|
* دكتر نوذر شفيعي تحليلگر مسائل شبه قاره
تنش ميان دهلي نو و اسلام آباد در پي حوادث تروريستي اخير در بمبئي و بويژه با تأكيد مقامهاي هندي بر هويت پاكستاني عوامل اين حملات، روند رو به تزايد دارد، به گونه اي كه نيروهاي نظامي دو كشور در حال آرايش پشت مرزهاي مشترك هستند.اين در حالي است كه آصف علي زرداري رئيس جمهور پاكستان به مقامهاي دهلي نو هشدار داده است شبه نظاميان منطقه در پي ايجاد تنش و جنگ ميان دو كشور بوده و توان انجام آن را نيز دارند.
در اين شرايط به نظر مي رسد حدس و گمان و طرح اتهامهاي هنديها عليه پاكستان بدون ارائه اسناد و مدارك كافي نمي تواند براي هرگونه واكنش دهلي نو توجيه گر باشد و دولت هند ناچار است شواهد لازم براي ادعاي خود ارائه دهد.با وجود اين، دو فرضيه اصلي درباره عوامل و ارتباط احتمالي گروه هاي افراطي فعال در پاكستان باحوادث اخير بمبئي وجود دارد.
نخست آنكه با وجود مأموريت دولت جديد پاكستان به رياست زرداري براي همكاري بيشتر با آمريكا در مقابله با نيروهاي راديكال و سلفي در پاكستان و افغانستان، اين گروه ها حملات اخير را ترتيب داده باشند تا بدين وسيله به اسلام آباد و البته آمريكا بفهمانند آنها توان از بين بردن گروه هاي وابسته به القاعده و طالبان و كاهش قدرت و نفوذ آنها را ندارند.آنچه اين گمان را تقويت مي كند دو سياست اعمالي از سوي اسلام آباد است اول سفر وزير خارجه پاكستان به دهلي با هدف ايجاد هماهنگي هاي لازم و همگرايي بيشتر در جريان مقابله با گروه هاي راديكال و نزديكي اين حوزه ميان دو كشور و دوم تلاش زرداري براي حذف و مهار بخش سياسي آي. اس. آي (سازمان اطلاعات پاكستان كه از گروه هاي سلفي و القاعده حمايت مي كنند)، است. نمود اين سياست در ماه هاي اخير باز گذاشته شدن دست آمريكا در حمله به مناطق قبايلي پاكستان و البته روند مشابه در افغانستان بوده است.
اما گمانه دوم، انگاره تفكيك ميان گروههاي راديكال از نگاه پاكستان است كه همه آنها به نوعي با القاعده در ارتباط بوده، اما در سه گروه قابل تفكيك هستند.اين سه گروه عبارتند از: القاعده شبه قاره هند، القاعده افغان و آسياي مركزي و القاعده عرب.نكته در اين است كه اگر قرار باشد، از سوي پاكستان عليه اين گروهها محدوديتي اعمال شود از نظر اسلام آباد بايد عليه القاعده عرب باشد و دولت جديد هم مأموريت خود را در اين حوزه قلمداد كرده كه دست اين القاعده را از شبه قاره، كشمير و افغانستان كوتاه كند.
از اين رو يكي از گمانه هاي قوي اين است كه عمليات اخير از سوي القاعده شبه قاره و با هماهنگي بخشي از نيروهاي پاكستاني صورت گرفته باشد تا پاكستان اين گونه اعلام كند كه حتي مايل به تقويت القاعده شبه قاره و افغانستان نيز هست.
به بيان ديگر، اين گمانه است كه دهلي نو را آشفته و نگران ساخته، زيرا در اين صورت تنها متضرر مسأله هند و البته آمريكا خواهد بود، زيرا توسعه مناسبات اين كشور با آمريكا و اسرائيل زمينه حضور نيروهاي فرامنطقه اي و تحريك گروه هاي راديكال را فراهم كرده است.
نكته مهم اين است كه هندوستان با اين حادثه تحقير شده و به دنبال جبران آن است و اينك توپ را در ميدان پاكستان قرار داده است. از اين رو پيش بيني مي شود براي مهار و مديريت بحران، دو اتفاق رخ دهد.
به احتمال زياد، سطحي از درگيري ميان نيروهاي دو كشور و به صورت كنترل شده براي اقناع افكار عمومي هند قابليت وقوع دارد و همزمان آمريكايي ها وارد عمل مي شوند تا با همراهي اسرائيل، دولت پاكستان را زير فشار مضاعفي براي تشديد عمليات عليه گروه هاي راديكال قرار دهد.
به بيان ديگر، نتيجه اين رخداد شكل گيري ابزاري آمريكايي براي فشار به دولت زرداري و اعمال تكاليف جديد براي آن به منظور همكاري در مهار گروه هاي القاعده به صورت عام و مهار نيروهاي راديكال حتي درون آي. اس. آي مي شود. |
