* مليحه پژمان

امام رضا(ع) را همه ما به كرامت و رأفت مي شناسيم و ياد آن آهوي سرگشته بيابان كه به آن حضرت پناهنده شد، هرگز از ذهن 



هايمان زدوده نمي شود. امام مهرباني كه لطف بي انتهايش نصيب آهوي خسته مي شود، بعيد است كه ما را از درگاه لطف خود محروم كند. اما شايد براي همه سؤال باشد كه چرا امام هشتم(ع) و ساير امامان معصوم(ع) هرگز از رحمت و لطف در برابر بندگان خدا دريغ نمي كنند؟ اصلاً آستانه اين همه عاطفه از كجا نشأت مي گيرد؟...
همزمان با ايام ميلاد پربركت حضرت رضا(ع)، گفتگوي كوتاهي داشته ايم با حجة الاسلام والمسلمين اديب يزدي، مدير مجموعه فرهنگي بلال تا از آن حضرت بيشتر بدانيم.
در ابتداي بحث آنچه به ذهن مي آيد اين است كه چرا مردم از اقصي نقاط دنيا، تا اين حد به حضرت رضا(ع) عشق مي ورزند، حجة الاسلام والمسلمين اديب يزدي در اين مورد مي گويد: اين سؤال جوابهاي بسياري دارد، اول از همه اين كه محبت امام معصوم(ع) نسبت به مردم از محبت پدر به فرزند هم بيشتر است. تمام وجود امام سرشار از رحمت و رأفت است و اين درياي محبت، ناخودآگاه وجود هر عاشقي را فرا مي گيرد. وجود مقدس حضرت رضا(ع) از همان درياي محبتي كه نثار فرزندشان حضرت جواد(ع) مي كردند نثار محبين و علاقه مندان مي كنند و انسان را در هر شرايطي مي پذيرند. همه عاشقان آن حضرت وقتي به زيارت ايشان مي آيند، غمهاي دلشان از بين مي رود و طبق فرمايش رسول خدا(ص) كه فرمودند: «هر كس به زيارت فرزندم در خراسان مشرف شود، خداوند غمهاي دلش را زايل مي كند.»
در اين شرايط همه ما وقتي ايشان را از روي ارادت و شناخت زيارت مي كنيم، سرشار از انرژي، اميد و رستگاري بارگاه آن حضرت را ترك مي كنيم. چه اين كه نور حقيقت و محبت حضرت حتي وقتي از ايشان هم دور باشي همچنان باقي است. از حجة الاسلام والمسلمين اديب يزدي در مورد علم لدني امامان معصوم مي پرسم و جايگاه ويژه حضرت رضا(ع) به عنوان عالم آل محمد(ص) كه در ادامه مي گويد: علم امام معصوم(ع) علم لدني يعني متصل به خداست، آنچه را كه اراده كند مي داند و تفاوت علم امام با خدا در همين است كه علم پروردگار عالميان علم حضوري است و همه مخلوقات عالم در سيطره قدرت و ديد پروردگارند اما امام معصوم(ع) بايد اراده كند تا بداند. پس اراده مي كند و مي داند. خوب است به نمونه اي از جايگاه علمي حضرت رضا(ع) اشاره كنم. وجود مبارك حضرت علي بن موسي الرضا(ع) عادت داشتند كه هر شب سوره واقعه را بخوانند و انس ويژه اي با آن داشتند. در هنگام خواندن سوره، وقتي به آيات دهم و بيستم مي رسيدند صداي صوت قرآن حضرت لرزان مي شد، به آيه سي و چهل كه مي رسيدند صداي ناله ايشان مشهود بود و در مقابل آيات عذاب به ايشان حالتي شبيه غش دست مي داد. وقتي قرآن ايشان تمام مي شد اطرافيان مي پرسيدند: يابن رسول ا...، اين چه حالتي بود كه به شما دست داد كه حضرت مي فرمودند: «آنچه را كه قرآن به آن اشاره مي كرد با چشمهايم ديدم. من جهنم را ديدم و شعله هاي سركش آن را كه دوزخيان را در برداشت. من بهشت را در آيه هاي قرآن ديدم و چهره هاي نوراني و متبسم اهل بهشت را.»
