*طيبه مروت
آموزش، از مهمترين نهادهاي توسعه هر جامعه است. بي شک شالوده جوامع انساني را علم و فرهنگ تشکيل مي دهد. به عبارت



ديگر آموزش و رشد علمي هر جامعه تأثير بسزايي در تکامل موزون آن جامعه ايفاء مي کند. برهمين اساس مي توان مدعي شد که جامعه اي که پايه هاي علمي مستحکمي دارد از استحکام بيشتري برخورداراست، زيرا با مشکلات و نواقص موجود با برنامه ريزي و مديريت علمي برخورد مي کند.
جامعه ايراني چه در دوره قبل از اسلام و چه پس از آن، ارزش و جايگاه ويژه اي براي علم و دانش آموختن قايل بوده است واين مهم مرهون فرهنگ و تمدن ايراني - اسلامي سرزمين کهن ايران است.
اسلام کسب علم را از واجبات شريعت خود دانسته و در آيات (فاطر/ 28 و زمر/ 9 ) و روايات بي شماري براين مهم تأکيد کرده است، به گونه اي که قرآن در حرمت نهادن به علم و علما و صاحبان علم و انديشه، پرچمدار همه کتابهاي اديان آسماني است.
ارزش و جايگاه علم نزد ايرانيان در آثار بازمانده از ايران باستان و انديشه هاي توليدي دانشمندان ايراني پس از اسلام و درخشش آنان در جوامع علمي دنيا همگي دليل براين مدعاست.

*زهره کهندل
سالهاست که نسبت به آسيب ورود خرافات و بدعتها در مراسم عزاداري هشدار داده مي شود. خرافات و بدعتها معمولا در شرايطي

فرصت ورود و نفوذ پيدا مي کنند که با ابعاد عاطفي و احساسي بخشي از باورهاي گروهي از مردم مرتبط باشد. حادثه عاشورا و واقعه بزرگ کربلا نيز علاوه بر ابعاد حماسي و مقاومتي آن، جنبه تراژدي غمناکي دارد که با دردمندي قلب شيعيان پيوند خورده است. متاسفانه گاه اين بستر فرصتي در ورود خرافات براي گداختن آتش اين تراژدي مي شود. خطر بدعتهايي که چهره اسلام را به شکلي غيرمنطقي جلوه مي داد. در خصوص اهميت اين بحث، آسيبهاي متوجه «خرافات در عزاداري ها» به بدنه باورها و اعتقادات مردم و راهکارهاي خروج از اين مشکلات با حجة الاسلام المسلمين سيد هاشم حسيني بوشهري، نائب رئيس جامعه مدرسين حوزه علميه گفتگو کرده ايم که در ادامه مشروح آن مي آيد:
* فلسفه عزاداري چيست و اصلا چه کمکي به ارتقاي معنوي مي کند؟
** موضوع عزاداري و سوگواري براي امامان معصوم (ع) و اشک ريختن براي وجود نازنين ابا عبدا... و همه کساني که در واقعه عاشورا به شهادت رسيده اند، بعد معرفت شناختي دارد. زيرا براي رشد و تعالي شخصيت انسان دو رکن اساسي وجود دارد، يکي بعد علمي و ديگري بعد عاطفي. انسان از نظر علمي داراي رشد و کمال است و مجهولات او به سلسله اي معلومات تغيير پيدا مي کند اما بعد علمي تنها براي رشد انسان کافي نيست بلکه براي تکميل فرآيند کمال نياز به بعد عاطفي دارد. اگر در عزاي امامان معصوم (ع) اشک



