* امير روحپرور
سرآغاز:
با ورود به هزاره سوم، شاهد رقابت فشرده تر دولتها و قطبهاي اقتصادي در جهان بخصوص در بخش تجاري هستيم و هر يک مي

تجارت الکترونيک يکي از پر کاربردترين و رايج ترين اصطلاحات حوزه هاي اقتصادي و بازرگاني طي ساليان گذشته بوده است که هر روزه هم بر دامنه و ميزان استفاده از آن افزوده مي شود.تجارت الکترونيک، اولين بار در اوايل دهه 70 (ميلادي) ارايه شد. در اين دوره استفاده از مدلهاي تجارت الکترونيک بسيار گران بود و عموم کاربران آن را، شرکتهاي بزرگ مالي و بانکها و گاهي شرکتهاي بزرگ صنعتي تشکيل مي دادند.با اين حال در نيمه اول دهه 90 ، اينترنت گسترش بسياري پيدا کرد و بتدريج از حيطه دانشگاهي و نظامي خارج شد و کاربران بسيار زيادي در بين همه افراد جوامع پيدا کرد. گسترش World Wide Web و استانداردها و پروتکلهاي مربوطه از يک طرف باعث جذب هر چه بيشتر کاربران به اينترنت شد و از سوي ديگر اين امکان را براي شرکتها و مؤسسات ايجاد کرد که به گونه اي آسان و کم هزينه، به انجام فرآيند اطلاع رساني بپردازند.مي توان گفت جنبه عمومي اين نوع تجارت، از حدود سال 1965 آغاز شد که مصرف کنندگان توانستند پول خود را از طريق ماشينهاي خودپرداز ( ATM ) دريافت کرده و خريدهاي خود را با کارتهاي اعتباري انجام دهند. اين مسأله باعث شد اين شيوه از تجارت مدرن گسترش روزافزوني پيدا نموده و به عبارتي عمومي گردد.اما در اينجا اين پرسش مطرح مي شود که مفهوم تجارت الکترونيک چيست؟در پاسخ به اين پرسش مي توان آن را در ساده ترين شکل به صورت «انجام مبادلات تجاري در يک قالب الکترونيکي» تعريف نمود. اتحاديه اروپا تجارت الکترونيک را اين گونه تعريف کرده است: «هر شکلي از مبادله تجاري که در آن طرفين ذي نفع به جاي تبادلات فيزيکي يا تماس مستقيم فيزيکي، به صورت الکترونيکي تعامل کنند».در تعريف تجارت الکترونيک از ديدگاه فناوري اطلاعات نيز تصريح شده است: «آن دسته از کاربردهاي فناوري اطلاعات که به صورت سيستمي براي پشتيباني و پيشرفت دادن جريان کاري و مبادلات تجاري ايجاد شده است، تجارت الکترونيک است».اما تعريف تجارت الکترونيک از ديدگاه تجاري اين گونه بيان شده است: «ابزاري است که کسب و کارهاي مختلف، شرکاي آنها و مشتريان آنها را قادر مي سازد موضوعاتي چون کيفيت خدمات، سرعت تحويل و... را ارتقا و موضوعاتي همچون هزينه ها را کاهش دهند».جدا از اين تعاريف به نظر مي رسد، تجارت الکترونيکي فعاليتهاي گوناگوني از قبيل مبادله الکترونيکي کالاها و خدمات، تحويل فوري مطالب ديجيتال، انتقال الکترونيکي وجوه، مبادله الکترونيکي سهام، بارنامه الکترونيکي، طرحهاي تجاري، طراحي و مهندسي مشترک، خريدهاي دولتي، بازاريابي مستقيم و خدمات پس از فروش را در بر مي گيرد.همچنين از مجموعه تعاريف ارايه شده فوق مي توان چنين نتيجه گيري نمود که زمينه هاي کاربرد تجارت الکترونيکي بسيار گسترده تر از مبادله کالا، خدمات و وجوه است.

وزارت بازرگاني سند تجارت الکترونيکي در کشور را در حالي تدوين مي کند که اجراي «ايران کد» يکي از الزامات اصلي پياده سازي تجارت الکترونيک در اين سند اعلام شده است.