* عليرضا نخبه
حجةالاسلام سيد هادي موسوي از جمله مبارزيني است که سالهاي طولاني قبل از انقلاب در ايران و نجف و نيز پس از انقلاب در خدمت امام بوده است.

وي که از نزديک با روش و منش اجتماعي، سياسي و اخلاقي حضرت امام آشنايي دارد به بهانه سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي از روزهايي مي گويد که در محضر پير جماران جلوه هاي پرفروغ اخلاق را در سياست مشاهده کرد. مصاحبه پيش رو به بيان برخي از تجليات اخلاقي امام راحل در سيره سياسي مي پردازد که محصول نشست شاگرد امام خميني با «قدس» است.

آشنايي با حضرت آفتاب





حجةالاسلام سيد هادي موسوي، درباره نحوه آشنايي خود با امام خميني مي گويد: از همان روزهاي نخستي که در سال 1338 وارد حوزه علميه قم شده بودم شيفته امام شدم و پس از فوت مرحوم آيةا... بروجردي و شروع مبارزات امام با رژيم پهلوي اين ارادت شدت يافت. همزمان رفت و آمدم به بيت امام بيشتر شد تا اينکه ماجراي تبعيد حضرت امام به ترکيه پيش آمد. چند ماهي که گذشت زمزمه انتقال حضرت امام از ترکيه به نجف در حوزه مطرح شد از همان زمان تصميم به هجرت به نجف را گرفتم و با سختي خودم را به نجف رساندم. وي ادامه مي دهد: همان روزي که وارد نجف شدم خبر آوردند که امام از ترکيه به عراق آمده اند و در کاظمين هستند، همان شب به اتفاق تعدادي از طلاب با تمهيداتي که مرحوم حاج آقا نصرا... خلخالي انديشيده بودند به کاظمين رفتم، وقتي به محل اقامت حضرت امام رسيدم؛ حاج آقا مصطفي گفت: امام مشغول استراحت هستند. بالاخره نزديک اذان صبح که امام براي زيارت به حرم مشرف مي شدند، در صحن حرم امام علي(ع) خدمت امام رسيدم. اين ديدار طليعه حضور دوباره در محضر امام بود تا اينکه انقلاب پيروز شد و بعد از پيروزي انقلاب هم تا مدتي جماران در خدمت ايشان بودم.





امام هميشه وقت داشت

حجةالاسلام موسوي در خصوص برخورد امام با اطرافيان مي گويد: حضرت امام برخورد بسيار عاطفي و صميمي با اطرافيان داشتند و با گرمي برخورد مي کردند اما هيچ وقت تعصب نشان نمي داند و نسبت به خطاها و تخلفات اطرافيان عکس العمل نشان مي دادند حتي در اين جهت سختگير هم بودند. اين همان سيره اي بود که در زندگي اميرالمؤمنين(ع) هم ديده مي شود. امام در عين متانت و محبت و علاقه به دوستان واقعاً خلاف را خلاف مي دانستند و هيچ خلافي براي ايشان قابل اغماض نبود ولي به قدري با ظرافت برخورد مي کردند که نه تنها موجب رنجش دوستان نمي شد، بلکه باعث جذب بيشتر آنها مي شد.
وي با تأکيد بر استقبال همراهان امام خميني بر مواضع ايشان درباره خطاهاي صورت گرفته، مي افزايد: علت استقبال آنان اين بود که احساس مي کردند امام حتي در عرصه سياسي هم با دوستي و علاقه مندي رفتار مي کنند. همين برخورد عاطفي امام با دوستان در نجف خيلي سريع اثرگذار شد گرچه همه آن روزها با ديد متفاوتي به مسايل سياسي و حتي به امام نگاه مي کردند، اما به هر حال حتي آناني که از نظر سياسي انتقادهايي به امام داشتند، مجذوب اخلاق امام شده بودند.




