روزنامه قدس - روزنامه صبح ایران

جستجو

	Date : 2009-07-16
آرشیو \| آرشیو PDF \| آرشیو نیازمندیها \| ارتباط با ما \| درباره ما	پنج شنبه 25تیر ماه 1388

[ فرهنگي ]

* دکتر حسن بلخاري: آموزش محوري در دانشگاه روحيه پژوهش را از بين مي برد

* راسيوناليسم

* کليدهايي براي دستيابي به اهداف فردي و سازماني؛ قدرت چشم انداز

* با حضور حدود 003 دانشجو و استاد برگزار مي شود ؛
مسابقات سراسري «قرآن و عترت» دانشگاه آزاد

* مرکز بين المللي گفتگوي اديان تاُسيس مي شود

* ارايه دروس 22 تن از مراجع و اساتيد برجسته حوزه هاي علميه در اينترنت

دکتر حسن بلخاري: آموزش محوري در دانشگاه روحيه پژوهش را از بين مي برد
اشاره: نظريه پردازي داراي الزامات و آسيبهايي است که دانستن آن پژوهشگران و نظريه پردازان را در رسيدن به فضاي مطلوب علمي ياري مي رساند و نيز موجب تقويت توليدات علمي مي گردد. دکتر حسن بلخاري، در گفتگو با « کرسي نيوز» به برخي از پرسش هاي اين حوزه پاسخ مي دهد. آنچه پيش روست بخشي از اين گفتگو است. * آقاي دکتر! براي شروع بفرماييد موانع و آسيبهاي نظريه پردازي و توليد علم در کشور ما چيست؟ ** عوامل مختلف و متفاوتي در فقدان فضاي بالنده براي نظريه پردازي در کشور ما وجود دارد؛ اولين عامل اين است که نظام علمي ما، مبتني بر آموزش است نه پژوهش و اين در حالي است که نظريه پردازي از دامن پژوهش به وجود مي آيد و شکوفا مي شود. در نظام آموزشي ما، بر اثر ساختار موجود، علوم صرفاً منتقل مي شوند و از سوي ديگر به دليل کميت گرايي در يکي دو دهه گذشته زمينه براي نقد و بررسي در حوزه و دانشگاه فراهم نشده است. ساختار نظام آموزشي هم به گونه اي طراحي شده است که بشدت زمان مند است و عنصر زمان در ساحت آموزش، نقشي محوري دارد. حضور محوري زمان در عرصه آموزش، آموزش را از پويايي لازم براي تقويت نظريه پردازي محروم مي کند و چنانچه پژوهش در حاشيه و آموزش در متن باشد، بستر لازم براي نظريه پردازي فراهم نمي شود. از ديگر موانع و آسيبهاي نظريه پردازي که مي شود بدان پرداخت، اين است که نظام آموزشي ما به دنبال ارايه سؤالهاي جديد نمي گردد و همين که دانشجو علم را بفهمد کافي است، در حالي که نظام آموزشي الزاماً بايد پرسش آفرين و پرسش پرداز باشد و اين شرط ضروري ورود به نظريه پردازي است. عامل بعدي، اين است که ظرف 150 سال گذشته جامعه ما به لحاظ علمي در سيطره فرهنگ غربي قرار داشته و بخشي از علوم ما وارداتي بوده است، اين مسأله گرچه جامعه ما را با سپهر گسترده علمي آشنا کرد و در عين حال جغرافياي معرفتي ما را افزايش داده است، اما جرأت نظريه پردازي را از ما گرفته است. ما در عرصه هاي مختلف علمي شاهد فقدان جسارت لازم براي ورود به عرصه هاي جديد هستيم و در مواردي سلطه پذيري فرهنگ غرب موجب مي شود که اجازه طرح ايده ها داده نشود. نظريه ها محصول تأملات جدي، آشنايي با سؤالات و مسائل جديد در عصر حاضر و ايجاد رابطه بين امروز و فرداي علم براي پاسخگويي به نيازهاست. نظام نظريه پردازي زمان بردار نيست و نظريه پرداز بايد از گذشته تغذيه و با امروز آشنايي داشته باشد و با پرسش هاي جديد و طراحي مسأله، انديشه و راه نويي را باز کند. بنابراين، نظريه پرداز بايد آشنا به مسائل و مباني گذشته و نيازهاي جامعه باشد. نکته ديگري که مي توان به آن اشاره کرد، فضاي باز علمي است که هر شخص در قلمرو علمي خود به راحتي با انتشار کتاب و يا مقاله در نشريات علمي بتواند با جامعه علمي ارتباط برقرار کند و مورد نقد و نظر مختلف قرار گيرد و در واقع بستر لازم براي نظريه پرداز ي فراهم شود. از ديگر آسيبهاي حوزه نظريه پردازي که قابل ذکر است، مي توان به اين مسأله اشاره کرد که در رشته هاي مختلف نقد و مناظره، مشکلاتي به وجود آمده و برخي موضع گيري ها و داوري ها موجب غلبه نقد شخص محور بر نقد علمي شده است. * به نظر جنابعالي الزامات شکوفايي نظريه پردازي در حوزه علوم انساني و معارف ديني چيست؟ ** ماهيت و ساختار نظام آموزشي ما بايد تغيير کند و بر مبناي آموزش و پژوهش استوار شود، در انجمن حکمت و فلسفه ايران دانشجويان دوره دکتري براي هر درس دو استاد آموزشي و پژوهشي دارند و دانشجو در دو ساحت متفاوت و مرتبط تربيت مي شود، نظام آموزشي ما بايد دنبال چنين نگاهي برود. الان دانشگاهها اقدام به تأسيس پژوهشکده نموده اند، در حالي که بايد از دل آموزش و دانشگاه پژوهش بيرون بيايد. مرز کشي و تفکيک آموزش از پژوهش درست نيست. بايد بين آموزش و پژوهش تلفيق صورت پذيرد. به عنوان مثال اگر قرار است يک دانشجو 16 واحد درسي را در طول يک ترم بگذراند، 8 واحد آن آموزشي و 8 واحد ديگر آن پژوهشي باشد و استاد متخصص در پژوهش به وي درس بگويد و دانشجو نه در فضاي آموزش بلکه در محيطي پژوهشي فعاليتهاي خود را به استاد ارايه کند. آموزش محوري در دانشگاه روحيه پژوهش را از بين مي برد. آيا هر پژوهشي به نظريه پردازي مي انجامد؟ * خير. هر پژوهشي، به نظريه پردازي نمي انجامد. پژوهش هايي به نظريه پردازي منجر مي شود که بيشتر رويکردي به رفع نواقص برخي از تئوريها و پاسخ به مسائل مستحدثه زمان داشته باشند. مسائل مستحدثه مسائل جديدي را مطرح مي کند که با تئوريهاي موجود قابل تعريف و توضيح نيستند. وقتي در حوزه پژوهش دغدغه مسائل مستحدثه وجود نداشته باشد، از دل آن تئوري بيرون نخواهد آمد.اگرپژوهشها مسأله محور و پرسش محور نباشد و جنبه توصيفي و تأليفي پيدا کند و در پي حل آن مسائل نباشد، نظريه پردازي محقق نخواهد شد. * نقش دولتها را در «توليد علم و نظريه پردازي» چگونه ارزيابي مي کنيد؟ ** وظيفه دولتها در زمينه توليد علم و نظريه پردازي، تا آنجا که ممکن است بسترسازي و آماده سازي فضا و فراهم آوردن امکانات مادي و معنوي است. دولتها نبايد به عرصه نظريه پردازي ورود پيدا کنند و يا برخي از نظريات را دامن زده و يا اينکه برخي را حمايت و برخي را محدود کنند، زيرا اين امر موجب کنار کشيدن و به حاشيه رفتن دانشمندان و صاحب نظران مي شود. * يکي از راههاي هم افزايي علمي و زمينه سازي براي ارايه نظريه، گفتگو، مناظره و تضارب آراء و تعاطي افکار است، جنابعالي چه راهکارهايي براي تقويت «فرهنگ مناظره» و «گفتگوي علمي» بين نخبگان ارايه مي فرماييد؟ ** يکي از جدي ترين روشهاي برگزاري، مناظره و گفتگو از طريق رسانه است. اگر رسانه هاي ما بخصوص تلويزيون و برخي از مطبوعات مناظره را ترويج کنند، کم کم زمينه نهادينه شدن گفتگو در جامعه فراهم مي شود. فرهنگ مناظره در آموزه هاي ديني ما مورد توجه بوده و امامان معصوم ما از جمله امام رضا (ع) و امام صادق (ع) مناظره هايي با دانشمندان فرق مختلف داشته اند. مباحثه هاي طلاب در حوزه نيز نمونه خوبي است. متأسفانه چون اسير عوارض مدرنيته شده ايم، جسارت گفتگو و مناظره در جامعه ما کم شده است. * نقش«نقد» در اين زمينه چيست؟ ** در زمينه نقد نيز بايد گفت که نقد نسبت ذاتي با فلسفه و انديشه دارد و عامل مهمي براي صيقل دادن انديشه و نظر است. در چنين فضايي اگر نقد، اسير جريانهاي ناسالم شخص گرايي، جريان گرايي و باند بازي شود، آسيب مي بيند و در آن ساحت کسي جسارت نقد را پيدا نمي کند. بايد هر کس هر نظري که دارد با ا طمينان خاطر در چهارچوب موازين علمي(نه خارج از آن) آن را ارايه و امنيت مادي و معنوي او محفوظ نگه داشته شود.