مي ريزيم در حقيقت براي تامين بعد عاطفي ماست. حضور در اين مجالس و ايجاد ارتباط بين ما و آن انوار پاک موجب مي شود که خودمان را متصل به آن انوار پاک بدانيم. در نتيجه بعد عاطفي ما که نياز براي رشد، تعالي و پيشرفت است نيز تامين مي شود. دانشجويي از آية ا... شهيد مطهري پرسيده بود چه نيازي به اشک ريختن و عزاداري کردن است. ايشان در پاسخ گفتند اساسا چاشني آن مفاهيم بلند علمي بعد عاطفي است. نکته ديگر اينکه سوگواري ما با شخصيتهاي بزرگي که از دست داديم و ظلم و ستمي که به آنها روا داشته شد، نوعي همراهي ما با اهداف و آرمانهاي آنهاست.
*با توجه به ورود خرافات به مسائلي با ابعاد عاطفي، اين آسيب در عزاداري ها چطور نمايان مي شود؟
** اصلا خرافات و بدعتها نبايد در حادثه عاشورا راه پيدا کند. زيرا امامان ما به دنبال واقعيت بودند. در اين باره کلامي از ائمه ما نقل شده اين است که خدايا اشيا را آن گونه که هست به ما نشان ده. دراين خصوص هم عده اي شايد از روي حسن ظن به اينکه شنيده اند، ديده اند و کساني که در عزاي ابا عبدا.. اشک مي ريزند، ابراز همدردي کنند، براي اعلام همراهي با قافله سالار شهيدان تصور مي کنند که اگر مطلبي با سوز و گداز بيشتر بگويند، ثواب بيشتري مي برند. بي خبر از اينکه اين مسائل را به واقعه عاشورا افزودن گاهي موجب تحقير شخصيت والاي امام(ع) و اصحاب ايشان مي شود. در عين حال که معتقد به مظلوميت ابي عبدا... و ياران و فرزندان ايشان هستيم، اما هيچ گاه نبايد امام(ع) را حتي در قالب مرثيه سرايي و تعبيرات اين چنيني به گونه اي معرفي کرد که جايگاه رفيع و با عظمت اين بزرگواران مخدوش شود. بنابراين پيرايه هايي که بر حادثه عاشورا افزوده مي شود و موضوعاتي که برخي از روي جهل و ناداني به واقعيات اضافه مي کنند، قطعا مورد رضايت اهل بيت (ع) نبوده و نسبت دادن چيزي به آنهاست که در شان و جايگاه اين بزرگواران نيست.
* ورود خرافات به مراسم عزاداري در شکل آگاهانه و ناآگاهانه چه ضربات و صدماتي را به حوزه اعتقادي مردم وارد مي کند؟
** ببينيد حتي اگر کسي ناآگاهانه و از سر ارادت هم بخواهد چيزي را به واقعيتهاي حادثه عاشورا اضافه کند، ناشايست است، چه رسد به اينکه کسي با تعمد و عناد مطلبي را در روايت اين واقعه بزرگ وارد کند که اين افراد دشمن هستند و موجب تضعيف حوزه باورها و اعتقادات مردم مي شوند.
* کدام نهادهاي متولي به طور جدي و متمرکز براي خرافه زدايي از آيين هاي سوگواري فعاليت مي کنند؟
** خوشبختانه در زمان ما نهادهاي مختلفي مي توانند عهده دار ساماندهي امر مرثيه سرايي و عزاداري اهل بيت عصمت و طهارت(ع) باشند. متوليان تبليغات ديني مي توانند با تدوين کتب مناسب بر اساس مستندات صحيح اين وقايع و مسائل عاشورا، آنها را در اختيار عزاداران، مرثيه سرايان و مداحان قرار دهند. نهادهاي تبليغي ما همچون دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، سازمان تبليغات اسلامي، کانون مداحان، علما و محققان مي توانند با توجه به منابع معتبري که درباره برگزاري شايسته سوگواريها در اختيار هست، موارد محدود و مشخصي از آنها را گردآوري و دسته بندي کنند و به مناسبتهاي مختلف در ميان جامعه هدف توزيع کنند. مراسم مداحي و ذکر مصيبت و وقايع عاشورا و حوادث مربوط به تاريخ زندگي اهل بيت(ع) بايد به گونه اي عالمانه تدوين شود و با ساماندهي مداحان و کساني که هيأت هاي مذهبي تشکيل مي دهند و مي خواهند ذکر مصيبت کنند، به دست آنها برسد. قطعا پذيرش اين نوع مسائل در جامعه وجود دارد، بخصوص اگر اين موارد تبليغ شود و به عنوان فرهنگ عمومي درآيد اگر کساني که بخواهند بر خلاف اين مسير حرکت کنند، انگشت نما خواهند شد و جامعه آنها را خواهد شناخت و مردم هم گوش دادن و توجه کردن به چنين ذکر مصيبتهايي که همراه با سلسله اي بدعتها و خرافات است را، برنمي تابند.
* چطور مي شود اين فرهنگ عمومي را ايجاد کرد که علاوه بر آن ساماندهي هايي که انجام مي شود مردم نسبت به خرافات و بدعتها هوشيار باشند و واکنش نشان دهند؟
** من معتقدم که آرام آرام افرادي مي توانند در کانونها و برنامه ساماندهي شوند که اين ساماندهي مقدمه خوبي براي ايجاد فرهنگ عمومي باشد. چهره هاي شاخصي که از سوي مراکز فرهنگي- تبليغي معرفي مي شوند در ماه محرم و مناسبتهاي ديگر جمعي از مداحان و سخنوران محبوب کشور به مردم يادآور شوند که مداحي بدون بدعت و خرافه چگونه است، شاخص هاي هوشياري را به مردم بگويند تا از اين طريق، آگاهي در جامعه انتشار يابد.