وي اظهار مي دارد: امام شبها نيم ساعتي بعد از نماز مي آمدند بيرون مي نشستند وبا افراد مختلف (جوانها، طلبه ها و...) و ضمن اداي احترام به سؤالات آنان پاسخ مي دادند. لازم به ذکر است؛ مادامي که کسي سؤال نمي کردند ايشان حرف نمي زدند بلکه اجازه مي داد ديگران شروع کنند. در مجالسي هم که دعوت مي شدند در بين مردم عادي مي نشستند، در مسير حرم نسبت به روحانيون و طلابي که به حرم مشرف مي شدند بي اعتنا نبودند. اين رفتار امام در برخورد با زائران ايراني که براي ملاقات ايشان مي آمدند يا ميهمانان منزل هم عموميت داشت. امام به همه ما تفقد داشتند و نبود زماني که ايشان بفرمايند که وقت ندارم. هميشه قبل و بعد از سفر خدمت ايشان مي رسيديم و دعاي خيرشان به ما روحيه مي داد. هيچ گاه نشد که ابتداي به ساکن براي کاري که انجام داده ايم مؤاخذه شويم بلکه با دقت به سخنان ما گوش مي دادند و بعد راهنمايي مي کردند.

حتي اگر «احمد» باشد

حجةالاسلام موسوي درباره برخورد امام راحل با انحرافات اعتقادي دوستان و ياران خود، مي گويد: علي رغم اينکه رفتار امام خيلي عاطفي بود، اما در اين مورد اغماض نمي کردند. امام ازهيچ اشتباهي چشم پوشي نمي کردند ولي برخورد امام طوري بود که آموزش زندگي بود نه تنبيه.هنوز دست نوشته هاي امام در وسايل من هست. يکي دو مورد امام يک تذکري فرمودند که کساني که در بيت من هستند با همه علاقه اي که من به اينها دارم راضي نيستم له يا عليه کسي موضع داشته باشند و اگر من بدانم و بفهمم که موضع دارند من به شدت برخورد مي کنم حتي اگر فرزندم احمد باشد. در يکي از نامه هايشان مخصوصاً اين را قيد کردند. تذکر امام به خطاکار با ظرافت و غيرمستقيم بود. امام واقعاً در همه مسايل بدون استثناء ويژه بود، خصوصيات خاصي داشت. امام براي مسايل ديني يک پارچه غيرت بود، امام به معناي واقعي کلمه در اسلام خلاصه شده بود.

همه مخالفين امام

وي در ادامه با اشاره به حسن رفتار امام راحل در برخورد با مخالفين، بيگانگان و حتي معاندين تصريح مي کند: امام در نجف سه نوع مخالف داشتند؛ دولتمردان بعثي عراق و دولتهاي ديگر، گروه ديگر مسلمانان و حتي شيعياني بودند که با مسايل سياسي انس و الفتي نداشتند و ديگر گروه نيز مخالفيني بودند که در بدنه حوزه بودند. امام با اينها به قدري عاطفي برخورد مي کرد که طرف مجذوب امام مي شد. امام در خصوص مخالفين خود هيچ گاه ما را تشويق به موضع گيري نمي کردند و حتي اگر کسي قصد داشت از مخالفي بد بگويد، برخورد مي کردند. يادم هست برخي در فضاي حوزه نجف که خيلي موافق امام نبود به دنبال ايجاد تشنج بودند که بگويند حضور آقاي خميني باعث اين اتفاق شده است، ولي ايشان به قدري حساب شده با اين مسايل برخورد مي کردند که حادثه آفرين نشود و نشد و بعضي از آقايان به صراحت عقب نشيني کردند. کمک غيرعلني مالي و علمي و خانوادگي به مخالفين حوزوي بخشي از رفتار سياسي امام بود که باعث شد در مدت زمان کوتاهي کار به جايي برسد که اين افراد زبان به عذرخواهي باز کرده و به سمت امام و بيت امام رو آوردند، شاگردان امام دوستان امام را مورد تکريم قرار دادند. حتي کلاس درس هم مي آمدند اين چيزي بود که خيلي ويژه بود.

