين اقدام، اخبار جديد و تجربيات و آموزشهاي حوزه درمان اعتياد به صورت رايگان در اختيار ساير معتادان قرار خواهد گرفت و همچنين با اين كار، خانواده ها نيز با موادمخدر آشنا و اطلاعات و مشاوره لازم را در خصوص چگونگي پيشگيري از ابتلاي فرزندان خود به اعتياد كسب خواهند كرد.
اما در اين خصوص سؤالهاي متفاوتي مطرح است كه علت رويكرد سازمانهاي درمان مدار حوزه اعتياد به اين روش چه بوده و يا اينكه نقاط قوت اين روش چه مي تواند باشد و چندين و چند سؤال ديگر كه براي يافتن پاسخها به سراغ كساني رفتيم كه در اين حوزه تجربياتي دارند.
درك متقابل از درد
دكتر سيدعلي سلامت، رئيس مركز اجتماع درمان مدار (TC) خراسان گفت: يكي از مسايل بسيار مهم در حوزه درمان اعتياد، تداوم برنامه هاي درماني فرد معتاد است و اين امر تنها در سايه اطمينان بالاي فرد معتاد به برنامه ها و فردي كه اين برنامه ها را در اختيار وي قرار مي دهد، حاصل مي شود.
وي افزود: اينكه فرد معتاد بتواند از تجربيات فردي كه قبلاً شرايط وي را داشته استفاده كند عامل بسيار مؤثر روحي است كه مي تواند فرد معتاد را ترغيب كند تا هر آنچه را كه به عنوان برنامه در اختيارش قرار مي دهند به دليل همان اطمينان و اعتمادي كه به فرد راهنماي خود دارد تا پايان ادامه داده و به نتيجه مطلوب برسد.
سلامت اظهار داشت: آنچه مسلم است معتاد تحت درمان، توصيه هاي گروههاي همتا را بيشتر از توصيه هاي افراد سالم به كار مي بندد مگر آنكه خود فرد سالمي باشد كه بتواند در درازمدت اطمينان اين افراد را به خود جلب كند.
وي ادامه داد: در مباحث روانشناسي نيز يكي از اصول اثبات شده همين پذيرش گروه همتا و هم سالان از سوي فرد است كه در مبحث درمان اعتياد تأثير اين اطمينان بيشتر از هر دوره ديگري است. به بيان ديگر هنگامي كه يك معتاد فردي را كه قبلاً معتاد بوده و توانسته پس از طي دوره اي از دام اعتياد خلاصي پيدا كند به عنوان الگو مي پذيرد به اين تصور كه اين فرد از جنس خود او بوده و همين درد را تجربه كرده، به لحاظ رواني احساس آرامش نموده و به او بيشتر اطمينان مي كند.وي گفت: خود معتادان مي گويند چون ما زجر كشيده ايم همديگر را بهتر درك كرده و احساسمان را به بهترين شكل به هم منتقل مي كنيم. در حالي كه يك فرد سالم هيچ گاه نمي تواند احساسات يك فرد معتاد در لحظات خاص را درك كند.سلامت ادامه داد: در درمان اعتياد افراد بهبود يافته به عنوان گروه مواجهه بر روي افراد تحت درمان تأثير رواني فوق العاده اي دارند و همان گونه كه در زمان اعتياد، وابستگي رواني آن بيشتر از وابستگي جسمي فرد را تحت تأثير قرار مي دهد در زمان درمان نيز هر چه فرد به لحاظ رواني وابستگي بيشتري به راهنما و برنامه هاي ارايه شده داشته باشد، قطعاً تا پايان درمان و كسب نتيجه دلخواه، مداومت مي كند.
وي با اشاره به دستاورد گروههاي اجتماع درمان نظير «TC» افزود: متأسفانه به دليل آنكه در سالهاي اخير بر تعداد مراكز غيرقانوني ترك اعتياد افزوده شده و معتادان با مراجعه به اين مراكز و شكست در ترك اعتياد، اطمينان خود را به اين مركز از دست مي دهند و هر چند دستگاه قضايي با اين مراكز برخورد كرده و اجازه فعاليت به چنين مراكزي را نمي دهد اما باز هم تعدادي از اين مراكز كه فاقد هرگونه مجوزي هستند به صورت زيرزميني مشغول فعاليت مي باشند و چون از روشهاي درماني غيرعلمي استفاده مي كنند شاهد بروز حوادث تلخي هستيم كه از آن جمله مي توان به فوت چند نفر در اين مراكز اشاره كرد.بنابراين توصيه مي شود معتاداني كه قصد مراجعه به مراكز ترك اعتياد دارند الزاماً به سراغ مراكزي بروند كه از سوي سازمانهاي دولتي نظير بهزيستي و يا بهداشت و درمان مورد تأييد باشند.
