تبليغات X
 


صفحه اصلی
سياسي
بين المللي
اجتماعي
اقتصادي
فرهنگي
ورزشي
هنري
حوادث
كفشدوزك
شهرستانها
قدس امروز
ستونها
اخبار ويژه
نداي آشنا
صفحه آخر
ویژه نامه ها

جستجو

 

  Date : 2009-12-23
  آرشیو | آرشیو PDF | آرشیو نیازمندیها | ارتباط با ما | درباره ما

چهارشنبه 2دی ماه 1388

[ فرهنگي ]
 * سيد رضي نامي که با نهج البلاغه جاودانه شد
 * نگاهي به اقدامات امام رضا (ع) در احياي تفکر نهضت سيد الشهدا(ع)؛ عاشوراي رضوي
 * دکتر الياس کلانتري در گفتگو با قدس عنوان کرد: قهرمانان کربلا اسطوره نيستند
 * روضه کربلا ؛ شير شيرخواره
 * ميهمان ؛ استاد جابر عناصري: حرم، خانه دل است
 * آنتوان بارا: مشمول عنايت شهيد راه حق خواهم شد
 * کتابخانه ملي ترکيه
 * معاون دانشجويي وزارت علوم ابقا شد
 * راههاي انتقال محبت اهل بيت ( ع ) به کودکان به روايت امام رضا ( ع )؛
عزاداران کوچک سيد الشهدا ( ع )
 * آية ا... اشرفي شاهرودي در حرم مطهر رضوي :
پژوهشگران ديني، اخلاص را سرلوحه فعاليتها قرار دهند
 * وقف؛ ميراث ماندگار
 * برنامه هاي حرم رضوي در سوگ امام حسين(ع)
 * اخبار کوتاه
 * اتاق چت «نواي نينوا» مراسم عزاداري برگزار مي کند
 * تقديم به حماسه انديشه و احساس؛ در مسير اشک ها

سيد رضي نامي که با نهج البلاغه جاودانه شد



*محمد جواد رستگار
6 محرم سال 406 قمري ستاره اي پر فروغ از آسمان علم و دانش عالم تشيع خاموش شد که نامش به واسطه حرکتي مجاهد گونه در تدوين سخنان مولاي متقيان علي (ع) همواره جاودانه خواهد بود.







گردآورنده نهج البلاغه کيست؟

سيد رضي در سال 359 ه.ق در محله شيعه نشين کرخ بغداد ديده به جهان گشود. نامش را محمد گذاردند، اما بعدها به شريف رضي و ذوالحسين مشهور شد.
پدرش که از نسل امام موسي بن جعفر(ع) بوده، در دو دولت عباسي و آل بويه داراي منزلتي عظيم بود تا جايي که به او الظاهر الاوحد مي گفتند و مادرش که از نوادگان امام علي (ع)و زني فاضله و پارسا بود. شيخ مفيد کتاب «احکام النساء» را براي او نوشته و در مقدمه کتاب از او به بانويي محترم و فاضله ياد کرده است.

آغاز علم آموزي

سيد رضي از همان اوايل کودکي با اشتياق فراوان به تحصيل و فراگيري علوم رو آورد. وي علاوه بر جديت و پشتکار، از نبوغي ذاتي و خدادادي برخوردار بود که پيشرفت علمي و ادبي او را سرعت مي بخشيد. در حقيقت، در قرن چهارم و پنجم هجري تفرقه ها و تنشهاي مذهبي تا حدودي از بين رفته بود.
از اين رو، دو فرقه بزرگ و نيرومند تشيع و تسنن در جوي مسالمت آميز زندگي مي کردند و روح تفاهم و همبستگي باعث شده بود دانشمندان هر دو فرقه به طور آزاد به ارائه افکار و اشاعه مذهب بپردازند.
سيد رضي از اين فرصت استثنايي بهره هاي فراوان برد و علوم مختلف مانند قرائت قرآن، صرف و نحو، حديث، کلام، بلاغت، فقه، اصول، تفسير و فنون شعر و... را آموخت تا اينکه در بيست سالگي از تحصيل بي نياز گشت و در صف استادان و محققان نامدار قرار گرفت.

ماجراي شاگردي در مکتب شيخ مفيد

ابن ابي الحديد معتزلي در کتاب «شرح نهج البلاغه» داستان شاگردي سيد رضي و سيد مرتضي، نزد شيخ مفيد را چنين نقل مي کند: شيخ مفيد، شبي حضرت فاطمه زهرا (س) را در خواب ديد که دست دو فرزند کوچکش، حسن و حسين را گرفته و وارد مسجد کرخ يکي از محله هاي قديمي بغداد شد و آنها را به وي سپرد و گفت: به اين دو فرزند فقه بياموز.
شيخ مفيد شگفت زده از خواب برخاست، چون صبح شد، مطابق معمول به آن مسجد رفت مدتي نگذشته بود که ديد فاطمه مادر سيد رضي همراه با خدمتکاران خويش وارد مسجد شد، در حالي که فرزندانش سيد رضي و سيد مرتضي را به همراه داشت.
شيخ مفيد تا آنها را ديد از جا برخاست و به فاطمه سلام کرد. فاطمه رو به شيخ کرد و گفت: اي شيخ، اين دو فرزندان منند، آنان را نزد شما آوردم که به ايشان فقه بياموزي. شيخ مفيد به ياد خواب شب گذشته خويش افتاد و گريه کرد و آنگاه داستان خواب خود را براي فاطمه بازگو نمود و بدين سان شيخ مفيد به تعليم و تربيت آن دو کودک همت گماشت.
تأسيس دانشگاه شبانه روزي

سيد رضي همزمان با فراگيري در حوزه علوم اسلامي و قبل از فارغ التحصيلي، اقدام به پرورش جويندگان معرفت کرد. او با طراحي شيوه اي نوين به آموزش پرداخت که نتيجه انديشه خلاق او ايجاد دانشگاهي شبانه روزي شد که تا آن زمان سابقه نداشت. سيد رضي به همين مناسبت خانه اي خريداري و آن را به صورت مدرسه جهت شاگردان خود درآورد و نام «دارالعلم» را برآن نهاد. سيد رضي براي دارالعلم کتابخانه اي با کليه لوازم فراهم کرد. دارالعلم سيد رضي هشتاد سال پيش از تأسيس مدرسه نظاميه بغداد تاسيس شد.

نهج البلاغه، عصاره خدمات علمي سيدرضي

سيد رضي علاوه بر تأليف کتبي درباب تفسير قرآن، فقه، کلام و ادبيات عرب، مسؤوليتهاي ديني، سياسي و اجتماعي را نيزبر عهده گرفت.
با اين همه، يکي از دغدغه هاي مهم سيد رضي که در مجموعه آثارش به چشم مي خورد، اثبات حقانيت شيعه است. شايد همين دغدغه ارزشمند اوست که باعث شد اين انديشمند شيعه کارهاي علمي خويش را ناتمام ببيند و به جمع آوري کلام امير کلام کمر همت ببندد.
او با حضور در عرصه اي بسيار طاقت فرسا موفق شد کاري را که انجام آن براي گذشتگان ميسر نبود، به سر منزل مقصود برساند و کتاب هميشه جاويد نهج البلاغه را براي تاريخ به ارمغان آورد. نهج البلاغه که ثمره سالها مجاهدت علمي شريف رضي است، نام او را براي هميشه در تاريخ جاودانه ساخت. در حقيقت، او اولين عالمي است که کلمات و خطبه هاي سراسر بلاغت اميرمؤمنان علي(ع) را گردآوري و تدوين کرد.
ماجرا از اين قرار بود که شريف رضي در اثر حشر و نشر با عالمان اهل سنت به اين نتيجه رسيد که در کنار قرآن و سنت، گويا امامت از ياد رفته است. از اين روي تصميم گرفت گنجينه بزرگ امامت را که کليد شهر نبوت است، در اختيار مسلمانان قرار دهد و جايگاه امامت را بر همگان عيان سازد.
اوخود در اين رابطه مي گويد: .... در آغاز جواني و طراوت زندگي دست به تأليف کتابي در خصايص و ويژگيهاي ائمه(ع) زدم. پس از گردآوري خصايص اميرمؤمنان(ع) مشکلات و حوادث روزگار مرا از تکميل آن بازداشت. آن کتاب را به فصلهاي گوناگون تقسيم کردم و در پايان آن فصلي از سخنان کوتاه ائمه(ع) آوردم.
عده اي از دوستان آن را شگفت انگيز يافتند و خواستند کتابي تأليف کنم که سخنان برگزيده علي(ع) در تمام فنون در آن گرد آيد. خواسته آنان را اجابت کردم و اين کار را شروع نمودم، در حالي که يقين داشتم سود و نفع معنوي آن بسيار است و به زودي همه را تحت سيطره خود قرار خواهد داد.
با اينکه در تکميل نهج البلاغه تمام سعي خويش را به کار گرفت، اما معتقد است: ادعا نمي کنم که به همه جوانب سخنان امام علي(ع) احاطه پيدا کرده ام، به طوري که هيچ کدام از سخنان آن حضرت از دستم نرفته باشد. آنچه در اختيارم است، کمتر از آن مقداري است که به دستم نيامده است.
آري، نهج البلاغه که بنا به فرموده حضرت امام خميني(ره) معجوني براي شفا و مرهمي است براي دردهاي فردي و اجتماعي است، کتابي است که انديشمندان تاريخ تا آخر روزگار مي توانند در درياي بيکران آن غرق شوند و گوهري يابند.

