* سيامک باقري

برگزاري مناظره هاي سياسي درباره رخدادها و مفسده هاي پس از انتخابات اخير که چندي است در رسانه ملي آغاز شده، نه تنها يک اقدام مفيد و مؤثر بلکه يک ضرورت بود و جامعه به اين رخداد، نياز زيادي داشت.
مناظره هاي تلويزيوني از مؤثرترين و جذاب ترين روشها و ابزارها در تبيين ديدگاهها و آراي سياسي است که همواره با استقبال گسترده جامعه روبه رو مي شود، همچنان در انتخابات اخير نيز جذاب ترين و پرطرفدارترين بخش تبليغات و رقابتها همين مناظره ها بودند.
اين اقدام مي تواند پاسخ بسياري از پرسشها و توقعات مطرح در جامعه و شبهات درباره واقعيات، بسترها و نيز پشت پرده حوادث ناگواري را که در کشور رخ داد، به افکار عمومي ارايه دهد.
همچنين رهبر معظم انقلاب نيز بارها بر تبيين، ريشه يابي و روشنگري درباره علل و عوامل اين رخدادها از سوي نخبگان و مسؤولان تأکيد کرده اند.
افزون بر اين، پس از ماهها از شروع اين حوادث و برهنه شدن عوامل و جريانها و اهداف پشت پرده اغتشاشها، افکار عمومي اين توقع و انتظار را داشت و تعلل بيش از اين ديگر جايز نبود زيرا فضاي جامعه مملو از اطلاعات ضد و نقيض و پراکنده اي است که مردم توانايي دسته بندي، تلخيص، تفکيک و استخراج واقعيتها، مسايل درست و برداشت صحيح از آنها را ندارند و همزمان رسانه هاي بيگانه نيز با استفاده از اين فضا بصورت پيوسته در حال بمباران رواني جامعه با انبوه اطلاعات نادرست، تحريف شده و برداشتهاي وارونه از رخدادها هستند که موجب بروز ترديدهاي فراواني در جامعه شده است.
البته برگزاري مناظره هاي تلويزيوني از حساسيتهاي ويژه و ظريفي برخوردار است و به همين دليل بايد بسيار حساب شده و علمي انجام شود تا خود موجب بروز برخي اختلافها يا تشديد آنها در حاشيه التهابات نشود، کما اينکه در گذشته هم شاهد برخي از اين آسيبها بوده ايم.
ابتدا مشخص شود که موضوع و محور مناظرات پيرامون چه مسأله يا کدام بخش از رخدادها و تحولات اخير باشد. آيا بايد مباحث در مورد مسأله انتخابات باشد يا رخدادهاي پس از آن؟ رهبر معظم انقلاب در هر دو مورد تأکيد بر روشنگري داشتند و در همان اوج رقابتهاي انتخاباتي با حمايت از مناظره ها خواستار توسعه آن در رسانه ملي بودند. اما در حوادث پس از انتخابات ايشان با تأکيد بر تمام شدن مسأله انتخابات قانوني، حوادث پس از آن را يک جريان انحرافي توصيف کرده و بارها خواستار تبيين و اطلاع رساني درباره اهداف پشت پرده دشمن و گروههاي منحرف درباره آن شدند.
از اين نظر معتقدم، رسانه ملي نبايد اجازه دهد مسأله انتخابات به بهانه طرح مسايل پس از آن، با ترديد روبه رو شود زيرا پس از انتخابات، مسايلي رخ داد که ذات و ماهيت آن با مناظره هاي انتخاباتي متفاوت بود و براساس عقل و منطق نبايد آنها را در کنار هم ارزيابي کرد.
ممکن است برخي تأکيد داشته باشند که مسايل پس از انتخابات با رقابتهاي انتخاباتي مرتبط است و به همين دليل بايد در راستاي هم تبيين و تحليل شوند اما بايد توجه داشت که فرآيند مسايلي که رخ داد، ماهيت موضوع را از گفتمان انتخابات دور و متفاوت کرد. در انتخابات گفتمان قانونگرايي محور تبليغات بود و همه گروهها به رقابت در داربستها و چارچوبهاي قانوني نظام متعهد بودند اما رفتارهاي پس از انتخابات ماهيت ساختارشکنانه به خود گرفت و از حوزه قانوني تخطي کرد و از رقابت انتخاباتي به دشمني و براندازي عليه حاکميت رسيد. بنابراين ساحت دو موضوع بايد تفکيک شود.
اصل ضروري ديگر در اين مناظره، تفکيک و دسته بندي موضوعات است، تا هم به نتيجه گيري روشن و دقيق برسد که براي مخاطبان قابل درک و فهم باشد و نيز امکان سفسطه و خلط مباحث را سلب کند.
اصل ديگر در مناظره ها هدفمندبودن آنها است. بدين معنا که چنين ابزاري، تنها مناظره براي مناظره است يا مناظره با هدف و انگيزه شفاف گري براي افکار عمومي و همگرايي جامعه. به بيان ديگر، اگر مناظره ها در مسير چرايي و چيستي رخدادهاي اخير نباشد، نتيجه مؤثري در پي ندارد.
نکته مهم ديگر نيز اينکه مناظره ها بايد عقلانيت محور باشد، نه احساس محور. فراموش نکنيم که يکي از ايرادها و کاستي هاي مناظره هاي انتخاباتي، رويکرد احساسي و دور شده از مناظره علمي و مستند بود.ناگفته پيداست که رويارويي و چالش ديدگاهها در مناظره ها بايد به دور از اتهام زني، تخريب و عمليات رواني و در چارچوبهاي مستند به اطلاعات و برداشتهاي علمي و منطقي باشد.