|
* مريم زنگنه
شايد اين روزها كمتر خانواده اي در كشور باشد كه با مشكل بيكاري به طريقي درگير نباشد. پسران تحصيل كرده و گاهي بدون
تحصيلات دانشگاهي، دختران جوان و در موارد بسياري سرپرست خانواده در كشور از گروه هاي سني هستند كه در تعداد بسيار بالا با مشكل بيكاري مواجه هستند.
البته طبق آخرين سرشماري كه انجام شد، اطلاعات به دست آمده حاكي از كاهش نرخ بيكاري داشت، اما مسأله اينجاست كه معمولاً آمار در كشور ما به اين دليل كه با روشهاي درست و علمي انجام نمي شود معتبر نمي باشد.
به عنوان مثال در فرم هاي آخرين سرشماري در صورتي كه فردي در يك خانواده حداقل هفته اي يك ساعت كار مي كرد، با هر ميزان درآمد شاغل محسوب مي شد، در حالي كه عملاً اين فرد به لحاظ حقوقي و عرفي بيكار است.
در عين حال بيكاري پنهان هم نيز نوعي از بيكاري است كه هرگز اين افراد جزو آمار بيكاران محاسبه نمي شوند. اين گونه است كه در ظاهر و آنچه مشهود و ملموس است، بيكاري رو به افزايش است، اما آمارها نتايج ديگري به ما مي دهد.در همين زمان وزارت كار خبر از ايجاد شغل هاي مختلف مي دهد، اما در عين حال مي بينيم و مي شنويم كه افرادي هستند كه سالهاست در جستجوي كار هستند، اما هنوز موفق به يافتن شغل نشده اند.
البته بسياري از كارشناسان بخصوص در وزارت كار معتقد هستند كه جوانهاي ايراني، بيكارهاي پرتوقع هستند و حاضر نيستند هر كاري انجام دهند، شايد اين مسأله در خصوص جوانان شهري مصداق داشته باشد، اما درصد بالايي از افراد بيكار در روستاها هستند كه حاضرند هر شغلي را انجام دهند، بخصوص بعد از خشكسالي هاي پياپي، اما شغلي در روستاها نيست كه بخواهد راه درآمد اين افراد باشد در نتيجه هجوم بي رويه به شهرها و نرخ افراد جوياي كار در شهرها روز به روز افزوده مي شود.
چند سال پيش براي جبران خسارتي كه نيروي كار خارجي به نيروي كار داخلي مي زد، مسؤولان وقت تصميم به اخراج نيرو هاي خارجي كه اغلب افغاني هاي مقيم ايران بودند، گرفتند، نتيجه اين تصميم ناگهاني بالا رفتن ميزان دستمزد كارگر ايراني شد، زيرا كارگر ساده ايراني در صورتي كار يك كارگر خارجي را انجام مي داد كه مزد بيشتري دريافت مي كرد، به همين دليل در بخش ساخت وساز، افزايش مزد كارگر هم بر هزينه هاي ساخت يك مسكن اضافه شد.
در عين حال كارفرماي ايراني هم ميل چنداني به استخدام كارگر ايراني نداشته و ندارد، زيرا بايد با كارگر ايراني طبق قانون كار رفتار شود و قانون كار با حداقل دستمزد، بيمه و ساعت كار مشخص شامل كار افغاني نمي شد.
مدتي بعد وقتي اين وضعيت ادامه يافت و كارگر افغاني كم شد، خلاءهايي در برخي مشاغل، بخصوص كارگر ساده در بخش ساختمان سازي و حفاري هاي خياباني به وجود آمد.
واردات نيروي كار براي بعضي مشاغل
جهرمي وزير كار و امور اجتماعي اخيراً در استان فارس گفته است: اتباع بيگانه كه داراي كارت اقامت باشند، مي توانند با مراجعه به سفارتخانه كشور خود گذرنامه دريافت كرده و بعد از آن براي گرفتن ويزاي كار اقدام كنند.
وي گفت: ايران آمادگي پذيرش اتباع خارجي و افغاني متقاضي كار را با هدف پر كردن خلاء هاي موجود دارد و اين مسأله شامل كساني خواهد بود كه داراي گذرنامه معتبر باشند.
وزير كار با تصريح اينكه آمادگي پذيرش 300 هزار نيروي كار خارجي در ايران وجود دارد گفت: اين افراد از كارگر ساده تا مهارت هاي سطح بالا را شامل مي شود.