وفات

عاقبت اسطوره دانش، شريف رضي در ششم محرم سال 406 در 47 سالگي، چشم از جهان فروبست و جهان علم و عالم تشيع را در غم و ماتم فرو برد. انبوه مردم جنازه سيد رضي را تشييع کردند و فخرالملک وزير بر جنازه وي نماز خواند. پيکر پاکش را در خانه خود به امانت دفن و بعدها به حرم امام حسين(ع) منتقل کردند.
منابع:
1 - محمد ابراهيم نژاد، سيدرضي بر ساحل نهج البلاغه.
2 - ابن ابي الحديد، شرح نهج البلاغه.
3 - مقدمه سيد رضي در نهج البلاغه.
4 - سيد جعفر حسيني، آشنايي با نهج البلاغه امام علي(ع)

  


نگاهي به اقدامات امام رضا (ع) در احياي تفکر نهضت سيد الشهدا(ع)؛ عاشوراي رضوي



*طيبه مروت

عاشورا از حوادث کم نظير تاريخ که به واسطه بر خورداري از مولفه هاي ايدئولوژيکي متکي بر مباني شريعت آسماني و فطرت بشري





پس از گذشت قرنها توانسته است طراوت و تازگي خود را در انتقال پيامهاي خود به مخاطبانش حفظ کند. اين ويژگي عاشورا باعث شده تا شيعه به عنوان مهمترين شعار خود در برهه هاي مختلف تاريخي از آن بهره مند گشته و آن را تا بيرون از مرزهاي جغرافياي مذهبي خود گسترش دهد.
پاسداشت قيام امام حسين(ع) علاوه بر شيعيان، در ميان اهل سنت و حتي پيروان ساير اديان ابراهيمي و غير ابراهيمي نيز راه يافته است و بعضي از عالمان اهل سنت و نيز دانشمندان غير مسلمان، اقدام به نگارش کتابهايي در شرح مصائب آن حضرت نموده اند. از جمله مي توان به «مقتل الحسين خوارزمي» و «روضه الشهداء ملاحسين کاشفي» اشاره کرد. اين مراسم به ميان بت پرستان شبه قاره هند نيز راه يافته است.( آية ا... مصباح يزدي، آذرخشي ديگر از آسمان کربلا، ص 35 ) لذا حادثه عاشورا از اين جهت با حوادث ديگر تاريخ هيچ گونه شباهتي ندارد. اما در اين جا لازم است که به دنبال علت مطلب بگرديم؛ زيرا اين ماندگاري و زنده بودن نام امام حسين(ع) در يادها و خاطره ها نمي تواند اتفاقي و تصادفي باشد.

راز ماندگاري

يکي از عللي که در طول اراده خداوند در زنده ماندن ياد و خاطره امام حسين(ع) مؤثر بوده است، توصيه هاي معصومان (ع) درباره ثواب عزاداري و گريه بر امام حسين(ع) است. (ابن قولويه، کامل الزيارات)اقدام عملي ائمه اطهار(ع) درباره عزاداري امام حسين (ع) عامل ديگري است که در زنده نگه داشتن خاطره کربلا مي توان به آن اشاره کرد. اين اقدام در عصر امام صادق و امام رضا(ع) به خاطر شرايط زماني، نمود بيشتري داشته است.

امام رضا(ع) و تعظيم شعاير عاشورا

امام رضا(ع) براي بيان اهميت بزرگداشت محرم فرمود: «وقتي که ماه محرم فرا مي رسيد، پدرم شاد ديده نمي شد؛ پيوسته غمگين بود، تا اينکه ده روز مي گذشت و روز دهم محرم مي رسيد، اين روز، روز مصيبت و غم و اندوه او بود و مي فرمود: اين روز، روزي است که حسين (ع) در آن شهيد شد.»( الحر العاملي، وسائل الشيعه،ج 10 ، ص 394 ) ابن شهر آشوب نيز نقل کرده است امام رضا(ع) مي فرمود: «محرم ماهي است که در عهد جاهليت جنگ را در آن ماه حرام مي دانستند، ولي (در عصر اسلام) در اين ماه خون ما را حلال شمردند، حرمت ما را شکستند، در اين ماه فرزندان و زنان ما را اسيرکرده و آتش بر خيمه هايمان زدند و هر چه در آنها بود، به غارت بردند و حرمت رسول خدا را در مورد ما رعايت نکردند، روزي که حسين(ع) به شهادت رسيد، چشم هاي ما مجروح شد و اشک هاي ما سرازير گشت.» (مناقب آل ابي طالب، ج 4 ، ص 89 ) نقل شده است که امام رضا در ماه محرم محزون و غمگين بود، و مجلس عزاداري و مرثيه سرايي ترتيب مي داد و اگر شاعر يا مرثيه سرايي حضور داشت، مي فرمود اشعاري در مرثيه امام حسين(ع) بسرايد و در غير اين صورت خودش مصائب جدش را ذکر مي کرد و مي گرياند؛ چنانچه ابوالفرج اصفهاني يکي از مجالس مرثيه سرايي امام رضا (ع) را نقل کرده که دعبل خزاعي در آن به مرثيه سرايي پرداخته است.
داستان مجلس را دعبل چنين نقل مي کند: خدمت سرورم امام رضا (ع) رسيدم، ديدم آن حضرت همراه اصحابش محزون و اندوهگين نشسته اند، وقتي که مشاهده کرد من به سوي او مي آيم، فرمود: «مرحبا به دعبل، مرحبا به کسي که با دست و زبانش ما را ياري مي کند؛ آنگاه مرا يک طرف خود نشاند و فرمود: اي دعبل ! مي خواهم شعري بگويي؛ زيرا اين روزها، ايام حزن و اندوه ماه اهل بيت است و ايام سرور دشمنان ما خصوصاً بني اميه است.
اي دعبل! هر کس بر مصيبت ما بگريد و بگرياند، (حق يک نفر را) اجرش با خداست. اي دعبل! هر کس چشمش بر مصيبت ما اشک بريزد و بگريد همراه ما و در زمره ما محشور مي شود. اي دعبل! هر کس برمصيبت جدم حسين (ع) بگريد، البته خدا گناهان او را مي آمرزد. آن گاه دستور داد ميان ما و اهل حرم پرده اي زدند و فرمود که در پس پرده بنشينند و در مصيبت جد خود بگريند. در اين هنگام به من فرمود: اي دعبل! بر حسين مرثيه بخوان. مادامي که تو زنده اي ياور و مدح کننده ما هستي پس هر چه توانستي از ياري ما کوتاهي نکن.
آنگاه من گريستم و اشعاري در رثاي خاندان نبوت و ماجراي عاشورا خواندم.( الاغاني،ج 20 ، ص 148 )