راسيوناليسم
راسيوناليسم، از ريشه « ratio » به معناي عقل گرفته شده است و بر اين اساس به معناي عقل مداري يا اصالت دادن به عقل و عقل گرايي است. اين اصطلاح به معناي اين است که عقل به تنهايي و مستقل از وحي و پيام آسماني مي تواند قانون گذاري کند که در اين صورت، بشر ديگر به اديان، پيامبران، کتابهاي آسماني و آموزشهاي الهي نيازي ندارد؛ زيرا با کمک عقل و تصميم گيريهاي عقلاني مي توان نياز بشر را برطرف نمود. پايه گذار اين انديشه، رنه دکارت بود. او در اين خصوص نوشته بود: «مذهب اصالت عقل که بر اولويت و حاکميت عقل استوار است، از تعابير مشترکي است که بر معاني و مفاهيم مختلف اطلاق مي شود. اصول عقل که قوانين اذهان است، قوانين اعيان نيز هست و نه فقط براي فاعل شناسايي، بلکه براي متعلق شناسايي نيز معتبر است. به عبارت ديگر، قدر و اعتبار آنها مطلق است. پس مي توان براي شناخت اشيا به آنها متکي بود و بر حسب اينکه امري عقلا ضروري يا ممتنع باشد، آن را در واقع و در نفس الامر نيز ضروري يا ممتنع دانست.» برخي از نظريه پردازان غربي مثل ولتر، دالامبر، ديدرو، منتسکيو، هيوم، کندياک، ولف، لامبرت و زملر در عصر روشنگري با تأکيد بر اين نظريه و عمل بدان، در گسترش اين انديشه نقش داشتند. هواداران انديشه هاي عصر روشنگري و عقلانيت درباره انسان و مسايل انساني به توانايي عقل در همه شؤون زندگي انساني اعم از دانش و دين اطمينان داشتند و طبيعت و عقل را دلسوزترين راهنمايان مسير تعالي بشريت مي دانستند. آنها به فطرت پاک انسان خوشبين بودند و معتقد بودند که انسان به طور طبيعي مايل به خير است و شر از نهادهاي اجتماعي و جهل بشري برمي خيزد.مفهوم راسيون و راسيوناليسم به طور ماهوي با تعريف و معناي عقل، در روايات و آيات اسلامي تفاوت دارد. حتي عقل مورد نظر فلاسفه اي چون: فارابي، ابن سينا و ملاصدرا نيز، عليرغم تأثيرپذيري هاي بسيارشان از عقل يوناني افلاطوني- ارسطويي به طور ماهوي با راسيوناليسم مدرن، تفاوت و بلکه تقابل دارند. راسيوناليسم مدرن، مبناي نظام هاي سياسي و بوروکراسي ها و مدلهاي اقتصادي و مناسبات انساني و کليت نظام معاش مردمان در عصر مدرنيته است. امروزه با جرأت مي توان گفت: راسيوناليسم دکارتي، گرفتار بحران زوال است. در انديشه اسلام ناب، عقل وسيله شناخت دين و يکي از منابع دريافت احکام شرعي به شمار مي رود و بر اساس اين باور، عقل نمي تواند به تنهايي و مستقل از وحي، دين و آموزشهاي الهي، قوانين جامعي را براي زندگي بشر، تعيين و با برنامه ريزيهاي خود، خوشبختي بشر را تضمين کند. بنابراين، اگر در آيه هاي قرآن و روايتهاي معصومين(ع)، انسان به خردورزي و انديشيدن دعوت مي شود، بيشتر در راستاي اصل اثبات دين و باورهاي ديني و ابزاري جهت درک آموزه هاي ديني است.

