امام کاظم(ع)، هفتمين پيشواي شيعيان در دوره اي به امامت رسيدند که جامعه اسلامي از چند جهت با خطرات بي شماري روبه رو

عضو هيات علمي موسسه امام خميني(ره) نفي ظلم پذيري و حفظ روحيه عزت مداري را از ويژگي هاي بارز دوران امامت امام کاظم(ع) دانست وگفت: بهره گيري از ويژگيهاي اخلاقي و اجتماعي حضرت توسط کارگزاران نظام منوط به فهم عميق و بصيرت ديني



است.
به گزارش شبستان حجةالاسلام دکتر محمدرضا جباري، با اشاره به دوران حساس امامت امام موسي کاظم (ع) تصريح کرد: وظيفه امام موسي کاظم (ع) در قبال حکومت بني عباس، حفظ شيعه از خطرات و انحرافات زمان بود. دکتر جباري همچنين به بعد علمي و ارشادي حرکت امام کاظم(ع) در دوران امامت اشاره کرد و افزود: حضرت بايد با نگاهي تيزبين شيعه را از ميان اين بلواهاي فکري نجات دهد.
وي نفي ظلم پذيري را از ويژگي هاي بارز دوران امامت امام موسي کاظم (ع) دانست و تأکيد کرد: امام موسي کاظم (ع) تاکيد داشتند که شيعيان نه بايد ظلم کنند و نه ظلم را بپذيرند.
وي افزود: تعيين حدود فدک نمونه بارز حرکت در اين مسير است، همچنين حضور علي بن يقطين به عنوان يکي از اصحاب خاص حضرت در دربار خلفاي عباسي به دستور امام موسي کاظم (ع) نيز براي تحقق اين سخن صورت گرفت. اين تصوير نادرستي است که بپذيريم ائمه (ع) افرادي ظلم پذير و دائماً در حال تقيه بودند، زيرا اگر چنين ويژگيهايي در ايشان بود هرگز زنداني و به شهادت نمي رسيدند.
حجة الاسلام جباري حفظ روحيه عزت مداري و بيان حق و حقيقت را از ديگر ويژگيهاي بارز دوران امامت امام موسي کاظم (ع) عنوان کرد و افزود: نقش رهبري و مرجعيت سياسي، ولايت ظاهري، هدايت و رهبري ديني و ولايت باطني نسبت به عالم هستي سه نقشي هستند که شيعه براي ائمه (ع) قائل است، از اين رو تنها حضور فيزيکي آنها زمينه هدايت جامعه را فراهم نمي کرد، بلکه ايشان با استفاده از ولايت باطني که نسبت به عالم هستي دارند همواره روشنگر مسير زندگي مردم هستند.
وي افزود: در دوران امام موسي کاظم (ع) بويژه در دوران اسارت ايشان نيز چنين تاثيري زمينه هدايت جامعه را فراهم کرد، به علاوه اينکه حضرت در کوچکترين فرصت با تربيت شاگردان و از طريق وکلاي خود به هدايت جامعه مي پرداختند، به طوري که بيشترين روايات فقهي و تدوين جامع احاديث مرهون دوران امامت ايشان است.
وي خاطرنشان کرد: تمامي ويژگيهاي اخلاقي و رفتاري امام موسي کاظم (ع) زماني توسط کارگزاران نظام اسلامي قابل اجراست که پيروي از اين اصول از روي بصيرت و فهم عميق به دين انجام شود.

سه واژه معروف و مرسوم در مطالعات مربوط به قومهاي مختلف جهان ما فرهنگ و سنت و هويت هستند که دراين نوشتار برآنيم معناهاي مختلف اين سه مفهوم و همچنين نسبتي که ميان آنها وجود دارد را بررسي نماييم.

نمايشگاهي از آثار نقاشي «عبدالناصر سلمان»، هنرمند شيعه فرانسوي با عنوان «از آدم تا خاتم» شامل 29 تابلوي رنگ روغن

بيش از يک هزار و 200 کارشناس و متخصص از حوزه و دانشگاه کار داوري جايزه کتاب سال را انجام مي دهند. علي اوجبي با اعلام اين خبر گفت: در اين دوره بيش از 18 هزار عنوان کتاب در 66 رشته در موضوعات علوم انساني، علوم کاربردي، علوم محض و کودک و نوجوان داوري مي شود. دبير علمي جايزه کتاب سال اظهار داشت: بيش از 60 اثر برگزيده و شايسته تقدير خواهيم داشت که از برگزيدگان در 19 بهمن ماه در مراسمي در تالار وحدت با حضور رئيس جمهور تقدير خواهد شد.