عاشورا و احياي امر دين

يکي از مسووليت ها و وظايف مؤمنان، زنده نگه داشت امر دين است و امر دين به معناي مجموعه اي از آموزه هاي اجتماعي دين است. حضرت ابي عبدالله (ع) علت قيام خود را اقامه دين و احياي سيره جدش و نيز اقامه نماز و زکات و امر به معروف و نهي از منکر عنوان مي کند.
پرسش اين است که اقامه دين و يا نماز چه تفاوتي با نمازگزاري صرف دارد؟ مگر نه اين است که در زمان معاويه و حتي يزيد مردم به مساجد مي رفتند و نماز را اقامه مي کردند و نمازهاي جماعت، پرجمعيت و انبوه برگزار مي شد؟ پس چرا آن حضرت قيام خويش را به اقامه نماز و يا زکات مرتبط مي سازد؟ مگر نه اين است که در همه زمان هاي عصر نخستين اسلام در مدينه زکات و نماز بوده است ولي چه شد که امام اين گونه دعوت خويش را توجيه مي کند و به آن مشروعيت مي بخشد. به نظر مي رسد که ريشه اين تفاوت نگرش و زاويه ديد را مي بايست در تلقي هر يک از دو گروه در خصوص امر دين، جست وجو کرد.
آن چه آن حضرت را وا مي دارد که قيام کند و حتي براي اقامه آن دست به شمشير برد و خون خويش و اقوام و خويشان را در راه آن بريزد تفاوتي است که در نوع تحليل و برداشت از واژه اقامه و نيز مسئله امر دين وجود دارد. در تحليل شيعي اقامه دين و به معناي آن است که مردم براي اهداف واقعي آن قيام کنند و همه اعمال و رفتارهاي خويش را براساس آن سامان دهند. بر اساس اعتقادات شيعه لازمه اقامه دين ايجاد نظام ولايي در جامعه است وهمان است که به همه اعمال مسلمانان معنا مي بخشد. برهمين اساس قيام امام حسين(ع) براي اقامه امر دين يعني برپايي نظام ولايي بود.
در روايتي از امام رضا(ع) آمده است که مردم را دعوت کنيد تا امر ائمه را احيا و زنده نگه دارند. در حقيقت از وظايف مردم و شيعيان اين دانسته شده که حقيقت دين را که نظام ولايي است احيا و زنده نگه دارند.
آن حضرت(ع) در حديث سلسلة الذهب به اين مساله به گونه اي ديگر اشاره مي کند. در اين حديث امام رضا(ع) ولايت را شرط پذيرش توحيد عنوان مي کند و پذيرش نظام ولايي را شرط نجات جامعه اسلامي مي داند. در نگاه امام رضا(ع)، ولايت و نظام ولايي تفاوت ميان دين کامل و ناقص است. حضرت رضا(ع) از شيعيان خويش مي خواهد که امر ما را احيا و زنده کنيد. و اين همان تاکيدي است که امام حسين (ع) در نامه معروف خود به محمد حنفيه به آن اشاره دارند. امام رضا(ع) با تکيه بر همين اصل مهم در اعتقادات شيعه و با استفاده از امکانات، فرصت ها و شرايط پيش آمده، مانند ايام محرم و ساير موارد تبليغي، به بيان اهميت نهضت عاشورا و ترويج و تبليغ پيام اين نهضت همت گماردند. بي گمان حيات پربرکت و با عظمت نهضت عاشورا، و دوام پرشور آن تا کنون، مرهون اهتمام خاص امامان شيعه و حضرت ثامن الحجج(ع) به اين حادثه عظيم، بوده است.

  


دکتر الياس کلانتري در گفتگو با قدس عنوان کرد: قهرمانان کربلا اسطوره نيستند



* مليحه پژمان
سالهاست که فرهنگ عاشورا و عاشوراييان تداوم داشته و راه اباعبدا... الحسين(ع) کوتاه ترين راه رسيدن به خدا معرفي شده





است. حسين(ع) ميزان سنجش صداقت آدمي است و قبول ولايت سومين پيشواي راستين امامت، سند رهايي از پليديهاست. اما محرم و عزاداري سيد و سالار شهيدان را چطور برگزار کنيم؟ آيا عزاداريهاي ما آن طور که بايد، شأن و شخصيت امام حسين(ع) و يارانش را بر ما روشن مي کند؟ براي بررسي جايگاه عزاداري امام حسين(ع) به سراغ استاد الياس کلانتري رفته ايم تا از دريچه نگاه او اين قضيه را مورد واکاوي قرار دهيم. وي دانش آموخته رشته الهيات و معارف اسلامي است و سالها در زمينه عزاداري و عاشورا تحقيق و مطالعه کرده است. کلانتري تدريس در دانشگاه ها را هم دنبال مي کند. در اين گفتگو همراه ما باشيد.
* عزاداري براي امام حسين(ع) چه تأثيري در روحيه و روان انسانها دارد؟
** همان طور که مي دانيد، در روايات داريم که از قول حضرت صادق(ع) نقل است که ذکر ما اهل بيت، از جمله ذکرا... است. يعني ياد پيامبر خدا(ص) و ساير امامان معصوم(ع) نوعي برقراري ارتباط با خداوند است، چون رفتارهاي آن بزرگواران تجلي حقيقي آيات قرآن و معارف ديني است.




