|
شپش حشره اي است که زندگي انگلي دارد و از خون انسان تغذيه مي نمايد. بزاق شپش حاوي مواد ضدانعقادي است که از لخته

شدن خون جلوگيري کرده و موجب خارش شديدي مي شود. در واقع شپش نمي پرد و نمي جهد، بلکه حرکت لغزشي دارد. شپش ماده تا 30 روز زندگي مي کند و رنگ آن بين خاکستري تا قرمز متغير است. تخمهاي شپش ماده کوچک بوده و به ساقه مو چسبندگي پيدا مي کند.
دخترها بيشتر از پسرها به شپش سر مبتلا مي شوند که علت آن تماس سر به سر بيشتر در اين جنس مي باشد. اين نکته مهم است که هر کسي مي تواند بدون ارتباط با شرايط اجتماعي- اقتصادي خاص يا وضعيت خاص بهداشت فردي اش به شپش مبتلا شود .
شپش در آب زنده نمي ماند، زيرا از طريق سوراخهاي کوچکي که در اطراف بدنش بنام «اسپيراکل» دارد تنفس مي کند. به همين دليل در مناطقي مثل استخر قادر به فعاليت نيست و از طريق شنا و استخر منتقل نمي شود.
اگر کودک شما مبتلا به شپش شد، بدانيد که بدترين اتفاق عالم براي او رخ نداده است و مهمترين نکته آن است که در اين خصوص والدين نترسند. البته شپش اگر براي مدتي بدون درمان بماند، مي تواند مشکلاتي براي سلامتي فرد و ديگران ايجاد کند.
بزرگترين مشکل، ايجاد حس مشمئز کننده اي است که در دوستان و اطرافيان فرد مبتلا به وجود آمده و به مختل شدن روابط بين فردي مي انجامد.
ابتلا به شپش يکي از بيماريهاي شايع در همه سنين بويژه در سنين مدرسه مي باشد.
شپش علاوه بر ناراحتي هايي که بر اثر گزش ايجاد مي کند، ناقل بيماري تيفوس و تب راجعه نيز مي باشد.
بنابراين آگاهي از علايم و نشانه هاي اين بيماري در مدارس، گامي مثبت براي کنترل بيماري محسوب مي شود.
* مشخصات کلي شپش
حشره اي کوچک، بدون بال و خونخوار است که انگل خارجي بدن انسان بوده و مي تواند تن، سر و عانه را آلوده کند.
تخم شپش، «رشک» نام دارد و بيضي شکل و سفيد رنگ و به اندازه ته سنجاق مي باشد و به مو و درز لباسها مي چسبد.
* انواع شپش
1 - شپش سر
2 - شپش بدن
3 - شپش عانه
* محل زندگي
شپش سر در لابه لاي موهاي سر زندگي مي کند و اين مناطق(عقب سر و نيز قسمت پشت گوش) را مورد گزش قرار مي دهد.
شپش بدن، در مسير درزهاي داخلي و چين هاي لباسها زندگي مي کند.
شپش عانه در محل عانه است و احتمالاً در ساير نقاط موارد بدن ممکن است مشاهده شود. در بچه ها شپش عانه در پلکها و مژه ها نيز يافت شده است .
* راه هاي انتقال
1 - از طريق تماس مستقيم افراد سالم با افراد آلوده
2 - از طريق تماس غيرمستقيم به صورت استفاده از وسايل شخصي آلوده « لباسها، پتو، ملحفه، شانه، کلاه، روسري و 5 )
* علايم
1 - علايم ابتلا به شپش سر
الف ) خارش شديد
ب ) التهاب و تورم در ناحيه ريشه مو به دليل خاراندن شديد
ج ) بزرگ و حساس شدن غدد لنفاوي پشت گوش و پشت سر و گردن
2 - علايم ابتلا به شپش بدن
الف ) خارش شديد
ب ) ضخيم شدن پوست
3 - علايم ابتلا به شپش عانه
الف ) خارش غير قابل تحمل در ناحيه عانه
ب ) لکه هاي آبي رنگ
* عوارض ابتلا به شپش
- خارش شديد در سطح بدن به دليل تلقيح ماده بزاقي به پوست فرد مبتلا.
- عفونت ثانويه مثل زرد زخم که بر اثر خاراندن شديد پوست رخ مي دهد.
- عوارضي ديگر مانند: خستگي عمومي، افسردگي و پريشاني رواني و بي خوابي و ضايعات پوستي به صورت بثورات ريز قرمز رنگ
* راه هاي پيشگيري
- آموزش به مردم در مورد شستشوي لباس و ملحفه در آب جوش به مدت 30 دقيقه و يا استفاده از ماشين لباسشويي. خشک کن و اتو کردن درزهاي لباس براي از بين بردن شپش و رشک
- رعايت بهداشت فردي (بخصوص استحمام مرتب)
- شانه کردن روزانه موي سر
- تميز کردن همه روزه برس و شانه
- شستشوي منظم لباسها، روسري، کلاه و...
- استفاده نکردن از شانه، برس و کلاه ديگران
- پرهيز از تماس با اشيا و لباسهاي فرد آلوده
- کنترل روزانه موي سر و بدن (در صورت لزوم) دانش آموزان در مدرسه و ورزشگاه ها
- گزارش موارد آلوده مشاهده شده به نزديکترين مرکز بهداشتي درماني
*راه هاي مبارزه
- درمان مناسب فرد و ساير افراد خانواده به طور همزمان طبق دستورهاي مراکز بهداشتي درماني
- اتو کردن لباسها (بخصوص درزهاي لباس)
- جوشاندن تمامي وسايل شخصي آلوده (حوله، ملحفه، لباسهاي زير و رو و... ) در آب جوش به مدت حداقل نيم ساعت (در مورد شپش تن)
- شستشوي منظم و يا پودرپاشي وسايل خواب و ساير وسايلي که قابل شستشو نبوده يا شستشوي آنها مشکل مي باشد.
- استفاده از داروهاي ضد شپش (از جمله شامپو و لوسيون گامابنزن، شامپو و لوسيون پرمترين در صورت دسترسي و طبق دستور پزشک)
* در چه مواردي موي سر دانش آموز بايد بررسي شود؟
- وقتي يک مورد شپش در کلاس کشف شد، تمام دانش آموزان همان کلاس بايد بررسي شوند.
- برادران و خواهران و اولياي دانش آموزان مبتلا نيز بايد مورد بررسي قرار گيرند.
- موارد جديد بايد فوري درمان شوند.
- وقتي بيش از سه کلاس يک مدرسه درگير باشند، تمام کلاسهاي مدرسه بايد از نظر شپش غربالگري شوند.
- کنترل کردن موي سر بايد زير نور کافي انجام شود.
- دانش آموز مبتلا زماني که دوره درمانش تمام شد يا تمام تخمها از موهايش زدوده شد بايد پذيرفته شود.
- دانش آموز مبتلا بايد به مدت 14 روز مورد بررسي روزانه قرار گيرد.
- اعضاي خانواده بايد تا 10 روز موهايشان از نظر ابتلا به شپش مورد بررسي روزانه قرار گيرد.
در مبارزه با شپش، فرد آلوده و تمامي افراد خانواده و ساير افرادي که با او در تماس نزديک مي باشند بايد نکات بهداشتي را رعايت کنند. |