عليرضا ولي پور، مدير كل هدايت نيروي كار و كاريابي ها در وزارت كار و امور اجتماعي در گفتگو با خبرنگار ما در خصوص اينكه آيا اين خلاء را نمي توان با نيروي بيكار ايراني پر كرد، چنين مي گويد: يكسري شغل ها در ايران وجود دارد كه با وجود اينكه در كشور بيكار وجود دارد، باز هم ايراني ها طالب انجام آن كارها نيستند. به عنوان مثال كار در كوره آجرپزي جزو كارهاي سختي است كه هيچ ايراني حاضر به انجام آن نيست، منظور آقاي وزير اين كارها بوده است.
وي ادامه مي دهد: در همين لحظه كه شما با من مصاحبه مي كنيد، شهرداري تهران 500 نفر كارگر ساده مي خواهد اما من به هر كاريابي تلفن زده ام نيرو نداشته اند.
وي در پاسخ به اينكه پيمانكاران حق و حقوق اين كارگران را نمي دهند به همين دليل كسي مراجعه نمي كند، خاطرنشان مي كند: ما به پيمانكاران گفته ايم كه براساس قانون كار به همه افراد حقوق بدهند و آنها را بيمه كنند، اكنون در استان خراسان 7 اداره كل هست كه بر اجراي قانون نظارت مي كند و اگر خلاف آن باشد، برخورد مي شود، اكنون حقوق يك كارگر ساده حداقل 220 هزار تومان است اگر كمتر از اين باشد، به هر كجا كه مراجعه كنند رسيدگي مي شود. گاهي گفته مي شود كارگر از ترس اخراج شكايت نمي كند، اما بايد گفت كارگران هم بايد با هم اقدام كنند، زيرا كارفرما نمي تواند همه را با هم اخراج كند.
وي مي افزايد: اكنون مشكل كشور ما بيكاري افراد تحصيل كرده است آنها به صورت تئوري در دانشگاه تحصيل كرده اند، اما عملاً هيچ مهارتي ندارند، مشكل بيكاري در كشور ما به اين افراد مربوط مي شود، شايد يك راه حل اين باشد كه آموزش و پرورش از دوران دبيرستان بايد مهارتهاي لازم را به آنها بياموزد.وي خاطرنشان مي كند: در برخي مهارتهاي سطح بالا هم نيروي ايراني نداريم، به عنوان مثال جوشكار زير آب در ايران خيلي كم است و ما مجبور هستيم از استراليايي ها و يا كانادايي ها كمك بگيريم.
ولي پور ادامه مي دهد: ما اطلاعات دقيقي در مورد نرخ بيكاري نداريم، در حالي كه تمام تصميمات براساس اطلاعات است، به همين دليل پيچيدگي مسأله بيكاري با يك مصاحبه رسانه اي حل نمي شود.
وي مي گويد: همزمان استراليا فراخوان داده است كه نيروي كار خارجي جذب مي كند، اما آنها فقط از دانش آموختگان دانشگاه اميركبير و دانشگاه فني مهندسي دانشگاه تهران با حداكثر سن 31 سال و مدرك «آيلتس» نيرو مي خواهند، اين براي ايران افتخار نيست، زيرا آنها بهترين ها را از بهترين دانشگاه ها مي خواهند و اگر ما نتوانيم براي اين افراد شغل داشته باشيم مشكل از خودمان است.
دكتر پيمان فروزش، نماينده مجلس در گفتگو با خبرنگار ما چنين گفت: استفاده از نيروي كار از محسنات كشور در حال توسعه است و در اين راستا بايد براي نيروي كار سرمايه گذاري شود، اما اگر گفته مي شود كه از نيروي كار خارجي استفاده كنيم، به دليل ارزان بودن اين نيروست زيرا آنها كارهاي سخت را با دستمزد پايين انجام مي دهند.
وي افزود: طبق آمارهاي غير رسمي 5 ميليون نفر بيكار در ايران وجود دارد اما هيچ كدام از آنها حاضر نيستند كارهاي سخت را انجام دهند و تا زماني كه اين روحيه و عادت در نيروهاي ايراني وجود داشته باشد، مجبور هستيم از نيروهاي كار خارجي استفاده كنيم.وي افزود: يكي از راه حل هاي مشكل بيكاري ايراني ها اعزام آنها به خارج از كشور است، اگر چه آنجا ايراني ها مجبور هستند كارهاي سخت انجام دهند، اما شرايط به گونه اي است كه راحت تر با اين مسأله كنار مي آيند و اين مسأله مي تواند فشار را بر جامعه كمتر كند.
فروزش يادآور شد: نيروي كار خارجي در ايران ماليات نمي دهد و البته بيمه هم نمي شود، اما از يارانه ها استفاده مي كند و اين مسأله چندان مطلوب نيست. |
