|
* فرزانه غلامي
گروه اقتصادي: اوايل سال جاري بود كه بيش از 55 درصد از كارشناسان ارشد انرژي جهان در يك نظرسنجي كاهش شديد قيمت جهاني نفت را تا پايان سال 2008 پيش بيني كردند.

اين پيش بيني در حالي صورت مي گرفت كه در آن زمان قيمت جهاني نفت به بيش از 124 دلار در هر بشكه رسيده بود، اما كارشناسان بر اين باور بودند كه تا پايان سال 2008 قيمت جهاني هر بشكه نفت به كمتر از صد دلار مي رسد.
آنچه پيش بيني كاهش قيمت جهاني نفت را به واقعيت نزديك كرده آمار و ارقامي است كه در 2 ماه اخير منتشر شده است.
براي مثال براساس جديدترين آمار اعلام شده از سوي منابع رسمي بهاي هر بشكه نفت كه طي هفته گذشته به پايين ترين قيمت طي 6 ماه گذشته رسيده بود و از 147 دلار چندي قبل نزول كرده و با قيمت هر بشكه حدود 90 دلار معامله مي شد، طي امروز با افزايش مواجه شده به رقم بالاتر از 100 دلار و حتي 102 دلار رسيد. اين در حالي است كه اوپك نيز به تبعيت از بازار جهاني نفت دستخوش اين تغييرات قيمتي بوده و به تبع آن ايران نيز به عنوان يكي از اعضاي اوپك در كوران تغييرات قيمت قرار دارد. از سويي ديگر و براساس همين اخبار ميانگين هفتگي بهاي سبد نفتي اوپك درهفته منتهي به 22 شهريور با 6 دلار و 99 سنت كاهش نسبت به هفته قبل به هر بشكه 97 دلار و 40 سنت رسيده است.
بازار متعادل
رئيس كميسيون انرژي مجلس در تحليل عمده ترين دلايل كاهش قيمت جهاني نفت به افزايش ارزش دلار و اظهارات وزير نفت عربستان در آستانه نشست اوپك مبني بر متعادل بودن بازار نفت اشاره مي كند و به خبرنگار ما مي گويد: چنانچه سرمايه ها از بازار نفت و طلا خارج شوند شاهد كاهش بيش از پيش قيمت جهاني نفت خواهيم بود.
ناصر سوداني اضافه مي كند: از آنجا كه طوفان «ايكه» در سواحل تگزاس آسيب جدي به سكوهاي نفت و پالايشگاه هاي منطقه خليج مكزيك نرساند در كاهش قيمت نفت مؤثر بود و در كنار آن اعلام خبر تشكيل صندوق ضد ورشكستگي به وسيله چند بانك بزرگ آمريكايي و اروپايي را مي توان از جمله دلايل كاهش قيمت تلقي كرد.
كاهش مقطعي
رئيس كميسيون انرژي مجلس هفتم نيز با تأييد دلايل مطرح شده از سوي ناصر سوداني به خبرنگار ما مي گويد: رشد تقاضاي انرژي در كشورهاي در حال توسعه مانند چين و هند تأثير زيادي در افزايش قيمت نفت داشته است و از آنجا كه اين كشورها تلاش دارند از طريق انرژيهاي نو نياز خود را برآورده سازند و انرژيهاي نو، هزينه بر و زمانبر هستند سپس چين، هند و پاكستان ناگزيرند به نفت توجه نشان دهند و همين امر دوباره قيمتها را افزايش خواهد داد.
كمال دانشيار كاهش قيمت نفت را مقطعي و موقتي مي داند و اضافه مي كند: به عقيده من مهمترين دليل كاهش قيمت جهاني نفت كاهش جو رواني ايجاد شده توسط آمريكا عليه ايران بود كه اين عامل توانست 20 تا 30 درصد در كاهش قيمت سهيم باشد.
