* محمد هرمزي

اشاره:
آن طور كه شواهد حكايت مي كند كسري بودجه دولت امسال به مرز 30 ميليارد دلار مي رسد كه به نظر مي رسد دولت دير يا زود



مجبور است در قالب لوايحي رقمهاي مختلفي را از مجلس درخواست كند.
در همين حال برخي كارشناسان و نمايندگان مجلس نيز پيشنهاد مي كنند كه دولت براي پوشش اين كسري، لايحه برداشت از حساب ذخيره ارزي را به مجلس تقديم كند. در عين حال اين نگراني نيز وجود دارد كه اين رقم كلان(30 ميليارد دلار) از يك سو و مشخص نبودن موجودي حساب ذخيره ارزي امكان تصويب اين لايحه در مجلس را منتفي كند بخصوص اينكه مجلس حتي نسبت به لايحه 15 هزار ميليارد توماني تأمين سرمايه بانكها روي خوشي به دولت نشان نداد.
با اين حال عضو هيأت رئيسه كميسيون برنامه بودجه مجلس براي تسهيل در تأمين كسري بودجه راه حلهايي را مطرح مي كند. مشروح گفتگوي قدس را با دكتر هادي قوامي دنبال كنيد.
* جناب قوامي !براي شروع بفرماييد كه كسري بودجه امسال دولت تا چه حد متصور است؟
** كسري بودجه دولت در چند بخش وجود دارد كه مي توان به كسري 7-6 هزار ميليارد توماني آموزش و پرورش، كسري يك هزار و 400 ميليارد توماني بهداشت و درمان، رقم 5 هزار ميليارد توماني و براي تأمين سرمايه بدهي دولت به سيستم بانكي، كسري يك هزار و 600 ميليارد توماني وزارت نيرو و نياز 5 تا 6 هزار ميليارد توماني براي اجراي لايحه نظام هماهنگ اشاره كرد كه در مجموع به 30 هزار ميليارد تومان بالغ مي شود.
* دولت چگونه مي تواند اين كسري ها را به اصطلاح پوشش دهد و يا جبران كند؟
** بهتر آن است كه از طريق اصلاحيه بودجه 87 اين كسريها را تأمين كند زيرا همان طور كه مي دانيد دولت تمام بودجه جاري و عمراني را ابلاغ نكرده است يعني تنها 70 درصد بودجه را تاكنون ابلاغ كرده، بنابراين براي 30 درصد باقيمانده مي تواند اصلاحيه بدهد. البته بخشي از اين كسريها را مي تواند از طريق ارائه لايحه متمم نيز تأمين كند چون در صورتي كه اين كسريها تأمين نشود مشكلات زيادي به وجود خواهد آمد.
* اگر قرار باشد كه اين كسريها از حساب ذخيره ارزي تأمين شود آيا موجودي كفايت مي كند؟
** در حال حاضر موجودي حساب بيش از 30 ميليارد دلار نيست اما دولت نيز ناچار است كه برداشت كند، اشكال كار اين است كه دولت در راستاي كوچك سازي و كاهش وابستگي به نفت بايد نظام بودجه ريزي را اصلاح مي كرد اما اين سيستم هنوز اصلاح نشده است و همچنان بودجه ها به صورت افزايشي تهيه مي شود كه به تبع آن كسريها نيز رخ خواهد داد؛ متأسفانه پيش بيني بودجه هاي دستگاهها بگونه اي است كه هر دستگاهي بر مبناي بودجه سال قبل بودجه سال بعد را مقداري افزايش مي دهد كه با تصويب آن وضعيت موجود حفظ خواهد شد. اين بدان معناست كه به حيات كج دار و مريز دستگاهها كمك مي شود لذا با توجه به اينكه اين دستگاهها حيات رو به رشدي ندارد كسري بودجه در سال بعد نيز رخ خواهد داد بنابراين مادامي كه برنامه اصلاح بودجه ريزي و پيش بيني بودجه وجود نداشته باشد اين مشكلات باقي است.
* آيا اين كسريها ناشي از برآورده نشدن درآمد هزينه دستگاههاست؟
