* غلامرضا قلندريان

امروز هفدهم مرداد ماه، روز ملي خبرنگار است. در پاسداشت روز خبرنگار و عرصه نويسندگي، اطلاع رساني و فعاليت رسانه اي، مخاطرات و آسيبهاي چند لايه اي را مي توان براي اين ديده بانان برشمرد كه جايگاه اين شغل شريف و خطير را بر همگان آشكار مي سازد.
امروزه دنياي متكثر و وقوع حوادث و رخدادهاي گوناگون، سرعت گردش و انتقال داده هاي خبري، عطش وصف ناپذير افكارعمومي براي كسب اخبار و دريافت تحليل از اوضاع و شرايط گوناگون جوامع، بيش از پيش وجود خبرنگاران خبير و گزارشگران بصير را براي پاسخ دهي به افكارعمومي ضروري مي سازد.
حوزه اطلاع رساني و مهندسي افكار، در واقع به يكي از مهمترين مؤلفه هاي كشورداري تبديل شده است و وجود اخبار و ارتباط از اين منظر مي تواند در ساماندهي و تدوين استراتژيهاي نظامهاي سياسي، از قدرت تأثيرگذاري بيشتري برخوردار گردد.
نكته اي كه از ذكر آن نبايد غافل ماند، اهميت و سختيهاي كار خبرنگاران سختكوش و پرتلاش است كه حتي در شرايط وقوع جنگ و در صحنه درگيريها هم، جامعه را از اطلاع نسبت به وقوع حوادث بي نصيب نگذاشته و در سخت ترين شرايط براساس سه اصل مهم «دقت، سرعت و صحت» در اطلاع رساني و همچنين شاخصه هاي مهم ديگري نظير شفافيت، صداقت، امانت، به شكلي كاملاً حرفه اي، ايفاي نقش كرده اند. تلفات انساني اين سفيران آگاهي، در عراق بويژه از سال 2003 تاكنون مؤيد ادعاي مذكور مي باشد.
وقوع حوادث دردناك براي خبرنگاران بويژه به شهادت رساندن شهيد محمود صارمي از سوي گروه متحجر طالبان، بيانگر مجاهدت فرهنگي طيف وسيع اصحاب قلم و گزارشگران بدون مرز مي باشد. اكنون كسب خبر موثق با نگاه تيزبين و جسورانه خبرنگاران متعهد و انعكاس آن از درياي متلاطم اخبار جهت دار كه كشورهاي ابرقدرت از آن بهره برداري مي كنند، به رقابتي براي كسب معرفت و بصيرت تبديل گرديده است كه هر كسي متناسب با مباني نظري خويش، به انعكاس و آناليز آنها مي پردازد.
بايد توجه داشت، نقش برجسته خبر به عنوان زيرساخت تصميمها و منشأ اقدامهاي مهم دولتها، بر كسي پوشيده نيست. حمايتها، واكنشها و مخالفتها از سوي شهروندان با هدف تأثيرگذاري بر مديران كلان اجرايي جهت اقدامهاي بهنگام، متأثر از پوشش رخدادهايي است كه محصول تلاش جهادگران عرصه خبر و اطلاع رساني است.
در خصوص اهميت حوزه خبر و خبرنگاري، سخنان و اظهارنظرهاي متعددي بيان گرديده است؛ ولي اشاره به تعبير يكي از خبرنگاران فرانسوي كه شاهد پوشش گسترده خبري جنگ دوم خليج فارس بوده، خالي از لطف نيست.
وي انعكاس اخبار مرتبط به حمله سال 2003 آمريكا به عراق را در مقايسه با جنگ پيشين (1991) از لحاظ تأثيرگذاري حوزه انعكاس خبري، بر اساس خروجي گزارشهاي جهت دار رسانه هاي آمريكايي كه ميدان دار اخبار بوده اند، به «جنگ رسانه ها» تعبير نموده است.
