|
*منور ميرشجاعان
يكي از مهمترين مسائلي كه گرماي تابستان امسال را تشديد كرده است، قطع برق در برخي از نقاط كشور است. اين مشكل نه تنها
گريبانگير شهروندان شده است، بلكه براي بخشهاي توليدي، صنعتي و حتي هنري (سريال سازان) نيز دردسرساز شده است.
برنامه زمان بندي خاموشيها و تأكيد بيش از پيش به صرفه جويي شهروندان در مصرف برق همه گواه اين مطلب است كه امسال بحران برق به رقابت با بحران آب برخاسته تا خودي نشان دهد.
براي بررسي وضعيت توليد و مصرف برق در كشور و چالشهايي پيش روي آن گفتگويي داشتيم با مسعود حجت، مديرعامل شركت مديريت شبكه توزيع برق كشور كه از نظر مي گذرد:
*خاموشيهاي سال جاري در اقصي نقاط كشور باعث ناراحتي مردم شده، لطفاً بفرماييد چه عواملي باعت بروز چنين مشكلي شده است؟
**ما در شبكه سراسري در سال گذشته حداكثر باري كه داشتيم، حدود 34 هزار و 900 مگاوات بوده، اما به علت خشكسالي و افزايش استفاده از وسايل خنك كننده، پمپها و چاه هاي آب حداكثر بار ما به حدود 37 هزار و 500 مگاوات رسيده است.
علاوه بر اين، مصرف برق ما با رشد چشمگير 8 درصد نسبت به سال گذشته مواجه شده است. با وجود اين كه توليد حرارتي ما نسبت به سال گذشته بيشتر شده، يعني سال گذشته توليد حرارتي ما از ابتداي سال تا 11 مرداد، 67 هزار و 842 ميليون كيلووات
ساعت بود كه امسال در اين مقطع زماني به 79 هزار و 492 ميليون كيلووات ساعت رسيده است، اما توليد برق آبي كشور به دليل خشكسالي كم شده است. سال گذشته در اين مدت، 9 هزار و 529 كيلووات ساعت برق توليد كرده بوديم كه امسال 3 هزار و 16 كيلو وات ساعت برق آبي توليد شده، يعني امسال 6 هزار و 500 ميليون كيلووات ساعت از ابتداي سال نسبت به گذشته برق كمتر توليد كرديم. در حالي كه انرژي تأمين نشده ما حدود هزار و 176 ميليون كيلووات ساعت است. اگر اين 2 رقم را مقايسه بكنيم، مي بينيم به مقداري كه در برق آبي كمتر از سال گذشته توليد داشته ايم خيلي بيشتر خاموشي اتفاق افتاده است.
اگر وضع توليد برق آبي مثل سال قبل بود و مصرف را نيز مثل پارسال مي گذرانديم، حتي يك رزرو مختصري نيز مي توانستيم داشته باشيم.
البته رزرو ما در برق چندين سال است پايين است و از سوي وزارت نيرو اين مساله چندين سال است عنوان شده معمولاً در شبكه هاي بزرگ 20 تا 25 درصد رزرو دارند، در حالي كه رزرو ما تقريباً در حد 3-2 درصد است.
*برق آبي چند درصد از توليد برق كشور را به خود اختصاص داده كه در بروز خاموشيها اين قدر تأثيرگذار بوده است؟
** سال گذشته 12/3 درصد توليد برق آبي داشتيم كه اين ميزان در سال جاري به 3/7 درصد كاهش يافته است. اين كمبود ضربه شديدي بوده كه بر توليد برق وارده شده است.
سدهاي كشور هر سال در اين زمان 4 هزار و 500 مگا وات برق مي دادند، ولي هم اكنون حدود هزار مگا وات برق بيشتر نمي دهند. يعني ما الان حدود 3 هزار و 500 مگاوات در هر روز با كمبود توان سدها مواجهيم، چون واقعاً با يك خشكسالي غير عادي در 50 سال گذشته روبرو هستيم.
بعضي خشكسالي امسال را با خشكساليهاي سال 79- 78 مقايسه مي كنند، اما آن خشكسالي اصلاً قابل مقايسه با امسال نبوده است. امسال حتي در سلسله جبال زاگرس كه منابع آبي سدهاي خوزستان را تشكيل مي دهد، خشكسالي داشتيم. منابع برق آبي اصلي كشور ما در منطقه چهارمحال و بختياري و خوزستان است و متأسفانه در پشت سدهاي خوزستان مثل سد كارون 3 به قدري آب پايين آمده كه توليد برق آن عملاً متوقف شده است. سدي كه پارسال اين موقع 2هزار مگا وات برق توليد مي كرد، امسال توليد ندارد.
