|
*زهره کهندل
تماشاي برنامه هاي تلويزيوني براي ما شبيه عادت شده و تأثير آن بر روند زندگي مان هم امري انکار ناپذير است. برنامه هايي که از
جعبه جادو پخش مي شود، گاهي تأثيرهاي عميقي در زندگي مردم دارند آن چنان که موجب تغيير در روش زندگي آنان نيز مي شوند. رسانه تصويري ايران هم بر اساس موازيني که براي آن تعريف شده، بايد بستري براي تغذيه فکري مخاطب خود در راستاي معارف و آموزه هاي اسلامي با حفظ مؤلفه هاي جذاب و هنري را فراهم کند.
اما نکته قابل توجه اينکه، رسانه ملي در سالهاي اخير با دعوت از اقشار مورد علاقه جوانان بويژه بازيگران و فوتباليستها در برنامه هاي تلويزيوني موجب شد ناخواسته گروه هاي مرجع در جامعه که در نسل اول روحانيون و انديشمندان بودند، در نسل سوم و چهارم اين اقشار شوند که البته پيامدهايي را نيز در پي داشت. حضور افراد برجسته و فرهيخته از اين قشر پرمخاطب در رسانه ملي ضروري بود، اما بي برنامگي و افراط در اين دعوتها، آسيبهايي را حتي به اين قشر از جامعه وارد کرد.
يکي از دلايل کمرنگ شدن ارتباط ميان جوانان و نخبگان علمي و فرهنگي جامعه، تنزل خواسته ها و دغدغه هاي مردم، پيروي از گروه هاي مرجع ديگر است که سهم رسانه ملي در تغيير اين گروه هاي مرجع کم نبوده است.
در خصوص برنامه هاي جديد تلويزيون در توليد برنامه هاي معرفتي و ديني و نيز نقش رسانه ملي در تغيير و تعيين گروه مرجع جامعه، با پرويز فارسيجاني، دبير شوراي معارف سيما گفتگو کرده ايم که در ادامه مشروح آن را مي خوانيد:
*جناب آقاي فارسيجاني! حوزه معارف سيما با وجود انتظارهاي بالايي که از آن مي رفت با انتقادهاي بسياري همراه است، چه برنامه هايي براي اين بخش تا رسيدن به شرايط ايده آل داريد؟
** به واقع، کار کردن در حوزه معارف بسيار دشوار است، زيرا مدلهاي اجرايي ما در شرايط متفاوتي قرار مي گيرد که بايد مطابق با هدفها و آرمانهاي رسانه ملي، مخاطب را نيز به خود جذب کند. از سوي ديگر، نيازهاي برنامه سازان بايد پاسخ داده شود و فضاي کاري براي آنان مهيا باشد. در اين راستا، بانکهاي اطلاعاتي غني و جامع در حوزه هاي ديني و مذهبي براي برنامه سازان ايجاد مي شود. بايد با پژوهشهاي متقن و محکم به کارگردانان آدرس درست بدهيم تا به گمراهي نروند. هنوز به مرحله ايده آل نرسيده ايم، اما گامهايي را در اين راستا برداشته ايم. براي مثال، تأسيس بانک پژوهشي قوي در حوزه هاي ديني و مذهبي براي سوژه يابي و پرداخت مناسب آن در ساخت برنامه ها، از مهمترين برنامه هاي ماست. با راه اندازي اين پايگاه جامع در خصوص مهدويت، ائمه اطهار(ع)، قرآن و مسائل ديني به نويسندگان مسير صحيح را نشان مي دهيم. با معرفي کارشناسان زبده و منابع متقن، تهيه کنندگان برنامه هاي معارفي را از گمراهي و سردرگمي به مسير درست هدايت کنيم.
