گروه اقتصادي- سعيد کوشافر: روز چهارشنبه در حالي که رئيس جمهور خود را در محاصره پرسشهاي خبرنگاران در خصوص هدفمندي



يارانه ها بويژه پرداخت نقدي يارانه ها ديد، به حذف سه صفر از واحد پول ملي براي رساندن آن به ارزش واقعي اش سخن گفت و اين وعده را داد که پس از هدفمندي يارانه ها اين اتفاق خواهد افتاد.
اگرچه اين وعده را پيش از وي، رئيس کل بانک مرکزي هم داده بود، اما شرايط ويژه کشور و رکود تورمي موجود، اهداف اين کار را زير سؤال مي برد و با واکنشهاي متفاوتي از سوي کارشناسان رو به رو شد.شايد به همين دليل هم بود که بهمني هر بار که در خصوص زمان حذف سه صفر مورد پرسش قرار مي گرفت، مسأله را به بررسي هاي کارشناسي در اين خصوص حواله مي کرد.
تقريباً هم اکنون کسي نيست که تورم ناشي از هدفمندي يارانه ها را انکار کند يا براي آن ارقام غيرقابل قبول چند درصدي تصور کند، همه کارشناسان از جمله دولتي و منتقد بر اين نکته اتفاق نظر دارند که در جريان هدفمندي يارانه ها تورم دو رقمي بيش از 20 درصد به تورم فعلي افزوده خواهد شد و اين امر باعث بي ارزش تر شدن پول ملي مي شود و شايد به گونه اي گردد که براي خريدهاي روزانه هم مردم مجبور شوند حجم زيادي از پول را همراه خود ببرند.
اين مسأله علاوه بر هزينه هاي گزافي که براي چاپ اسکناس به دولت تحميل مي کند باعث اثر رواني آن بر تورم نيز خواهد شد و احتمالاً جمع اين گزينه ها باعث تصميم دولت در اين خصوص شده است.
چرا حذف صفر

برخي بر اين باورند که ايران به تبعيت از کشور همسايه ترکيه که در دوران رشد اقتصادي و پس از يک تورم سرسام آور اقدام به حذف 6 صفر از پول ملي اش کرد، قصد دارد تا با تورم ناشي از هدفمندي يارانه ها مقابله کند تا حداکثر سود را از نظر رواني از اين کار ببرد، رئيس کل بانک مرکزي هم به نظر مي رسد چنين ديدگاهي داشته باشد.محمود بهمني با اشاره به اينکه حذف سه يا چهار صفر از پول ملي فقط از لحاظ رواني در مسأله تورم اثرگذار است، افزود: پس از تعيين تکليف هدفمند کردن يارانه ها طرح حذف صفر از پول ملي در دستور کار خواهد بود.وي به نکته ديگري هم اشاره دارد و با بيان اينکه چاپ اسکناسها و ضرب سکه ها با قيمت پايين توجيه اقتصادي ندارد، گفت: برخي از اين اسکناسها و سکه ها به ميزان بالاتر از قيمت واقعي خود ضرب يا چاپ مي شود.

