صفحه اصلی
سياسي
بين الملل
اجتماعي
اقتصادي
فرهنگي
ورزشي
هنري
حوادث
ضربان
شهرستانها
خراسان امروز
ستونها
اخبار ويژه
نداي آشنا
صفحه آخر
ویژه نامه ها

جستجو

 

  Date : 2009-06-29
  آرشیو | آرشیو PDF | آرشیو نیازمندیها | ارتباط با ما | درباره ما

دوشنبه 8تیر ماه 1388


چگونگي نگهداري و مصرف غذا در تابستان



معمولاً در تابستان به دليل گرماي هوا شرايطي فراهم مي شود که بيماريهاي روده اي، مسموميتهاي غذايي و ساير بيماري هايي که از طريق غذا منتقل مي شوند، به صورت گسترده اي شيوع پيدا مي کنند.




شواهد نشان مي دهد، اغلب بيماري هاي روده اي که با اسهال، استفراغ، دل درد و ناراحتي هاي گوارشي همراه هستند، بر اثر مصرف غذاهاي آلوده به وجود مي آيند. حتي اگر از بيماران درباره مسموميت سؤال شود، علت آن را مصرف غذاهاي آلوده مي دانند.
غذا ممکن است در رستورانهاي بين راهي يا بر اثر بي دقتي در نگهداري درست مواد غذايي در منزل آلوده شود. بنابراين علت شيوع اين گونه بيماريها، رعايت نکردن صحيح مسائل بهداشتي در زنجيره تهيه تا مصرف غذا است و چنانچه در هر يک از اين مراحل مشکلي به وجود آيد، باعث فساد مواد غذايي مي شود .
همه مواد غذايي در فصل گرما براي ما خطرناک نيستند. معمولاً آن دسته براي ما مشکل به وجود مي آورند که در هواي گرم و به طور کلي شرايط تابستان، فرصت مناسبي براي رشد و نمو انواع ميکروارگانيسم ها فراهم کنند.
به طور کلي مي توانيم بگوييم، هر نوع ماده غذايي که آب بيشتري داشته باشد يا آب مورد استفاده ميکروارگانيسم ها در آن فراهم باشد، شرايط مناسب تري براي فساد غذا فراهم مي کند. گوشت، شير و ساير مواد لبني از اين دسته مواد غذايي هستند. همان اندازه که اين مواد غذايي براي ما لازم و ضروري هستند، به همان ميزان هم مورد علاقه شديد ميکروارگانيسم ها مي باشند.
اين مواد به عنوان منبع غذايي براي تکثير ميکروارگانيسم هايي به شمار مي روند که باعث فساد مواد غذايي و خطرات اقتصادي و بهداشتي براي ما مي شوند.
گرماي تابستان بين 20 تا 40 درجه متغير است، يعني دقيقاً درجه حرارت مناسب براي رشد ميکروبها. وقتي ما ماده غذايي فساد پذير را در اين درجه حرارت قرار مي دهيم ، در حقيقت خودمان شرايطي را فراهم کرده ايم تا غذا فاسد شود. پس مراقب رعايت مسائل بهداشتي باشيد؛ زيرا تمام اصول بهداشت به شرايط بيولوژيک ميکروبها برمي گردد.
بهداشت مواد غذايي همين است که بررسي کنيم «ميکروارگانيسم ها به چه موادي علاقه مند هستند و چه شرايطي براي رشد آنها لازم است که ما آن شرايط را براي رشد آنها نامساعد کنيم.»
به عنوان مثال برخي ميکروارگانيسم ها براي تکثير نياز به اکسيژن دارند و ما بايد شرايطي را فراهم کنيم تا مواد غذايي، اکسيژن مورد نياز را براي آنها نداشته باشند، يعني محيطي عاري از اکسيژن براي آنها فراهم کنيم. به همين دليل انواع گوشت، انواع سبزيها و... را به صورت کنسرو در مي آوريم تا محيطي فراهم کرده باشيم که ميکروارگانيسم هاي هوازي نتوانند در آن رشد کنند.
نوعي از ميکروارگانيسم ها بدون اکسيژن رشد مي کنند. ما بايد اين نوع ميکروبها را شناسايي کرده و محيط نامساعدي براي رشد آنها فراهم کنيم. علت اينکه توصيه مي شود قوطي کنسروهاي باد کرده را مصرف نکنيم، همين موضوع است. اگر قوطي کنسرو باد کرده باشد ، نشان مي دهد داخل کنسرو (در شرايط بي هوازي) امکان رشد بعضي ميکروبها وجود داشته است. اين ميکروبهاي بي هوازي بر اثر رشد، علاوه بر فاسد کردن ماده غذايي، گازي هم به وجود مي آورند که اين گاز باعث فساد مواد غذايي مي شود. همچنين سمي (سم بوتوليسم) را ترشح مي کنند که براي انسان بسيار خطرناک است.