در كتاب فضايل الشيعه از قول شيخ صدوق روايت شده كه حضرت رضا(ع) فرمودند: اي شيعيان ما، ديده نشديد حتي يك نفر از شما در آتش. به خدا قسم هر چه به آتش نگاه كردم شيعيان و محبينم را نديدم. اما وظيفه ما در مقابل اين همه رحمت و شفقت حضرت رضا(ع) چيست؟!مدير مجتمع فرهنگي بلال در اين مورد مي گويد: مهمترين وظيفه، شناختن حق امام رضا(ع) است و اين كه به استناد شفاعت ايشان و ساير امامان معصوم(ع) لغزش و خطا نكنيم. محبت امام را درك كنيم و با همين شناخت سعي در نشر فضايل و نيكويي آنها در ميان مردم داشته باشيم. خوب است انتهاي صحبت را با نمونه ديگري از رحمت امام هشتم(ع) زينت بدهيم. در تاريخ نقل شده كه همين صحن عتيق كه ما آن را به عنوان قديمي ترين صحن حرم حضرت رضا(ع) مي شناسيم، اول توسط عالم فرزانه و بزرگوار شيعي، مرحوم شيخ بهايي طراحي شده بود. شيخ نقشه صحن را طوري طراحي كرده بود كه ميزان جاذبه مغناطيسي زمين، نسبت به كساني كه به زيارت حضرت مي آيند در نظر گرفته شود و زاويه هاي ورودي صحن را طوري طراحي كرده بود كه آدمهاي گناهكار ميل و رغبتي براي ورود به حرم پيدا نكنند. توجه ايشان به جاذبه زمين و رفتار دروني افراد، مهندسي ماورايي است نه مهندسي عمران.
شيخ بهايي همراه خودش چند معمار ماهر اصفهاني آورده بود تا صحن را بسازند. اتفاقاً فرزند جوان شيخ بهايي در اصفهان از دنيا رفت و ايشان مجبور بود به اصفهان برود. معماران را جمع كرد و گفت تا زمان برگشتم، دست به ساختار طرح نزنيد و صبر كنيد من برگردم. اين ماجرا گذشت و شيخ پس از 4 ماه برگشت و با كمال تعجب ديد صحن ساخته شده و هيچ كدام از نكات موردنظر او رعايت نشده است. ناراحت شد و معماران را صدا زد و توضيح خواست. سرپرست معماران به شيخ گفت: وقتي شما رفتيد، در عالم رؤيا حضرت رضا(ع) را ديدم كه به من امر كردند كار را دنبال كنم همانطور كه موردنظر خودم است. گفتم آقا!: شيخ بهايي طرح ديگري دارد. امام(ع) گفتند: «به شيخ پيغام من را برسانيد كه طرح شما را قبول ندارم، چون ما نمي خواهيم فقط دوستداران و خوبان به زيارت بيايند بلكه مي خواهيم گناهكاران هم بيايند. ما همه مردم را با هر شرايطي دوست داريم». و اين يكي از بزرگترين نمونه هاي محبت و رحمت امام نسبت به شيعيان و علاقه مندان خودشان است و امروز بارگاه ملكوتي حضرت رضا(ع) مورد توجه خيل عاشقان ايشان از سراسر دنياست.