ساماندهي در هيأتهاي مذهبي بسيار با اهميت است، زيرا آنها نيز از مداحان بهره مي گيرند که اگر اين ساماندهي شکل بگيرد با ارتباطي که همراه با ارشاد و سخن نرم و موثر است، مي توان ارتباط خوب و مناسبي با جامعه هيأتها و مداحان برقرار کرد تا آثار منفي خرافه در مراسم عزاداري کمتر شود. متأسفانه گاهي جامعه ما دچار افراط و تفريط مي شود. زماني آنچنان ميدان کار را آزاد مي گذاريم که هر کس با هر شرايطي خودش را مداح معرفي مي کند و کسي نيست که اعتراض بکند و گاهي آنچنان هجمه ها و حمله ها شروع مي شود که حتي مداحاني که چهره هاي شاخص، دلسوز و در مسير هستند، اينها هم در جامعه مورد سؤال و پرسش قرار مي گيرند. بايد در يک کانون و جايگاه متين، آرام و حساب شده کار کرد. لازم هم نيست که انتظار داشته باشيم، در طول يک سال همه نابساماني ها به سامان برسد. اگر برنامه هدايت شده اي باشد، مراکز و هيأتهايي که عزاداري مي کنند، شناسايي شده و به مردم معرفي شوند، بخش قابل توجهي از آنچه ما به عنوان آسيب عزاداري مطرح مي کنيم، مرتفع خواهد شد.
* اين کار را کجا بايد انجام دهد؟
** مراکز تبليغي بسياري در کشور فعال هستند، براي نمونه دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم و سازمان تبليغات اسلامي دو نهاد قوي براي پيگيري اين موضوع هستند. اما اگر در رابطه با مسائل تبليغ شوراي مرکزي تشکيل شود، تمامي فعاليتهاي نهادهاي تبليغي يکپارچه مي شود.
اين پيشنهاد در ديدار با مقام معظم رهبري هم عنوان شد. اگر شوراي مرکزي تصميم گيري تبليغ تشکيل شود، آنجا مي توان با هدايت يکپارچه، از کارهاي سليقه اي و بدون برنامه جلوگيري کرد و اداره کردن چنين برنامه اي هم دشوار نيست. اکنون زمينه همراهي و همکاري بين نهادهاي متولي براي تشکيل شوراي تبليغ آماده است، زيرا همه کساني که متولي امر تبليغ هستند، بدون استثنا راجع به آسيبها، بدعتها و خرافات در حادثه عاشورا متفق القول هستند و چيزي نيست که منفعت کسي در آن باشد و نخواهد که آن را به سامان برساند، زيرا همه احساس مي کنند که در برابر مقدسات ديني مسؤوليت دارند و اين کار بايد به سامان برسد.
* آيا درباره جزئيات تشکيل شوراي تبليغ هم بحث و بررسي شده است که اين شورا زير نظر کدام نهاد فعاليت متمرکز داشته باشد؟
** در حال حاضر شوراي عالي حوزه علميه قم، زمينه اين مديريت را دارد و اگر دست به چنين اقدامي بزند، بقيه مراکز همراهي و همکاري خواهند کرد. اکنون مقدمات اين موضوع آغاز شده و جلسات مشترکي با مسؤولان و نهادهاي مرتبط با امر تبليغ تشکيل شده است. خوشبختانه نهادهاي درگير با امر تبليغ سهم خوب و بسزايي در اين امر دارند تا وظايف براي جلوگيري از موازي کاري و برداشتن کارهاي بر زمين مانده، روشن شود.
* بنابراين اين شورا براي ساماندهي امر تبليغ در سطوح کلان برنامه ريزي دارد؟
** قطعا اگر فعاليت نهادهاي مربوطه ساماندهي شود، از بالا مي توان کارها را مديريت کرد تا دورترين نقاط کشور هم متاثر از اين تصميم گيري باشند. اگر اين ساماندهي کلان شکل بگيرد تا آخرين مرحله مي توان شاهد نتيجه بخش بودن مصوبات و برنامه ها بود. البته مشروط به اينکه اين شورا عهده دار سياستگذاري هاي کلان در امر تبليغ باشد و به برگزاري چند جلسه اکتفا نکنند. آموزش ها و پژوهش هاي مناسب در اين زمينه بايد طراحي شود. از سوي ديگر افراد توانمندي بايد پرورش داده شوند تا با نظارت متمرکز بر دوره هاي آموزشي و بازآموزي از نگاه هاي سليقه اي در امر تبليغ جلوگيري شود.
اگر اين مجموعه از برنامه ها و فعاليتها شکل بگيرد، فکر مي کنم طي يکي دو سال آينده شاهد به سامان رسيدن وضعي هستيم که شايد همگان احساس نگراني مي کنند. البته با تذکراتي که در سالهاي اخير و هشدارهايي که از ورود خرافات به مراسم عزاداري داده شده، جامعه مداحان و مرثيه سرايان هوشياري خوبي پيدا کرده اند. بنابراين اين گونه موارد را به دور از مسائل و جناح بنديهاي سياسي، بلکه در فضايي آرام و خيرخواهانه با تشکيل شوراي تبليغ مي توان به سامان رساند.
* پيش بيني شما از ورود خرافات در مراسم عزاداري امسال چيست و چه اقداماتي براي تعديل در جريان برنامه هاي سوگواري بايد انجام شود؟
** بنده فضاي عمومي جامعه را به سمت بهتر شدن مي بينم، مشروط بر اينکه نظارت خوبي انجام شود و متوليان امور تبليغي کارشان را به درستي دنبال کنند. در شرايط کنوني، اين زمينه عمومي براي مقابله با خرافات و بدعتها در عزاداري ها وجود دارد.
نکته اي که لازم به يادآوري است، اينکه گاهي هشدارهايي که در برگزاري مراسم عزاداري داده مي شود، سليقه اي است و عده اي بر اساس سليقه خود بعضي از مسائلي که در مراسم عزاداري است را ضد اهداف ديني مي دانند و در جايي ديگر آن را عين اهداف عنوان مي کنند.
البته اينها موارد فراواني نيست و مي توان به طور موردي آنها را بررسي کرد. از اين رو توجيه هيأتهاي مذهبي قبل و در هنگام برگزاري مراسم سوگواري بسيار با اهميت است. اگر مصداقهاي خرافات به درستي از سوي بزرگان و مراجع ديني به روشني تعريف شود، شاهد برگزاري مراسم عزاداري با معرفت و شکوهمندي خواهيم بود.
* از حضورتان در اين گفتگو سپاسگزارم.