مصداق تفکر اسلامي

شاگرد امام راحل در ادامه اين بحث به سيره رفتاري امام در برخورد با سياستمداران اشاره کرده و مي افزايد: امام نهضت را در شرايطي شروع کردند که حداقل سه گروه مشخص با رژيم شاه مبارزه مي کردند. آنها کساني بودند که ادعاي مبارزات متمادي و پارلماني داشتند و افراد پخته و نخبه اي هم داشتند مردم هم طرفدار و هوادارشان بودند آنان وزنه هاي علمي را از سطح دانشگاه ها از اقشار مختلف جامعه جذب کرده بود ولي هيچکدام آنها آن جذبه امام را نداشتند و همه اين گروهها هم بعداً رهبري امام را پذيرفتند نه بالاجبار و با اکراه که به جان و دل پذيرفتند و قبول کردند.
حجةالاسلام موسوي در ادامه يادآور مي شود: علت اين جذبه امام تکيه ايشان بر آيات قرآن بود که مسلمانان را براي اقامه حق به مبارزه دعوت مي کرد. حتي زماني که به ايشان گفته شد شاه تا دندان مسلح است و شما دست خالي و مبارزه را رها کنيد، فرمودند که اگر در مبارزه شکست بخوريم مثل جدمان سيدالشهدا(ع) اجر و ثوابش را داريم. اگر پيروز شويم که حرف اسلام را داريم مي زنيم، ببينيد تفاوت امام با ديگران اين مسأله بود. حتي مبارزين غير ايراني در کشورهاي ديگر، به اين نتيجه رسيده بودند که تنها راه مبارزه با استکبار پيروي از اين رهنمود امام است. امروز در دنيا اين مسأله مطرح است که مبارزات مسلمانان تحت تأثير تفکر امام خميني است، نمي گويند تفکر اسلام، مي گويند تفکر خميني. اين يعني اينکه تفکر امام در دنياي اسلام ريشه پيدا کرده است بر همين اساس هم امام بحث اسلام ناب و اسلام آمريکايي مطرح کردند.

همه فرزندان خميني

وي با اشاره به تأثيرات امام راحل در مبارزات غيراسلامي در داخل و خارج کشور مي گويد: يادم هست که کومونيستها از امام خواهش مي کردند جلسه اي مشترک با ايشان داشته باشند. گرچه هيچ سنخيتي با تفکرات اين گروه در کار نبود ولي امام طوري توانست اين حلقه هاي زنجير را به هم مربوط کند که ديگر آنان نگويند من حزب توده اي ام، بلکه بگويند من فدايي خلقم. امام همه را در يک گردونه جمع کرد. طبقات مختلفي از نظر سني، فکري، تحصيلي در کنار جمع شدند. امام همه اقشار را با هم متحد کرد. اين در رابطه با انقلاب ايران؛ در رابطه با کشورهاي ديگر هم همين مسأله وجود داشت. حجةالاسلام موسوي ادامه مي دهد: در سال 57 در مکه با يک دانشجوي اقتصاد دانشگاه الرياض آشنا شدم صحبتهايي کرد خلاصه اش همين بود که شما فکر نکنيد ما مسلمان نيستيم، بلکه ما امروز به اينجا رسيديم که «تفکر خميني» دارد به ما الگو مي دهد. اين زماني بود که هنوز امام پاريس بودند. اين اواخر که هر کس يک روحاني مي ديد، مي گفت: «خميني» مخصوصاً اگر طرف سيد بود! اين يعني اينکه تفکر، تفکر خميني بود. اين در حالي بود که پيش از آن اعراب به ايرانيان به خاطر حمايت شاه در جنگ ژوئن سال 1967 (جنگ اعراب و اسرائيل)، ابن اليهود مي گفتند. استاد حوزه علميه قم اضافه مي کند: اما سياستهاي «حاج آقا روح ا...» حقيقت را به آنان نشان داد. آنها بعدها که فهميدند در دنيا هر فرودگاهي مي رفتيم مي گفتند خميني. يعني ايشان را نشان مي دادند. حتي بعد از پيروزي انقلاب ايراني ها را «فرزندان خميني» مي ناميدند.