بنابراين، وقتي مجلس عزاداري سيدالشهدا(ع) يا ساير معصومين(ع) با روشهاي صحيح و عالمانه برگزار مي شود، نوعي اتصال به خداوند ايجاد مي شود و در پي آن آثار روحي بسيار ارزشمندي در ميان افراد جامعه به وجود مي آيد. عزاداري در واقع نوعي حمايت از دين توحيدي است؛ البته، وقتي ما مي گوييم عزاداري براي امام حسين(ع) آثار روحي ارزشمندي دارد؛ منظور تأييد همه روشهاي عزاداري نيست، چون برخي کارها در مراسم عزاداري تأييد شرعي ندارد؛ مثل سر و صداي زياد و مزاحمت براي مردم که شأن عزاداري را کم مي کند. پس اصل عزاداري با روشهاي صحيح تأييد شده و آثار مثبت و ارزشمندي دارد.
* مهمترين مؤلفه هاي عزاداري که به تأثيرات مورد اشاره شما منجر مي شود، چيست؟
** شناخت امام حسين(ع) و همراهان ايشان و اخلاق و رفتار کريمانه اي که در احياي امر جهاد از خود بروز دادند و با وجود مشکلات عظيم و نابرابري قدرتها بر حسب ظاهر، همه اين شرايط سخت را به خاطر جهاد در راه خدا قبول کردند. امام حسين(ع) معصوم است و متصل به علوم بي پايان حضرت حق، عامل تجلي حقيقت آموزشهاي الهي، پس ايشان را بايد به حق بشناسيم و اهداف متعالي حضرت را در قيام عاشورا که حفظ دين جد بزرگوارش رسول خدا(ص) بود، مورد بررسي و واکاري قرار دهيم. نکته بعدي اهداف ياران حضرت است که با وجود شرايط سخت، از امام زمان خودشان حمايت و در مقابل ظلم ايستادگي کردند.
* آقاي کوثري! آخرين حج امام حسين(ع) ناتمام ماند، چون ايشان عزم جدي تري در احياي دين رسول خدا (ص) داشتند. در اين مورد بيشتر توضيح مي دهيد؟
** بله، امام حسين(ع) مکرر به حج مي رفت، اما حضرت با وجود اينکه يک روز مانده بود به اعمال حج، از مکه به سمت کربلا حرکت کرد و در تاريخ نقل شده که ايشان جهت اينکه حرمت خانه خدا محفوظ بماند، مکه را ترک کرد. امام بارها گفته بود دشمنان من را خواهند کشت حتي اگر نزديک کعبه باشم ولي براي من مطلوبتر است که چند قدم دورتر از مسجدالحرام کشته شوم تا که حرمت خانه خدا شکسته نشود. يعني حضرت با وجود اينکه در اين قيام پرشور مجموع معارف و دين را احيا کرد، در عين حال به قداست حج و کعبه توجه ويژه داشت. ايشان مي دانست که از طرف حکومت عده اي قرار است در زير لباس احرام شمشير حمل کنند و حال آنکه حمل اسلحه درحال احرام يکي از محرمات است.
حضرت مي دانست که اين افراد قرار قرار بود ايشان را در حين مناسک حج احاطه کرده و مجبور به پيروي کنند. لذا امام راضي به بيعت و جنگ در کنار خانه کعبه نبود پس يک روز مانده به عرفه مکه را ترک کرد. با اينکه خروج از خانه کعبه براي ايشان مشکلات بسياري داشت و حرکت به طرف عراق به معناي رفتن به کام بلاها و مصايب بود، اما حضرت حرمت خانه خدا را حفظ کرد و راهي عراق شد.
خود حضرت در کلامي به عبدا... بن زبير که به ظاهر شخص منافقي بود و علت خروج حضرت را جويا شد، فرمود: از جدم رسول ا... شنيدم که بزرگي در کنار کعبه کشته خواهد شد و حرمت خانه خدا خواهد شکست و من مي خواهم آن شخص نباشم و پيشگويي کردند که عبدا... زبير سرانجام در کنار خانه خدا کشته مي شود که اين اتفاق هم افتاد. به هر حال، امام اين خطرات را درک و از مکه بيرون رفت.
*شما در بخشي از گفتگو اشاره کرديد که بايد عزاداريهاي ما توأم با شناخت باشد. آيا اسطوره سازي از شخصيتهاي بزرگ عاشورا مثل امام حسين(ع) حضرت عباس (ع) و... به اين عدم شناخت برمي گردد؟!
**بله، صد در صد. به باور من، شخصيت امام معصوم (ع) با معيارهاي عادي و متعارف که در ميان انسانها وجود دارد، نبايد خيلي اختلاف داشته باشد. اين بزرگواران در ميان مردم عادي زندگي مي کردند، با اين تفاوت که از ظرفيتهاي وجودي خود تا رسيدن تقرب الهي درست و عالي بهره گرفته بودند. نبايد در عزاداريها، چهره اي غيرقابل باور و دست نيافتني از معصومين(ع) ارائه کنيم و بايد تلاش کنيم تا باورها و عقايد متعالي آنها را به مردم معرفي نماييم.
امام حسين (ع) طي ماجراي کربلا بارها قوم کفر را مورد نصيحت و اندرز قرار مي دادند تا از اين دشمني دست بردارند. به آنها مي فرمود: ما براي جنگ نيامده ايم، آمده ايم دين خدا را احيا کنيم.
هرگز دشمن را تحريک به تبهکاري نمي کردند. در روز عاشورا حضرت سيدالشهدا(ع) بيشتر از وقتي که صرف اداره اين جنگ نابرابر مي کردند و اداره خانواده و عطش کودکان، به موعظه اين قوم مي پرداختند. سپاه کفر حمله مي کردند و هنگام عقب نشيني حضرت به آنها حمله نمي کرد، بلکه مي ايستاد و موعظه مي کرد.
به عقيده من، اين مسائل را بايد با معيارهاي وحياني بررسي کرد تا امام حسين(ع) و ياران ايشان را آن طور که بايد، معرفي کنيم. آنها اسطوره نيستند، شاهرگ حيات دنيوي و اخروي بشريتند.
*جناب کلانتري! در مروري به قضيه عاشورا، مي بينيم که اين قيام تجلي درس هاي مهمي است؛ درسهايي که بشر امروز در تمام جهان به آن نيازمند است. مثل ارتباط سيدالشهدا(ع) با دشمنان و رأفت و رحمت در مقابل حر، کسي که آب را بر ايشان بست، به نظر شما، چطور مي شود اين شاخصه هاي باارزش را در جامعه امروزي کاربردي کرد؟
**تصور من اين است که اگر از عشق و شيفتگي انسانها به حضرت سيدالشهدا(ع) خوب استفاده شود، تمام مشکلات در سطح جهان حل مي شود. امام حسين(ع) جايگاه ارزشمندي در سطح جهاني دارند؛ که حاکي از اين است که امام شخصيتي جهان شمول داشته اند اگر ما اين بزرگواريهاي حضرت در روز عاشورا از جمله بخشش و رأفت حر را بخواهيم در ميان مردم ترويج کنيم، صلح و صفا در ميان جوامع به وجود مي آيد و جهان به سمت آرامش و محبت حرکت خواهد کرد.نور امام حسين(ع) هدايتگر و روشنگر راه است، ايشان را درست معرفي کنيم تا جهانيان از برکت ايشان آگاه شوند.
به عقيده من، تلاش بيشتري نياز است تا رفتارهاي شکوهمند حضرت را به جهانيان عرضه کنيم. مي شود با تأسي به حضرت سيدالشهدا(ع) گناهکاري را مورد عفو قرار دهيم. اين مسأله مي تواند در جهات سياسي و اجتماعي جريان پيدا کند، اگر آن را درست درک کنيم.

  


روضه کربلا ؛ شير شيرخواره



*احمد عبدا... زاده مهنه
کم کم بوي تشنگي داره از خيمه گاه ابا عبدا... (ع) به گوش مي رسه. از فردا آب رو به روي فرزند پيغمبر (ص) مي بندند. ديگه کربلا بايد خودش رو براي ناله هاي «العطش» آماده کنه.






اين روزها بشينيم فکرکنيم، ببينيم چقدر طاقت تشنگي رو داريم. از تشنگي بالاتر، چقدر مي تونيم همراه آقا بمونيم؟ دلمون تا کجا واقعاً کربلاييه؟ از کجا ديگه کم مي آره و جلوتر نمي ره؟ اون وقته که آدم مي فهمه «رباب» همسر امام حسين (ع) عجب شيرزني بود که طفل شيرخوارش رو برداشت و راهي کربلا شد.
امشب، شب سرباز شيرخوار حسينه. همون سربازي که رزمش تابلوي مظلوميت و تنهايي آقاست:
وقتش رسيده است که پر در بياوري
از راز خنده همه سر در بياوري
ديگه غير از امام سجاد (ع) و زنان و کودکان هيچ کس براي ابا عبدا... نمونده. وقتي اين مردم بي معرفت با ديدن اون همه آيه شهادت باز هم به حقيقت حسين (ع) ايمان نمي آرن، فرياد مظلوميتش رو بلند کرد: هيچ کس نيست از حرم پيغمبر (ص) دفاع کنه؟ مسلموني به کنار، يه موحد پيدا نمي شه با ديدن اين همه ظلمي که به ما شده، از خدا بترسه؟
صداي گريه زنها بلند شد. ابا عبدا... (ع) گويا تازه يادش اومد هنوز يه سرباز ديگه باقي مونده. اومد کنار خيمه و فرمود: طفل شيرخوارم رو بديد باهاش وداع کنم.
بگو که يک شبه مردي شدي براي خودت
و ايستاده اي امروز روي پاي خودت
علي اصغر رو در آغوش گرفته بود، داشت مي بوسيد که تير حرمله ملعون از راه رسيد.
مگه گلوي طفل شيرخواره چقدر طاقت داره؟ مقاتل نوشتن تير به حنجرش خورد و همون جا توي آغوش پدر ذبحش کرد. حالا تصور کن اگه اين سر کوچولو بالاي نيزه ها بره:
بده تمام خودت را به نيزه ها و بگير
براي عمه کمي سايه در ازاي خودت
ابا عبدا... (ع) دستش رو زير خون گلوي علي گرفت، به طرف آسمون پاشيد و فرمود: همين که خدا داره مي بينه، اين مصيبت برام آسون مي شه. امام باقر (ع) فرمود: از اون خون قطره اي به زمين برنگشت. قرباني ات قبول شد حسين (ع):
خوب شد عرش همه نور گلو را برداشت
حيف خون نيست به اين خاک ستمگر برسد؟
نوشتند رباب، مادر علي اصغر بعد از کربلا زياد زنده نموند. ديگه تا آخر هم به ياد ابا عبدا... (ع) زير سايه ننشست.
منابع:
1 - لهوف، سيد بن طاووس
2 - مقتل الحسين، خوارزمي

  


ميهمان ؛ استاد جابر عناصري: حرم، خانه دل است



آفتاب هشتم- فرماني کيا: انگار نه انگار که تازه مي بينمش. از روي سن که بالا مي رود، مثل اين است که سالهاي سال است مي شناسمش.