کليدهايي براي دستيابي به اهداف فردي و سازماني؛ قدرت چشم انداز
چشم انداز سرچشمه و اميد زندگي است. بزرگترين هديه اي که به انسان داده شده است، نعمت بينايي نيست، بلکه هديه بصيرت است. بينايي کارکرد چشم است، اما بصيرت کارکرد قلب است. «چشماني که نگاه مي کنند، بسيارند؛ اما چشمهايي که مي بينند، کميابند». هيچ کار بزرگ يا ارزشمندي بر روي زمين بدون چشم انداز صورت نگرفته است. هيچ اختراع، توسعه يا امر خطيري بدون قدرت اين سرچشمه اسرارآميز که چشم انداز ناميده مي شود، محقق نشده است. تمدنها با قدرت يک رهبر بصير تولد يافتند و رشد و توسعه پيدا کردند. صفحه تاريخ آراسته به شواهد بسياري از نيروي خلاق و سنت شکن چشم انداز است. دستاوردها و پيشرفتهاي اجتماعي، اقتصادي، معماري، پزشکي، علمي و سياسي مفهوم خود را مديون قدرت چشم انداز هستند. هر تمدني که اسير زمان گذشته خود شده است، مبتلا به سنتهاي تجربه پيشين بوده و در گور عظمت موفقيتهاي گذشته مدفون گشته است؛ از اين رو محکوم به نابودي است. چشم انداز کليد گشودن دروازه هايي است که تاکنون به روي ما بسته بوده اند و ما را از سرزمين هاي پشت خود محروم ساخته اند. چشم انداز شما را از محدوديتهاي آنچه چشمان مي توانند ببينند، آزاد مي کند و به شما امکان مي دهد به قلمروي آزادي وارد شويد که قلب شما مي تواند آن را احساس کند. چشم اندازي است که نامرئي ها را براي شما قابل مشاهده مي کند و شناختن ناشناخته ها را امکان پذير مي سازد.هنر ديگر چشم انداز اين است که رنج و اندوه را تحمل پذير مي نمايد. چشم انداز در ميان نااميدي اميد را پديد مي آورد و در آشفتگي ظرفيت تحمل را ايجاد مي کند. چشم انداز الهام بخش افسرده دلان است و نااميدان را تشويق نموده و به حرکت در مي آورد. بدون چشم انداز، زندگي چرخه نااميدي در تندباد شکست خواهد بود. چشم انداز بنيان شجاعت و سوخت پايداري است. اين چشم انداز است که اولين تمدن مذکور در کتاب مقدس را توسط شکارچي بزرگ نمرود بنيان گذاري کرد. چشم انداز تمدن عظيم مصر را بيش از چهارهزار سال پيش بنيان نهاد و اهرام سه گانه را بر پا ساخت که امروز نيز هنوز ما را شگفت زده مي کند. چشم انداز، يوناني ها را تشويق کرد که فلسفه و هنر را ابداع نمايند که بر تفکر ما پيرامون جهان تأثير مي گذارند. چشم انداز، امپراطوري عظيم روم را برانگيخت که نفوذ خود را گسترش دهد و جهان را به استعمار خويش درآورد. چشم انداز کاشفان را الهام بخشيد تا جهان را در نوردند و به بررسي خلقت بپردازند و توسعه بسياري از مللي را که امروز مي شناسيم مطالعه کنند. چشم انداز جهان کشاورزي را به عصر صنعتي مبدل ساخت. چشم انداز هزاران اختراع را طي دو قرن اخير پديد آورد که زندگي ما را متحول ساختند. چشم انداز و رؤياي پرواز بود که برادران رايت را تشويق کرد هواپيما را اختراع کنند. رؤياي نور بود که توماس اديسون را بر آن داشت که چراغ برق را اختراع نمايد. چشم انداز يک کامپيوتر روميزي بود که استفن جابز را به اختراع کامپيوتر روميزي رهنمون شد. رؤياي ارائه يک نرم افزار مردم پسند بود که بيل گيتس را بر آن داشت که امپراطوري جهاني ميکروسافت را ابداع نمايد. چشم انداز، انرژي پيشرفت است. جهان امروز ما بشدت نيازمند چشم انداز است. حتي يک نگاه گذرا به شرايط متلاطم قرن بيست و يکم کافي است که سبب ايجاد ترس، نااميدي، عدم اطمينان، ناامني، شوک عاطفي و اجتماعي، افسردگي، يأس و سرخوردگي شود. تهديد فروپاشي اقتصادي، ناهمگوني اجتماعي، فساد اخلاقي، برخورد ديني، بي ثباتي سياسي، گسترش بيماريهاي مسري در جهان، نسل کشي هاي قومي و برخورد تمدن ها نيازمند رهبري است که بتواند فراتر از زمان، حال را در آينده اي مرجح ببيند و توانايي آن را داشته باشد که اين چشم انداز را به واقعيت مبدل نمايد و از شجاعت لازم براي تشويق ما براي رسيدن به مقصد موردنظر برخوردار باشد.پادشاه خردمند اسرائيل، سليمان در کتابش يعني امثال گفته است: «جايي که رؤيا نيست قوم گردنکش مي شوند» (امثال: 29: 81). اين کلمات توسط ميليونها نفر و طي ساليان متمادي تکرار شده اند، زيرا نقش مهمي در چشم انداز زندگي فردي، سازماني و ملي ما دارند. عصاره کامل سخنان او به مفهوم آن است که وقتي هيچ مکاشفه اي از آينده وجود نداشته باشد، مردم تسلط بر خود، انضباط فردي و اختيار خويش را از دست مي دهند. به بيان ساده چشم انداز سرچشمه انضباط فردي و سازماني است. افراد بسياري هستند که هيچ چشم اندازي براي زندگي خود ندارند و متحيرند که چگونه مي توانند براي خود چشم اندازي داشته باشند. افرادي نيز هستند که چشم انداز دارند، اما نمي دانند که در گام بعدي چه کاري بايد انجام دهند. و کساني نيز هستند که چشم انداز دارند، اما بر اثر نااميدي، سرخوردگي، برخي شکستها يا نااميدي از آينده آن را رها کرده اند. اگر شما يکي از اين گونه اشخاص هستيد، کتاب اصول و قدرت چشم انداز به ياري شما آمده است تا سرشت چشم انداز، تعريف آن و تدوين يک چشم انداز را درک کنيد، چشم انداز خود را ساده کنيد و آن را مستند سازيد. من همچنين اميدوارم به شما کمک کنم اصول چشم انداز را درک نماييد و ابزارها و مهارتهاي کليدي و ضروري را براي به واقعيت رساندن چشم انداز خودتان فراهم نماييد. شما متولد شديد تا موفقيت هاي چشمگيري را به دست آوريد و براي شما مقدر شده بود تا در نسل خود تفاوتي را پديد آوريد. زندگي شما يک آزمايش الهي نيست، بلکه يک پروژه الهي است تا هدفي را که نسل شما بدان نياز دارد، برآورده سازيد. اين هدف فردي سرچشمه چشم انداز شماست و به زندگي شما معنا مي بخشد. بنابراين شما را تشويق مي کنم که به رؤياهايتان ايمان داشته باشيد و با اشتياق خودتان دوباره متصل شويد؛ چشم انداز شما منتظر اقدام شماست. آينده شما جلوتر از شما نيست در ميان شماست. فراتر از آنچه چشم هايتان مي بينند، بنگريد و براي ناديده ها زندگي کنيد. چشم انداز شما مقصد شما را تعيين مي کند. نويسنده: دکتر مايلز مانرو ترجمه: سيد عليرضا حجازي