توصيه ما اين است که از مصرف قوطي هاي باد کرده و زنگ زده به طور جدي خودداري کنيد؛ زيرا بر اثر زنگ زدگي قوطي ها، اين گاز ممکن است خارج شود و علامت فساد را متوجه نشويم. همچنين براي خنثي کردن سموم مترشحه از اين ميکروبها، دستورالعملي داريم که روي کنسروها قيد شده است.
براي از بين بردن اين ميکروب ها، کنسرو را بايد 15 دقيقه در آب داغ جوشاند. اين 15 دقيقه همان زمان مناسب براي خنثي کردن سم هاي مترشحه است. مهم ترين آن سم ها، سم ميکروب «کلستريديوم بوتولينم» است که منجر به مسموميت بسيار خطرناک و کشنده بوتوليسم مي شود.
عامل ديگر گرماي تابستان است . بايد شرايطي را فراهم کنيم که اين درجه حرارت براي ميکروبها مناسب نباشد؛ يعني بايد درجه حرارت را پايين بياوريم، به نحوي که ميکروبها نتوانند در آن رشد کنند، لذا در اين قسمت روش استفاده از سرما براي نگهداري مواد غذايي مطرح مي شود.
اين روش سالهاست که در بين مردم رايج شده و امروزه در تمام منازل، داشتن يخچال از واجبات زندگي به شمار مي رود. همچنين براي نگهداري طولاني مدت مواد غذايي، استفاده از روش فريزکردن در دماي زير صفر درجه معمول شده است. علاوه بر عامل سرما، استفاده صحيح از يخچال نيز بسيار اهميت دارد. نوعي از ميکروارگانيسم ها وجود دارند که در شرايط يخچال هم قادر به زندگي و رشد هستند. اينها ميکروبهاي سرما دوستي هستند که گاهي باعث فساد مواد غذايي داخل يخچال مثل ميوه ها و گاهي اوقات کره مي شوند. به دليل وجود همين ميکروبهاي سرما دوست است که توصيه مي کنيم شير پاستوريزه را حداکثر تا 48 ساعت داخل يخچال مصرف کنيد؛ زيرا بعد از 48 ساعت ميکروبهاي سرما دوست در يخچال رشد کرده و باعث ترشيدن شير مي شوند.
گوشت هم ماده غذايي ديگري است که اگر به شکل صحيح در يخچال نگهداري نشود، به وسيله ميکروبهاي سرما دوست خيلي زود فاسد مي شود.
علاوه بر استفاده از سرما، گرما نيز عامل مهمي براي از بين بردن ميکروبها مي باشد. پختن مواد غذايي، پاستوريزه کردن مواد غذايي مثل شير و مواد غذايي ديگر، همچنين استفاده از دماي 70 درجه سانتي گراد مي تواند ميکروبهاي بيماري زا را از بين ببرد.
اگر مواد غذايي را در منزل تهيه مي کنيد، يا بايد به صورت سرد در يخچال و سردخانه نگهداري کنيد، يا در درجه حرارت بالاي 60 درجه قراردهيد.
نگهداري مواد غذايي پخته و آماده شده در درجه حرارت 20 تا 40 درجه تابستان، مهمترين عامل براي رشد و نمو ميکروب ها و در نهايت ايجاد مسموميتهاي غذايي ناشي از مصرف اين گونه غذاهاست که شايد شايع ترين مسموميتها از اين جا ريشه بگيرند.
عامل ديگر براي نگهداري مواد غذايي، PH مناسب است. ميکروبها در PH اسيدي يا قليايي بالا نمي توانند رشد کنند. استفاده از ترشي ميوه ها نيز به همين دليل است که در آن با استفاده از سرکه، محيطي با PH اسيدي و نامناسب براي رشد ميکروبها فراهم مي شود. بنابراين ترشي، خيار شور يا نمک سود کردن مواد غذايي مي تواند مفيد باشد. قابل ذکر است، آب موجود دراين مواد غذايي مثل ترشي نمي تواند مورد استفاده ميکروبها قرار گيرد، زيرا آب مورد استفاده آنها آب آزاد است.
استفاده از ليموترش، آب ليمو يا غذاهايي که داراي ترشي مي باشند، اصولاً براي تابستان مناسب تر هستند؛ زيرا محيط دستگاه گوارشي را اسيدي کرده و جلوي رشد ميکروبهاي مختلف را مي گيرند. به همين دليل مصرف آب ليمو و شربت آن را در تابستان توصيه مي کنيم .
