|
* محمد ملازهي
هيأتهاي قبايلي دوسوي مرز ديوراند ... افغانستان و پاكستان در اسلام آباد نشستي دو روزه برگزار كردند و در پايان آن براي بهبود امنيت مرزها توصيه هايي به دولتهاي متبوع خود كرده اند.عبدا... عبدا... وزير خارجه سابق افغانستان كه هيأت افغاني را در مذاكرات سرپرستي مي كرد گفته است نشست قبايلي روي دو موضوع تمركز كرده است.
1) درخواست از دولتهاي پاكستان و افغانستان براي مذاكره با طالبان.
2) همكاري مشترك در مرزها و اعمال كنترل مؤثرتر بر مرزها.
در واقع اين دو درخواست تفاوت چنداني با آنچه در سطح كلي تري در منطقه مي گذرد ندارد. مذاكره با طالبان محلي در پاكستان و مذاكره با طالبان افغان در افغانستان مهمترين بحث در هفته هاي گذشته بوده است. به ويژه مذاكره با طالبان افغانستان در پي افشاي مذاكرات «مكه» به ميانجيگري ملك عبدا... پادشاه عربستان سعودي جدي تر از هر زمان ديگري است. حتي آمريكا و ناتو به عنوان قدرتهاي خارجي حاضر در افغانستان از مذاكره با طالبان به عنوان يك راه حل احتمالي پايان دادن به جنگ در افغانستان حمايت كرده اند. بنابراين درخواست نشست قبيله اي چيز جديدي به همراه ندارد، اما بحث اين است كه آيا طالبان و دولت كابل در موقعيتي قرار دارند كه مذاكرات مؤثري را به پيش ببرند يا نه. نشانه هاي موجود در اين باره چندان اميدواركننده نيست. طالبان دو شرط اصلي مطرح كرده اند كه پذيرش آنها حتي اگر دولت كابل بخواهد قادر به عملي كردن آنها نخواهد بود. اين دو شرط عبارتند از:خروج ارتشهاي آمريكا و ناتو از افغانستان و اخراج جبهه ملي شمالي از ساختار قدرت.
واقعيت آن است كه دولت كابل هر دو شرط را نمي تواند بپذيرد و اگر هم بگويد حاضر به مذاكره درباره آن است ابتكار عمل در دست دولت كنوني نيست. آمريكا و ناتو در افغانستان ماندگارند و در آينده اي قابل پيش بيني به طور كامل از اين كشور خارج نمي شوند، مگر آنكه تصور شود در جنگ از طالبان شكست بخورند و به سرنوشت روسها گرفتار شوند. در شرايط كنوني چنين احتمالي متصور نيست. اخراج جبهه ملي شمال از قدرت از اين هم دشوارتر است و حتي اگر عملي به نظر رسد نمي تواند به جنگ پايان دهد و در عمل جنگ داخلي را در قالبهاي جديد و با بازيگران جديد از شرق و جنوب به شمال و مركز مي كشاند. گمان نمي رود كسي خواهان چنين جابه جايي در منطقه جغرافيايي و قومي - مذهبي جنگ افغانستان باشد.
در مقابل شروط طالبان، دولت حامد كرزاي نيز شرايط خاص خود را دارد و دو شرط اصلي دولت كابل را نيز مي توان حايز اهميت دانست و گفت پذيرش آنها براي طالبان نيز دشوار است.در واقع اگر طالبان اين دو شرط دولت را بپذيرند، ديگر طالب نخواهند بود و تغيير ماهيت مي دهند. اين دو شرط دولت نيز عبارتند از:پذيرش قانون اساسي جديد افغانستان و زمين گذاشتن سلاح و شركت در روند سياسي.
با ويژگي هايي كه از طالبان سراغ داريم و ذهنيت تماميت خواهي كه تاكنون از خود بروز داده اند پذيرش اين دو شرط دشوار است. با اين حال تصور مي شود مواضع كنوني سرسختانه هر دو طرف، آخرين مواضع نباشد و اگر قرار است افغانستان راه حل سياسي بيابد لازم مي شود هر دو طرف در مواضع خود تجديدنظر كنند. در چنين فضايي درخواست جرگه قومي در اسلام آباد كه دولتهاي پاكستان و افغانستان با طالبان وارد مذاكره شوند با آنچه در منطقه مي گذرد هماهنگ است به ويژه آنكه دولت آمريكا نيز اعلام آمادگي كرده است ملامحمدعمر رهبر طالبان را از فهرست تروريستي خارج كند و حامد كرزاي پيشنهاد كرده است ملامحمدعمر خود را نامزد رياست جمهوري كند.همه اينها نشان مي دهند اصل مذاكره و مصالحه ملي به عنوان يك راه حل پايان دادن به جنگ در افغانستان پذيرفته شده است. در واقع مي توان گفت هدف نهايي جدا كردن طالبان محلي پاكستان و طالبان افغان از سازمان القاعده است.امري كه به سادگي و در كوتاه مدت عملي نيست. |