موهاي سپيدش چشمم را مي گيرد و تواضعش بيشتر. مي خندد، درست مثل بيست و پنج ساله ها و قبل از اينکه من چيزي بگويم، مي گويد: در شصت و چند سالگي درجا مي زند، هر چند که آرامش لحظه تولدش را هيچ وقت فراموش نکرده است. اصلاً تعزيه را از همان زمان شناخته است، همان شب تاسوعا و قنداقه شدنش در نقش علي اصغر (ع) و...
عادت ندارم بروم سراغ چيزهايي که جزو معرفي آدمهاست و برسم به تاريخ تأليف ها و تمجيدها و توفيقات!
معتقدم آدمها را نمي توان در اين چارچوبها محدود کرد، حکم اينکه کجا به دنيا آمده اند و کجا روزگار گذرانده اند و...
مهم عمري است که در جهت بهجت و ذوق و اشتياق رفته است؛ عمري که مجموعه زيبا و پر دستاوردي را گردآوري کرده است. اين تنها کارنامه رسمي است که يک آدم مي تواند داشته باشد. بگذريم که دکتر جابر عناصري بي هيچ ادعايي اظهار مي دارد: من تعزيه را از خاکريزها و ميادين غريب و مهجور به دانشگاه آوردم و همه کوشش و تلاشم در توصيف شأن و منزلت اين مقوله بود.فرصت چنداني براي حرف زدن نيست، مي ترسم برنامه تمام شود و اين لحظه ها بي هيچ حاصلي بگذرد. هنوز از سن پايين نيامده، سراغش مي روم. نام مشهد را که مي آورم، حال و هوايش عوض مي شود. درست مثل حال و هواي خيلي هاي دور مانده از اينجا که هيچ چيز مثل شنيدن اين نام به وجدشان نمي آورد. حالا اعجاز اين نام را بگذار کنار قداست حرم و آنها را در قالب حرف بگذار پيش روي مخاطب و ببين اوضاع چطور مي شود.
استاد، حرم را بيشتر با خانه تکاني مي شناسد و مي گويد: داخل نمي شوم مگر اين که بدانم اذن دخول داده است و آن قدر آماده ام که بتوانم جوابم را بگيرم.او هميشه توي عالم رؤيا منتظر پاسخش مانده و هميشه دعا کرده است که هيچ دانايي در چنبره نادان گرفتار نشود. دکتر عناصري، اين را هميشه از حضرت خواسته است و اينکه هيچ وقت غرورش در برابر آدمهاي جاهل شکسته نشود.

  


آنتوان بارا: مشمول عنايت شهيد راه حق خواهم شد



آنتوان بارا (معاصر- 1943 م) نويسنده مسيحي و عرب زبان و آگاه به تاريخ اسلام است در سال 1943 م، در سوريه متولد گشت. او در





سال 1978 م، کتاب «امام حسين(ع) در انديشه مسيحيت» را منتشر کرد. وي به برخي شرق شناسان که واقعه دردناک کربلا را فقط يک درگيري نظامي که بدون تدبير، تبديل به قيام شده و بُعد الهي آن را لحاظ نمي کنند، خرده مي گيرد و علت آن را «مسيحي غربي» آن عده از شرق شناسان مي داند و علت اينکه خود، بعد الهي را در واقعه کربلا لحاظ مي کند، مسيحي عربي بودن خود مي داند و در خطاب به مسلمانان مي گويد: علت غفلت مسلمانان در معرفي چهره هاي خود (امامان) چه بوده است؟ و چرا بررسي منصفانه نکرده اند؟از جمله آثار او مي توان به «چهار ويژگي انقلاب حسين(ع)»، «من يک مسيحي شيعه گرا هستم» و «امام حسين(ع) در انديشه مسيحيت» اشاره کرد. او با لحني نزديک به شيعه مي گويد: «پس از دو سال مطالعه سيره سيدالشهدا(ع) بهتر ديدم که افکار و ديدگاه هاي خود را مرتب کنم تا از آن به بعد بر اساس آنچه به دست آوردم و در پرتو افکار و الهاماتي که با عنايت خداوند کسب کردم، يک سال را نيز در تأليف کتاب سپري کنم. اينک وقتي آن را بازخواني مي کنم، اطمينان مي يابم که من در خلال تهيه آن تحت تأثير الهاماتي قرار داشته ام که بدون آن هرگز نمي توانم اين کار را به پايان ببرم به همين خاطر خدا را سپاس مي گويم و يقين دارم که مشمول عنايت گل خوشبوي پيامبر(ص)، سربريده از روي ستم و شهيد راه حق در دل سرزمين کربلا، حسين(ع) خواهم بود. سپس مي نويسد: هيچ حماسه انساني، چه در گذشته و چه در حال، به اندازه حماسه شهادت طلبانه کربلا موجب همدردي و درس آموزي نشده است. انقلابي بود در حد بزرگترين حادثه دروني امت اسلام که وجود آن نقطه عطف مؤثري در مسير انديشه اسلامي به حساب مي آمد. اگر اين حادثه نبود اسلام آيين بي خاصيتي مي گشت که در کاسه ظاهري سر قرار داشت، نه عقيده اي محکم که در درون سينه ها جاي گيرد و وجدان هر مسلماني را لبريز نمايد. بي گمان زلزله اي بود و چه زلزله اي، تمامي ارکان امت اسلامي را لرزاند. چشم ها را باز کرد و دل ها را متوجه سيطره گناه و شرارت ناشي از زورمداري و آمادگي دست پروردگان ستم بر کشت نهال فساد در سرزمين دلها نمود. تا در پس پرده اي دروغين ارزشهاي ديني را نابود نکنند و حقوق کسانش را ناديده نگيرند و پرتوهاي درخشان جوهره سحر انگيزش را خاموش ننمايند و بر اين اساس انقلاب حسين(ع) در تاريخ انسانيت از آغاز تا ابد «برترين»، «سرآمد» و «يگانه» و «بي نظير» است و به جاودانگي انساني که به خاطر آن قيام کرده، جاودانه و هميشگي خواهد بود.
آنتوان بارا در فصل اول از کتاب خود «امام حسين(ع) در انديشه مسيحيت» بخشي را مي گشايد با نام «اطلاع حسين(ع) از شهادت خود» در آنجا مي گويد: برخي از اهل بيت و ياران آن حضرت از ترس حيله گري کوفيان تلاش کردند که آن حضرت را از سفر منصرف کنند و يا حرکتش را به تأخير اندازند. ولي او بر اساس آنچه برايش مقدر و بر قلبش الهام شده بود در برابر آنان مقاومت مي کرد. عشق ديدار پدرانش، نور درخشاني را بر پيشاني او منعکس ساخته بود و هر کس به پيشاني نوراني آن حضرت نگاه مي کرد، چنين گمان مي کرد که تنها جسم آن حضرت است که بر روي زمين باقيست و عشق به شهادت روح و فکر او را به سوي آن مکاني به پرواز درآورده که خداوند لحظاتي بعد جايگاه بهشتي اش را به او مي نماياند.
منبع: آنتوان بارا، امام حسين(ع) در انديشه مسيحيت.