استفاده از آش آبغوره يا غذاهاي اسيدي ديگر در مناطق گرمسير نيز به همين دليل است. نوشيدن دوغهاي ترش بعد از غذاهاي گوشتي نيز براي جلوگيري از رشد ميکروبهاي بيماري زا در دستگاه گوارشي مناسب هستند.
روش ديگر براي جلوگيري از رشد ميکروبهاي بيماري زا، خشک کردن مواد غذايي و گرفتن آب مورد استفاده ميکروبها از مواد غذايي است. با توجه به اين نکته مصرف خشکبار و گوشتهايي که آب آنها گرفته شده، در تابستان سالم تر هستند.
رعايت اصول بهداشتي در تابستان بسيار مهم است. نکته بسيار مهمي که همه ما بايد به آن توجه کنيم اين است که مواد غذايي را در مجاورت هوا قرار ندهيم؛ زيرا انواع ميکروبها از طريق باد و گردش هوا انتقال پيدا مي کنند.
بنابراين اگر مواد غذايي را بدون درپوش در معرض هوا قرار دهيم، مواد غذايي توسط ميکروارگانيسم هايي که در هوا هستند و يا به وسيله حشراتي مثل سوسک و مگس که عامل انتقال ميکروبهاي مختلف هستند، آلوده مي شوند. براي جلوگيري از انتقال ميکروبها بهتر است مواد را حتماً با يک لفاف(پوشش) بپوشانيم. حتي مواد غذايي داخل يخچال نيز بايد درپوش داشته باشند؛ زيرا در يخچال هم گردش هوا باعث تغيير بافت مواد غذايي مي شود.
متأسفانه در برخي قصابي ها و رستورانها ديده مي شود که گوشت را بدون لفاف و در هواي آزاد آويزان کرده اند و همان طور که گفته شد اين شيوه نگهداري مواد غذايي بخصوص در تابستان باعث انتقال انواع ميکروبهاي بيماري زا از محيط و حشرات به گوشت مي شود.
ماندگاري مواد غذايي نيز از ديگر عواملي است که بايد به آن توجه کنيم. هر ماده غذايي طول عمر محدودي دارد که اين طول عمر بر اساس ترکيبات به کار رفته در آن، شرايط تهيه و عرضه و بسياري مسائل ديگر متغير است. بنابراين هنگام خريد مواد غذايي حتماً بايد به تاريخ توليد و تاريخ مصرف آن توجه کرد و در صورت تمام شدن تاريخ مصرف ماده غذايي ، سريعاً آن را به مسؤولان بهداشتي مربوطه اطلاع داد تا در اسرع وقت به آن رسيدگي کنند. در تابستان توجه به اين نکته بسيار اهميت دارد؛ زيرا همان طور که اشاره شد، شرايط محيطي در تابستان به گونه اي است که اين مسائل بايد به دقت رعايت شود. براي مثال اگر در فصل سرما شير پاستوريزه در سرماي 4 يا 5 درجه باشد، مشکلي وجود ندارد. اما در تابستان که گرماي هوا به 30 تا 40 درجه سانتي گراد مي رسد، شرايط مناسب براي رشد ميکروبها فراهم است.
مواد غذايي فساد پذير طول مدت ماندگاري شان خيلي کوتاه است و هر چه مواد غذايي، خاصيت فساد پذيري کمتري داشته باشند، ماندگاري طولاني تر دارند. غير از ماده غذايي، شرايط نگهداري نيز در طول مدت ماندگاري اثر دارد؛ مثلاً کشک خشک در آب وهواي معمولي فساد پذير نيست، اما اگر آن را در شرايط مرطوب نگهداري کنيم، کپک مي زند. بنابراين طول مدت نگهداري مواد غذايي با شرايط ماندگاري در يک عرض قرار دارد و بايد به هر دو عامل توجه شود.
اين موضوع در مورد گوشت هم صدق مي کند. اگر گوشت در يخچال نگهداري شود، حداکثر 3 تا 4 روز در دماي صفر تا 4 درجه قابل نگهداري است و در دماي بيش از اين مقدار، قدرت ماندگاري آن کمتر است، لذا براي نگهداري طولاني مدت، بايد گوشت را در فريزر( 18 درجه زير صفر) منجمد کرد.
موضوع ديگري که بايد در تابستان به آن توجه شود، شرايط توليد و رعايت قوانين جاري کشور است. به طور کلي تمام مواد غذايي که با مارک و مشخصات به بازار عرضه مي شوند بايد داراي پروانه ساخت از وزارت بهداشت باشند.
