* مهدي مطهرنيا

چارلز هرمان معتقد است: «موقعيت بحراني اهداف تراز اول نهاد تصميم گيرنده را به خطر مي اندازد؛ زمان لازم براي پاسخ دهي و اجراي تصميمات را بشدت محدود مي کند و تحقق چنين موقعيتي به سردرگمي و غافلگيري اعضاي نهاد تصميم گيرنده منتهي مي شود.»
برخي از متخصصان در تعريف «بحران» از واژه هايي استفاده مي کنند که به «شگفت زدگي» به مثابه يک شرط ضروري مي نگرند و بر زمان «محدود» براي پاسخگويي به آن تأکيد دارند. اين در حالي است که به قول «ميشل فوکو روينکنفيلد» بحرانها از چهار مرحله «تولد»، «شکوفايي» «فروکش» و «پيامدها» عبور مي کنند.
در نگاهي گذرا به سير تحول پرونده هسته اي ايران به عنوان بافت متن اصلي، موضوع بحث حاضر از يک سو و آن سوتر نگاه به آمريکا و تغيير حاکمان کاخ سفيد از نو محافظه کاران حکومتي متکي بر قدرت سخت به نو دموکراتهاي اوبامائيستي متکي بر «قدرت هوشمند»، فرضي يا بهتر بگويم؛ گمان من آن است که پرونده هسته اي ايران از نظر سياسي در آينده نزديک وارد سربالايي مرحله شکوفايي خواهد شد.
آمريکايي ها در چارچوب دستورالعمل گزارش مؤسسه CSIS توسط جوزف ناي و آرميتاژ، برآنند که ايران را در راستاي بهره برداري از فضاي گفتماني ناشي از قدرت هوشمند در عرصه سياست خارجي آمريکا، به سمت بيان يک «صداي بزرگ» هدايت کنند. براي آنها، محتواي اين «صداي بزرگ» چه بيانگر يک «نه بزرگ» و چه نشان دهنده يک «آري بزرگ» باشد؛ چندان تفاوتي ندارد، چون در انديشه جمهوري اسلامي وارد کردن ايران به تشک جودوي آمريکا براي بيان يک «صداي بزرگ»، قدرت پرتاب آمريکا را در هر دو پاسخ افزايش خواهد بخشيد.
قدرت هوشمند تلفيق معنادار قدرت سخت و قدرت نرم به گونه اي است که اعمال قدرت سخت در پرتو به کارگيري قدرت نرم، جنبه حقاني پيدا مي کند. معتقدم آمريکايي ها با هوشمندي فزونتر نسبت به گذشته، نظريه شمشير ژان ساليبوري را در صحنه برخورد با ايران باز تعريف نموده اند، زيرا از يک سو از مذاکره مستقيم با ايران سخن مي گويند و از طرف ديگر مقدمات ضروري و بنيادهاي تحريمهاي مؤثرتر بر ايران را فراهم مي سازند. در يکي قدرت نرم جريان دارد و در ديگري قدرت سخت ساري است تيم سياست خارجي نو دموکراتها به خوبي بر اين امر آگاهي دارند که با ارائه مذاکره مستقيم با ايران و بيان مکرر آن؛ ايران را با وضعيتي رو به رو سازند که «کلام محور» است و آن را بين صفر و يک قرار مي دهد. از سوي ديگر اين تأکيد بر مذاکره مستقيم حوزه هاي متعدد جغرافياي امنيتي- سياسي از جمله اعراب، اسرائيل، اروپا و حتي روسيه و چين را حساس مي کند و هر يک بر مبناي حساسيتهاي تعريف شده خود نسبت به احتمال حل مسائل ايران و آمريکا وارد عمل مي شوند. اينجاست که آمريکايي ها مي خواهند با يک تير، دو نشان بزنند. افکار عمومي در سطح توده ها را به سوي اين معنا جلب مي کنند که ما آماده تعامل با ايران هستيم و توپ در زمين ايران است و افکار عمومي در سطح نخبگان را به اين سمت سوق مي دهند که حل مسائل ايران و آمريکا مي تواند پيامدهاي بزرگي در بازيهاي بين المللي به دنبال داشته باشد.
به همين سان در سوي ديگر بازي، آمريکايي ها آماده تحريمهاي مؤثر يا به قول خانم هيلاري کلينتون تحريمهاي فلج کننده در ارتباط با ايران هستند. مصوبه سناي آمريکا با هدف اعمال فشار بر ايران براي توقف غني سازي اورانيوم، تجهيز توپخانه آمريکايي ها در خط مقدم اجماع جهاني عليه ايران در فضايي است که بر اثر اختلافهاي دروني در ايران پيش از تعطيلات کنگره آمريکا روي ميز مجلس نمايندگان قرار گرفت، تا پس از پايان تعطيلات و در آستانه نشست گروه 20 و زمان بندي اعلام شده در گروه 8 ، از آن به موقع بهره برداري شود.
آمريکايي ها از يک سو به جاي صدور ترس به جهان، خوش بيني صادر مي کنند و از سوي ديگر کشورهاي هدف خود را با مديريت بحران به سمت ثبات نسبي رهنمون مي سازند؛ تا براي تجهيز منطقه و جهان در برابر مهم ترين چالش جغرافيايي در برابر اهداف خود، آماده سازند. آينده نزديک شاهد اقدامهايي از سوي آمريکا خواهد بود که ايران را به سمت يک «صداي بزرگ» سوق دهد؛ به ياد داشته باشيم، آمريکايي ها به دنبال يک «صداي بزرگ» هستند؛ نه يک «صداي بلند».
در برابر قدرت هوشمند؛ بايد هنرمندانه «قدرت هوشيارانه» را به ميدان آورد.