وي به نقش سازنده و اساسي اوپك در بازار انرژي اشاره مي كند و مي گويد: اغلب تحليلگران معتقدند: اوپك بايد سقف توليد رسمي حال حاضر خود را حفظ كند، اما به طور پنهاني توليد واقعي را كاهش دهد تا با مهار كاهش قيمتها از به وحشت انداختن مصرف كنندگان نيز جلوگيري نمايد.
دانشيار خاطرنشان مي كند: اوپك روزانه 30 ميليون بشكه توليد دارد كه از اين مقدار 10 درصد غيرصيانتي است و به مخازن آسيب مي رساند، بنابراين بهتر است اعضاي اوپك براي جلوگيري از آسيب ديدن مخازن توليد خود را 10 درصد كاهش دهند.
وي ادامه مي دهد: خوب است براي مهار كاهش قيمتها كشورهاي عضو اوپك قيمت 100 دلار را براي هر بشكه به عنوان كف تعيين و سقفي براي آن مشخص نكنند تا چنانچه قيمتها روند نزولي داشت بتوانند 10درصد كاهش توليد را اعمال كنند.براساس پيش بيني كمال دانشيار چناچه غائله طوفانهاي آمريكا آرام گيرد و پالايشگاه هاي خليج مكزيك دوباره فعال شوند قيمت جهاني نفت سير صعودي خود را آغاز خواهد كرد.
به عقيده وي جنگ گرجستان و روسيه هم در كاهش قيمت جهاني نفت بي تأثير نبوده است.
آسيب پذيري در مقابل شوك نفتي
دكتر حسين آفريده كارشناس انرژي و عضو كميسيون انرژي مجلس هفتم هم در مورد تأثير كاهش قيمت نفت براقتصاد داخلي توضيحاتي مي دهد.
وي مي گويد: اگر چه بر اثر ركود بزرگترين اقتصاد دنيا و سير كاهشي ارزش دلار در برابر ديگر ارزهاي معتبر برخي كشورها از جمله ايران تصميم گرفته اند به منظور جلوگيري از كاهش ارزش ذخاير ارزي خود سهم دلار را در سبد دارايي ها كاهش دهند، اما حركت به سمت تجارت با ارزهاي غيردلاري اين نگراني را به وجود مي آورد كه با تثبيت نرخ دلار در برابر ريال در عمل فرصت تجارت ارزانتر براي اقتصاد كشور از ميان برود.وي عقيده دارد: در شرايطي كه ارزش واردات ايران بر اثر رشد درآمدهاي نفتي سير صعودي به خود گرفته تحميل تورم وارداتي به اقتصاد كشور انكار ناپذير است.
اين كارشناس انرژي اذعان مي دارد: تجارت يورويي براي اقتصاد ما به معناي گرانتر شدن واردات كالا در برابر تجارت دلاري با آمريكاست كه اين نگراني تا حدودي در جريان تجارت با كشورهاي آسيايي همچون چين، ژاپن و امارات هم وجود دارد.
وي تحليلگران بازار جهاني انرژي را به دو گروه خوشبين و بدبين تقسيم مي كند و در خصوص ديدگاه گروه اول خاطرنشان مي كند: اين گروه معتقدند ادامه ركود اقتصاد آمريكا به كاهش قيمت جهاني نفت منجر خواهد شد و چنانچه اين اتفاق رخ دهد با توجه به اعمال سياستهاي انبساطي مالي از سوي دولت و افزايش وابستگي بودجه و اقتصاد به درآمدهاي نفتي روزهاي دشواري پيش روي اقتصاد ايران خواهد بود.
آفريده اضافه مي كند: در مقابل بدبين ها مي گويند ادامه سير نزولي ارزش دلار در برابر يورو كه متأثر از ركود دامنه دار اقتصاد آمريكاست مانع از افت محسوس قيمت نفت خواهد شد.
به گفته وي، در شرايطي كه رشد درآمدهاي نفتي تأثير واقعي بر بهبود وضعيت توليد، اشتغال و رشد اقتصادي نخواهد داشت آسيب پذيري اقتصاد ايران در برابر هرگونه شوك نفتي كه به افت قيمت جهاني منجر شود بشدت بالا مي رود. |