وزارت بهداشت با بازرسي هاي مستمر و نمونه برداري هايي که انجام مي دهد ، اصول بهداشتي را تحت نظارت دارد و پروانه ساختي که روي محصول به بازار مي آيد، نشانه اي از اجراي اين مراحل است. بنابراين اگر محصولي بدون پروانه ساخت باشد، نشان مي دهد، هيچ يک از مراحل نظارت بهداشتي، انجام نشده و وزارت بهداشت سالم بودن کالا را تأييد نکرده است.
در نتيجه اگر محصولات بسته بندي شده مثل بستني، آبميوه ، محصولات لبني و گوشت، مجوز بهداشتي نداشته باشند، به هيچ وجه قابل تأييد نيستند. هر چند که برخي از اين محصولات ممکن است به صورت صنفي تهيه شوند، مثلاً بستني، آبميوه، کره، دوغ و ماست که مردم بايد اطلاع دقيق و اطمينان کافي داشته باشند از اينکه اين مراکز بهداشتي هستند و مواد را به صورت کاملاً بهداشتي تهيه مي کنند.
توصيه ما به شما اين است که سعي کنيد حتي الامکان در تابستان از محصولات پاستوريزه و داراي پروانه ساخت استفاده کنيد و هرگز از مواد غذايي که به صورت سيار عرضه مي شوند و داراي هيچ گونه تأييديه اي نيستند؛ مانند انواع آب ميوه، آب زرشک يا خاکشير که دوره گردها عرضه مي کنند، استفاده نکنيد؛ زيرا اين مواد از عوامل عمده انتقال مسموميتها در فصل گرما هستند.
مطلب ديگر رعايت بهداشت فردي در محلهاي تهيه مواد غذايي، اماکن صنفي و حتي منازل است که نقش زيادي در مسموميتهاي غذايي دارد.
به عنوان مثال اگر دست کارگري که در رستوران کار مي کند، بر اثر بريدگي، زخم و عفوني شده باشد و او بدون رعايت بهداشت با همان دستهاي آلوده به تهيه مواد غذايي بپردازد، مي تواند يکي از عوامل عمده انتقال يکي از مسموميتهاي غذايي شايع در تابستان به نام «مسموميت غذايي استافيلوکوکي» باشد.
بنابراين لازم است، کارگران در طي کار، حتماً از دستکش استفاده کنند و دستکش را نيز پيش از استفاده شستشو و ضد عفوني کنند.
همچنين کارگران و يا افرادي که مبتلا به گلودردهاي چرکي هستند، چنانچه به کار توليد مواد غذايي مشغولند، لازم است با استفاده از ماسکهاي بهداشتي از نفوذ ترشحات گلوي خود به داخل مواد غذايي جلوگيري کنند.
از ديگر مسائلي که در تابستان ممکن است اتفاق بيفتد، آلوده شدن آب مصرفي مردم به آب فاضلابها مي باشد. معمولاً اين آبهاي آلوده در رستورانهاي بين راهي، روستاها و مناطقي استفاده مي شود که آب لوله کشي در دسترس نيست و آب رودخانه هاي مرتبط با فاضلاب مورد استفاده قرار مي گيرند. از جمله بيماري هايي که از طريق اين آبهاي آلوده به وجود مي آيند، بيماري حصبه است.
بيماران مبتلا به حصبه ، بعد از معالجه نيز سالها عامل انتقال اين بيماري هستند. اين بيماري از طريق مدفوع اين بيماران به خارج منتقل مي شود و اگر مدفوع اين افراد به نحوي به رودخانه انتقال يابد، کساني که از آب رودخانه براي شستشوي ميوه و سبزي استفاده مي کنند، در معرض اين بيماري و بسياري از بيماريهاي ديگر که از اين طريق سرايت مي کنند، قرار خواهند داشت.
در مسافرتهاي تابستاني بايد به اين نکته توجه شود که آب آشاميدني حتماً آب لوله کشي و بهداشتي باشد و اگر الزاماً مي خواهيد از آب رودخانه استفاده کنيد، پيش از مصرف، آب را با کلر ضد عفوني کنيد.
مطلب مهم ديگري که خانواده ها بايد رعايت کنند، اين است که بعد از خريد، پاک کردن و شستشوي انواع سبزيها، ميوه ها و محصولات پروتئيني ، آنها را کاملاً ضد عفوني کنند.
بيشترين دقت بايد از طرف خود مردم باشد و هيچ وقت غذاهاي آلوده و غذاهايي را که از سلامتي آنها ها اطمينان ندارند، استفاده نکنند.
در پايان به مسافران و خانواده هاي عزيز توصيه مي کنيم، براي داشتن تعطيلات به ياد ماندني و خوب، به تمام اصول بهداشتي توجه کنند.