  


کتابخانه ملي ترکيه



کتابخانه ملي ترکيه يکي از جديد التأسيس ترين کتابخانه هاي جهان است که در 15 آوريل 1946 با حمايت رجب پيکر، نخست وزير وقت در سال 1946 در مديريت نشريات وزارت آموزش ملي تأسيس شد و در مدت کوتاهي مجموعه اي از 8000 اثرگردهم آمد.در اول آوريل 1947 به طور موقت به ساختمان ديگري منتقل شد و مجموعه آن به 60 هزار اثر افزايش يافت. به منظور نمايش مجموعه مذکور ساختمان واقع در خيابان کومرولار در آنکارا که امروزه محل کتابخانه عمومي آنکارا مي باشد مهيا شد و کتابخانه ملي ترکيه در 16 آگوست 1948 به روي کاربرانش گشوده شد.با تصويب قانون 29 مارس 1950 کتابخانه ملي جايگاه قانوني يافت و به موجب متمم قانون فوق، مصوب 18 مه 1955 ، نيز مؤسسه کتابشناسي ملي زيرنظر کتابخانه ملي ترکيه تأسيس شد.کتابخانه ملي زيرنظر وزارت فرهنگ ترکيه فعاليت مي کند، ولي از نظر سازماني، مستقل است و يک رئيس، دو معاون و سه دپارتمان و هفده بخش دارد. با توجه به اينکه ساختمان اوليه کتابخانه براي نيازهاي آتي کتابخانه مناسب نبود طراحي ساختمان جديد کتابخانه در سال 1965 آغاز شد.پس از يک دوره طولاني آماده سازي بين سالهاي 1965 تا 1973 بالاخره کار ساخت بنا آغاز شد.ساختمان جديد در سال 1982 ساخته شد و کتابخانه ملي ترکيه در 5 آگوست 1983 ارايه خدمات به مراجعه کنندگان خود در ساختمان جديد را آغاز کرد.بخشهاي مختلف کتابخانه ملي ترکيه را اطاقهاي کار، سالنهاي مطالعه، آثار چاپي، نسخ خطي نادر هنري، آثار چاپي به زبان عربي، روزنامه، مجله، خبرنامه، سالنامه، پوستر، نقشه، نتهاي موسيقي، مواد شنيداري، تصاوير و غيره تشکيل مي دهد.موجودي کتاب در کتابخانه ملي 1 ميليون و 120 هزار جلد؛ تعداد نشريه ها شامل مجلات، روزنامه ها، سالنامه ها و خبرنامه ها 1 ميليون و 302 هزار نسخه؛ نسخ خطي 27000 و تعداد مواد غير کتابي نظير پوسترها، نقشه ها، نتهاي موسيقي، مواد شنيداري، تصاوير، اطلسها، نوارهاي ويدئويي، نقاشيها و تمبرها وغيره در کتابخانه ملي 85000 مورد مي باشد.تعداد کارکنان کتابخانه ملي ترکيه بالغ بر 203 نفر مي باشد که از ميان آنان 34 نفر از رشته کتابداري فرهيخته شده اند. چندي پيش کتابخانه ملي ترکيه، با عضويت ترکيه در اين اتحاديه اروپا محققان ترک امکان تحقيق در کتابخانه هاي کشورهاي اتحاديه اروپا را به دست آورد.در کتابخانه ملي اتحاديه اروپا، کتابخانه هاي ملي و بزرگ کشورهاي عضو اتحاديه و نامزدهاي عضويت در اتحاديه عضويت دارند. 48 کتابخانه ملي و بزرگ عضو اين اتحاديه مي باشند. امکان دسترسي به منابع اين اتحاديه با 28 زبان موجود است و با عضويت ترکيه زبان ترکي استانبولي نيز به عنوان يکي از اين زبانها در دسترس محققان خارجي خواهد بود.

  


معاون دانشجويي وزارت علوم ابقا شد



با حکم وزير علوم، تحقيقات و فناوري، دکتر محمود ملاباشي در سمت معاون دانشجويي ابقا شد.
به گزارش ايسنا، در بخشي از حکم معاونت دانشجويي آمده است: انتظار مي رود در دوره جديد مسؤوليت، با توجه به نقش و جايگاه دانشجويان کشور در تحولات اجتماعي با ارائه راهبردهاي اجرايي در گسترش آموزه هاي ديني و قدرشناسي علمي و قانونمند از دانشجويان موجبات تقويت روحيه مسؤوليت پذيري و ابتکارات پويا در حوزه هاي فردي و گروهي دانشگاهها فراهم شود.

  


راههاي انتقال محبت اهل بيت ( ع ) به کودکان به روايت امام رضا ( ع )؛
عزاداران کوچک سيد الشهدا ( ع )



يکي ازوظايف والدين در حوزه تربيتي فرزندان، بوجود آوردن محبت اهل بيت(ع) در دل آنان است. يکي ازراههاي بوجود آوردن محبت،



گريه و عزاداري براي سيدالشهدا ست، که بدان پرداخته خواهد شد. عزاداري وسوگواري کردن، امري عمومي وانساني است که درميان ساير ملتها وجوامع بشري وجود داشته و دارد. وهرانساني، وقتي که عزيز ياخويشاوندي را ازدست ميدهد سراسروجود او را هاله اي ازغم و اندوه فراگرفته و گرد و غبار مصيبت برآنها مي نشيند.
اين مساله به تبع خصلت انساني در بين پيروان اسلام نيز وجود دارد. اما مساله گريه بر مصيبت امام حسين و لزوم آشنا سازي کودکان با اين رويداد مهم تاريخي جنبه تربيت ديني و نيز تقويت روحيه حق خواهي و ظلم ستيزي دارد. شيخ عبد الله علايلي - که ازعلماي اهل سنت لبنان است- درباره عزاي امام حسين(ع) چنين مي نويسد: «شيعه هرسال خاطره عاشورارا به جهات تربيتي وديني تجديد مي کند واين کاري است بسيار مهم و سازنده که با نمايش جانبازي دلاوران کربلا، روح شهامت وفداکاري به انسانها مي دهد. و آنرا ضد قدرتهاي ستمگر بسيج مي کند. ازاين رو ما معتقديم که تنها با آموزش و پيگري نهضت حسين(ع) است که ما مي توانيم درراه مبارزه با استعمارگران غرب و شرق و حکومتهاي دست نشانده آنان موفق گرديم.» ( برترين هدف دربرترين نهاد،ص 121 ؛علايلي ص 88 )
همچنين نويسنده انگليسي «توماس کارلايل» بعدازآنکه يکي از عزاداريهاي عاشورا را مشاهده ميکند، درباره آن مي گويد:«درآن جا يک لحظه انضباط مردم هم برهم نمي خورد.من درآن لحظه و دربين شعارها فهميدم وتا کنون هم مي فهمم که به تمام آنچه زيبا و نيکوست و پر از زندگي است دراسلام رسيدم. ويقين پيداکردم که آن حماسه اگر درست توجيه شود وراه محکم و صحيح خود را بپيمايد مي تواند عالم راتکان داده، و درجهان تأثير گذار باشد.»(الابطال ص 388 )
امام سجاد(ع) درپاسخ کساني که به گريه آن حضرت بر شهداي کربلا اعتراض مي کردند، فرمودند:«مگر شما ازگريه وعزاداري يعقوب اطلاع نداريد که ايشان ساليان طولاني در فراق يوسف گريستند تاجايي که بينايي خود را از دست دادند؛ درصورتي که فرزندش زنده بوده وتنها ازجلوي چشمانش ناپديد شده بود.اما من با چشمان خودم ديدم که پدرم و 72 تن ازيارانش را شهيد کرده و سرشان را از تن جدا نمودند.» (مناقب آل ابيطالب/ ج 4 ) علاوه بر اين در روايات بسياري فضايل گريه بر مصيبت امام حسين نيز بيان شده است.
امام رضا(ع) فرمودند:«هنگامي که ماه محرم فرا مي رسيد پدرم با چهره خندان ديده نمي شد و حزن و اندوه سراسر وجودش را فرا مي گرفت تا اين که روز دهم فرا مي رسيد. آن روز، روز مصيبت، اندوه و گريه آن حضرت بود.»(امالي صدوق، مجلس 27 ) بنابراين،لازم است که مانيز دراين ماه، با تاسي ازخاندان عصمت وطهارت به برگزاري مجالس سوگواري وعزا براي ائمه اطهار(ع)، مخصوصا سيد و سالار شهيدان پرداخته و بدين وسيله فرهنگ تشيع و حسيني راعملا به فرزندان خويش منتقل کنيم.
ائمه اطهار(ع) در اين توصيه هاي خويش اهداف مهمي را درنظرداشته اند که ازمهمترين آنها مبارزه با ستمگران بني اميه و بني عباس است. اگرچه امروزه خلفاي بني اميه وبني عباس نيستند ولي صف آرايي دوجبهه حق و باطل درمقابل يکديگر وجود دارد. با اين تفاوت که درآن زمان ، باطل درلباس وچهره بني اميه وبني عباس ها بود ولي امروزه درلباس ادامه دهندگان راه آنهاست که درسرزمينهاي اسلامي نفوذ کرده اند ودرصدد ازبين بردن اسلام و يا تضعيف آن هستند.
براتعلي چگيني