به هر حال، به علت گرما مصرف بالا رفته و به علت نبود امكان توليد برق آبي، توليد ما نيز اضافه نشده و فقط توليدات حرارتي يك مقدار جبران آبي را انجام دادند.
*در حال حاضر كدام يك از استانهاي كشور بيشتر با بحران برق روبرو هستند؟
**به دليل اين كه شبكه توزيع برق سراسري است، تا حدي كه امكان داشته باشد در مناطق مختلف مي توان به هم كمك كرد كه البته در اين زمينه، شبكه محدوديتهايي نيز دارد.
يكي از محدوديتها بين استان خراسان و شبكه سراسري است كه تا يك حد مشخصي مي توان از اين استان به بقيه استانها برق داد يا گرفت. در يك مقطع كه خراسان دچار خاموشي بود، در شبكه سراسري مشكلي نبود و مي خواستيم برق بدهيم، ولي نمي توانستيم و الان برعكس شده، مي خواهيم يك مقدار كمك بگيريم كه باز هم محدوديت داريم، چون يك خط ارتباطي با خراسان داشتيم. به تازگي خط دومي كشيده شده و محدوديت كم شده و از 300 مگاوات به 600 مگاوات رسيده است.
شمال و جنوب كشور حداكثر 2400 مگاوات مي توانند بين هم رد و بدل كنند. در گذشته كه خشكسالي نبود، ما در جنوب توليدمان زياد بود گاهي اوقات از جنوب به شمال و بعضي اوقات از شمال به جنوب كمك مي كرديم؛ولي متأسفانه چون اكثر سدهاي ما در جنوب است والان ناگهان حدود 4-3 هزار مگاوات توليد نداريم در جنوب كمبود ايجاد شده است. در خيلي از موارد در جنوب خاموشي و مشكلات بيشتر است.
جنوب از نظر شبكه توزيع برق شامل استانهاي خوزستان، كهگيلويه و بويراحمد، بوشهر، فارس، كرمان، هرمزگان، سيستان و بلوچستان، اصفهان، لرستان، همدان، مركزي،كردستان، كرمانشاه، ايلام و يزد هستند.
استانهاي آذربايجان شرقي و غربي، گيلان، مازندران، اردبيل، زنجان، تهران، قم، گلستان استانهاي شمالي شمرده مي شوند.
بيشتر از 2400 مگاوات بين استانهاي شمالي و جنوبي به دليل محدويت خطوط انتقال نمي شود برد، اما سعي مي كنيم در خطوط انتقال جديد اين ظرفيت را بيشتر بكنيم، چون درآينده بازار برق و همچنين در مواقع حوادث غيرمترقبه نياز به مانور بيشتري داريم.
*ميزان مصرف برق درساعت اوج چقدر است؟
**ميزان مصرف برق در ساعت اوج بين 36 تا 37 هزار مگاوات است. البته در يكي - دو مورد كه هوا خيلي گرم شد از 37 هزار مگاوات نيز تجاوز كرد.
وقتي هوا گرم مي شود، به ازاي هر درجه حرارت، 400 مگاوات به بار برق كشور اضافه مي شود و متأسفانه نيروگاه ها هم 40 مگاوات و بيشتر تضعيف ميشود، براي اين كه در هواي گرم نيروگاه ها خوب كار نمي كنند.
*سرانه مصرف برق در ايران چقدر است و در مقايسه با كشورهاي ديگر درچه جايگاهي قرار داريم؟
** توليد سرانه برق در سال 2005 به ميزان 2 هزار و 444 كيلووات ساعت به ازاي هر نفر بوده كه بيستمين رتبه را در توليد سرانه برق در بين كشورها داريم. نروژ با 29 هزار و 400 كيلو وات بالاترين سرانه را دارد، چون همه وسايلشان برقي است و نيروگاه هاي برق آبي دارند و سرانه برق در كانادا 18 هزار و 900 كيلووات است. كشورهايي هستند كه اين رقمشان از ما كمتر است؛ مثل كشورهاي تركيه، برزيل، مصر، هند و پاكستان و كشور چين هم1790 كيلو وات سرانه برق دارد، چون جمعيت زيادي داشته و آن قدر هم توليد برق ندارد.
البته در زمينه سرانه توليد برق، اگر اين ميزان برق در صنعت به كار رود، نكته مثبتي است و اگر مصرفي باشد، نبايد خيلي مثبت ارزيابي شود.