  


پيشگيري از مسموميت غذايي در تابستان؛ پناه بر سرما



در تابستان و فصول گرم شرايطي فراهم مي گردد که بيماريهاي فصلي مانند اسهال، وبا و مسموميتهاي غذا از طريق مواد غذايي منتقل شده و به شکل وسيع گسترش مي يابد.
بررسي ها نشان مي دهد، در فصل تابستان آمار مراجعان به مراکز درماني و اورژانس بيمارستاني که داراي ناراحتي هاي گوارشي مانند دل درد، استفراغ و ... بر اثر مصرف مواد غذايي آلوده، در نتيجه مسموميت غذايي مي باشند، زياد شده و در طول تابستان شدت مي يابد.
يکي از مهمترين عوامل بروز مسموميتهاي گوارشي رعايت مسائل بهداشتي در زنجيره تهيه مواد غذايي تا مصرف (توزيع و نگهداري) بويژه بي دقتي در نگهداري صحيح مواد غذايي در منازل مي باشد.
همه مواد غذايي در تابستان خطرناک نيستند، بلکه برخي از مواد غذايي بر اثر شرايط به وجود آمده مانند گرما، نوع ماده غذايي و ... امکان آلودگي و فساد بيشتري دارند. به طور عموم هر نوع ماده غذايي که داراي آب بيشتري باشد، بيشتر در معرض آلودگي و فساد قرار مي گيرد(مانند گوشت، شير و مواد لبني و...).
روشهاي نگهداري مواد غذايي
گرماي 20 تا 40 درجه در تابستان بهترين دما براي رشد ميکروبها بر روي مواد غذايي و در نتيجه فساد آنها مي باشد. پس براي جلوگيري مي توان از روش نگهداري در دماي پايين استفاده نمود که از ديرباز انسانها از اين روش استفاده مي کردند. پس مي توان از يخچال و فريزر در نگهداري مواد غذايي استفاده کرد.
علاوه بر سرما از گرما نيز مي توان براي از بين بردن شرايط ايجاد فساد در مواد غذايي استفاده نمود. به اين صورت که با پختن و جوشاندن مواد غذايي در دماي بالاي 70 درجه مانند جوشاندن غذاهاي کنسرو شده، پاستوريزه کردن شير و .. مي توان آنها را به شکل مطمئن مصرف نمود.
براي جلوگيري از رشد ميکروبها در مواد غذايي مي توان از يخچال ، فريزر، پختن و جوشاندن مواد غذايي در دماي بالاي 70 درجه، نمک سود کردن و ترش نمودن ميوه ها (ترشي ها) يا خشک کردن مواد غذايي (انواع برگه ميوه ها) استفاده کرد.
بايد توجه نمود که آن دسته از مواد غذايي که در منزل تهيه مي شوند بايد به صورت سرد در يخچال نگهداري گردند و يا پيش از مصرف در حرارت بالا پخته و گرم شده، سپس به مصرف برسند.
از روشهاي مناسب ديگر براي جلوگيري فساد مواد غذايي و انواع سبزي ها و ميوه ها، نمک سود کردن و ترش نمودن ميوه ها (ترشي ها) مي باشد که با ايجاد محيط اسيدي و قليايي بالا از رشد ميکروبها بر روي مواد غذايي جلوگيري مي کند. به همين دليل توصيه مي شود که هنگام مصرف برخي از مواد غذايي از آب ليمو ترش استفاده گردد؛ چون اين ترشي و نيز مصرف غذاهاي ترش باعث مي شوند که دستگاه گوارش اسيدي شده و ميکروبها نتوانند در دستگاه گوارش رشد کرده و باعث مسموميت شوند.
