* دکتر مهدي مطهرنيا

سفرهاي مقامهاي آمريکايي به منطقه خاورميانه را بايد در چارچوب منطقه جغرافيايي، هدف سياست خارجي ايالات متحده در بافت موقعيت کنوني ارزيابي کرد.
واقعيت آن است که خاورميانه جغرافياي اصلي رقابت آمريکا به عنوان کنشگر اصلي در نظام بين المللي با رقباي در حال توسعه آن مانند قدرتهاي آسيايي و اروپايي است؛ لذا ايالات متحده در پي تثبيت جايگاه خود به عنوان کنشگر اصلي و در عين حال فعال در منطقه برمي آيد.
در دوره اوباما، سياست خارجي نه براي استقرار بلکه براي تثبيت دستاوردهاي حاصل از دوره استقرار نومحافظه کاران و سپس بهره برداري از اين تثبيت در دوره جهشي ديگر طراحي شده است. لذا آمريکايي ها به دنبال آن هستند که با سکوت نسبي ادبياتي، رفتارهاي مؤثر را در پيش بگيرند تا بتوانند با ايجاد يک جبهه موافق، با آمريکا در مسير ايجاد خوش بيني به جاي ترس از فرصت روي کار آمدن اوباما، بهترين بهره را گرفته و دوران کنوني را با هزينه کمتري طي کنند.
به نظر مي رسد آمريکا براي تشکيل يک جبهه ميانه رو به نفع خود، ستون اول را در ترکيه که داراي ظرفيتهاي خاص هست، قرار داده اند. اين کشور يک جامعه پراگماتيت اهل تسنن محسوب مي شود که تلاش مي کند رويکرد ميانه اي را از خود به نمايش بگذارد، به گونه اي که ترکها هم اکنون از همه کشورهاي منطقه اي و بين المللي امتياز مي گيرند و از طرف ديگر مورد اعتماد همه آنها هم واقع مي شوند.
موضوع بعد لبنان است. اين کشور در ميان کشورهاي اسلامي بويژه با توجه به مسأله فلسطين، از وضعيت تعريف شده اي برخوردار است.
جدا کردن لبنان از سوريه گامي بود که نومحافظه کاران برداشتند و اکنون آمريکاييها بايد به اين کشور به عنوان يک منطقه اساسي آن هم در جغرافياي شيعه بنگرند، از اين رو تلاش مي کنند با سفرهاي متعدد، رويکردي ميانه رو از خود نشان دهند.
آمريکاييها تلاش مي کنند مقاومت نظامي و جهادي در لبنان را به يک نوع رقابت سياسي تبديل کنند و همين موضوع براي آنها دستاوردي مهم محسوب مي شود. کنار گذاشتن توسط حزب ا... و ورود آن به صحنه رقابتهاي سياسي، خواست دولتمردان ايالات متحده است تا بدين ترتيب در پس ديالوگهاي جديد خود هدفهاي خاصي را پيگيري کنند.
سفر کلينتون به لبنان آن هم درست در نزديکي انتخابات اين کشور را بايد در همين راستا ارزيابي کرد؛ لذا اگر چه ممکن است نتايج انتخابات سياسي لبنان چندان براي آمريکايي ها خوشايند نباشد، ولي ايجاد فضاي سياسي که در آن کنشگران فعال بويژه متمايلان به جبهه مقاومت رويکرد خود را تغيير دهند، مي تواند يک گام رو به جلو براي مديريت جريان شيعي در خاورميانه به نفع ايالات متحده در جغرافياي هدف لبنان باشد.
همان طور که ذکر شد، آمريکايي ها با تغيير ادبيات و اتخاذ سکوت نسبي، نسبت به گذشته، به دنبال تثبيت دستاوردهاي دوران نومحافظه کاران هستند و به همين دليل بايد سفرهاي مکرر آنها به منطقه را با دقت ارزيابي و تحليل کرد.