 

* جواد نعيمي

آن روز، هشام در خانه تنها بود. با خودش گفت: خوب است برخيزم و به زيارت مولايم امام كاظم(ع) بروم. آن گاه بلند شد، لباسش را



پوشيد و راهي خانه امام هفتم شد. ساعتي در حضور آن بزرگوار بود و همين كه خواست برود، امام(ع) به او فرمودند:
- مي داني امروز يكي از برده فروشان به شهر ما آمده است؟
هشام اظهار بي اطلاعي كرد. امام به او فرمودند:
- مي آيي با هم نزد او برويم؟
هشام اظهار تمايل كرد و همراه آن حضرت، نزد برده فروش رفت. آن مرد، كنيزان و غلامان زيادي را براي فروش آورده بود. حضرت به او فرمودند: مي خواهيم كنيزهايت را ببينيم. او چند كنيز را عرضه كرد. امام كاظم(ع) از او پرسيدند:
- كنيز ديگري هم داري؟
گفت:
- تنها يك كنيز ديگر دارم كه حالش چندان خوش نيست.
امام هفتم(ع) فرمودند:
- اشكالي ندارد، همان را بياور.
برده فروش كمي اين پا و آن پا كرد و سرانجام از آوردن كنيز خودداري ورزيد. امام به هشام اشاره كردند كه برگرديم. روز بعد؛ آن حضرت هشام را فراخواندند و به او فرمودند:
- نزد آن برده فروش ديروزي برو و كنيزي را كه ديروز به مانشان نداد؛ به هر قيمتي كه گفت، خريداري كن و به اينجا بياور. هشام، نزد برده فروش رفت و او قيمت زيادي را براي فروش آن كنيز پيشنهاد كرد. هشام پذيرفت. برده فروش پيش از تحويل كنيز، رو به هشام كرد و گفت:
- برادر!از تو سؤالي دارم.
هشام، شانه اي بالا انداخت و گفت:
- بپرس، اگر بدانم پاسخ مي گويم.
برده فروش، با كنجكاوي پرسيد:
- مي خواهم بدانم آن مرد، همان كه ديروز همراهي اش مي كردي، چه كسي بود؟
هشام در حالي كه به چهره مرد خيره شده بود و مي خواست بداند هدف او از پرسيدن اين سؤال چيست، پاسخ داد:
- مردي از بني هاشم است.
- از كدام تيره و قبيله؟
- بيش از اين چيزي نمي گويم!بگو ببينم، منظورت از اين پرسشها چيست؟
مرد برده فروش، در حالي كه سينه اش را صاف مي كرد، گفت:
- راستش را بخواهي، من اين كنيز را از دورترين مناطق مغرب خريده ام. يك روز، زني از اهالي كتاب او را همراه من ديد و با شگفتي پرسيد: «اين كنيزك از آن كيست؟» گفتم «من او را خريده ام!» تعجبش بيشتر شد!پرسيدم: «چرا شگفت زده شدي؟» گفت: «آخر اين كنيز بايد از آن برترين مرد روي زمين باشد و از وي پسري به دنيا بياورد كه همه مردم شرق و غرب از او پيروي كنند.»
هشام كه اكنون با شنيدن اين سخنان برده فروش، سبب تأكيد امام هفتم(ع) را براي خريد آن كنيز دريافته بود، شادمانه وي را نزد آن بزرگوار برد و آنچه را ديده و شنيده بود، براي آن حضرت بازگفت.
***
با راه يافتن كنيزك به خانه امام هفتم(ع)، حميده مادر آن حضرت، مونس و همدم خوبي يافته بود. او، دخترك را كه «تكتم» ناميده مي شد، بسيار زيرك و باهوش يافت و به آموختن مسائل اسلامي به او پرداخت و بدين ترتيب، تكتم، در زماني اندك؛ دانش فراواني را به اخلاق نيكوي خويش افزود و گامهاي بلندي در راه رشد معنوي برداشت. حميده و تكتم، يار و ياور يكديگر بودند و پيوسته احترام همديگر را حفظ مي كردند.
***
انگار كسي در خانه را به صدا درآورده، برخيزم ببينم چه كسي است. آه... چه بوي خوشي فضاي خانه را معطر كرده است... چه نوري همه جا را در بر گرفته!چه شوري، چه سروري... به به!سلام بر شما اي پيامبر خدا!خوش آمديد به خانه ما!