* آيا تهيه کنندگان ما به گمراهي رفته اند؟
** متأسفانه همين طور است. در واقع ما بايد منابع را در اختيار تهيه کنندگان قرار دهيم. در محرم سال گذشته برنامه اي را تهيه کرديم و چند ماه قبل، آن را براي کليه مديران شبکه هاي تلويزيوني ارسال کرديم و منابع فارسي و عربي را با مد نظر قرار دادن تنوع برنامه ها براي آنان فرستاديم که اکثر آنها از اين برنامه ها استفاده کردند. ما نيازمند حلقه واسط بين پژوهشهاي بيروني و درون سازماني هستيم که از دل آن ايده هاي جديد به دست مي آيد. با وجود پراکندگي برنامه ها در اين حوزه نيازمند تمرکز بيشتر در عرصه برنامه سازي معارف هستيم.
*مگر نه اينکه مرکز پژوهشهاي صدا و سيما به عنوان يک بانک پژوهشي قوي در اين عرصه فعاليت مي کند؟
وظيفه آنها صرفاً دادن خوراک فکري به تهيه کنندگان برنامه هاي ما نيست، بلکه وظايف ديگري هم دارند و در همه موارد هم که جامع نيستند. حلقه ارتباطي خوبي بايد بين پژوهشهاي دروني و بيروني به وجود آيد؛ البته اين امر در مجموعه سيما در حال تحقق است و شاهد نتايج آن خواهيم بود.
* در ساخت مجموعه هاي ديني، آيا حضور مشاوران مذهبي در کنار تهيه کنندگان و کارگردانان بر توليدات تأثيرگذار است، زيرا گاهي شاهد نقدهايي از سوي برخي کارشناسان ديني پس از پخش مجموعه هاي ديني و معرفتي تلويزيون هستيم؟
**يکي از مشکلات ما در برنامه هاي معارف سيما اين است که تهيه کننده و کارگردانان ما مشاوره نمي پذيرند و حرف مشاوران را قبول ندارند. برخي از اينها براي برنامه هاي خود مشاور مذهبي نمي پذيرفتند و مي گفتند براي ما آقا بالاسر گذاشته ايد. البته، اخيراً کمي اين مورد را قبول کرده اند. هدف، توليد برنامه هاي ديدني و جذاب در اين حوزه است.
گرفتاري ما از همان ابتداي کار است. ما چند نفر تهيه کننده خوش فکر که به برنامه هاي معارف سيما اقبال نشان دهند، داريم؟! خيلي از تهيه کنندگان و کارگردانان از حضور در اين عرصه سرباز مي زنند، زيرا اين حوزه بسيار حساس است و دشواريهاي خاص خودش را دارد. از سوي ديگر، خيلي از هنرمندان گله مي کنند که شما از آثار ما استفاده نمي کنيد، در حالي که بسياري از فيلمنامه هاي آنان، مؤلفه هاي ادبي را ندارد. برخي محتواي خوب دارند اما اصلاً فيلمنامه نيستند و برخي شاخصه هاي فيلمنامه را دارند، اما محتوا ندارند. متأسفانه اين گرفتاريها در توليد برنامه هاي معارف سيما وجود دارد.
* البته، برخي کارگردانان بهانه ضعف در آثار خود را، سفارشي بودن اثر تلقي مي کنند؟!
** اشاره کردم که متأسفانه تهيه کنندگان و کارگردانان مشاوره ديني نمي پذيرند. ما راهي طولاني را پيش رو داريم. اول اينکه افراد گمنام و با استعداد در اين عرصه را چگونه شناسايي کنيم.
دبيرخانه شوراي معارف سيما در حوزه ديني به هر شکلي فعال بوده و با اعلام فراخوانهاي مختلف، از افراد مستعد دعوت به عمل آورده ايم. همچنين، کارشناسان را براي بهره برداري از اين سوژه ها به کار گرفتيم. ما از سوژه ها و فيلمنامه هاي خوب استقبال و آنها را به شبکه هاي مختلف براي توليد برنامه، ارسال مي کنيم. اما برخي ازاين افراد به طور مستقيم فيلمنامه هاي خود را به مديران شبکه ها مي دهند. آنها هم اگر خواستند، از آن استفاده مي کنند يا نمي کنند. اگر هم از اين فيلمنامه ها استفاده نشود آن افراد، اين را به حساب کل سازمان مي گذارند، در حالي که روال براي رد يا قبول ايده و فيلمنامه در سيما، نوع ديگري است.
