|
* آرش خليل خانه
سفر عبدا... گل رئيس جمهور ترکيه به دمشق پس از سالها سردي در روابط، نشان دهنده تحولات و تغييرات جدي در نگاه دو همسايه به ظرفيتهاي يکديگر براي کمک به تحقق منافع دو جانبه و مشترک است.
در هفته هاي گذشته نيز ترکها با وجود مخالفتهاي زياد آمريکا و اسرائيل مانور نظامي مشترک را با سوريه برگزار کرد که نشان مي دهد آنکارا در برنامه ريزي جديد خود جايگاه ويژه اي را براي ارتباطات و روابط منطقه اي خود در خاورميانه قايل است.
اين استراتژي داراي کارکردي دوگانه براي آنکاراست بدين معنا که ترکيه از اين مسير هم مي تواند به اهداف خود براي کاهش نسبي تنشها و بحرانهاي سياسي و گاه، شبه نظامي در اطراف مرزهاي خود دست يابد و هم موقعيت و کارآيي خود را براي نقش آفريني و واسطه گري در معادلات منطقه اي به آمريکا و اتحاديه اروپا اثبات کند.در شرايطي که پذيرش عضويت ترکيه در اتحاديه اروپا با مخالفت آلمان و فرانسه بار ديگر رد شد، با اين حال نبايد فراموش کرد که کشورهاي مؤثر اروپايي به جاي تحريک ترکها ترجيح مي دهند سياستي کج دارو مريز را براي ترغيب آنکارا به اعمال تغييرات راديکال تر در سياستهاي خود و ايفاي نقش کاتاليزور در تحولات منطقه به نفع سياستهاي غرب اعمال کنند.ترکها نيز با درک اين تمايل از اين موقعيت کمال بهره را برده و در دو جهت از اين بازي، بهره برداري مي کنند.
ميانجيگري آنکارا در مذاکرات سوريه و اسرائيل در کنار مانور نظامي مشترک با سوريها راهبردي است که هم خواسته و رضايت طرف غربي را تأمين و هم روابط دوجانبه را تعميق مي کند و از مشکلات بويژه مرزي دو کشور در مورد اکراد و استان «هاتاي» که مورد اختلاف دو کشور است مي کاهد.
از سوي ديگر بازي ترکها با مسأله سوريه تناقضي با رويکردهاي دولت جديد آمريکا هم ندارد زيرا اگرچه اوباما در سفر خود به اين کشور توصيه ويژه اي درباره روابط آنکارا و دمشق نداشت اما تنش زدايي و تعامل با سوريه و ايران از محورهاي اصلي سياست خارجي او به شمار مي رود و به نظر مي رسد ترکها آمادگي آن را دارند تا خود را واسطه اي مناسب و مفيد براي بکار گرفته شدن در اين مسير نشان دهند.
اين استراتژي منحصر به سوريه نيست و دولت ترکيه به صورتي فراگير آن را درباره کشورهاي مهم و اثرگذار در منطقه دنبال مي کند. شايد از همين رو است که ترکها نه تنها به مسأله سوريه که به موضوع عراق هم توجه ويژه اي نشان مي دهند تا آنجا که عبدا... گل و اردوغان در اجلاس ماه پيش با موضوع عراق که در استانبول برگزار شد به مقتدي صدر توصيه کردند براي ادامه فعاليت خود حزب تشکيل دهد و جالب آنکه دفتر اين حزب در ترکيه افتتاح مي شود. |