در تابستان بايد توجه نمود، مواد غذايي در معرض هوا قرار نگيرند و حتماً داراي پوشش مناسب باشند. حتي درون يخچال نيز بايد روي مواد غذايي پوشانده شوند تا زود فاسد نگردند و يا در معرض آلودگي از طريق حشراتي مانند سوسک و مگس قرار نگيرند.
روش خشک کردن نيز از راه هاي ديگر نگهداري مواد غذايي در طولاني مدت مي باشد.
تاريخ مصرف مواد غذايي بايد مورد توجه قرار گيرد (بويژه در تابستان). چون ماندگاري مواد غذايي رابطه تنگاتنگي با تاريخ مصرف مواد غذايي دارد، پس هر چه دما بالا رود، ماندگاري مواد غذايي کمتر شده و زودتر فاسد مي گردند. در هنگام خريد و مصرف مواد غذايي به تاريخ توليد و انقضاي آن حتماً توجه گردد. از خريد و مصرف مواد غذايي بدون نشانه هاي ذکر شده و علايم استاندارد و همچنين به صورت فله اي خودداري شود.
پيشگيري از مسموميت غذايي
براي جلوگيري از مسموميتهاي غذايي نکات زير را به خاطر بسپاريد:
- پيش و پس از تهيه مواد غذايي دستهاي خود را به خوبي بشوييد.
- هفته اي يک بار يخچال را تميز کنيد.
- در استفاده از مواد غذايي که دوره مصرف کوتاه داشته و بيشتر در معرض آلودگي قرار دارند؛ مانند غذاهاي گوشتي، تخم مرغ ، سالاد اولويه، سس، انواع کنسروها، شيريني تر و شير و... شتاب کنيد.
- درهنگام تهيه مواد غذايي در منزل تمام لوازم آشپزخانه را که با مواد غذايي تماس دارند، به صورت کامل بشوئيد.
- مواد غذايي تازه را پس از کشيدن روکش مناسب بر روي آن، در يخچال نگهداري نماييد و در ضمن به خاطر بسپاريد که قسمت مياني يخچال با دماي 4 تا 5 درجه بهترين قسمت براي نگهداري پنير، ماست و ديگر مواد لبني و غذاهاي پخته است. بخش بالاي يخچال با دماي حدود 2 درجه بهترين قسمت براي نگهداري گوشت، کالباس و ماهي است و در نهايت بخش پاييني يخچال با دماي حدود 7 درجه بهترين مکان براي نگهداري انواع سبزيها و ميوه ها مي باشد.
- براي جلوگيري از بروز مسموميت هاي غذايي، هيچ وقت غذا را به صورت نيمه گرم مصرف نکنيد، بلکه غذا را يا به صورت سرد يا گرم مصرف نماييد.
- در تابستان بايد به تاريخ مصرف و توليد، مجوز بهداشت (پروانه بهداشت)، پروانه ساخت و علامت استانداردي که بر روي بسته بندي مواد غذايي بويژه بستني، آب ميوه، محصولات لبني و گوشت قيد شده است، توجه نمود که در غير اين صورت امکان بروز مسموميت و بيماري وجود خواهد داشت.
- در مسافرتهاي تابستاني بايد از خريد هرگونه غذاهاي آماده غيربهداشتي (از دستفروش ها و دوره گردها) جداً خودداري شود؛
- کنسرو مواد غذايي را قبل از مصرف، بايد به مدت 20 دقيقه در آب کاملاً جوش، جوشاند و سپس مورد مصرف قرار داد.