شوراي سياستگذاري بيست و سومين نمايشگاه بين المللي کتاب تهران، ضوابط حضور ناشران داخلي را در اين نمايشگاه اعلام کرد.
به گزارش ايرنا، ناشران متقاضي، اعم از خصوصي يا دولتي 20 تا 30 دي ماه سال جاري فرصت دارند تا براي حضور در اين نمايشگاه ثبت نام اوليه خود را انجام دهند و ثبت نام نهايي آنها اسفند ماه انجام خواهد شد.
ناشران سراسر کشور اعم از خصوصي يا دولتي که در زمان ثبت نام اوليه داراي پروانه نشر معتبر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي باشند و شرايط ثبت نام را احراز کنند (مبناي ثبت نام براي ناشران بخش عمومي، دانشگاهي و آموزشي 30 عنوان کتاب، براي ناشران بخش کودک و نوجوان 40 عنوان کتاب است و براي همه بخشها حداقل 10 عنوان بايد چاپ اول باشد) به تفکيک هر حوزه مي توانند در نمايشگاه حضور يابند و غرفه مستقل دريافت کنند. عناوين کتابها از از نيمه دوم سال 1385 به بعد و بر اساس اطلاعات موجود در مؤسسه خانه کتاب ايران محاسبه خواهد شد. بر اساس اين گزارش، چنانچه ناشري در ثبت نام مقدماتي شرايط حداقلي را احراز نکرده باشد و تا ثبت نام نهايي، حداقل شرايط را احراز کند، ثبت نام وي بلامانع است.
همچنين ثبت نام ناشراني که داراي سابقه تخلف در سه دوره نمايشگاه گذشته باشند، به شرط بررسي و موافقت کميته ناشران داخلي است. تعداد کتابهاي منتشر شده نمايندگي ها، هيچ گونه امتيازي در تخصيص متراژ اضافي براي ناشر نماينده پذير در برنخواهد داشت. آن دسته از ناشراني که در حوزه هاي مختلف نشر فعاليت مي کنند، در صورت درخواست، مشروط بر انتشار تعداد عناوين تخصصي لازم براي حضور در هر حوزه و وجود فضاي کافي، امکان برخورداري از غرفه مستقل در سه بخش را خواهند داشت. به هر حال، ناشر مجاز به ارايه هر عنوان کتاب در بيش از يک غرفه تخصصي نيست که قاعدتاً هر کتاب، فقط در حوزه تخصصي مربوط عرضه خواهد شد.

