|
* خديجه زمانيان
رضا سيد حسيني وارد هشتاد و سومين سال زندگي اش شده، اما اين روزها حالش خوب نيست. در روزهاي ابتدايي فروردين ماه
امسال بود که اين مترجم پيشکسوت به خاطر عفونت شديد ريوي در بخش ICU بستري شد. پزشک معالج سيد حسيني در خصوص وضعيت بهبودي اين مترجم به خبرنگاران گفته است: «متأسفانه آينده بيماري و زمان بهبودي سيد حسيني به علت شدت بيماري و سن ايشان قابل پيش بيني نيست.»
***
رضا سيد حسيني در اردبيل متولد شده. اگر بخواهيم داستان مترجم شدنش را اينجا بياوريم، خودش کتابي خواهد شد، آن هم کتابي لذت بخش و خواندني.
نويسنده و مترجم شدنش هيچ ارتباطي به خانواده اش نداشت. در جايي نوشته است: «خانواده من تصوري از کتاب نداشت، اما پدرم به مجالس وعظ مي رفت و چيزهايي ياد مي گرفت و درباره مسائل مربوط به کربلا و قيام مختار محفوظاتي داشت. يک روز يک «مختار نامه» پيدا کرد و به خانه آورد. خودش که نمي توانست بخواند، من شروع کردم آن را براي جمع خواندن. همه زير کرسي مي نشستيم و من «مختار نامه» مي خواندم و پدرم آي لذت مي برد! کتابخواني من با همين «مختار نامه» شروع شد.»
با «مختار نامه» شوق کتاب خواندن در او بيشتر شد. سال پنجم ابتدايي به دنبال کتاب مي گشت. حرص خواندن داشت. در اردبيل يک کتابفروشي بود که کتاب کرايه مي داد، روزي ده شاهي، يک قران. شروع کرد به کرايه کردن کتاب؛ سه تفنگدار، کنت مونت کريستو و... هر چه کتاب در اين کتابفروشي بود خواند، ولي از ميان اينها، رمان ساده و عاشقانه اي از «پير بنوا» در ذهنش مانده است.
***
رشته تحصيلي رضا سيد حسيني «ارتباطات دور» است. او براي تکميل مطالعاتش به پاريس رفت و مدتي در دانشگاه USC آمريکا به تحصيل فيلمسازي پرداخت. بعد به ايران برگشت و زبان فرانسه و فارسي را جدي تر و گسترده تر در حضور عبدا... توکل، پژمان بختياري و دکتر خانلري ياد گرفت.
سيد حسيني آثار زيادي را ترجمه کرده است. ترجمه آثاري از آلبرکامو، آندره مالرو، ژان پل ساتر و هگل در کارنامه ترجمه اين مترجم قرار دارد، اما تأليف کتاب «مکتبهاي ادبي» که اولين چاپش در فروردين سال 1334 بود يکي از جامع ترين آثار اين نويسنده به شمار مي رود. از زمان چاپ مکتبهاي ادبي، يک ماه نگذشته بود که تمام نسخه هاي اين اثر به فروش رفت و ناياب شد. سيد حسيني تصميم نداشت اين اثر را دوباره چاپ کند، چون مي خواست چاپ دوم را با تجديد نظر و مطالب بيشتري منتشر کند و اين کار سه سال طول کشيد.
اين مترجم در چاپ دوم مکتبهاي ادبي، علت پيدايش مکتبهاي گوناگون ادبي را به شيوه علمي نه به عنوان واکنش مکتبي در برابر مکتب ديگر، شرح مي دهد و حق مطلب را در مورد همه کشورهاي اروپايي ادا مي کند. او در انتخاب ترجمه نمونه آثار مکاتب، دقت بيشتري مي کند و اشتباهاتي که به چاپ اول کتاب راه يافته بود را از بين مي برد. به همين دليل چاپ دوم آن کم و بيش کتاب ديگري شد که نه تنها مکمل چاپ اول است، بلکه با آن تفاوتهاي زيادي دارد، چنانکه مي توان گفت چاپ اول اين اثر، مقدمه چاپ دوم است.
اما سالها گذشت و «مکتبهاي ادبي» به چاپهاي مکرر رسيد. در هر دوره چاپ، سيد حسيني حذف و اضافه هايي بر اين کتاب انجام مي داد تا آنجا که بعضي از فصول کتاب به حجمي دو برابر رسيد، به طوري که هر فصلش مي تواند به عنوان يک اثر مستقل مورد استفاده قرار بگيرد.
رضا سيد حسيني در مقدمه چاپ يازدهم اين اثر سترگش گفته است: «من اين کتاب را در آغاز به عنوان راهنماي ساده و فهرست وار براي آشنايي با ايسم هاي گوناگون ادبي نوشته بودم به اين اميد که در آينده، اساتيد متخصص و نويسندگان و محققان آثار کاملتر و بهتري در اين مورد ارائه کنند، اما چنين نشد و کتاب به عنوان يگانه منبع و حتي کتاب درسي درباره مکتبها باقي ماند! »
***
سيد حسيني متخصص ترجمه آثار فرانسوي است، اما او قبل از ياد گرفتن زبان فرانسه، زبان ترکي استانبولي را آموخت، آن هم با خواندن يکي دو کتاب به همين زبان! چند اثر به همين زبان ترجمه و چاپ کرد و از همين زمان متوجه شد که استعداد ياد گرفتن زبان فرانسه را هم دارد، زبان فرانسه را ياد گرفت و در ترجمه آثار فرانسوي زبان، پيشرفت کرد.
رضا سيد حسيني با آنکه از سالهاي جواني اش فاصله گرفته، اما هنوز کار مي کند. چند سال پيش که به مشهد آمده بود يکي از خبرنگاران از او پرسيد: «استاد، کي بازنشسته مي شويد؟» استاد در حالي که خسته بود به خاطر پا درد نمي توانست بايستد، گفت: «من هميشه کار مي کنم، هيچ وقت بازنشسته نمي شوم، چون اگر مدتي بيکار بمانم، مي ميرم! »
براي اين مترجم پيشکسوت و پرکار آرزوي سلامتي داريم و دعا مي کنيم سالهاي زيادي در کنار ساير مترجمان، باز هم ترجمه کند تا دوستدارانش را با خودش همراه کند. |