« 1001 اختراع- کشف ميراث مسلمانان در دنياي ما» با هدف نمايش يک هزار ساله خدمات علمي مغفول مسلمانان، از شمال آفريقا تا چين، روز پنج شنبه در لندن در معرض نمايش گذاشته شد. برگزارکنندگان نمايشگاه « 1001 اختراع -کشف ميراث مسلمانان در دنياي ما» برآنند تا يک هزار سال از خدمات علمي مغفول مسلمانان را، از حدود سال 700 تا 1700 ميلادي، از شمال آفريقا تا چين، به صورت پلي بين دانش قديم و دوره رنسانس به نمايش گذارند. اين نمايشگاه تا 25 آوريل ( 5 ارديبهشت) ادامه دارد.

بسياري از بزرگان و انديشمندان جهان از حکماي ايراني متأثر بوده اند، اما متأسفانه در حفظ تاريخ و نام بزرگان خود کوتاهي کرده ايم.




غلامحسين ابراهيمي ديناني با اشاره به بحث مهم جهاني شدن فرهنگ ايراني، افزود: قرنهاست که اين موضوع مورد غفلت واقع شده است و اگر به آن توجه نشود، هم به ايران و هم به جهان ظلم مي شود.
وي با تأکيد بر قطعيات گذشته و عدم انکار آنها گفت: هيچ موجودي در اين جهان به جز انسان، داراي تاريخ و گذشته نيست. البته منظور اين نيست که موجودات ديگر داراي پيشينه و تاريخ نيستند، بلکه مراد اين است که تنها انسان قادر به ثبت و ضبط تاريخ است.