** بله؛ ببينيد بودجه سال 87 به راحتي تصويب مي شود آن وقت دولت نمي تواند بيش از 70-60 درصد آن را تخصيص دهد زيرا توان جذب آن وجود ندارد مثلاً در بودجه هاي عمراني تجربه نشان داده كه بيش از 70 درصد بودجه را نتوانسته ايم جذب كنيم و 30 درصد مازاد باقي مي ماند.
* آيا تكرار اين تجربه تعمدي است؟ يعني مي داند كه تمام بودجه جذب نخواهد شد؟
** ممكن است اينگونه باشد زيرا دولت براي جبران كسري بودجه با توجه به عدم حذف 30 درصد مازاد راحت تر مي تواند اصلاحيه بدهد تا اينكه بخواهد متمم ارائه كند. به عبارتي دولت بيشتر تمايل دارد اصلاحيه بدهد تا متمم مثلاً در لايحه 15 هزار ميليارد توماني افزايش سرمايه بانكها ديديم كه دولت لايحه آورد اما با واكنش منفي مجلس مواجه شد اما اگر اصلاحيه مي داد با عكس العمل مناسب تري از سوي مجلس مواجه مي شد.
* پرسشي كه مطرح مي شود اين است كه چرا در سال جاري كسريها رقم كلاني را به خود اختصاص داده است؟
** اين موضوع به شكل تهيه و تنظيم بودجه بر مي گردد به طوري كه بودجه بگونه اي تهيه مي شود كه كسري در آن وجود دارد يعني شما در مهمترين مرحله تهيه و تنظيم و پيشنهاد بودجه كه بايد براساس نرم و استانداردها انجام  گيرد مي بينيد كه كارشناسيها خيلي ضعيف است به طور مثال در همين سال جاري و تا الان بايد زمينه سازي براي تهيه و تنظيم بودجه سال آينده انجام شده باشد يعني اواخر شهريور ماه كه بخشنامه بودجه ابلاغ مي شود دستگاهها بايد بتوانند بودجه مورد نظر را به طور دقيق پيش بيني كنند كه متأسفانه دستگاههاي اجرايي كمتر به اين موضوع پرداخته اند و در عوض در يك رقابت غيرقابل قبول در افزايش بودجه خود تلاش مي كنند حال اگر در روند تصويب مقداري از رقم بودجه كاسته شد باز به عدد مورد نظر دست خواهند يافت!
* يعني براي اين ضعف بودجه ريزي راه حلي ديده نشده است؟
** اتفاقاً در برنامه چهارم بر بودجه ريزي عملياتي تأكيد شده است. در عين حال اين برنامه نيز به پايان خود نزديك شده اما سيستم بودجه ريزي عملياتي كه بر استانداردها و بهاي تمام شده كالا و خدمات متكي است هنوز اجرايي نشده است.
* با توجه به اظهارات شما، دولت در قبال 30 ميليارد دلار كسري يك لايحه به مجلس ارائه كند يا اينكه لوايح متعددي را تقديم كند؟
** دولت در مرحله اول بايد اصلاحيه بودجه به مجلس تقديم كند يعني بخشي از بودجه عمراني به بودجه  جاري انتقال داده شود اما در گام بعدي و چنانچه ديگر امكان جا به جايي نبود لايحه متمم بدهد تا بقيه كسري اينگونه جبران شود البته دولت بايد براي بودجه سال آينده دقت جدي داشته باشد كه كسري پنهان نيز رخ ندهد؛ معمولاً وقتي بودجه كشور به درآمدهاي نفتي وابسته است اين وابستگي تقاضا براي بودجه بيشتر را افزايش مي دهد و چون توليد در راستاي اين افزايش بودجه رشد نمي كند بودجه تورم زا مي شود. در اين شرايط هزينه هاي دولت افزايش مي يابد كه با ايجاد يك دوره تسلسل كسري بودجه رخ خواهد داد.

