* غلامرضا قلندريان

«آنجايي كه نيازمند رفتن به عرصه ي نظامي است، او پيشاهنگ است؛ جوان و پير هم نمي شناسد؛ دور و نزديك هم نمي شناسد؛ آنجايي كه جاي حضور در عرصه ي سياسي و ميدان سياست است، او فعال و پرنشاط است؛ آنجايي كه در عرصه هاي بين المللي بايد حضور پيدا كرد -عرصه هاي گوناگون بين المللي؛ عرصه ي سياسي، عرصه ي فرهنگي، عرصه ي ورزشي- او در آنجا، مظهر عزت ملت و كشور خود است. اين بسيجي است.»
عبارت فوق، بخشي از فرمايشات فرماندهي كل قوا در ارتباط با تعبير بسيجي و تفسير حركت بسيج مي باشد.
بسيج صرفاً يك مفهوم نظري و انتزاعي نيست كه در لابلاي كتابها و در محافل خاص علمي و پژوهشي بدان پرداخته شود، بلكه اين پارادايم، ضمن برخوردار بودن از يك عقبه قوي تئوريك، با كاركردهاي عملي و گسترده خود تاكنون توانسته است در حوزه هاي سياسي، امنيتي، فرهنگي و اجتماعي نقش آفريني كند.
هر ساله در ايام بسيج، دوران شور، عاشقي، معرفت و خلق واژه هاي ايثار و از خود گذشتگي، حماسه هاي دوران دفاع مقدس به عنوان يك الگوي شخصيتي به افكار عمومي معرفي مي شود كه براي نسل گذشته ياد آوري و براي نسل جديد آشنايي با كليد واژه هاي بسيج را فراهم مي سازد.
بر خلاف تصور عده اي، بسيج فقط منحصر به دوران جنگ نيست، بلكه فرهنگ حق طلبي و حقيقت خواهي است كه همواره تا هنگام صف آرايي حق و باطل مي توان آن را در اردوگاه حق جستجو نمود.
اين نهاد مقدس و يادگار امام راحل، كاركردهاي گوناگوني دارد و وجوه مختلف بسيج، اين سازمان عريض و طويل را پايا و پويا نگهداشته است.
امروزه هر كشوري براي برخورداري از مؤلفه اقتدار، پارامترهايي را براي خود تعريف نموده است و ديگر كشورها بر اساس اين فاكتورها وزن سياسي و نظامي بازيگران را ارزيابي مي كنند. جمهوري اسلامي افزون بر مؤلفه هاي طبيعي، ژئوپلتيك، رهبري و نظامي، از نيروي گسترده و هدفمند بسيجي برخوردار است، به نحوي كه تاكنون توانسته با وجود تهديدهاي گسترده، از مرزهاي ايدئولوژيك و ژئوپلتيك خود صيانت نمايد.
نهاد مذكور پس از تهاجم سراسري و نابرابر عراق به مرزهاي ميهن اسلامي، به دفاع از كشور پرداخت و توانست در جنگ تحميلي هشت ساله با خلق ايده و الگوي مبارزاتي منحصر به فرد كه در هيچ يك از آكادميهاي نظامي تدريس نمي شد، استراتژيهاي كشور مهاجم و حاميان آن را با شكست مواجه كند.
تحريم اقتصادي جمهوري اسلامي، با هدف تشديد فشارها و تسليم نمودن اراده ملت غيور ايران از سوي استكبار پيگيري گرديد. اكنون نتيجه فشارهاي اقتصادي با وجود تلاشهاي گسترده آنها، نه تنها كشور را از پيشرفت باز نداشته، بلكه موفقيتهاي حيرت آور جوانان ناشي از روحيه بسيجي، ام القراي جهان اسلام را در مسير دستيابي به قله هاي سربلندي، شتابي افزون بخشيده است.
براساس تفكر بسيجي، بايد با اتكا به توانمندي بومي و داخلي، فاصله توسعه با كاروان پيشرفت را كم نمود و كشور را با وجود تنگناهاي جهاني از سوي بدخواهان، همچنان در مسير پيشرفت قرار داد. اين مهم را در حوزه هاي علمي و دستاوردهاي نظامي مي توان مشاهده كرد، به گونه اي كه آزمايش توانمندي نظامي و پيشرفتهاي تحقيقات هسته اي، وزن جمهوري اسلامي را در تعاملهاي جهاني، در جايگاه قابل اهتمامي قرار داده است.