  


آية ا... اشرفي شاهرودي در حرم مطهر رضوي :
پژوهشگران ديني، اخلاص را سرلوحه فعاليتها قرار دهند



آية ا... اشرفي شاهرودي از استادان برجسته حوزه علميه مشهد در بازديدي از فعاليتهاي اداره پاسخگويي به سؤالهاي ديني حرم مطهر رضوي، اخلاص در عمل را شرط اساسي فعاليتهاي پژوهشي و تحقيقي ديني و فرهنگي عنوان کردند.
به گزارش پايگاه اطلاع رساني آستان قدس رضوي، آية ا... اشرفي شاهرودي در اين بازديد، در جلسه هم انديشي استادان حوزه و دانشگاه حضور يافت و به ايراد نظر در مورد فعاليتهاي تحقيقاتي و پژوهشهاي ديني پرداخت.
وي ضمن قدرداني از زحمات استادان حوزه علميه مشهد، در رابطه با پاسخگويي و رفع شبهه هاي ديني و شرعي، اساس اشاعه فرهنگي اسلامي و رشد روزافزون آثار معنوي و اعتقادي در جامعه را، خلوص نيت محققان و استادان پژوهشگر در امور تحقيقاتي و تأليف کتب دانست.اشرفي شاهرودي با اشاره به آثار بي نظير علماي گذشته نظير شيخ طوسي، شيخ عباس قمي و... در ارائه آثار شگفت انگيز ديني، اين مهم را يک موهبت از جانب ولي عصر(عج) دانسته و به شرکت کنندگان توصيه کرد علاوه بر جد و جهد در رسيدگي به هدفهاي عاليه، بايد به تزکيه نفس و اخلاص عمل نيز همت گمارند.

  


وقف؛ ميراث ماندگار



* عبدالرضا اصغري
وقف از نظر مفهوم لغوي به معناي آرام کردن، ماندن، ايستادن و نگهداشتن آمده است.وقف از نظر مفهوم فقهي و اصلاحي به شرح زير تعريف شده است: «الوقف هر تحبيس العين و تسبيل المنفعة» (تحرير الوسيله امام ج 2 ص 62 ) يا عده اي از فقهاء در تعريف وقف فرموده اند: «الوقف عقد ثمرته تحبيس الاصل و اطلاق المنفعة» (محقق حلي، شرايع الاسلام) و شهيد ثاني وقف را به «تحبيس الاصل و تسبيل الثمرَ» (شرح اللمعه).
مقنن نيز با الهام گرفتن از فقه، وقف را چنين تعريف نموده است: «وقف عبارت از اين که عين مال حبس و منافع آن تسبيل شود.» (ماده 55 قانوني مدني)
توضيح واژه ها
الف) منظور از واژه «حبس» در تعريف وقف، ممنوع کردن هر گونه نقل و انتقال عين يا هر گونه تصرفاتي که موجب تلف و از بين رفتن خود «مال» شود، چون اين گونه تصرفات با فلسفه وقف که انتفاع دائمي موقوف عليهم از مال موقوفه است، منافات دارد.
همچنين، از واژه «حبس» استنباط مي شود که متولي موظف است از عين موقوفه حفاظت و حراست و مواظبت نمايد و از تصرفات ديگران من غير حق و اذن پيشگيري نمايد . به بيان ديگر، پيشگيري از تصرفات ديگران بدون مجوز شرعي و قانوني در «عين موقوفه»، از وظايف ذاتي متولي به شمار مي رود.
نکته اي که تأکيد بر آن لازم است، دائمي بودن حبس عين مال از سوي واقف است.امام خميني(ره) در «تحرير الوسيله» و علامه در «تبصرَ المتعلمين» و محقق در «شرايع الاسلام» و شهيدين در متن لمعه و شرح آن به اين شرط (دائمي بودن حبس عين موقوفه) تصريح نموده و آن را از شرايط صحت وقف به حساب مي آورند، زيرا اگر وقف موقت باشد با «حبس عين و تسبيل منفعت» در تعارض و تضاد است. در نتيجه، نقض غرض تلقي مي شود. لذا اگر شخصي «عين مال» خود را به طور موقت تحبيس نمايد، از نظر عده اي از فقها چنين عقدي، وقف نيست بلکه عقدي است تحت عنوان «عقد حبس». از جمله اين فقها امام خميني(ره) و شهيد اول و علامه و صاحب جواهر مي باشند. عده اي از فقها اين گونه حبس يعني حبس موقت را باطل مي شمارند و معتقدند هيچ گونه عقدي نه تحت عنوان وقف و نه حبس واقع نمي شود. از جمله اين فقها، محقق حلي است.بنابراين آنچه مسلم است و در آن ترديدي نيست وصف دائمي بودن مال موقوفه است و اين شرط صحت تحقق عقد وقف مي باشد.
سؤالي که در اينجا مطرح است، اين است که چنانچه موقوف عليهم منقرض شوند يا مورد مصرف وقف منقطع يا منتفي شود تکليف چيست؟ آيا مورد وقف به ملکيت واقف (در صورت حيات او) يا ورثه او (در صورت فوت او) باز مي گردد؟ يا در موردي که وقف بر اشخاص باشد به ورثه موقوف عليهم مي رسد؟ يا بايد آن را صرف امور خيريه و بريات نمود؟
در اين خصوص قانون مدني ساکت است و معترض اين موضوع نشده است و از نظر فقهي نيز بين فقهاء اختلاف است.
1 - گروهي از فقها معتقدند مال به واقف يا ورثه حين الفوت او مي رسد (امام خميني - شهيد ثاني، صاحب عروَ الوثقي)
2 - در فروض فوق، مال موقوفه در امور خيريه صرف مي شود زيرا اين امر اقرب به اجراي نيت واقف است و علاوه بر اين، چون عين موقوفه از مالکيت او خارج شده است، امکان برگشت به مالک ندارد و برگشت نياز به دليل دارد و دليل مفقود است و از طرفي ورثه موقوف عليهم نيز طرف عقد وقف نبوده اند تا مالکيت به آنان رسد و مالي که به وقف سپرده شده است و اکنون مصرف آن معلوم نيست در نتيجه لاجرم بايد در امور خيريه و مبراتي که به غرض واقف اقرب است، هزينه و صرف شود.
ب: منظور از «تسبيل» در تعريف وقف اين است که واقف از استفاده شخصي از منافع موقوفه صرفنظر نموده و از استفاده انحصاري خود خارج نموده و مقرر نموده در راه خدا و امور خيريه و منابع اجتماعي مصرف گردد لذا در عقد وقف نمي توان شرط عوض کرد يا خيار فسخ براي واقف قرارداده شود و يا آن را اقاله نمود زيرا همه اين امور با ماهيت و مقتضاي عقد وقف که تسبيل منفعت است منافات دارد و در تضاد مي باشد و چنين شرطي باطل و موجب بطلان عقد وقف خواهد بود.
نکته اي که بايد بر آن تأکيد شود و در تعريف عقد وقف نيامده «تنجيز» است و آن اين است که واقف نبايد امر وقف را معلق به امر ديگري نمايد و بگويد مزرعه يا باغ خود را وقف کردم اگر فرزندم در آزمون دانشگاهها قبول شود و غالب و اکثر فقهاي اماميه تنجيز در عقد وقف را شرعاً صحت آن دانسته و مي دانند از جمله اين فقها امام خميني(ره)، علامه و شهيدين و محقق حلي و غيره مي باشند در نهايت واقف بايد مال خود را بطور منجز و قطعي وقف نمايد و معلق به تحقق شرطي ننمايد.
ادامه دارد