 

گروه اقتصادي: بانك مركزي در يكي از منحصر به فردترين بررسيهاي خود، آخرين موجودي سرمايه در اقتصاد ايران را 2تريليون و 103 هزار ميليارد ريال اعلام كرد.
به گزارش خبرنگار ما، اين نخستين بار است كه بانك مركزي به طور منظم و سري اقدام به محاسبه و اعلام موجودي سرمايه در اقتصاد ايران مي كند. هدف از اين اقدام، فراهم ساختن آمار پايه اي مورد نياز و رفع دغدغه هاي برنامه ريزي كلان كشور از اين جهت بوده است.
بنا به تعريف علمي، موجودي سرمايه اقتصاد يا «دارائي هاي توليد شده ثابت مشهود» عبارت است از مجموعه كالاهاي سرمايه اي فيزيكي كشور كه قابل اندازه گيري بوده و در فرايند توليد كالا و خدمات نقش دارند. در واقع، موجودي سرمايه را مي توان مجموع ارزش ساختمان و تاسيسات و ماشين آلات و تجهيزاتي دانست كه هم اكنون در فرايند توليد نقش داشته و مورد استفاده قرار مي گيرند.
اين بررسي موجودي سرمايه اقتصاد ايران را در 10 گروه شامل كشاورزي، نفت و گاز، معدن، صنعت، آب، برق و گاز، ساختمان، حمل و نقل و ارتباطات، مستغلات و ساير خدمات در فاصله سالهاي 1353 تا 1380 بررسي كرده است كه نتايج جالب توجهي را به دست مي دهد.
اين بررسي را مي توان نقطه عطفي در تاريخ آمارگيري اقتصادي كشور به شمار آورد كه بي شك منشأ تحولات بسياري خواهد شد.
* ارقام
قابل اتكاترين ارقام ارايه شده در اين بررسي را مي توان در جدول موجودي سرمايه خالص اقتصاد ايران به قيمتهاي جاري يافت كه از شاخص قيمتهاي ثابت سال 76 بهتر به نظر مي رسد.
بر اساس اين جدول تا پايان سال 1380 كل سرمايه اقتصاد ايران كمي بيش از 2 تريليون و 103 هزار ميليارد ريال است. حال اگر بخواهيم به تفكيك گروههاي 10 گانه روند رشد سرمايه اقتصاد ايران را بررسي كنيم، يك دوره زماني 27 ساله پيش رو داريم كه نقطه آغازين آن سال 1353 و پايان آن سال 1380 است. هر چند شايد مقايسه رشد سرمايه در قبل از انقلاب با بعد از انقلاب تكراري به نظر برسد و بيشتر بايد كارنامه اقتصادي خود انقلاب را بررسي كرد (زيرا از 27 سال پيش تاكنون شرايط بسيار تغيير كرده) اما به لحاظ اينكه اين بررسي نخستين نمونه در نوع خود است، مي تواند مفيد باشد.
در سال 53 سرمايه بخش كشاورزي ايران 216 ميليارد ريال بوده كه در سال 80 به 91/9 هزار ميليارد ريال رسيده است.
سرمايه نفت و گاز نيز 343 ميليارد ريال بوده كه به 116 /7هزار ميليارد ريال افزايش يافته است. سرمايه بخش معدن نيز از 38 ميليارد ريال به 18/7 هزار ميليارد ريال، سرمايه بخش صنعت از 371 ميليارد ريال به 208 هزار ميليارد ريال، سرمايه بخش آب، برق و گاز از 287 ميليارد ريال به 204 هزار ميليارد ريال و سرمايه بخش ساختمان از 145 ميليارد ريال در سال 1353 به 4/15 هزار ميليارد ريال در سال 1380 افزايش يافته است.
اين گزارش مي افزايد: سرمايه بخش حمل و نقل نيز در سال 53 بالغ بر 484 ميليارد ريال بوده كه در سال 1380 به 229 هزار ميليارد ريال رسيده است. سرمايه اقتصاد ايران در دو بخش مستغلات و ساير خدمات نيز تا پايان سال 80 به ترتيب بالغ بر 641 و 530 هزار ميليارد ريال بوده است. نكته اي كه بايد در اين مقايسه زماني به آن توجه داشت، اين است كه سرمايه هاي اندك بسياري بخشها در سال 53 در آستانه پيروزي انقلاب در سال 57، در اكثر موارد به حدود هزار ميليارد ريال افزايش يافته است.

 

معاون وزير مسكن و شهرسازي با بيان اينكه 20 درصد تسهيلات بانك بايد به بخش مسكن اختصاص يابد، تأكيد كرد: جهت گيري تسهيلات با توجه به تأكيد دولت بايد به سمت مسكن مهر صورت پذيرد.
به گزارش ايسنا، مهندس منوچهر خواجه دلويي در جلسه شوراي مسكن خراسان رضوي گفت: براي تعيين سهميه بانكها در طرح مسكن مهر جلساتي با مديران عامل بانكها برگزار شد تا پس از انجام بررسيها و با توجه به توان پرداختي خود، اين سهميه را اعلام كنند.
وي اظهار داشت: بانكها پس از جمع بندي، هفت هزار 500 ميليارد تومان تسهيلات براي اين طرح اعلام كردند، در حالي كه مصوب دولت در زمينه ميزان تسهيلات براي طرح مسكن مهر 17 هزار ميليارد تومان بود.
وي بحث وثيقه گذاري را از مشكلات طرح مسكن مهر دانست و تصريح كرد: براي حل اين مشكل مصوب شد قراردادهاي اين طرح به عنوان سند رسمي و وثيقه مورد قبول بانكها قرار بگيرد.

 

رئيس كل بانك مركزي گفت: جلسه اي ميان بانك مركزي و وزارت كار براي بررسي وضعيت بنگاههاي زودبازده تشكيل نشد.
«طهماسب مظاهري» در گفتگو با برنا، در مورد برگزاري جلسه اي با حضور وزارت كار براي بررسي بنگاههاي زودبازده و انحراف اين بنگاهها در روز يكشنبه افزود: چنين جلسه اي تشكيل نشد.
وي همچنين در خصوص نظر مراجع عظام در مورد طرح خود موسوم به محاسبه تورم در عقود قرض الحسنه با هدف حفظ قدرت خريد نيز يادآور شد: اين طرح يك كار مطالعاتي بوده و بانك مركزي نيز همچنان مطالعات خود را در اين ارتباط دنبال مي كند.