تورم صرفه جويي اقتصادي

نکته آخر مدنظر رئيس کل بانک مرکزي مورد توجه برخي ديگر از کساني که دستي در اقتصاد دارند نيز قرار گرفته و آنها نيز بر رعايت صرفه جويي با حذف صفرها موافقند.
شهباز حسن پور بيگلري، نماينده سيرجان و بردسير و عضو کميسيون اقتصادي مجلس از جمله کساني است که چنين ديدگاهي دارد و مي گويد: اجراي اين عمل بسيار مناسب است و موجب بروز صرفه جويي اقتصادي در کشور خواهد شد.
وي خاطرنشان کرد: ديدگاه رئيس جمهور در خصوص حذف سه صفر از پول ملي کشور کارشناسي شده است، ولي بايد ابعاد متفاوت و مختلف آن را نيز در جامعه در نظر گرفت.
اين عضو شوراي عالي اصل 44 قانون اساسي با بيان اينکه لازم است راهکارهاي اجرايي اين تصميم نيز انديشيده شود ، تصريح کرد: اين عمل بايد به شيوه اي اجرا شود که در مرحله انتقال پول از نظام کنوني به نظام جديد، توليد کنندگان، فروشندگان، خريداران و در واقع مردم جامعه ضرر و زيان نبينند.
اين عضو کميسيون اقتصادي مجلس با اشاره به اينکه لازم است ابتدا نوعي بستر سازي فرهنگي در خصوص حذف سه صفر از واحد پول ملي بين مردم ايجاد شود، خاطرنشان کرد: زماني که کالايي به مبلغ يک هزار ريال توسط فروشنده به فروش مي رسد، با حذف سه صفر از پول، آن فروشنده بايد کالاي خود را به مبلغ يک ريال به فروش برساند که اين خود نوعي مشکل ارتباطي در جامعه ايجاد مي کند.وي با بيان اينکه اجراي اين تصميم در نهايت به نفع اقتصاد کشور و جامعه است، افزود: اتخاذ اين تصميم موجب کاهش هزينه هاي دولت در زمينه هايي چون چاپ و نگهداري اسکناس و نيز کاهش ميزان نقدينگي در سطح جامعه خواهد شد که اين کاهش نقدينگي موجب پايين آمدن سطح تورم مي شود.

تأثيري ندارد

اما همه نمايندگان مجلس و کارشناسان به اين اندازه نسبت به اين تصميم خوشبين نيستند و برخي علاوه بر اينکه آن را نيازمند کارشناسي بيشتر مي دانند، به بعضي زواياي ديگر حذف سه صفر از پول ملي اشاره دارند.
از اين جمله مي توان به سيدکاظم دلخوش عضو شناخته شده کميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي اشاره کرد که بر اين باور است که حذف صفر از پول کشور، اثرات مؤثر در اقتصاد کشور ندارد؛ زيرا پول ما چه يک صفر داشته باشد و چه 10 صفر، بايد ديد کالاها با چه قيمتي مبادله مي شوند. وي در گفتگو با خبرنگار ما، با بيان اين مطلب مي افزايد: حذف صفر تنها حجم پول را کاهش مي دهد، اما تأثيري در روند اقتصادي و حل مشکلات آن ندارد.
نماينده مردم صومعه سرا در خانه ملت با بيان اينکه سياستهاي پولي و مالي چه در قانونگذاري و چه در اجرا نقص دارد، گفت: ابتدا بايد اين سياسته ا اصلاح شود؛ زيرا اگر اين موارد اصلاح نشود تغييري نخواهيم داشت.وي با بيان اينکه کاهش تورم بستگي به کنترل نقدينگي در جامعه دارد، گفت: زماني براي توسعه سرمايه گذاري به بازار پول تزريق مي شود، اما به دليل آنکه کنترل نمي شود، ايجاد تورم مي کند. همچنين نوع واردات و ديگر عوامل منجر به تورم مي شود و با کاهش صفر از پول، تغييري در آن ايجاد نخواهد شد.