اگر كشورها و ابزارهاي ارتباطي آن در انتقال به موقع حوادث با ديگر بنگاه هاي خبري امكان رقابت نيابند، خلا≤ ناشي از دسترسي به اخبار، فرصت تهاجم خبري و بمباران اطلاعات را به بيگانگان خواهد داد تا از اين رهگذر مخاطبان را منحرف نمايند كه قطعاً بازتاب منفي آن را مي توان در سطوح گوناگون تعاملهاي خرد و كلان شهروندان و حتي نخبگان شاهد بود.
بر كسي پوشيده نيست، در شرايط امروز جهان، ابزار رسانه اي و جريان اطلاع رساني، مهمترين مؤلفه تدوين سياستها و استراتژيهاست و كشورهاي برخوردار از ابزار تأثيرگذاري اطلاع رساني گسترده، جريان رخدادهاي بين المللي را با هدف تحقق خواسته هايشان هدايت مي كنند.
در دنياي رسانه اي كنوني، سرعت گردش اخبار و پردازش جهت دار آن با توجه به بهره برداري كشورهاي استكباري از ابزارهاي مهم اطلاعاتي همچون ادبيات حوزه سياسي، اصطلاح شمال- جنوب در روابط بين الملل را شبيه سازي نموده كه اين واژه گزيني نه تنها اغراق نيست، بلكه بيانگر تبلور واكنشها در كشورهاي هدف مي باشد.
ادعاي برخي محافل رسانه اي غرب با اين مضمون كه زماني براي كسب يك خبر 4000 دلار هزينه نموده اند تا آن را بر اساس رويكردهاي سياسي و فرهنگي خود پردازش و به افكارعمومي تزريق نمايند، نشانگر اهتمام به جايگاه تأثيرگذاري عرصه ارتباطات براي تعقيب هدفهاي نامشروعشان مي باشد. عملكرد انعكاس اخبار تحريف شده با هدف تحقق زياده طلبي هاي جبهه استكبار، بيانگر هدايت و مديريت جريان رخدادهاست تا از اين منظر ضمن كتمان واقعيتها، با فضا سازي كاذب، افكارعمومي را تحت تأثير القائات خود قرار دهند.
در شرايطي كه استكبار جهاني و صهيونيسم، اهتمام جدي و تلاش خود را با كليه ابزارهاي پيشرفته ارتباطي و اطلاع رساني به كار بسته اند تا واقعيتهاي انقلاب اسلامي را تحريف و مسلمانان را در اقصي نقاط جهان بدنام سازند، وجود حوزه هاي قوي و غني اطلاع رساني برخوردار از تكنولوژي ارتباطي روزآمد براي صيانت از مرزهاي عقيدتي و فرهنگي انقلاب اسلامي و جهان اسلام، بيش از پيش ضروري به نظر مي رسد.
بدين ترتيب، دست اندركاران جريان خبررساني در عرصه ارتباطات با توجه به موج منفي دشمن كه با بهره گيري از القائات امپراتوري رسانه اي و امپرياليستي غربي عليه انقلاب اسلامي و مسلمانان مظلوم ايجاد شده است، وظيفه سنگيني را بر عهده دارند تا ضمن بصيرت و شناخت و با شليكهاي رسانه اي بر اساس ظرفيتهاي موجود، ترفندها و توطئه هاي دشمنان را خنثي نمايند.
انعكاس گسترده اخبار -جنگ 2003 عليه عراق و نبرد 33 روزه جنبش مقاومت لبنان- از سوي جمهوري اسلامي و برخي رسانه هاي مستقل، چالش عمده در مقابل فعاليتهاي رسانه اي آمريكا محسوب مي شد كه توانست جريانهاي خبري شبهه دار و گزارشهاي كذب و جنگ رواني آنها را عليه ملت مظلوم عراق و لبنان خنثي نمايد.
بديهي است، درايت و هوشمندي در عرصه اطلاع رساني و حوزه ارتباطات همگام با انعكاس واقعيتها و شفاف سازي حوادث، مي تواند هرگونه فرصت شايعه پراكني را از بيگانگان سلب و عمليات رواني و امواج خبري آنها را عليه فعاليتهاي داخلي و مناسبات جهاني جمهوري اسلامي ايران خنثي نمايد.