*آيا در شوراي معارف سيما، دبيرخانه دائمي فيلم نامه نويسان با حضور بزرگان اين عرصه وجود دارد؟
** وظيفه رسانه ملي، تربيت فيلمنامه نويس نيست، اما از وجود فيلمنامه نويسان بزرگ بهره مي بريم. کارشناسان بسياري در اين عرصه داريم. اگر بتوانيم براي شناسايي اين افراد با استعداد، سرمايه گذاري مي کنيم. ما آماده ايم از دستاوردهاي جشنواره هاي فرهنگي هنري بهره برداري کنيم.
* همان طور که مستحضريد، تأسيس شبکه قرآن تلاشي در جهت جذب مخاطبان به حوزه معارف سيما بود، آيا اين شبکه توانست به هدف خود برسد؟
** همان طور که اشاره کردم، کار کردن در حوزه معارف سختيهاي بسياري دارد. در اين مدت، برنامه هاي شبکه قرآن و معارف هم يک گام بلند به جلو در اين مسير بوده است. هنوز به شرايط ايده آل و مطلوب عرصه معارف در رسانه ملي نرسيده ايم، اما فعاليت شبکه قرآن در پيشبرد هدفها و برنامه هاي ما بسيار مؤثر بوده است. در اين شبکه نيز تلاش کرده ايم با توليد برنامه هاي جذاب، مخاطبان را با خود همراه کنيم که تاکنون، موفق بوده است.
* آقاي فارسيجاني! در سالهاي اخير، روندي که رسانه ملي در دعوت از هنرمندان(سينمايي) و ورزشکاران (فوتبالي) در برنامه هاي مختلف، پيش رو گرفت، موجب شد در هر مناسبت و جشن ملي مذهبي شاهد حضور اين قشر باشيم. به تعبيري اين امر موجب تغيير گروه هاي مرجع جامعه بويژه در ميان نسل جوان شد. اين در حالي است که انتظار مي رفت شوراي معارف سيما حضور مقتدرانه اي در اين عرصه از خود نشان دهد تا رسانه ملي پل پيوندي ميان بزرگان علمي و فرهنگي جامعه با نسل جوان امروز شود. دليل اين اتفاق چه بود؟
** تغيير گروه هاي مرجع در رسانه ملي ناخواسته اتفاق افتاد. اما دبيرخانه شوراي معارف سيما، سياستهاي جديدي را براي حضور متفکران و بزرگان علمي و فرهنگي به عنوان گروه هاي مرجع جامعه در برنامه هاي تلويزيوني دارد. مدلهايي طراحي شده که بتوانيم بر اساس نياز روز جامعه و تأکيد بر مؤلفه هاي جذب مخاطبان، شرايط مطلوب و تأثيرگذار را براي حضور اين گروه هاي مرجع به رسانه ملي فراهم کنيم. تلاش ما اين است که با اتخاذ تدابيري، علاوه بر حضور هنرمندان و ورزشکاران از ديگر افراد فرهيخته و مرجع جامعه در رسانه ملي دعوت شده و در تعريف گروه هاي مرجع تعادل ايجاد کنيم.
* آيا محور برنامه ها در حوزه معارف سيما، تغيير گروه مرجع جامعه است؟
** اصلي ترين کار در حوزه معارفي سيما پاسخ دادن به شبهات مردم است که جلسات مشترک بسياري با نهادهاي متولي اين امر داشته ايم. خوراک فکري مخاطب در حوزه معرفتي بايد تأمين شود. در ديداري که سال گذشته با آية ا... جوادي آملي داشتيم، ايشان رهنمودهاي بسيار خوبي براي ما داشتند. امسال، با تخصصي شدن شبکه هاي تلويزيون، تغييرات محسوسي را در رسانه ملي شاهد خواهيم بود. همچنين، با تدوين منشور سيما، بدنه فکري شوراي معارف قويتر مي شود. قطعا سال جاري، سال طلايي حوزه معارف در سيما خواهد بود.
* از حضورتان در اين گفتگو سپاسگزاريم. |