*شيدا اميني
توصيه گرايي اخلاقي، داوري هاي اخلاقي را از جنس توصيه مي داند. اينکه به کسي بگوييم، فلان کار را بکن و فلان کار را انجام نده، در اين رويکرد به معناي اظهار نظري در مورد واقعيت نيست و بنابراين نه کاذب است و نه صادق. اين حکم تنها اراده و خواست ما را بيان مي کند، هرچند غيرمعقول هم نيست. يکي از مهمترين فيلسوفان توصيه گراي معاصر آر.ام. هر است. به نظر وي گزاره هاي اخلاقي از چيزي در جهان خارج به ما اطلاع نمي دهند، بلکه مي گويند که چه بايد انجام دهيم.
داوري اخلاقي هم از اين منظر مثل گزاره هاي اخلاقي است و خبري از امر واقع نمي دهد و در عوض اراده و اميال ما را درباره اينکه مردم چگونه زندگي مي کند اظهار مي کند. به تعبير ديگر وقتي داوري اخلاقي اي را مي پذيريم، بدان معنا نيست که درباره واقعيتي خارجي عقيده داريم، بلکه به اين معنا است که خودمان را ملزم مي کنيم به شيوه اي خاص زندگي کنيم. توصيه گرايان مخالف نسبي گرايي اخلاقي هستند.
آنها معتقدند که توسل به نسبي گرايي اخلاقي راه را بر گونه اي تشتت و مذهبي اخلاقي باز مي کند و ما را از عقلانيت اخلاقي دور مي کند. به نظر يک توصيه گرا براي جواب دادن به پرسشهاي اخلاقي همه قواي عقلاني ما بايد با تمام توان درگير مسأله شوند. پرسش «هر» به عنوان يکي از رهبران فکري توصيه گرايي اخلاقي اين است که چطور مي توانيم در داشتن عقايد اخلاقي خود هم آزاد باشيم و هم معقول؟ به نظر وي کليد حل اين مسأله زبان اخلاق است. وقتي مي گوييم «بايد» منظورمان چيست؟
اگر معناي اين واژه را دريابيم، مي توانيم قوانين منطقي استفاده از آن را کشف کنيم. بعد از اين مي توانيم بفهميم که چگونه در مسائل اخلاقي خودمان استدلال کنيم. «هر» معتقد است داوري ها و احکام اخلاقي قابل تعميم هستند. اينکه بگوييم «تو بايد اين کار را انجام دهي» بدان معنا است که «اين کار را انجام بده و راضي باش که همه در وضعيت هاي مشابه چنين کاري را انجام دهند». اين حکم از سويي بر اراده و ميل متکي است و بنابراين آزادي اخلاقي را تضمين مي کند و از سوي ديگر معقول است، چون منطق «بايد» به نوعي استدلال اخلاقي مي انجامد که قواي عقلاني ما را با تمام توان درگير خود مي کند.
دو قاعده اي که توصيه گرايان پيشنهاد مي کنند، يکي اين است که براي آنکه دچار تناقض نشويم، بايد در وضعيتهاي مشابه ارزش گذاري هاي مشابه داشته باشيم. از سوي ديگر براي اينکه دچار تناقض نشويم، بايد عقايد اخلاقي خودمان با نوع زندگي مان هماهنگ باشند. اين دو قاعده نمي گويند ما چه بايد انجام دهيم، بلکه تصريح مي کنند که چگونه باورهاي اخلاقي ما متناقض نيستند. اين دو قاعده را مي توان رويه اي ديگر از قاعده زرين دانست که بر طبق آن بايد همان کاري را براي ديگران انجام دهيم که انتظار داريم ديگران براي ما انجام دهند.از اين منظر نمي توان به چيزي چون نژادپرستي قايل شد، زيرا طبق قاعده زرين بايد خود را به جاي افرادي که در نژادپرستي از حقي برخوردار نيستند بگذاريم و ببينيم آيا درست است که ما کاري را انجام دهيم که نمي خواهيم با ما همان کار را انجام دهند. آيا ما مي خواهيم کسي نژاد ما را تحقير کند و ما را فروتر از ديگر انسانها در نظر بگيرد؟ با تکيه بر اين پرسش ها مي توان دريافت که توصيه گرايي به هيچ عنوان تن به نسبي گرايي نمي دهد و قايل بدين نکته است که از راه عقل و با کمک اراده مي توان به توصيه هاي اخلاقي دست يافت.
اگر فکر کنيم که بايد کاري را نسبت به شخصي ديگر انجام دهيم اما نخواهيم در همان موقعيت همان کار را نسبت به ما انجام دهند، اين قاعده را زيرپا گذاشته ايم. براي آنکه در اخلاق، تفکر معقولي داشته باشيم، بايد آگاه باشيم، قوه تخيل خود را به کار گيريم و تناقض گو نباشيم. مهمترين بخش البته منوط به پيروي از قاعده زرين است. اين رويکرد مي تواند غيرعقلاني بودن عقايد اخلاق نازي ها را به عنوان افرادي نژادپرست آشکار کند.زيرا نازي ها اگر واقعيت اين قضيه را درمي يافتند و قوه تخيل خود را به کار مي گرفتند، مي ديدند که در عقايد اخلاقي شان دچار تناقض هاي بي شماري هستند. نقطه قوت توصيه گرايي همين است که به ما نشان مي دهد چگونه مي توانيم انديشه اخلاقي آزاد و معقول داشته باشيم. تحليل توصيه گرايي از قاعده زرين هم درخشان است و براي استدلال درباره موضوعات اخلاقي ابزارهاي سودمندي در اختيار ما قرارمي دهد. با اين همه سخن توصيه گرايي در مورد «بايد» شايد مهمترين بخش مواضع آنهاست.در اين ديدگاه داوري هاي اخلاقي ما قابل تعميم هستند اما مدعياتي صادق قلمداد نمي شوند. اين رأي باعث مي شود که امکان وجود معرفت اخلاقي نفي شود. به تعبير ديگر توصيه گرايي اخلاقي هم از اينکه ما را به مواضعي با شموليت عقلي برساند، ناتوان است و صرفاً به تعميم مدعياتي اخلاقي که بر بايد متکي هستند، تکيه مي کند. داوري هاي اخلاقي مثل گزاره ساده «در را ببند» از واقعيت خبر نمي دهند، بلکه حاکي از اراده و اميال ما هستند و بنابراين نه صادق هستند و نه کاذب.
با اين همه توصيه گرايان بر اين باور هستند که توصيه هاي اخلاقي قابل تعميم هستند. طبق اين رويکرد، توصيه گرايي اخلاقي به ما نشان مي دهد که چگونه مي توانيم در دست يافتن به عقايد اخلاقي خود آزاد باشيم و معقول. عقايد اخلاقي چون بر اميال متکي هستند آزادانه هستند و چون از «منطق بايد» پيروي مي کنند معقول هستند. اين موضع البته در زمينه رسيدن به معرفت اخلاقي عام با مشکلات بسيار زيادي روبه رو است.