- درود خداوند بر تو باد اي حميده!اينك سخني با تو دارم.
- درود بر شما، به جان مي شنوم آقا!حالا چرا داخل نمي شويد؟
- حميده!تكتم مي تواند همسر بسيار خوبي براي پسرت موسي باشد. خوب است او را به وي ببخشي و به همسري اش درآوري، تا به زودي بهترين انسان روي زمين را به دنيا بياورد!
- هرچه شما بفرمائيد. حتماً اين كار را خواهم كرد. چه چيزي بهتر از اين؟
- بسيار خوب!پس خرسند و شادمان باش!
...عجيب است. هم اينك پيامبر(ص) در خانه ما بود و من با ايشان گفتگو مي كردم. پس... چرا اين جا هستم... در ميان رختخواب... آه!به راستي كه شگفت انگيز است... عجب رؤيايي بود. چه خواب شيرين و خاطره انگيزي!
***
براي ديدن فرزندش، لحظه شماري مي كرد. مي خواست مطلبي را با او در ميان گذارد... همين كه موسي كاظم(ع) در آستانه در ظاهر شد، حميده به شتاب برخواست، دستي بر شانه پسرش گذاشت و در حالي كه براي گفتن عجله داشت، لب باز كرد كه:
- پسرم!خواب شگفتي ديده ام!
- انشاءا... كه خير است. چه خوابي مادر جان؟
- خواب جدت رسول خدا(ص) را. آن حضرت، مرا به امر خيري راهنمايي فرمود.
- امر خير؟
- آري، آري!آن بزرگوار پيشنهاد فرمود كه تكتم را به عقد ازدواج تو درآورم و افزود كه او براي پسرت موسي كاظم، همسري خوب و شايسته است.
- خيلي عجيب است مادر!
- چرا پسرم؟
- چون من نيز در همين زمينه خوابي ديده ام.
- نمي خواهي آن را برايم تعريف كني؟
- چرا مادر جان، چرا. پدر و پدر بزرگم را در رؤيا ديدم. آن دو بزرگوار، در جايي نشسته بودند و پارچه حريري پيش رويشان بود. پارچه را كه باز كردند، نقشي از چهره تكتم بر روي آن ديده مي شد. آنان نگاهي به تصوير روي پارچه انداختند و در حالي كه لبخند مي زدند، به من نگريستند و فرمودند:« اي موسي!اين زن را به همسري برگزين. بي گمان، او برترين انسان بر روي زمين را، پس از تو، به دنيا خواهد آورد. »
- چه مژده نيكويي!بنابراين، بهتر است مقدمات اين ازدواج فرخنده را، هرچه زودتر، فراهم آوريم.
***
بسيار خرسند بودم كه به افتخار همسري امام هفتم(ع) نايل شدم. زندگي ما، سرشار از بركت و معنويت بود. مدتي كه گذشت، شوقي مادرانه در من به وجود آمد. اگرچه ظاهراً احساس بارداري نمي كردم، ولي با شنيدن صداي ذكر و تسبيح از درون وجودم، پي مي بردم كه نوزادي را در شكم دارم. روزها و ماهها گذشت تا اين كه فرزندم« رضا » ديده به جهان گشود. او را در پارچه سفيدي پيچيدم و به دست پدرش دادم. همسرم بسيار خشنود شد و به من فرمود: اي تكتم!اين كرامت پروردگار، بر تو گوارا و مبارك باد!سپس در گوش راست نوزاد، اذان گفت و در گوش چپش اقامه خواند. آن گاه اندكي از آب فرات به دهان او ريخت و در حالي كه وي را به آغوش من باز مي گرداند، فرمود:« بيا!او را بگير و بدان كه پس از من، او حجت خداوند بر روي زمين خواهد بود. »
...رضاي من به شير علاقه زيادي داشت و بسيار شير مي خورد. يك روز از اطرافيان خواستم دايه اي برايم پيدا كنند. پرسيدند:« مگر شيرت كم شده است؟ » گفتم:« نه!اما اكنون به خواندن دعاها و انجام عبادتهايي كه قبل از تولد فرزندم به آنها عادت كرده بودم، نمي رسم. چون به خاطر شير دادن به پسرم، اين اعمالم كاهش يافته، مي خواهم مددكاري داشته باشم تا دوباره توفيق پيدا كنم و به دعا و راز و نياز در پيشگاه خداوند بپردازم. »