امام رفيق خانواده اش بود

حجةالاسلام موسوي با اشاره به ارتباط امام با خانواده اش مي گويد: امام علي رغم اينکه اقيانوس بيکران سياست و علم بودند در مسايل خانوادگي سفارشات اسلام را اجرا مي کردند. در خانواده به عنوان يک رفيق بودند. امام هيچ وقت به خاطر کارهايي که داشتند از رسيدگي به خانواده غافل نمي ماندند بلکه کاملاً براي خانواده وقت مي گذاشتند.
امام با اطرافيان به عنوان يک رفيق برخورد مي کرد به قدري عاطفي، که زبانزد خاص و عام شده بود.وي تأکيد مي کند: اين برخورد امام با خانواده علاوه بر اينکه جنبه عاطفي داشت به نگاه ايشان به مسأله حضور زن در اجتماع نيز برمي گشت. امام نظر مثبتي در رابطه با حضور زنان البته حفظ شؤون زن بودن بر اساس تعليمات اسلامي داشتند. اين اعتقاد و روش عملي امام بود.امام معتقد بود که خانمها نقش اساسي در جامعه دارند و لذا مي فرمود که بانوان ايران ما جلوتر از مردها حرکت کردند و اين واقعاً باور نکردني بود. اينها شعار نبود بلکه امام معتقد بود که زن نقش بسيار مهمي مي تواند داشته باشد. همان نقشي که حضرت زينب(س) داشت همان نقشي که حضرت صديقه طاهره(س) داشتند.

حضرت امام خميني(ره)، رهبر کبير انقلاب اسلامي، در روز 22 بهمن سال 57 خطاب به ملت ايران، پيامي صادر فرمودند.
متن پيام امام خميني(ره) در روز 22 بهمن 57 به اين شرح است:

* معصومه فرماني کيا
داربستها که بالا مي رود پارچه هاي سياه و بيرقها از صندوقها بيرون مي آيد با لباسهاي مشکي همه اتفاقات مثل هر سال است،

قائم مقام توليت آستان قدس رضوي از نمايشگاه و کارگاه آموزشي پژوهشگران نوجوان انقلاب که به مناسبت ايام دهه فجر در مدرسه راهنمايي امام رضا(ع) برپا شده بود بازديد کرد.
به گزارش پايگاه اطلاع رساني آستان قدس رضوي، اين نمايشگاه با هدف جستجوي فعاليتهاي خارج از کلاس، حرکت جديد، پويايي و پرورش ابتکارات و نوآوريهاي دانش آموزان راه اندازي شده است.
علوي در حاشيه اين ديدار ضمن تقدير از تلاشهاي صورت گرفته از سوي مسؤولان آموزشگاه، تلاش در جهت فعاليتهاي تربيتي دانش آموزان را خواستار شد.
وي شناخت ويژگيهاي فردي هر دانش آموز و سعي در افزايش يادگيري و کشف استعدادهاي آنها را امري مهم در ارتقاي آموزشي مدارس امام رضا(ع) دانست.

* عزيز حسيني
دوره امامت امام رضا(ع) را بايد از مهمترين مراحل عطف تاريخ تشيع به شمار آورد. راهبرد عمومي امام(ع) در اين دوره در برخورد با

يادها هميشه دفترکهنه اي است، پنهان در همين گوشه و کنار ها، به چشم نمي آيد اما هستند يک دفعه اما نه بي دليل جلوي