  


تشخيص پيش از تولد بتا-تالاسمي



به همت دانشجوي کارشناسي ارشد بيو شيمي باليني دانشگاه تربيت مدرس، تشخيص غير تهاجمي پيش از تولد بتا- تالاسمي با استفاده از DNA آزاد جنيني موجود در خون مادران باردار امکان پذير شد.
به گزارش روابط عمومي دانشگاه تربيت مدرس، تالاسمي شايع ترين اختلال تک ژني در دنيا است، به طوري که حدود 7 درصد جمعيت جهان و در ايران به طور متوسط 5 درصد (حدود 3 ميليون نفر) ناقل اين بيماري هستند.
اميد توسلي، کارشناس ارشد بيوشيمي باليني دانشگاه تربيت مدرس با بيان اين مطلب افزود: با توجه به اينکه در حال حاضر در ايران و ساير کشورها از نمونه برداري از پرزهاي کوريوني ( CVS ) براي تعيين ژنوتيپ جنين استفاده مي شود و با توجه به اينکه اين روش يک روش تهاجمي است که شانس سقط ناشي از به کارگيري آن، در صورتي که شخص با تجربه و ماهر باشد، يک درصد بيش از احتمال سقط خودبه خودي در همان زمان است و اغلب زنان باردار از اين روش بيم و هراس دارند، نياز به استفاده از يک روش غير تهاجمي احساس مي شود.
وي در ادامه در خصوص اهداف اين پژوهش گفت: امروزه مشخص شده است که DNA آزاد جنيني در سرم مادر وجود دارد و منبع بسيار خوبي از مواد ژنتيکي براي تشخيص مولکولي پيش از تولد جنين مي باشد. هدف از اين مطالعه ارايه يک روش غير تهاجمي براي تشخيص پيش از تولد بتا- تالاسمي بر اساس پلي مورفيسم هاي به ارث رسيده از پدر به جنين بوده است.
پژوهشگر دانشگاه تربيت مدرس در تشريح مراحل طرح تحقيقاتي خود گفت: 20 زوج که نوزاد آنان در معرض ابتلا به بتا- تالاسمي قرار داشتند، مورد بررسي قرار گرفتند. 8 مقر پلي مورفيک پيوسته به ژن بتا- گلوبين با استفاده از RFLP بررسي شدند و مقرهاي گويا شناسايي شدند. آلل پدري به ارث رسيده از پدر به جنين در زمينه ژنتيکي سرم مادر شناسايي شد و در مورد زوج هايي که امکان تعيين فاز کروموزومي پدر وجود داشت، وضعيت جنين از نظر ابتلا به بتا- تالاسمي تعيين شد. در مورد همه 20 خانواده مورد بررسي در اين پژوهش همه 8 مقر RFLP بررسي شدند و در هر خانواده حداقل يک مقر گويا وجود داشت.
توسلي در ادامه افزود: اين نتايج از بررسي 28 مقر گويا به دست آمده در مورد سرم مادر با نمونه CVS مطابقت داشت. از 20 خانواده مورد بررسي در اين تحقيق اطلاعات خانوادگي کامل 12 خانواده به دست آمد و با استفاده از آناليز ژن بتا- گلوبين به کمک RFLP ، در همه 12 مورد، وضعيت جنين از نظر ابتلا به بتا- تالاسمي تعيين شد که با نتايج از بررسي نمونه CVS منطبق بود. تشخيص غير تهاجمي پيش از تولد بتا- تالاسمي با آناليز RFLP ژن بتا- گلوبين در مورد سرم مادر را مي توان پيش از نمونه برداري CVS انجام داد.
وي در پايان اذعان داشت: اين روش تعيين مي کند که جنين، کدام آلل پدر (آلل نرمال يا جهش يافته) دريافت کرده است. در صورتي که جنين آلل نرمال پدر را گرفته باشد، پس مبتلا به تالاسمي ماژور نيست و نمونه برداري CVS منتفي مي شود، ولي در صورتي که مشخص شود جنين، آلل جهش يافته پدر را دريافت کرده، در اين حالت، جنين نرمال نيست و ممکن است مبتلا به بتا- تالاسمي مينور يا ماژور باشد. پس با آناليز CVS و تعيين عدم حضور جهش مادري، احتمال ابتلا جنين به بتا- تالاسمي ماژور به صفر درصد خواهد رسيد.

  


«آلوئه ورا» راهي براي درمان سوختگي هاي سطحي پوست



تحقيقات نشان مي دهد، گياه دارويي «آلوئه ورا» معروف به «صبر زرد» براي درمان سوختگي هاي سطحي پوست بسيار مفيد است.
کارشناس اداره حفظ نباتات جهاد کشاورزي اهواز گفت: گياه «آلوئه ورا» از لحاظ ظاهري شبيه به کاکتوس است، اما بر خلاف تصور بسياري از مردم و حتي علاقه مندان و کارشناسان کشاورزي ،جزو کاکتوسها به شمار نمي آيد، بلکه از خانواده سوزني هاست.
چهارسوقي افزود: تاريخچه استفاده از گياه آلوئه ورا به زمان پيش از ميلاد مسيح مي رسد که از آن براي درمان التهابهاي پوستي، ملين و درمان سوختگي ها و ترميم جراحات در طب سنتي استفاده مي کردند.
وي اظهار داشت: در حال حاضر فرآورده هاي مختلفي از اين گياه توليد مي شود که در صنايع آرايشي ،بهداشتي به صورت شامپو ،کرم ودر صنايع دارويي به صورت کپسول و قرص جوشان و در صنايع غذايي جهت توليد نوشابه مورد استفاده قرار مي گيرد.
کارشناس اداره حفظ نباتات جهاد کشاورزي اهواز با اشاره به مشخصات ظاهري گياه آلوئه ورا تصريح کرد: اين گياه چند ساله داراي برگهاي گوشتي و نيزه اي است. پس از رشد کامل اين گياه، اين برگها حدود يک کيلوگرم وزن پيدا مي کنند. چهارسوقي در ادامه نسبت به حساسيت اين گياه در برابر دماي هوا گفت: گياه آلوئه ورا شرايط گرم و رطوبت کافي را ترجيح داده و نسبت به سرما و يخ زدگي بسيار حساس است و در تابستان نيز در برابر نور مستقيم خورشيد واکنش نشان داده و کمي تغيير رنگ مي دهد.
وي در ادامه با بيان اينکه اين گياه از طريق پاجوش و کشت بافت قابل تکثير است، اظهار داشت: در حال حاضر توليد اين گياه از طريق کشت بافت بسيار سريع تر از پاجوش است. کارشناس حفظ نباتات در پايان خاطر نشان کرد: اين گياه به صورت گلخانه اي و در شرايطي که هوا گرم نباشد قابل کشت است، ولي در شهرهاي جنوبي بدون نياز به گلخانه و با صرف هزينه بالا امکان پرورش اين گياه مهياست.