 

به او، كه نگاه رئوفش، دلها را حتي اگر كه از جنس فولاد هم باشد، آب مي كند... آنگاه از روزنه چشم ها، جاري مي سازد... آنگاه سيل محبتش، دلها را با خود مي برد...

 

روز ميلاد حضرت رضا(ع)، 500 نفر از خدمه سادات رضوي با حضور در بيمارستانهاي خراسان رضوي، اذان و اقامه را در گوش نوزادان متولد اين روز نجوا كردند.
به گزارش ستاد خبري جشن هاي ميلاد رضوي، به مناسبت روز ميلاد امام رضا(ع)، 100 اكيپ پنج نفره از خدمه سادات رضوي با هدف افزايش سطح معنويت خانواده ها و وفق دادن جوانان فردا با سيره رضوي، اذان و اقامه را در گوش نوزادان متولد اين روز در خراسان رضوي قرائت كردند.گفتني است، به مادران اين نوزادان نيز بسته هاي متبرك شامل برنج، نمك، نبات، كاسه سقاخانه و مهر و جانماز اهدا شد.

 

رئيس اداره پاسخگويي به سؤالات ديني و اطلاع رساني معاونت تبليغات و ارتباطات اسلامي آستان قدس رضوي، بر كاربردي كردن انديشه هاي امام رضا(ع) در زندگي مردم تأكيد كرد.به گزارش ستاد خبري جشن هاي ميلاد رضوي، حجةالاسلام والمسلمين رضاعلي عزيزي اظهار داشت: مهمترين نكته اي كه در برنامه هاي دهه كرامت مد نظر داشتيم آموزش انديشه هاي امام رضا(ع) به مردم، به نحوي كه اين انديشه ها در رفتار مردم تجلي پيدا كند.
وي ادامه داد: جلسات «در محضر عالم آل محمد(ص)» و حلقه هاي معرفت در همين راستا طراحي شد.رئيس اداره پاسخگويي به سؤالات ديني از استقبال پرشور زائران از برنامه هاي اداره متبوع خود خبر داد و گفت: در اين دهه مثل هميشه استقبال از برنامه هاي اداره بسيار چشمگير بود.

 

همزمان با ميلاد امام هشتم(ع) خادمان حرم مطهر رضوي در ورودي هاي مشهدالرضا(ع) با يك ميليون 500 هزار شاخه گل رز به استقبال زائران حضرت رضا(ع) رفتند.
به گزارش ستاد خبري جشن هاي ميلاد رضوي، زائراني كه از ورودي هاي نيشابور- مشهد و چناران- مشهد وارد اين شهر شدند، در ميان استقبال گرم خادمان بارگاه حضرت رضا(ع) با توزيع گل، شيريني، تراكت و برچسب هايي با مضامين رضوي، مورد تكريم قرار گرفتند.
همچنين طي دو روز ميلاد و قبل از آن خدام با استقبال از زائران و مسافران، هشت هزار فيش غذاي مهمانسراي حرم مطهر را بين آنان توزيع كردند.
80 نفر از خادمان امام رضا(ع) نوزدهم و بيستم آبان ماه جاري در ستاد استقبال زائران رضوي واقع در ورودي هاي نيشابور- مشهد و چناران- مشهد به مسافران اين روزهاي مشهد مقدس خيرمقدم گفتند.