  


برنامه هاي حرم رضوي در سوگ امام حسين(ع)



به مناسبت آغاز ماه محرم و عزاداري امام حسين(ع) هر روز برنامه هاي ويژه اي با موضوع بررسي نهضت عاشورا و درسهاي سازنده اين نهضت در حرم مطهر رضوي برگزار مي شود.
به گزارش پايگاه اطلاع رساني آستان قدس رضوي، «حماسه حسيني» عنوان مجموعه برنامه هايي است که به مناسبت ايام عزاداري امام حسين(ع) هر روز در چند نوبت در حرم مطهر امام رضا(ع) برگزار مي شود.
«زيارت عارفانه» عنوان برنامه ديگري است که هر روز از ساعت 12 در رواق بزرگ امام خميني(ره) برگزار مي شود. در اين برنامه موضوعاتي پيرامون موضوع «زيارت عاشورا، راهبرد شيعه» بررسي مي شود.«در رثاي ثارا...» ديگر برنامه اين ايام است که هر روز پس از نماز صبح در رواق امام خميني(ره) برگزار مي شود. «جلوه هايي از معارف قرآني در عاشورا» موضوع اين برنامه است.

  


اخبار کوتاه



50 موقوفه به سوگواريها و عزاداريها اختصاص دارد
بيش از 50 رقبه موقوفه به سوگواريها و عزاداريهاي حضرت اباعبدا... اختصاص دارد. بر پايه اين خبر، در ميان موقوفاتي که ناشي از ارادت واقفان به سيدالشهدا(ع) است، قديمي ترين آن، موقوفه ميرزا محمد موذن در سال 1136 را شامل مي شود که مصارف موقوفه علاوه بر مناسبتهايي چون شهادت امام علي (ع) و حضرت فاطمه(س) و تعزيه خواني امام حسين (ع) شده است. گفتني است، بخشي از درآمد موقوفه هايي نظير عضدالملک نيز صرف تعزيه داري و روضه خواني اين ايام مي شود.

حرم مطهر با 2500 متر پارچه سياهپوش شد
2500 متر پارچه هر سال جهت سياهپوش کردن حرم مطهر به کار مي رود. رئيس اداره روشنايي، با اشاره به اين مطلب گفت: سياهپوش کردن حرم در ايام سوگواري ائمه معصومين(ع) و ماه هاي محرم و صفر بر عهده مجموعه روشنايي است؛ بدين شکل که مبادي ورودي و قسمتهاي فوقاني پنجره فولاد و صحنهاي انقلاب و جمهوري اسلامي پيش از ظهر قبل از شهادت و وفات سياهپوش شده و در ايام غير محرم و صفر تا دو يا سه روز بعد از شهادت هم باقي است.

به همت بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي؛
دانشنامه امام حسين(ع) توليد مي شود
نرم افزار چند رسانه اي دانشنامه امام حسين(ع) توليد مي شود. حجة الاسلام گلمکاني، مدير اين پروژه، با اعلام اين خبر گفت: به دنبال استقبال از دانشنامه «فروغ ولايت امام رضا (ع)» دانشنامه «فروغ ولايت امام حسين (ع)» دردستور کار بنياد پژوهشهاي آستان قدس رضوي قرار گرفت.
وي اين نرم افزار را شامل 12 هزار صفحه با فيلمها، عکسها و فايلهاي صوتي مرتبط با عزاداري، مقتل خواني، کتاب شناسي و...دانست و گفت: نزديک به 2500 مدخل در زمينه هاي اصحاب ياران، احاديث و... مرتبط با امام حسين(ع)، شناسايي و مورد استفاده قرار گرفته است.
وي محوريت اين دانشنامه را با موضوعيت امام حسين(ع) ذکر کرد و يادآورشد: با 5 سال کار پژوهشي و همياري گروههاي مختلف پژوهشي در بنياد، سعي شده مجموعه کاملي براي ارائه به محققان و پژوهشگران گردآوري شود که اميد مي رود تا پايان سال آماده شود.

«بزم بندگي» در حرم مطهر رضوي
اداره امور فرهنگي و غني سازي اوقات فراغت زائران آستان قدس رضوي، مسابقه فرهنگي «بزم بندگي» را به مناسبت دهه اول محرم برگزار مي کند. به گزارش واحد ارتباطات رسانه اي حرم مطهر رضوي، اين مسابقه با انتشار 100 هزار دفترچه مسابقه و ارائه مطالبي در مورد واقعه کربلا و پيامهاي قيام امام حسين(ع) برگزار مي شود. علاقه مندان مي توانند با تهيه دفترچه مسابقه از پايگاه هاي اطلاع رساني مستقر در حرم مطهر امام رضا(ع) و پاسخگويي به 10 سؤال تستي و تشريحي، در مسابقه شرکت کنند.
گفتني است، مهلت ارسال پاسخنامه مسابقه تا ساعت 10 روز دوشنبه 7 دي ماه است که علاقه مندان بايد آن را به پايگاه هاي اطلاع رساني مستقر در حرم مطهر تحويل دهند.

  


اتاق چت «نواي نينوا» مراسم عزاداري برگزار مي کند



مدير بخش آنلاين مرکز ملي پاسخگويي به سؤالهاي ديني گفت: همزمان با فرارسيدن ماه محرم، مراسم سوگواري و عزاداري امام حسين(ع) و ياران باوفايش در اتاق چت «نواي نينوا» در حال برگزاري است.
به گزارش ايسنا، حجة الاسلام محمدرضا بهروز با اعلام اين خبر، اظهار داشت: اتاق چت نواي نينوا در دهه نخست محرم به تبليغ و بزرگداشت شعائر ديني مي پردازد.
وي مقتل خواني توسط دکتر منتظر از استادان برجسته دانشگاههاي کشورهاي اروپايي را يکي از برنامه هاي اين فضاي مجازي برشمرد و گفت: اين برنامه هر شب ساعت 11 و 30 دقيقه اجرا مي شود و در شبهاي ديگر نيز دکتر گودرزي استاد دانشگاههاي معتبر کشور به آسيب شناسي واقعه عاشورا و پاسخگويي به شبهات اعتقادي در زمينه هاي محرم و عزاداري مي پردازد.
حجة الاسلام بهروز با اشاره به فعاليت شبانه روزي اتاق نواي نينوا، اظهار داشت: اين فضاي اينترنتي با توجه به استقبال کاربران در صدر روم هاي مسنجر بيلوکس قرار گرفته و تاکنون هزاران نفر از کاربران اينترنتي از برنامه هاي آن بازديد و استفاده کردند.
وي نوجوانان و جوانان را بيشترين مراجعه کنندگان به اين فضاي اينترنتي برشمرد و اضافه کرد: مردم بيشتر کشورهاي جهان در اتاق نواي نينوا حضور پيدا مي کنند و با شور و علاقه وصف ناپذيري از برنامه هاي اين اتاق استفاده مي کنند.

  


تقديم به حماسه انديشه و احساس؛ در مسير اشک ها



کربلا از خيمه انديشه ها
جاري شده...
*
کربلا،
از جنس ثابت کردن فرضيه نيست
کربلا،
يک مشت استدلال خشک ساده نيست
...
مثل لايه هاي ذهن غنچه ها
کربلا پيچيده است و تازه است
هر «دقيقه»
عطر آن در پيچ و تاب قرنها
تا قيام قلبها
پيچيده است...
* زينب رز ثمالي

  

 

 

 

 

موسسه فرهنگی قدس
روزنامه قدس
 info@qudsdaily.com