 

مديركل توزيع و فروش كالاي شركت بازرگاني دولتي با اشاره به توزيع بن ويژه ماه مبارك رمضان ميان يك ميليون 600 هزار كارگر اعلام كرد: تأخير پيش آمده در توزيع كالاي كارمندان به تسويه حساب ميان وزارتخانه ها با بسيج اقتصادي مربوط است.
عليرضا فياضي در گفتگو با برنا، با اشاره به اينكه كالاهايي كه قرار است از طريق بن كارمندي در ماه مبارك رمضان توزيع شود تأمين شده است، اظهار داشت: چنانچه در توزيع اين كالاها تأخيري روي داده به تسويه حساب ميان بسيج اقتصادي و وزارتخانه ها و ادارات دولتي مربوط است.
وي با اشاره به اينكه قرار است تعدادي كالا براي جمعيت 6/5 ميليون نفري كارمندان دولت شامل شاغلان، بازنشستگان كارمندان پيماني قراردادي كه زير نظر دولت فعاليت مي كنند توزيع شود، اظهار داشت: قرار است اين كالاها از طريق چهار اتحاديه به نام اتحاديه كاركنان دولت، اتحاديه سراسري كاركنان دولت، اتحاديه مصرف فرهنگيان كشور، سازمان اتكا و فروشگاههاي زنجيره اي زير نظر آنها توزيع شود.

 

با نزديك شدن يك طوفان سهمگين به سواحل خليج مكزيك قيمت نفت و طلا در بازارهاي جهاني افزايش يافت.
به گزارش فارس به نقل از رويترز، به دنبال نزديك شدن طوفان سهمگين «ايكه» به سواحل خليج مكزيك و نگراني از متوقف شدن توليد نفت در اين منطقه، قيمت نفت در بازارهاي جهاني افزايش يافت.
مركز ملي طوفانهاي موسمي آمريكا نسبت به افزايش سرعت و قدرت طوفان «ايكه» و حركت آن به سمت خليج مكزيك هشدار داد. حدود 25 درصد توليد نفت و گاز آمريكا در اين منطقه قرار دارد.
احتمال مي رود طوفان تا روز چهارشنبه به خليج مكزيك برسد.
بر اساس اين گزارش، قيمت هر بشكه نفت سبك آمريكا در بازار نيويورك براي تحويل در ماه اكتبر با 2/68 دلار افزايش به 108/91 دلار رسيد. قيمت نفت روز جمعه گذشته با 1/66 دلار كاهش به كمتر از 106/23 دلار رسيده بود كه اين رقم طي 5 ماه اخير بي سابقه بوده است.

 

رئيس كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي مجلس شوراي اسلامي گفت:  با استفاده از آب درياهاي جنوب، پالايشگاه آب در كشور احداث مي شود.
عباس رجايي در گفتگو با ايسنا، با اعلام اين خبر گفت: اين طرح در مركز پژوهشهاي مجلس در حال بررسي است كه اولين مطالعات نتايج مثبتي را نشان داده است.
نماينده مردم اراك افزود: در صورت همكاري سازمان  ترويج، آموزش و تحقيقات كشاورزي با استفاده از آب درياهاي جنوب كشور، پالايشگاه آب در كشور ايجاد مي شود.
رجايي خاطرنشان كرد: از طريق اين پالايشگاه از طريق انتقال آب چون خطوط لوله نفت مي توان آب استانهاي جنوب و مركزي را تأمين نمود.

 

نايب رئيس كميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي گفت: برداشت از حساب ذخيره ارزي براي پرداخت به بانكها موجب افزايش تورم در جامعه نمي شود، زيرا اين پول به منظور افزايش سرمايه بانكها تزريق مي شود و از ركود در توليد و صنعت كشور جلوگيري مي كند.
ارسلان فتحي پور در ارتباط با لايحه برداشت  15  هزار ميليارد تومان از حساب ذخيره ارزي براي پرداخت به بانكها در گفتگو با ايسنا، گفت: با وجود آنكه يك فوريت لايحه رأي نياورد، اما معتقدم در راستاي حمايت از توليد و صنعت كشور اين كار بايد صورت بگيرد.وي ادامه داد: برداشت از حساب ذخيره ارزي موجب تورم در جامعه نمي شود، زيرا هدف از اين كار افزايش سرمايه بانكهاست و پول را به دست افراد نمي دهيم كه موجب تورم شود.