 

رئيس مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي گفت: آستان قدس رضوي در توسعه فرهنگ اسلامي سهم ارزشمندي در تمام جهان دارد.احمد توكلي نماينده مردم تهران، خاطرنشان كرد: زماني آستان قدس رضوي مجموعه اي كوچك با حوزه هاي ارتباطي محدود بود، ولي امروز به همت مسؤولان اين مجموعه، به مهمترين قطب اسلامي جهان تبديل شده است.وي افزود: آستان قدس رضوي اين ظرفيت را دارد كه فرهنگ اسلام را به سراسر دنيا عرضه كند.توكلي اظهار داشت: تلاش شايسته آستان قدس رضوي در تمامي عرصه ها قابل تقدير است، اما از جايگاه فكري، عقيدتي و فرهنگي آن نمي شود به راحتي گذشت.وي در ادامه افزود: جهان امروز، هجمه هاي بسياري را به اسلام و تشيع وارد كرده كه هنوز هم ادامه دارد، اما آستان قدس رضوي به عنوان يك پايگاه فرهنگي مهم، مي تواند با قدرت اسلام در مقابل اين صف آرايي ها بايستد.

 

يك استاد حوزه علميه قم بر شناساندن ابعاد مختلف سيره عملي و نظري و زواياي زندگاني امام رضا(ع) به تمامي مردم جهان تأكيد كرد.
حجةالاسلام محمدمحسن طبسي در حاشيه همايش علمي- پژوهشي حديث سلسلةالذهب با تأكيد بر اين مطلب افزود: برگزاري همايش هايي با چنين كيفيت كاملاً ضروري است، چرا كه ما را در شناسايي ابعاد بيشتري از زندگي امام رضا(ع) ياري مي كند.
وي كه در اين همايش مقاله اي با عنوان «حديث سلسلةالذهب در منابع اهل سنت» را ارايه كرد، با تأكيد بر اينكه امام رضا(ع) شخصيتي متعلق به تمامي مردم جهان است، اظهار داشت: امام رضا(ع) شخصيتي متعلق به تمام مردم جهان با هر مذهب و مليتي است و تمامي پژوهشگران هم در تحقيقاتشان بايد با چنين رويكردي عمل كنند.
سخنران اضافه كرد: شيعيان بايد شخصيت و سيره امام رضا(ع) را با تمام ابعاد و زواياي مختلفش به مردم جهان معرفي كنند، چرا كه شخصيت و سيره ائمه(ع)، امتداد همان راه و روشي است كه ما در ايدئولوژي مذهبي خود داريم.اين استاد حوزه علميه قم با تأكيد بر اينكه در جهت توسعه سيره رضوي در ميان نسل جوان بايد تلاش بيشتري شود، ادامه داد: در دانشگاه ها و مدارس بايد نسبت به معرفي سيره عملي و نظري امام هشتم(ع) دقت و تلاش بيشتري شود چرا كه اگر در اين مقطع سني بيشتر بر روي انسانها كار شود، اين فرهنگ، ريشه اي و عمقي تر در اجتماع جريان مي يابد.

 

همزمان با ايام ولادت حضرت علي بن موسي الرضا(ع) دور جديد سلسله همايش هاي «تا چشمه رضوان» با حضور جوانان و مشتاقان معارف رضوي در حرم مطهر رضوي آغاز مي شود.در اين همايش كه از بيستم تا بيست و سوم آبان ماه جاري در سالن اجتماعات دانشگاه علوم اسلامي رضوي برگزار مي شود، اساتيد حوزه و دانشگاه به بررسي معارف رضوي پرداخته و به سؤالات شركت كنندگان پاسخ مي دهند.حجج اسلام ناصر نقويان، محمدكاظم صديقي و آقاتهراني در اين همايش به ايراد سخنراني خواهند پرداخت و 700 نفر از زائران و مجاوران جوان بارگاه امام هشتم(ع) با معارف رضوي آشنا خواهند شد.