* عبدالرضا اصغري
براي اثبات وقفيت مالي، چهار راه وجود دارد:
1 - اقرار خود واقف يا ديگران بنابراين هرگاه خود واقف اعلام کند که فلان پلاک ثبتي يا فلان ملک خود را وقف نمودم و اين نوع اعلام، اقراري است از سوي واقف براي وقفيت مالي، در نتيجه وقفيت آن مال اثبات مي شود يا کسي که رقبه اي يا ملکي در تصرفش است، اعلام کند، اين ملک يا رقبه وقف بر حرم حضرت رضا(ع) است، اين، اقرار بر وقفيت ملک يا رقبه مزبور محسوب مي شود.
2 - راه دوم براي اثبات وقفيت مالي، ارايه اسناد رسمي يا عادي که دلالت مي کند بر اينکه اين ملک يا رقبه يا خانه يا آپارتمان وقف حرم حضرت رضا(ع) است، بنابراين اگر ملکي داراي سند رسمي يا عادي وقفيت باشد، اين ملک نيز وقف مي باشد و وقفيت آن اثبات مي شود.
3 - راه سوم براي اثبات وقفيت مالي، اقامه شهادت بر وقفيت ملکي توسط شهود جامع الشرايط است بنابراين چنانچه براي وقفيت ملکي وقفنامه وجود نداشته باشد ولي اشخاصي شهادت و گواهي دهند که ملک مزبور، وقف است، وقفيت آن اثبات مي شود.
4 - در تصرف وقف باشد بدين معني که اگر مدت مديدي درآمد و عوايد ملکي به عنوان وقف صرف اموري مي شده است هر چند دليل ديگري نباشد به ملاک ماده 35 قانون مدني ملک مزبور وقف شناخته خواهد شد. در اين خصوص دادنامه و حکم شماره 699 - 1334/4/17 هيأت عمومي ديوان عالي کشور مي گويد: «پس از قرائت رأي هاي صادره از شعبه هاي 4 و 6 و استماع توضيحات آقايان رئيسان و مستشاران شعبه هاي نامبرده و مذاکره و بحث در اطراف مسأله روشن گرديد که نسبت به اصل و اساس حکم قضيه اختلاف نظر و رويه بين دو شعبه نبوده است و هر دو شعبه در مسايل زير متفق مي باشند: 1 - همان طور که طبق ماده 35 قانون مدني تصرف به عنوان مالکيت دليل مالکيت است تا خلافش ثابت شود، تصرف به عنوان وقفيت نيز دليل وقفيت است تا خلافش محرز گردد. 2 - تصرف به عنوان وقف قابل اثبات با شهادت شهود است. 3 - يد فعلي حاکم بر يد سابق است يعني تصرف فعلي به عنوان مالکيت تصرف سابق وقف، ولو ثابت شود، از اعتبار ساقط نمي کند مگر در صورتي که ضمن اثبات تصرف سابق وقف، محرز گردد که منشأ تصرف مالکانه فعلي غصب بوده است و بدون مجوز قانوني، عدواتاً عين موقوفه از تصرف وقف انتزاع شده است در اين صورت تصرف وقف معتبر است تا خلافش ثابت شود. با توافق نظر در سه اصل فوق مجال و موردي براي اختلاف نظر باقي نمانده تا براي رفع آن وحدت رويه، موضوع، طرح و اخذ رأي هيأت عمومي به عمل آيد.
* اگر کسي براي املاک وقف، تقاضاي سند بعنوان مالکيت بنمايد و متولي از اين قضيه مطلع شود و اعتراضي نکند تکليف چيست؟
در اين باره ماده 28 قانون ثبت مقرر مي دارد: «هرگاه نسبت به اين املاک (املاک وقف و حبس که در ماده 27 همان قانون آمده است) به عنوان مالکيت تقاضاي ثبت شده و متولي يا نماينده اوقافي که به موجب نظامنامه مکلف به دادن عرض حال اعتراض و تعقيب دعوي و حفظ حقوق وقف يا حبس يا ثلث باقي است در اثر تباني به تکليف خود عمل ننمايند به مجازات خيانت در امانت محکوم خواهند شد.
* اگر جهت و مقصد و مصرف وقف مشروع نباشد آيا وقف صحيح است؟