در توضيح اين مطلب بايد اذعان نمود، جبهه استكبار از آغاز پيروزي انقلاب اسلامي تاكنون همواره جمهوري اسلامي را تهديد و تهديدهاي نظامي و ابزار خشونت را به گونه اي عريان مطرح نموده است. در همين راستا، برخي از بنگاه هاي خبري و صاحب نظران سياسي، از حمله قريب الوقوع آمريكا به ايران سخن به ميان آورده اند.
اما پس از پي بردن به وجود ظرفيتهاي گوناگون دفاعي كه هسته آن ايده بسيجي است، ناگزير با تغيير ماهيت تهديدها، فاز نظامي را به رويكرد نرم تحت عنوان مذاكره تبديل نموده اند. بر كسي پوشيده نيست، طرح مذاكره بدون پيش شرط از سوي باراك اوباما رئيس جمهور دمكرات آمريكا، به منزله ارائه تصويري صلح طلب از وي نيست، بلكه ناكامي اسلاف وي در تعقيب گزينه خشونت و قهر عليه ايران، وي را واداشت براي خروج از بن بست، دشمني و خصومت را از طريق موضوع مذاكره بدون پيش شرط، پيگيري نمايد.
آنچه سبب گرديده دولتمردان ارشد ايالات متحده سوژه مذاكره را جدي تر و با تفسير روان تر از ديگر مقامهاي اين كشور در دستور كار قرار دهند، به طور قطع و يقين تعديل روحيه استكباري از سوي واشنگتن نيست، بلكه حضور فعال، پويا و پاياي ايده بسيجي در عرصه هاي متفاوت و آمادگي بسيجيان در صيانت از مرزهاي انقلاب اسلامي، دشمن را به تغيير تاكتيك و استراتژي وادار نموده است.
تهديدهاي ماه هاي اخير از سوي تيم نئومحافظه كار جرج بوش بسياري از آگاهان حوزه سياسي و بين المللي را بر آن داشت از عملي شدن تصميم مقامهاي آمريكايي سخن بگويند. اين درحالي است كه روحيه بسيجي مسؤولان بلندپايه نظام و پاسخهاي كوبنده آنان، دشمن را به عقب نشيني وادار نمود.
دشمنان اين مرز و بوم به خوبي مي دانند سخنان دولتمردان ايراني نشأت گرفته از فرهنگ بسيجي است كه در صورت احساس نياز به عرصه عمل مي پيوندد و پيش از اين آزمون دفاعي را در پرونده خويش به ثبت رسانده است.
بدين ترتيب، مي توان اذعان نمود تزريق روحيه بسيجي به بدنه نظام و ساختار تصميم گيري كشور، تاكنون توانسته است با انسجام و يكپارچگي در دفع تهديدها كارساز باشد و همين ويژگي سبب گرديده هيچ گاه عزت و استقلال كشور تحت الشعاع جنگ رواني و عربده كشي دشمنان قرار نگيرد.
حركت مقامهاي عالي رتبه نظام در اتخاذ تصميمهاي كلان داخلي و سطح و چگونگي تعاملات با ديگر كشورها، بر محور انگاره بسيجي است. مقام معظم رهبري در اين زمينه مي فرمايند: «كسي خيال نكند كه بسيج يك حاشيه است و ملت و دولت و حكومت به راهي مي رود و بسيج در كناري نشسته و به خود مشغول است، خير بسيج متن حركت نظام است. همه بايد بسيجي باشند، دولت و مسؤولان هم بايد بسيجي باشند و به حمدا... هستند.»
اشاره به اين نكته ضروري به نظر مي رسد كه امنيت امروز جامعه مديون رشادتها و از خود گذشتگيهاي بسيجياني است كه در ميان خون و آتش، بالاترين سرمايه خويش، يعني حياتشان را هزينه آرامش و امنيت نسل امروز كردند. پس بر همگان است كه با پاسداشت آرمانها، اين فرهنگ را زنده نگه داريم تا دستاوردهاي نظام اسلامي از گزند حوادث مصون بماند.
پرداختن به نقش و جايگاه بسيج در اين مجال نمي گنجد، ولي اين ايام فرصتي است تا كاركرد و عملكرد اين تشكل مردمي را بازگو كرد و زمينه آشنايي نسل نوجوان را با نقش بسيج، ضرورت و هدفهاي آن فراهم ساخت.