|
* کامران شرفشاهي
امروزه با تلاش بسياري از کشورها تحول چشمگيري در امر ايمني سفر پديده آمده و در سايه توجه به اين مهم پيشرفت روزافزوني در اين زمينه حاصل شده است.
دقت در طراحي و ساخت وسايل حمل و نقل عمومي، نظارت بر کيفيت ساخت جاده ها، فرودگاه ها و مسيرهاي راه آهن، افزايش امکانات و خدمات رفاهي در وسايل حمل و نقل به منظور تأمين آسايش بيشتر مسافران، برخورد شديد با تخلفات و سختگيري درخصوص اجراي ضوابط و رعايت کليه مقررات در زمينه امنيت سفر، تعيين عمر مفيد و لحاظ کردن استانداردهايي در جهت تضمين ضريب اطمينان وسايل حمل و نقل عمومي، تلاش مؤثر و مداوم در راستاي شناسايي و رفع نواقص و معايب موجود، استفاده بهينه از فرصتها و نوسازي ناوگانهاي حمل و نقل جاده اي، ريلي، دريايي و هوايي در شمار عمده ترين نکاتي است که در جهان امروز جنبه عادي به خود گرفته و موجب شده است تا در کشورهاي پيشرفته، مسافران با آرامش و امنيت خاطر سفر خود را آغاز کرده و از آن لذت ببرند.
در عصري که در آن به سر مي بريم، يکي از شاخصه هايي که براي ميزان سنجش توسعه يافتگي جوامع مدنظر قرار مي گيرد، ظرفيتها و توانمنديهاي موجود در زمينه حمل و نقل به مفهوم وسيع کلمه است.
در مقايسه با روند رو به گسترش صنعت حمل و نقل و ارتقاي دايمي ايمني سفر در سطح جهان، به نظر مي رسد که چنين امري نه تنها هنوز در جامعه ما تحقق نيافته است، بلکه در استفاده از فرصتها و امکانات موجود نيز با سهل انگاري هايي همراه بوده است که همواره هزينه هاي سنگين و جبران ناپذيري را به جامعه ما تحميل کرده است.
وقوع حوادث تلخ و خونين و آمار هولناک و تکان دهنده تلفات و خسارات با کمال تأسف موجب شده است در جهاني که سرمايه گذاري و بهره برداري از صنعت حمل و نقل به عنوان يک استراتژي و فرصت سودآفرين مطرح است، اعتبار صنعت حمل و نقل ما را به يغما ببرد.
در حالي که وقوع سانحه اي در ديگر کشورهاي جهان با واکنشهاي متعددي همراه است و تا عذرخواهي رسمي و حتي استعفاي مقامهاي مسؤول هم به اين سادگيها پايان نمي پذيرد، در جامعه ما تکرار سوانح که ناشي از عدم نظارت پويا و برنامه ريزي مؤثر است، به امري عادي مبدل شده و هيچ کس هم جوابگو نيست! و عجبا که با وجود هشدارهاي مکرر رسانه ها و نارضايتي جامعه از چنين وضعيتي، که به هيچ وجه شايسته کشور ما نيست، اقدام قابل ملاحظه اي در بهبود اين مسأله ديده نمي شود.
اين در حالي است که موضوع بهبود ناوگان حمل و نقل و ايمني سفر از جمله عواملي است که آشکارا قابل رؤيت و قضاوت است و مي تواند بر بخش هاي ديگري نيز تأثيرگذار باشد. چنانکه پس از وقايع 11 سپتامبر، بسياري از گردشگران کشورهاي همجوار که به جاي سفر به آمريکا و اروپا، ايران را به عنوان مقصد سفر خويش برگزيده بودند، در مصاحبه هاي خود به موضوع فرسودگي سيستم حمل و نقل و کاستي هايي که در اين زمينه وجود دارد اشاره کرده بودند که همين اشارات بيانگر اين واقعيت است که با ناکارآمدي هاي موجود در زمينه ايمني سفر نمي توان توقع رونق صنعت توريسم و سود سرشار حاصل از آن را داشت و از اين جهت بسياري از انتظارات ديگر نيز بديهي است که رنگ مي بازد و رايگان از کف مي رود.
در کشور ما با وجود وزارتخانه ها، نهادها، ارگانها، شهرداري ها و چندين و چند دستگاه ديگر که هر يک به نوعي با موضوع حمل و نقل مرتبط هستند، در هنگام وقوع سانحه اي، هيچ کدام در پي کشف علت و مجازات مسببان واقعي برنمي آيند و بالعکس با رفع تکليف از خويش و مسکوت گذاشتن ماجرا به دنبال آن هستند که هر چه زودتر آبها از آسياب بيفتد.
گاه نيز که قضيه خيلي بالا مي گيرد، در نهايت تمام تقصيرها را متوجه راننده يا خلباني مي کنند که در سانحه جانش را از دست داده است و اين حکايت آن قدر تکراري شده است که در بين مردم حالت جوک پيدا کرده و به محض وقوع حادثه، پيشاپيش حتي عوام الناس نيز نتيجه تحقيقات کارشناسان گروه تحقيق و تفحص را مي دانند!!
در مقام پيشرفتهاي شگرفي که در عرصه هاي گوناگون کشورمان به وقوع پيوسته و تحسين و اعجاب هموطنان و جهانيان را برانگيخته است، رکود و رخوت حاکم بر سيستم ناوگان حمل و نقل عمومي مسافر و عقب ماندگي بارز آن به هيچ وجه پذيرفتني نيست.
اگرچه مديران مسؤول در بخش حمل و نقل کشور همواره انگشت بر روي موضوع تحريم ها نهاده و آن را مسبب و مقصر اصلي اين نابساماني معرفي کرده اند اما با توجه به پيشرفتها و موفقيتهاي چشمگير بخشهاي ديگر که بالعکس تحريمها را موجد و مشوق ترقي دانسته اند، چنين عذر و توجيهي چندان مقبول و منطقي به نظر نمي آيد.
با عنايت به جميع جهات به نظر مي رسد تحول در اين زمينه نيازمند بازنگري در مديريتها و ساختارهاي موجود و حرکتي انقلابي و تحرک آفرين است تا همپاي ديگر بخشهاي پوياي کشور عزت آفرين و موجب فخر و سربلندي جامعه ما باشد.
به هر حال در حالي که صنعت حمل و نقل در کشورهاي همجوار و حتي کشورهاي بسيار کوچک از رشد و توسعه قابل ملاحظه اي برخوردار شده است و ايمني سفر و مديريت ترافيک در اين کشور به نحو کاملاً محسوس و ملموس ارتقا يافته، اين پرسش نبايد ناديده انگاشته شود که چه عواملي ما را از دستيابي به چنين مرتبه اي بازداشته است. |