آدم سالم دركي از خماري ندارد
«اصيل» جواني كه تمام در به دريهاي اعتياد و معتاد بودن را كشيده، وقتي از او راجع به تأثير معتادان پاك شده بر روي معتاد تحت درمان پرسيدم، گفت: آدم سالم دركي از خماري ندارد و نمي تواند درد و احساس فرد معتاد را لمس كند.
وي افزود: يك معتاد در زمان ترك هيچ اميدي ندارد و بايد كسي باشد كه به او اميد بدهد و وقتي فردي كه قرار است چنين كاري بكند اگر از جنس فرد معتاد باشد اميدواري بيشتري به وي خواهد داد.
در صورتي كه يك فرد سالم تحت هيچ شرايطي نمي تواند چنين اميدي را به فرد معتاد بدهد، شايد او تمام تلاش خود را معطوف كمك رساني به معتاد بكند اما چون فرد تحت درمان مي داند كه فرد سالم هيچ تصوري از درد و خماري ندارد ناخودآگاه به وي بي اطمينان مي شود.
وي ادامه داد: در مقابل اگر معتاد تحت درمان برنامه هاي درماني را از معتاد پاك شده اي بگيرد به دليل آنكه اطمينان دارد كه او خود اين دوران را تجربه كرده و با تمام وجود خماري را درك كرده، به لحاظ رواني آماده تر بوده و اين گونه استدلال مي كند كه اگر او توانسته پس من هم مي توانم.
اصيل گفت: وقتي به يك فرد سالم يا دكتر بگويي كه من درد دارم تنها كاري كه مي كند يك مسكن مي دهد اما وقتي به يك معتاد پاك شده بگويي درد دارم او حرفي از مسكن نمي زند ولي به جاي آن تجربه درد كشيدنهاي خودش را تعريف مي كند و اين يعني اميد، اميد به اينكه پايان درد يعني سلامتي و رهايي از بند اعتياد.
وي افزود: وقتي يك معتاد تحت درمان به مرحله اي رسيده كه به خود بقبولاند اگر قرار است يك نفر در جامعه سالم باشد آن يك نفر من هستم، قطعاً موفق خواهد شد و اين تنها زماني محقق مي شود كه فرد تحت درمان يك راهنماي مطمئن داشته باشد و او را از جنس خودش بداند.
اصيل با بيان اينكه ترك اعتياد براي به دست آوردن جايزه يا گرفتن امتياز از پدر و مادر ماندگار نخواهد بود، گفت: هيچ معتادي در دنيا وجود ندارد كه نخواهد ترك كند اما به لحاظ رواني قادر نيست خود را به مرحله اي برساند كه از ترك اعتياد نترسد اما وقتي با خواندن تجربيات معتادان پاك شده يا هم صحبتي با آنان اين ترس را از خود دور كند، بي شك مصمم تر شده و ديگر به سراغ مواد نخواهد رفت.
وي اظهار داشت: وقتي من كه زماني معتاد بودم فرد معتادي را كنار خيابان مي بينم بدون آنكه او حرفي بزند گويي بخشي از وجود من شده و تمام دردهايش را مي فهمم، اما يك فرد سالم زماني كه معتاد خماري را كنار خيابان مي بيند نه تنها با وي ابراز همدردي نمي كند بلكه او را مستحق چنين عذابي دانسته و بي تفاوت عبور مي كند.پس وقتي دو نفر نسبت به يك پديده برداشتهاي مختلفي دارند قطعاً تأثيرات مختلفي نيز در زمان انجام كاري براي او خواهند داشت و چون من با تمام وجود اين پديده را لمس كرده ام مي توانم به معتاد تحت درمان اميدواري بدهم و او نيز مي پذيرد چون مي داند من معناي خماري را تنها در خوردن يك مسكن نمي دانم.
وي راه اندازي سايتهايي كه معتادان تجربيات خود را در آن بازگو كنند، بسيار مؤثر دانست و افزود: با اطمينان كامل مي دانم كه اين روش نتيجه بهتري از هر دارو يا مشاوره اي خواهد داشت. به شرطي كه افراد معتاد بتوانند به آن دسترسي داشته باشند ولي متأسفانه بيشتر معتادان شرايط دسترسي به چنين سايتهايي را ندارند مگر آنكه طراحان روشهايي را به كار بگيرند كه اين امكان فراهم شود. |