اينگونه وقف باطل است و در ماده 66 قانون مدني نيز به بطلان وقفي که جهت و مقصد آن نامشروع است، تصريح شده است: «وقف بر مقاصد غيرمشروع باطل است» مانند وقف بر معاصي و گناه از قبيل اينکه کسي باغي را وقف کند که از انگور آن شراب درست کنند و آن شراب را به مصرف مردم برسانند.
* اگر کسي اموال خود را وقف کند براي اضرار به طلبکاران خود و فرار از پرداخت ديون خود، آيا اين نوع وقف صحيح است؟
در ماده 65 قانون مدني آمده است: «صحت وقفي که به علت اضرار دُيان واقف واقع شده باشد، منوط به اجازه دُيان است».در اين ماده، صحت وقف را متوقف بر اجازه طلبکاران وقف دانسته است، بدين معني که اگر طلبکاران پس از مطلع شدن از اينکه بدهکارشان، اموال خود را وقف کرده است، اجازه دهند، اين وقف صحيح است و اگر اعلام کنند، ايشان حق نداشته است اين کار (وقف) را انجام دهد و وقف را رد کنند، اين وقف باطل مي شود. البته اگر واقف مال ديگري غير از آنچه را که وقف نموده است، داشته باشد و آن مال تکافي پرداخت ديون خود را داشته باشد، در اين خصوص، وقف بدهکار صحيح است چون اين وقف به حقوق طلبکاران او لطمه و ضرر وارد نمي کند و مشمول ماده 65 قانون مدني نخواهد شد.
همين حکم در بيع و معامله نيز پيش بيني شده است و در ماده 218 قانون مدني مقرر شده است: «هرگاه معلوم شود که معامله به قصد فرار از دين واقع شده آن معامله نافذ نيست» و از امام خميني(ره) نيز پرسيده شده است شخصي خود را در معرض ورشکستگي مي بيند و براي فرار از ديون مردم اموال خود را با مصالحه يا هبه و يا بيع از ملک خود خارج مي کند، آيا اين معاملات صحيح است يا خير و بر فرض صحت آيا طلبکاران يا حاکم شرع حق فسخ دارند يا خير؟ معظم له در پاسخ فرموده اند: «در فرض مذکور صحت معاملاتي که براي فرار از ديون انجام گرفته محل اشکال است و حاکم شرع مي تواند دخالت کند». و در ماده 4 قانون نحوه اجراي محکوميتهاي مالي مصوب 1377/8/10 اين نوع عمل جرم تلقي شده است و مقرر شده است: «هر کسي با قصد فرار از دين و تعهدات مالي موضوع اسناد لازم الاجرا و کليه محکوميتهاي مالي، مال خود را به ديگري انتقال دهد به نحوي که باقيمانده اموالش براي پرداخت بدهي او کافي نباشد، عمل او جرم تلقي و مرتکب به چهار ماه تا دو سال حبس تعزيري محکوم خواهد شد و در اين صورت اگر مال در مالکيت انتقال گيرنده باشد عين آن و در غير اين صورت قيمت يا مثل آن از اموال انتقال گيرنده بابت تأديه استيفا خواهد شد».

آفتاب هشتم- کهندل: بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي بزرگترين تذکره شرح احوال شاعران فارسي با عنوان «تذکره عرفات العاشقين و عرصات العارفين» را به کوشش سيدمحسن ناجي نصرآبادي، پژوهشگر اين بنياد در 7 جلد منتشر کرد.
به گزارش خبرنگار ما، تذکره عرفات العاشقين و عرصات العارفين تأليف تقي الدين محمد اوحدي دقاقي بلياني، از بزرگترين تذکره هاي عمومي فارسي است و از نظر شمول بر شرح حال و اشعار شاعران پارسي گوي بي همتاست.اين مجموعه شرح حال و نمونه اشعار 3 هزار و 452 شاعر قديم و جديد را از آغاز شعر فارسي تا زمان تأليف کتاب، به ترتيب حروف در بيست و هشت عرصه، هر عرصه مخصوص يک حرف و مشتمل بر سه غرفه متقدمين، متوسطين و متأخرين دربردارد.