اولويت ندارد

برخي ديگر از نمايندگان مجلس اگر بر تأثير آن اذعان دارند، اما اين کار را اولويت ندانسته و نيازمند برنامه ريزي و پروسه اي طولاني مدت مي د انند.
غفار اسماعيلي، عضو کميسيون برنامه و بودجه مجلس شوراي اسلامي تصريح کرد: تجربه حذف صفر از واحد پول ملي در برخي کشورها تجربه موفقي است، ولي اجراي آن در آستانه اجراي هدفمندسازي يارانه ها در اولويت نيست.
نماينده مردم هشترود، حذف صفر از واحد پول ملي را در بلندمدت ضروري دانست و افزود: پول خرد هر قدر بيشتر شود، هزينه ضرب يا چاپ افزايش مي يابد، علاوه بر آن ارزش ريال به کمترين حد خود رسيده، بنابراين حذف صفر از پول کشور ضروري است، ولي اين کار بايد پس از به نتيجه رسيدن طرح تحول اقتصادي و در بلندمدت انجام شود.وي افزايش نرخ تورم را موجب بي ارزش تر شدن ارزش پول ملي دانست و اظهار داشت: حذف صفر از پول ملي به دليل بي ارزش تر شدن آن بايد پس از حذف يارانه ها و آزادسازي حاملهاي انرژي و تثبيت ارزش پول ملي انجام شود.علي بروغني، عضو کميسيون برنامه و بودجه مجلس شوراي اسلامي نيز در همين خصوص به خبرنگار ما گفت: تغيير پايه پولي کشور بايد به صورت برنامه ريزي شده و پس از مشخص شدن آثار تورمي طرح تحول اقتصادي و لايحه هدفمندسازي يارانه ها اجرا شود.
وي تصريح کرد: حذف صفر از پول ملي اگر موجب کاهش برخي هزينه ها شود، بخش کوچکي از اثرات مثبت خود را نمايان کرده است.
اين عضو کميسيون برنامه و بودجه، تقويت واحد پول خرد در کنار تغيير پايه پولي کشور را مورد تأکيد قرار داد و افزود: در صورت اصلاح پايه پولي کشور بايد فکري نيز براي واحد پول خرد شود، زيرا اگر اين گونه نشود قيمت کالاها به صورت غيرواقعي تا سطح اولين واحد پول بزرگ افزايش يافته و در نتيجه آثار تورمي حذف صفر از پول ملي نيز همزمان اتفاق مي افتد.نماينده مردم سبزوار خواستار اجراي برنامه ريزي شده تغيير پايه پولي کشور شد و اظهار داشت: حذف صفر از پول ملي بايد طبق يک برنامه زمان بندي اصولي به اجرا درآيد تا آثار منفي آن به حداقل برسد و اين برنامه اصولي بايد از سند چشم انداز و قانون برنامه پنجم توسعه تبعيت کند.

پول جديد

اگرچه حذف سه صفر از پول ملي گزينه اي است که بيشترين بحثها روي آن صورت گرفته، اما يک راهکار ديگر هم وجود دارد که برخي کارشناسان به آن اشاره کرده اند و آن تغيير پول ملي و انتخاب واحد جديدي براي پول ملي است.
در همين راستا مديرعامل بانک سپه با بيان اينکه ارايه پول جديد در واقع يک زندگي جديد به اقتصاد و جامعه مي بخشد، گفت: اگر قرار است پول ملي عوض شود، بايد يک پول کاملاً جديد با ابعاد جديد و غيرقابل تبديل ذهني و يا عملياتي، جايگزين پول قبلي کرد.
حسنعلي قنبري در خصوص آثار و تبعات حذف صفر هاي اضافي از پول ملي اظهار داشت: اگر به تنهايي 3 صفر از پول ملي حذف شود، فقط هزينه هاي عملياتي و اجرايي نظام پولي کاهش پيدا مي کند.
وي با بيان اينکه حذف صفرهاي اضافي شايد در امور حسابداري و تحقيقاتي کمک کند، تصريح کرد: معمولاً زماني که در اقتصادي قصد تغيير پايه پولي مطرح باشد، پول ملي که خاصيت خود را از دست داده با حذف 3 يا چند صفر به ارزش واقعي خود نمي رسد.
قنبري با اشاره به حذف صفرهاي اضافي و يا تغيير پول ملي در کشورهاي دنيا اشاره کرد و افزود: موفق ترين داستان تاريخي در اين زمينه به آلمان مربوط مي شود که پول ملي خود را به صورت ريشه اي عوض کرده و روح تازه اي در کالبد اقتصادي دميدند.