با حضور حدود 003 دانشجو و استاد برگزار مي شود ؛ مسابقات سراسري «قرآن و عترت» دانشگاه آزاد
اختتاميه مسابقات قرآن و عترت دانشگاه آزاد 8 مرداد ماه در واحد محلات برگزار خواهد شد. به گزارش ايسنا، دکتر آرام رئيس پژوهشکده قرآن و عترت دانشگاه آزاد در خصوص مسابقات اين دوره گفت: مرحله نهايي نهمين جشنواره استادان و اعضاي هيأت علمي دانشگاه ها و چهاردهمين دوره مسابقات دانشجويان و طلاب حوزه هاي علميه سراسر کشور از 5 تا 7 مرداد ماه در دانشگاه آزاد اسلامي واحد محلات برگزار خواهد شد. وي افزود: همچنين اختتاميه مسابقات شفاهي و کتبي 8 مرداد ماه با حضور معاون فرهنگي دانشگاه و قاريان و حافظان منتخب مناطق دوازده گانه برگزار خواهد شد. رئيس پژوهشکده قرآن و عترت گفت: در اين دوره ازمسابقات 022 نفر دانشجو و 57 نفر استاد راه يافته به مرحله نهايي در 11 رشته با يکديگر به رقابت خواهند پرداخت. وي ادامه داد: از جمله برنامه هايي که در حاشيه مسابقات اجرا مي شود، برگزاري کارگاه آموزشي حفظ و داوري قرآن کريم و برگزاري محفل انس با قرآن کريم با حضور قاريان بين المللي و همچنين ديگر برنامه هاي تفريحي و فرهنگي محلات خواهد بود.