  


توانمندسازي خانواده، کيفيت زندگي کودکان مبتلا به آسم را افزايش مي دهد



طبق نتايج يک پژوهش در دانشگاه تربيت مدرس، توانمندسازي خانواده، کيفيت زندگي کودکان مبتلا به آسم را افزايش مي دهد.
نتايج يک تحقيق که توسط پژوهشگران گروه پرستاري دانشکده علوم پزشکي دانشگاه تربيت مدرس انجام شد، نشان داد که توانمندسازي خانواده ها، ميزان دانش، خودکارآمدي، خودگزارش دهي رفتارهاي پيشگيري کننده، عزت نفس کودک و والدين و همچنين کيفيت زندگي عمومي کودکان مبتلا به آسم را افزايش مي بخشد.
به گزارش روابط عمومي دانشگاه تربيت مدرس، آسم يک بيماري شايع در کودکان بوده که باعث کاهش سطح کيفيت زندگي کودک مي شود و به علت مزمن بودن بيماري، اثرات قابل توجهي در کارکرد خانواده نيز دارد.
فاطمه تيموري، کارشناس ارشد پرستاري گرايش اطفال با بيان اين مطلب افزود: پرستاران که بيشترين ارتباط را با بيماران و خانواده هايشان دارند، مي توانند از شيوه هاي مداخله اي مناسبي براي کمک به اين کودکان و والدينشان در بهبود وضعيتشان و براي ارتقاي سطح کيفيت زندگي آنان استفاده نمايند.
وي در خصوص هدف اين پروژه تحقيقاتي گفت: هدف از انجام اين پژوهش بررسي تأثير الگوي توانمندسازي خانواده محور بر کيفيت زندگي کودکان سن مدرسه مبتلا به آسم بوده است که در قالب پايان نامه کارشناسي ارشد انجام و ارائه شد.
دانش آموخته دانشگاه تربيت مدرس در ادامه در خصوص روش کار و مراحل تحقيق خود افزود: نوع اين مطالعه نيمه تجربي با روش نمونه گيري خوشه اي تصادفي است. از بين مناطق 19 گانه شهر تهران منطقه 9 بطور تصادفي انتخاب و 7 مدرسه از بين مدارس ابتدائي پسرانه اين منطقه به طور تصادفي برگزيده و به 2 گروه کنترل ( 3 مدرسه) و آزمون( 4 مدرسه) تقسيم گرديد. سپس کودکان مبتلا به آسم بر اساس پرونده بهداشتي مدرسه انتخاب شدند. ابزار گردآوري داده ها شامل پرسشنامه اطلاعات دموگرافيک و ابزارهاي توانمندسازي شامل دانش، دانش مربوط به آلرژنها، احساس خودکارآمدي، خودکارآمدي مصرف دارو، خودگزارش دهي رفتارهاي پيشگيري کننده وعزت نفس کودک و والدين و ابزار بررسي کيفيت زندگي عمومي و آسم کودک بود.
وي در تشريح نتايج به دست آمده، گفت: آناليز داده ها نشان داد نمونه هاي گروه آزمون و کنترل و والدينشان از نظر متغيرهاي دموگرافيک و همچنين ميزان دانش، احساس خودکارآمدي، خودکارآمدي مصرف دارو، خودگزارش دهي رفتارهاي پيشگيري کننده، عزت نفس و کيفيت زندگي قبل از مداخله همسان بودند. پس از انجام توانمندسازي، ميزان دانش، خودکارآمدي، خودگزارش دهي رفتارهاي پيشگيري کننده، عزت نفس کودک و والدين و همچنين کيفيت زندگي عمومي و آسم کودکان گروه آزمون به طور معنادار افزايش يافت. اين پژوهش، تأثير الگوي توانمندسازي خانواده محور بر کيفيت زندگي کودکان سن مدرسه مبتلا به آسم را نشان مي دهد.

  

 

 

 

 

موسسه فرهنگی قدس
روزنامه قدس
 info@qudsdaily.com