|
* مليحه پژمان
براي شروع...
در زمان حکومت معاويه و پسرش يزيد، از مردم بلاد اسلامي سلب اختيار و اراده شده بود، اجسادي بي روح و کالبدي بي اراده و آنچنان قيد و بند بر دست و پا و قلبها و انديشه هاي آنان زدند که ديگر چيزي از جامعه اسلامي با ديدگاه آزادي باقي نمانده بود. در اين ميان امام حسين(ع) فرزند بزرگوار رسول خدا (ص)، قيام کرد تا آزادي و آزادگي را به جاي ذلت و

فرومايگي بر مسلمانان نثار کند. آن حضرت تن به شهادت داد و شهادت مظلومانه اش نقطه تحولي در تاريخ اسلام و مسلمانان گشت. با قيام عاشورا و نهضت حسيني(ع) مسلمانان به کيان خود بازگشتند و به نيروي انديشه و عزم و اراده مسلح شدند. قيد و بندها از آنان برداشته شد و ترسها و اطاعتهاي بي چون و چرا به تحرک و قيام بدل گشت. قيامها با شعار (يا لثارات الحسين) شروع شد و اين شعار آنچنان کوبنده بود که پايه هاي حکومت طاغوت از عصر امام حسين(ع) تا امروز به لرزه درآورد. در آستانه ميلاد پربرکت پرچمدار آزادگي، آزادي و شرافت، حضرت ابا عبدا... الحسين(ع)، مکتب آزاديخواه آن حضرت را در گفتگو با مرجع عاليقدر، آية ا... ناصر مکارم شيرازي مورد واکاوي قرار داده ايم که در ادامه مي خوانيد.
* به عنوان اولين پرسش و براي ورود به بحث، بفرماييد آزادي و آزادگي از منظر اسلام چه معنا و مفهومي دارد؟
** در پاسخ به اين سؤال بايد گفت: انسان داراي استعدادهاي مهمي در درون و داراي امکانات فراواني در برون، يعني اين جهان پهناور هستي است. آزادي آن است که انسان بتواند بدون هيچ مانعي از اين استعدادها و امکانات بهره گيري و به سوي کمال مادي و معنوي و قرب الي ا... حرکت کند. درست مثل درخت و نهالي که استعداد ذاتي براي رشد و نمو و دادن ثمر دارد و بيرون هم نور آفتاب، آب و هوا و مواد غذايي درون خاک به عنوان چهار عامل مهم رشد و نمو آن گياه، موجود است. در اين شرايط معلوم است اگر اين امکانات از چارچوب حرکت تکاملي نهال خارج شد و به صورت شاخه هاي زايد، اضافي يا کج درآمد، باغبان او را محدود کند. اين آزادي به معناي واقعي است، ولي آزادگي آن است که اين برنامه به صورت يک حالت، عادت و ملکه در وجود انسان جاي بگيرد.
* اما اين «آزادي و آزادگي» در سيره پيامبر اسلام و امامان معصوم (ع) چطور تبيين شده و به ما رسيد؟
** وقتي به تاريخ اسلام رجوع مي کنيم، در سيره علمي و عملي پيامبر اسلام(ص) و معصومان اهل بيت(ع) جلوه هاي اين آزادي و آزادگي به خوبي ديده مي شود. از يک سو قرآن مي گويد: پيغمبر آمده است تا غل و زنجيرهايي که بر دست و پا و گردن انسانها بوده از آنها بردارد. ( ويضع عنهم اصرهم و الاغلول التي کانت عليهم). اميرالمؤمنين(ع) هم در آن سخن معروفش که به عنوان درس آزادگي براي فرزندش بيان کرده مي فرمايد: (لاتکن عبد غيرک و قد خلقک ا... حراً) برده ديگري مباش، خداوند تو را آزاد آفريده است.
اين آزادگي به صورت بي اعتنايي به زرق و برق دنيا و ترجيح دادن زندگي زاهدانه بر کاخ نشيني و زندگي اشرافي، در تمام دوران حيات اين بزرگواران ديده مي شود که هر کدام درسي بزرگ از آزادگي و بندگي خداست.
* حضرتعالي به مفهوم آزادي و آزادگي در سيره پيامبر(ص) و ساير معصومان(ع) اشاره فرموديد، اما اين دو مفهوم عميق در مکتب آزاديخواه امام حسين(ع) چه جايگاهي دارد؟
** در داستان زندگي امام حسين(ع) و ياران با وفاي ايشان نقش آزادگي بسيار پررنگ تر است. هنگامي که امام (علي) در نخستين مرحله به فرماندار مدينه (مروان) که ايشان را توصيه به بيعت با يزيد مي کرد مي فرمايد: ( ما اهل بيت نبوت و معدن رسالت وحي هستيم و پاک از هر گونه آلودگي هاي جاهليت. اما يزيد مردي فاسق، شرابخوار و جنايتکار است. چگونه امکان دارد مثل مني، دست بيعت در دست او بگذارم؟! ) امام در اين شرايط مفهوم بلند آزادگي را رقم مي زند. يا هنگامي که حر بن يزيد رياحي در مسير امام(ع) به سوي کوفه، راه را بر حضرت مي بندد و مي گويد: اين راه را ادامه نده من بر جان تو بيمناکم، زيرا يزيد آدم خطرناکي است. اما امام با قاطعيت مي فرمايد: (سأمضي و ما بالموت عار علي الفتي...) من از اين راه مي روم و شهادت براي جوانمردان عار نيست.
هر گاه زنده بمانم ملامت نمي شوم و اگر شهيد شوم جاي سرزنش نيست. ذلت و ننگ براي توست که زنده بماني و اسير (يزيد) باشي...
اما مهمترين پيام و فرياد حضرت سيدالشهدا(ع)، برترين شعار آزادگان جهان شده که: (هيهات مناالذله) و اين پيام آزاديخواهي از عاشورا تا انتهاي جهان همواره در خروش خواهد بود.
* در حال حاضر مسلمانان با وجود جمعيت فراوان و امکانات فوق العاده نتوانسته اند جايگاه شايسته خود را در جهان پيدا کنند، به عقيده حضرتعالي مکتب آزاديخواه امام حسين(ع) چه درس هايي به مسلمانان امروز مي دهد تا به جايگاه حقيقي خود برسند؟
** عامل اين مسأله دو نقطه ضعف است که مسلمانان مي توانند با بهره گيري از مکتب حسيني آن را برطرف سازند. اول به اختلافهاي بي دليل فراوان که نه تنها مايه ضعف شده، بلکه در مواقعي آنها را در برابر يکديگر و هم سو با دشمن قرارداده است خاتمه دهند .
به عنوان مثال مي بينيم که دولت مصر و دولت عربستان سعودي، همصدا با دشمن صهيونيستي عليه ايران، حزب ا... لبنان و دولت قانوني عراق توطئه مي کند. در حالي که در کربلا، پيران کهنسال، کودک شيرخواره (نبيره رسول خدا(ص)) و غلام سياه همه در يک صف در برابر دشمن ايستادگي و جانبازي کردند.
دوم؛ اينکه عدم آمادگي براي فداکاري و سربلندي و آزادي، سبب شده که برخي دولتهاي اسلامي، تن به ذلت تسليم و تحقير در برابر دولتهاي سلطه گر مثل آمريکا بدهند، که اين مسأله هم با رجوع به مکتب انسان ساز امام حسين(ع) قابل حل است.
به اميد آن روز که بيدار شويم و شاگردان خوبي در مکتب سالار شهيدان، حضرت ابا عبدا... الحسين(ع) باشيم. |