سخنگوي کارگروه تحول اقتصادي دولت از 8 سناريوي اصلاح قيمت هفت حامل انرژي، آغاز اعلام سه خوشه درآمدي و حضور رئيس جمهور در يک برنامه تلويزيوني براي اعلام نحوه اجراي هدفمند کردن يارانه ها خبر داد و تأکيد کرد؛ اصلاح قيمتها قطعاً در چندين مرحله انجام خواهد شد.محمدرضا فرزين در گفتگو با مهر گفت: حدود 8 سناريو براي اصلاح قيمت حاملهاي انرژي با آثار آنها بر روي خانوار، توليدکنندگان و دولت مطرح و ادامه بررسيها در اين باره به جلسات آينده موکول شد.
وي با بيان اينکه تاکنون کارگروه تحول اقتصادي دولت مصوبه اي درباره اصلاح قيمت حاملهاي انرژي در راستاي پياده سازي هدفمند کردن يارانه ها نداشته است، در پاسخ به اين پرسش که در سال 89 علاوه بر اصلاح قيمت حاملهاي انرژي، قيمت کالاهاي اساسي نيز تغيير خواهد کرد؟ گفت: اينکه هدفمند کردن يارانه ها در ابتدا با چه سبد کالايي اجرايي شود، هنوز نهايي نشده است.وي تأکيد کرد: قطعاً قيمت حاملهاي انرژي و کالاهاي اساسي گام به گام و طي چندين مرحله اصلاح خواهد شد.خبرنگار مهر پرسيد تکليف سه خوشه بندي جمعيتي بر اساس اطلاعات جديد چه زماني مشخص خواهد شد؟ که سخنگوي کارگروه تحول اقتصادي دولت پاسخ داد: مرکز آمار ايران از فردا سه خوشه درآمدي را بر اساس پنج متغير غير درآمدي «خودرو، مسکن، تحصيلات، تعداد افراد شاغلين خانوار و ميزان وام اخذ شده از نظام بانکي» اعلام خواهد کرد.وي گفت: برنامه ريزيهايي انجام شده است تا اگر خانوارها نسبت به اين خوشه بنديها اعتراضي دارند، به مراکزي که توسط مرکز آمار اعلام مي شود، مراجعه کنند.

معاون وزير بازرگاني از صفر شدن تعرفه واردات ميوه از 15 بهمن ماه جاري خبر داد و گفت: وقتي به اقتصاد با ديد روستايي نگاه کنيم، به طور قطع از واردات ميوه انتقاد مي کنيم.محمدصادق مفتح در گفتگو با مهر درباره سياستهاي تنظيم بازار و تناسب آن با تغييرات تعرفه ها گفت: هم اکنون برخي نگاهها به اقتصاد، از نوع نگاه روستايي است؛ به اين معنا که اقتصاد کشور همانند روستايي فرض شده و مي خواهيم قوانين آن را به کل کشور تعميم دهيم. به همين دليل است که از کاهش تعرفه ها براي واردات ميوه به بهانه اينکه ميوه روي دست توليدکنندگان داخلي مانده است، انتقاد مي کنيم.

وزير مسکن و شهرسازي گفت: تلاشها براي افزايش وام ساخت مسکن آغاز شده تا اعتبار مورد نياز براي ساخت واحد مسکوني در اختيار مردم، انبوه سازان و مشارکت کنندگان قرار گرفته و عدد بالايي به فروش اقساطي تبديل شود.علي نيکزاد در گفتگو با فارس اظهار داشت: در حال حاضر در شهرها يک ميليون واحدمسکوني و در روستاها 200 هزار واحد مسکوني واجد شرايط هستند که به آنها تسهيلات بانکي پرداخت مي شود.وي تأکيد کرد: از اين به بعد ما تمام موضوع و موارد را به سمت بالا بردن تسهيلات ساخت قرار مي دهيم تا بتوان حجم زيادي از اعتبار مورد نياز براي ساخت واحد مسکوني در اختيار مردم، انبوه سازان و مشارکت کنندگان قرار گرفته و عدد بالايي نيز به فروش اقساطي تبديل شود.وزير مسکن و شهرسازي گفت: اينکه وام 15 ميليون توماني ساخت مسکن به شيوه صنعتي به 20 ميليون تومان افزايش يافت تنها براي دوران مشارکت نيست بلکه تمام اين 20 ميليون تومان تبديل به فروش اقساطي هم خواهد شد.