|
* مهدي شكيبايي- تحليلگر مسايل خاورميانه
روسيه و آمريكا پيش نويس قطعنامه اي را درخصوص روند به اصطلاح صلح خاورميانه مطرح كرده اند كه اين اقدام مشترك با توجه به فضاي موجود در روابط بين دو كشور و همچنين تغييرات به وجود آمده در معادلات منطقه خاورميانه پرسشهايي را به ذهن مي آورد.
آنچه به طور كلي مي توان در تحليل اهداف و انگيزه هاي طراحان اين قطعنامه بيان كرد اين است كه اين حركت مشترك قرار است راههاي ادامه حل و فصل بحران خاورميانه را پس از ناكامي آمريكا در پيشبرد اهداف موردنظر با طرحهايي مانند اسلو، واي ريور، طرح تنت، كميته ميچل، كمپ ديويد 2، طرح نقشه راه و اين اواخر، كنفرانس آناپوليس مشخص كند.
روح كلي هدف آمريكا اين است كه اعتماد جامعه بين المللي را به سمت خود باز گرداند بويژه اينكه پس از وقوع بحرانهاي اقتصادي و مالي در اين كشور، اعتماد جامعه بين المللي به آمريكا در حل و فصل مسايل بين المللي كاهش يافته است و شكست سياستهاي دولت جمهوري خواه بوش در حوزه خارجي به بي اعتمادي مفرط افكار عمومي جهان به توانايي اين كشور دامن زده است.
درست زماني كه آمريكا در حوزه مسايل خاورميانه در عرصه عمل با شكست روبرو شده، روسيه با ارايه طرح مشترك با آمريكا براي بررسي وضعيت روند صلح خاورميانه موافقت كرده است.
آشكار است، روسيه از آنجا كه ابزارهاي لازم براي تأثيرگذاري بر روند صلح خاورميانه را ندارد تلاش مي كند با يادآوري نقاط ضعف آمريكا امتيازات لازم را در عرصه برنامه هاي آتي آمريكا در شبه قاره هند- كه تلنگري است به روسيه- كسب كند. اينكه آمريكا آيا مي تواند ناكامي هاي خود در اجراي اهداف آناپوليس را با همكاري روسيه جبران كند، بستگي به عوامل مختلفي دارد كه خارج از اراده و توان مسكو است.
چه اينكه شرايط كنوني منطقه خاورميانه با شرايط 30 سال گذشته تفاوت كرده است. عنصر اثرگذار داخلي اينك جايگزين بازيگران يا عامل اثرگذار خارجي در تعيين معادلات منطقه شده است به اين معني كه عنصر مقاومت در منطقه اينك تعيين كننده سمت و سوي تحولات خاورميانه است.
با فرض اينكه روسيه خصومتهاي موجود در روابط خود با آمريكا را به كناري گذارد، باز هم وضعيت به دوران اتحاد جماهير شوروي باز نمي گردد زيرا بازيگران منطقه امروز خاورميانه با آن زمان بسيار متفاوت ترند.
با اين وصف چرا آمريكا مي كوشد كه اين سند به شوراي امنيت ارايه شود؟ علت آن روشن است. در شرايطي كه آمريكا با شكستهاي پي درپي در خاورميانه مواجه شده، امكان اينكه قدرت نوظهور ديگري جايگزين او شود بسيار زياد است بنابراين مي كوشد با همراه كردن روسيه مانع از حركت يكجانبه اين كشور در منطقه شود و با اقدام خود ضمن اينكه جبهه مقاومت در منطقه را درگير مباحث جديدي (تمايل به نزديكي اعراب و اسراييل و نمايشي مانند كنفرانس اديان) مي كند با آفرينش شرايط جديد براي دولت جديد آمريكا روند صلح خاورميانه را مديريت كند. |