|
* کامران شرفشاهي
نمايشگاه کتاب تهران که همه ساله در ايام نيمه ارديبهشت ماه برگزار مي شود و آن را مي توان يکي از برجسته ترين نمايشگاه
هاي فرهنگي و بهار فرهنگ و اصحاب مطالعه به شمار آورد، از جمله مهمترين رويدادهايي است که همواره مورد توجه پژوهشگران و دوستداران کتاب قرار داشته است.
نظر به اهميت و جايگاه اين رخداد بزرگ فرهنگي و فرصت مغتنمي که براي محققان، دانشجويان و علاقه مندان به مطالعه فراهم مي آورد، سخن گزافي نيست، اگر گفته شود اين نمايشگاه هنگامه وصال دلباختگاني است که پس از فراق يک ساله به ديدار يار مهربان خويش نايل مي شوند.
اين هجران يکساله و چشم انتظاري اهل علم و ادب و هنر يقيناً فرصتي براي دست اندرکاران برپايي اين رويداد مبارک فرهنگي است و در اين فرصت يکساله اين توقع به حق وجود دارد که مسؤولان ذي ربط با بررسي تمام جوانب، به آسيب شناسي اين حرکت پرداخته و با شناخت کاستي ها و معايب کار، نسبت به رفع نواقص اقدام نموده و با برنامه ريزي دورانديشانه و سنجيده اي، تمهيدات برگزاري نمايشگاه کتاب آينده را با شکوه و قوت افزونتري مهيا نمايند.
در واقع مي توان گفت که برگزاري نمايشگاهي با اين وسعت و صرف هزينه هاي گزاف، بايد از الزاماتي برخوردار باشد که در نظر انديشوران و آنان که دل در گرو مهر کتاب و دانايي دارند، حرکتي مطلوب و رو به جلو تلقي شود و لذا نخستين گام در رسيدن به اين مقصود، نگرش نقادانه مسؤولان برگزار کننده نمايشگاه به اين مهم و اجتناب از هر گونه تساهل و تسامح درخصوص نظارت بر اجراي سطح کيفي برنامه هاست.
قناعت به حداقل دستاوردها، از خود راضي بودن و آفاتي از اين قبيل موجب مي شود تا هر حرکت فرهنگي نه تنها توان صعود خويش را به سمت قله هاي مرتفع تر از دست بدهد، بلکه مقدمه اي است براي تنزل از مرتبه فعلي و گرفتار آمدن در گرداب رکود و سکون که به همين لحاظ و به مصداق حديث نبوي، جاي آن دارد که مسؤولان امر با گشاده رويي به استقبال جلب انتقادات و پيشنهاداتي بروند که «همانا بهترين دوستان ما کساني هستند که عيوب ما را به ما هديه مي دهند».
به يقين در اطراف مسؤولان برگزاري هر حرکت فرهنگي، هستند کساني که با خوشامدگويي و توجيه امور به دنبال سوداهاي خويش و نهان کردن نقاط ضعف کار هستند و چه بسا همين گروه، حتي انتقادات به جاي ديگران را نيز بي مورد و غيرکارشناسانه قلمداد نمايند؛ اما ناديده انگاشتن حقايق، هيچ گونه تأثيري بر واقعيات موجود نخواهد داشت و به دشوارتر و پيچيده تر شدن مشکلات خواهد انجاميد.
البته در اين نکته که جمع کثيري نيز با تلاش مخلصانه و متعهدانه در اين طريق گام برمي دارند، بر کسي پوشيده نيست و بي ترديد جامعه حق شناس ما هميشه قدردان تلاشهاي خدمتگزاران راستين خويش است و اگر سخن از نگاه نقادانه است، هدف به ثمر نشستن تلاشهاي مجدانه همين قشر است که در يک کار تيمي حضور يافته اند و موفقيت يک تيم مرهون هماهنگي کامل و ايجاد تفوق در همه زمينه هاست.
بي شک يکي از جاذبه هاي نمايشگاه کتاب، بخشهاي جنبي آن است که موجب جلب توجه بسياري از اقشار مردم براي حضور و بهره مندي از برنامه هاي اين بخش است و با وجود آنکه جنبي شمرده مي شود، براي بعضي ها شايد اصلي به نظر برسد.از اين رو بسياري از مشتاقان اين بخش، با علاقه مندي پيگير اعلام برنامه هاي تدارک ديده شده در اين زمينه هستند و بخصوص در قلمرو ادبيات که با آحاد جامعه پيوندي ناگسستني و ديرپا دارد، اين حساسيت به نحو بارزتري جلوه گر است.
با وجود اهميت اين موضوع به نظر مي رسد که عرصه ادبيات در نمايشگاه کتاب متأسفانه به ويترين نمايش اشخاص معيني تبديل شده و از نوآوري و دعوت از ديگر چهره هاي نامدار ادبيات معاصر کشورمان خبري نيست.
در واقع دعوت از افراد مشخص در حوزه ادبيات و حضور مکرر آنان در برنامه هاي بخش جنبي موجب شده است تا به تدريج از جذابيت اين بخش براي مخاطبان کاسته شده و شمار مراجعان به طور طبيعي تنزل يابد.
اگر چه نمايشگاه کتاب به عنوان يک حرکت بزرگ فرهنگي همه ساله در تهران برگزار مي شود، اما برپايي اين نمايشگاه در پايتخت نبايد موجب شود تا چهره هاي ادبي شهرستانها در اين رويداد ناديده گرفته شوند و براي حضور در برنامه هاي ادبي از آنان هيچ گونه دعوتي نشود.
به فراموشي سپردن يا غفلت از دعوت شخصيتهاي فرهيخته ادبي که در شهرستانها ساکن هستند، نه تنها يکي از ضعفهاي اين برنامه، بلکه نقطه ضعف عموم برنامه هايي است که بيشتر در مرکز برگزار مي شود و در حال حاضر فقط و فقط به معرفي چند چهره ادبي مشخص، محدود و منحصر شده است که چنين روندي نشانگر ضعف بزرگي است که اميد است چاره اي براي آن انديشيده شود تا اين برنامه ها از حالت روزمرگي و تکرار، رهايي يابند و در قبال هزينه هايي که در اين راه صرف مي شود، نتيجه قابل ملاحظه اي هم نصيب مردم شود که در نگاه آنان، ادبيات معاصر اين سرزمين در چند نفر خلاصه نمي شود. |