*آيا براي جبران كمبود، واردات برق داريم و صادرات برق مشكلات بيشتري بر كمبودهاي فعلي نمي افزايد؟
**ما واردات و صادرات برق داريم، ولي خيلي كم است و اگر مقايسه كنيم، به اندازه مصرف دو كارخانه سيمان هم نمي شود و رقم چشمگيري نيست.
درحالي كه توليد برق در كشور 200 ميليارد كيلووات ساعت است، مجموع صادرات و واردات برق دركشور حدود يك تا 2ميليارد كيلو وات ساعت است؛ يعني 1/1 برق وارد ميكنيم و 9/0 برق صادر مي كنيم.
واردات ما در فصل تابستان و گرما بيشتر است، چون ايران اوج بارش در تابستان است و در زمستان معمولاً بيشتر صادر مي كنيم. البته زمستان سال گذشته به علت كمبود گاز حداقل صادرات را داشتيم. بر اساس تعهداتي كه داريم، مجبور به صادرات هستيم، ولي مي توانيم فقط آن تعهد را اجرا كنيم و بار اضافه ندهيم.
*در حال حاضر در كشور با چند درصد كمبود توليد برق مواجهيم؟
**ما در اوج بارمصرف بين 4 تا 8 درصد كمبود برق داريم. وقتي كه ما برق كم داشته باشيم، چون كيفيت برق شروع مي كند به خراب شدن و ولتاژ مي افتد و مجبوريم مناطقي را خارج كنيم تا شبكه به وضع عادي برگردد. ما آنقدر خاموش مي كنيم كه شبكه به وضع عادي اش برگردد و در اين كار هيچ ملاحظه اي هم نمي كنيم، براي اينكه حفظ پايداري شبكه سراسري براي ما خيلي مهم است و نمي خواهيم استانداردهاي آن را به هم بزنيم.
از حوالي ساعت 10 صبح كم كم احساس مي كنيم كه كيفيت برق دارد مشكل پيدا مي كند كه يا توليد بايد بالا برود يا مصرف قطع بشود. معمولاً از ساعت 10 خاموشيها را در شمال شبكه شروع مي كنيم؛ زيرا نمي خواهيم به جنوب فشار بياوريم. حدود ظهر مجبور مي شويم به جنوب هم اين خاموشي را بدهيم و بعد چون انتقال شمال و جنوب هم يك مقداري مشكل دارد، معمولاً بعدازظهر نمي توانيم اين بار زياد به جنوب منتقل كنيم، چون نيروگاه برق آبي جنوب هم خوابيده، خاموشيهاي جنوب يك مقدار تا حدود ساعت 15 سنگين تر مي شود و بعد بتدريج اين خاموشيها برطرف مي شود.
خاموشي كه در روز مي دهيم تا 2 هزار مگا وات بالا مي رود، در حالي كه بار شبكه ما در آن موقع 32 هزارمگاوات است كه اين ميزان خاموشي حدود 6 درصد است.
دوباره سر شب همين مشكل را پيدا مي كنيم و از ساعت 21 كه اوج بار شبانه شروع مي شود، تا ساعت 24-23 شب حدود 2500 مگاوات خاموشي مي دهيم. البته اين تا 3 هزار مگاوات هم اضافه شده است كه حدوداً 7 تا 9 درصد در برخي مواقع كوتاه خاموشي مي دهيم.
اما به طور كل، مجموع خاموشيها كه در كشور اعمال مي شود بيشتر از يك تا 2 درصد نيست.
*براي مرتفع شدن مشكلات توليد برق در كشور به چه ميزان از انرژيهاي نو كمك گرفته مي شود؟
** انرژيهاي نو، انرژيهاي فرداست، يعني اگر ما روي انرژيهاي نو داريم صحبت مي كنيم، مي دانيم كه اينها در آينده نهچندان دور تأثير اساسي خواهند داشت.
در حال حاضر، انرژيهاي نو در توليد و مصرف برق كشور ما زير يك درصد تأثير دارد كه اميدواريم اين رقم را يك مقداري افزايش بدهيم.
البته در دنيا هم اين رقم خيلي بالا نرفته، آمريكا و آلمان هم كه در اين زمينه پيشتاز هستند، بيش از 10 درصد انرژيهاي نو ندارند و ژاپن 6 درصد و ايتاليا 3 درصد و تركيه نيز زير يك درصد از انرژيهاي نو برق توليد مي كنند. |