مرکز بين المللي گفتگوي اديان تاُسيس مي شود
شرکت کنندگان در اختتاميه کميته پيگيري «همايش جهاني گفتگوي اديان» در اتريش خواستار تأسيس مرکز بين المللي گفتگوي پيروان اديان شدند. بر پايه اين خبر، در پي اين تصميم قرار شده گروهي شامل نمايندگان اديان اسلام، مسيحيت و يهود با همکاري رئيس آکادمي بين المللي صلح، انجمن جهاني مسلمانان و نمايندگان اديان ديگر تشکيل شود. کميته مقدماتي متشکل از نمايندگان اديان جهان پاييز انتخاب مي شوند و نشستي براي تشکيل اين کميته نيز به زودي برگزار خواهد شد. اين کميته پيشنهادهاي جامع و کاملي درباره تأسيس مرکز بين المللي گفتگوي اديان، وظايف و کارهاي آن ارايه خواهد کرد. جلسه پيگيري «همايش جهاني گفتگو» متشکل از 84 نفر از رهبران ديني 03 کشور جهان دوشنبه 22 تا 32 تير در وين اتريش برگزار شد. همايش جهاني گفتگو سال گذشته از سوي عربستان سعودي در مادريد اسپانيا با حضور رهبران اديان مختلف برگزار شده بود. موضوعاتي چون آزاديهاي ديني، مسؤوليت مشترک حفظ محيط زيست و ميراث انساني، گفتگو به عنوان وسيله اي براي تحقق صلح، نقش زنان در گفتگو، امت انساني در جوامع متعدد، تلاشهاي مشترک به منظور آينده مشترک و بهتر انساني طي اين همايش مورد بررسي قرار گرفتند. قرار است اتريش سال 0102 همايش فرهنگها را برگزار کند.

ارايه دروس 22 تن از مراجع و اساتيد برجسته حوزه هاي علميه در اينترنت
دروس 22 نفر از مراجع و اساتيد برجسته حوزه هاي علميه قم، نجف، اصفهان، تهران، اهواز و مشهد در اينترنت قرار گرفت. جواد جوادي با اعلام اين خبر گفت: در سال تحصيلي 88-78 حوزه هاي علميه دو هزار و393 درس از مراجع و اساتيد برجسته حوزه هاي علميه در موضوعات فقه و اصول به صورت صوتي در سايت صداي بهار قرار گرفته است. متن کامل 708 درس نيز با قابليتهاي متنوع مانند جستجو و چاپ در اين مجموعه در اختيار علاقمندان قرار گرفته است.مديرعامل مؤسسه صداي بهار افزود: ارايه دروس صوت دروس فقه و اصول در سال تحصيلي 88-78 نسبت به سال قبل رشد 008 درصدي داشته است به طوري که در سال 78-68، 561 درس خارج فقه و 411 درس خارج اصول در اين سايت به آدرس ir . eshia . www قرار داشت که اين تعداد در سال تحصيلي گذشته به دو هزار و393 درس رسيد که نشانگر استقبال فراوان مراجع معظم تقليد و اساتيد برجسته حوزه نسبت به ارايه اينترنتي دروس است.وي افزود: تعداد اساتيدي که دروس خارج فقه و اصول آنان در اين سايت قرار گرفته است 22 استاد است که اين تعداد در سال گذشته تحصيلي 6 استاد بوده است.

موسسه فرهنگی قدس
روزنامه قدس
info@qudsdaily.com