مديرکل دفتر گسترش آموزش عالي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري با بيان اينکه طرح جامع آموزش عالي کشور تا پايان سال تدوين

شماره چهارم از دوره 24 فصلنامه علمي پژوهشي علوم و فناوري اطلاعات منتشر شد.

رئيس اداره فرهنگي و هنري دفتر تبليغات اسلامي اصفهان از برگزاري چهارمين جشنواره فرهنگي و هنري حوزه در بهمن ماه خبر داد.
به گزارش مرکز خبر حوزه، حجة الاسلام محمد قطبي در جمع خبرنگاران اظهار داشت: موج آفريني در فناوريهاي هويت ساز به عنوان هدف متعالي از اهداف اين جشنواره به شمار مي رود.
وي مبناي برنامه ريزي جشنواره را تقسيم بندي علوم به 3 دسته دانش سازي، توسعه دانش و فناوري دانست و گفت: تاکنون مبحث فناوري در علوم اسلامي تعريف نشده بود که در نقشه جامع علمي کشور از آن به فناوري نرم يا فناوريهاي هويت ساز ياد شده است.
وي ادبيات، هنرهاي نمايشي، هنرهاي تجسمي و طرح واره ها را به عنوان بخشهاي جشنواره معرفي کرد و اظهار داشت: کارگروه هاي اين بخشها تشکيل شده و در راستاي توانمندسازي تلاش مي کنند.
رئيس اداره فرهنگي و هنري دفتر تبليغات اسلامي اصفهان، مهلت ارسال آثار به دبيرخانه اين جشنواره را تا 15 دي اعلام کرد و گفت: تا 30 دي داوري آثار انجام مي شود و در هفته وحدت شاهد برگزاري چهارمين جشنواره فرهنگي و هنري حوزه علميه اصفهان خواهيم بود.

گروه فرهنگي: معاون اماکن متبرکه و امور زائران آستان قدس رضوي تشرف 3 ميليون و 300 هزار نفر را در روزهاي تاسوعا و عاشورا به حرم مطهر امام رضا(ع) پيش بيني کرد.

* دکتر غلامرضا بهروز لک
عاشوراي 61 هجري قمري و قيام پر شور امام حسين(ع)، نويد بخش مقاومت اسلامي است تا پاي جان؛ مقاومتي که از يک سو در برابر انحرافات انجام گرفت و از ديگر سو دست به اصلاح جامعه آن روز زد. مي دانيم که پس از رحلت پيامبر اکرم(ص) تا سال وقوع قيام سيد الشهدا(ع) انحرافهاي بسياري در دين وارد و در ميان امت رواج پيدا کرد؛ انحرافهايي که ديگر تاب تحمل امام حسين(ع) را خاتمه داد و آن حضرت براي اصلاح امور، در مقابل کفر ايستاد. به اعتقاد من، مهمترين نکاتي که در واقعه عاشورا نهفته است، عبارتند از:
الف) مقاومت در برابر انحرافات،
ب) تلاش براي حفظ اساس جامعه اسلامي و تحمل سختي ها
ج) قيام در شرايطي که کيان جامعه اسلامي به خطر مي افتد
اين موارد از ارزنده ترين درسهايي است که از عاشورا گرفته ام.