* مليحه پژمان
آن روز که ابرهاي سياه ظلم و فساد آسمان جهان را بپوشاند و قدرتهاي اهريمني جهانخوار پنجه هاي خود را در گلوي مردم رنجديده

دنيا، هر چه بيشتر فرو برند. آن روز که، همه معيارها جز معيار ماده و ماده پرستي از ميزان سنجش افکار مردم پنهان گردد و امواج تبليغاتي نيرومند طاغوتهاي شرق و غرب براي تأمين منافع نامشروع خود، هر حقي را باطل و هر باطلي را حق جلوه دهد و سرانجام آن روز که تازيانه نامهرباني ها، تنگ نظري ها، جدايي ها، تبعيض ها و ستمها پشت خلق مستضعف جهان را مجروح کند، در آن لحظه چشم پراميدمان به تو- اي مصلح بزرگ جهان- دوخته شده و به انقلاب و حکومت جهاني ات اميد داريم. همه لحظه هاي زندگي مان سرشار از عطر دعاي فرج است. از خدا مي خواهيم هر چه زودتر ظهور کني. همزمان با ايام پربرکت ميلاد يگانه منجي عالم بشريت، مهدي موعود(عج)، به بررسي مسأله انتظار پرداخته ايم و طي گفتگويي با آية ا... العظمي مکارم شيرازي، به واکاوي شاهرگ حيات بشريت يعني انتظار موعود پرداخته ايم، که در ادامه مي خوانيد.




* براي مسأله انتظار تعريفهاي بسياري عنوان شده است. حضرت عالي چه تعريفي از انتظار داريد؟
** «انتظار» يا «آينده نگري» به حالت کسي گفته مي شود که از وضع موجود ناراضي و ناراحت است و براي ايجاد وضع بهتر، تلاش مي کند. به عنوان مثال، بيماري که انتظار بهبودي مي کشد، يا پدري که در انتظار بازگشت فرزندش از سفر است، هر دو از بيماري و فراق فرزند ناراحتند و براي وضع بهتر مي کوشند. همچنين، تاجري که از بازار آشفته ناراحت است و در انتظار فرونشستن بحران اقتصادي مي باشد، اين دو حالت را دارد: «بيگانگي با وضع موجود» و «تلاش براي وضع بهتر».
بنابراين، مسأله انتظار حکومت حق و عدالت «مهدي» و قيام مصلح جهاني در واقع مرکب از دو عنصر است؛ عنصر «نفي» و عنصر «اثبات». عنصر نفي همان بيگانگي با وضع موجود و عنصر اثبات خواهان وضع بهتر بودن است.
* برخي تصور مي کنند بذر اصلي انتظار ظهور يک مصلح بزرگ، شکستها، ناکامي ها و نابساماني ها در سطح افکار مي باشد. نظر شما در اين مورد چيست؟
** انتظار در اعماق سرشت آدمي نهفته شده و عشق به اين مسأله مربوط به اعماق وجود آدمي است، گاهي پررنگ و گاهي کم رنگ. به تعبير ديگر، انسان از دو راه- عاطفه و خرد- سرانجام در مقابل چنين مسأله اي قرار مي گيرد و سروش ظهور را با دو زبان «فطرت و عقل» مي شنود. به عبارت ديگر و روشن تر، ايمان به ظهور مصلح جهاني جزيي از «عشق به آگاهي»، «عشق به زيبايي» و «عشق به نيکي» (سه بعد از ابعاد چهارگانه روح انسان) است که بدون چنان ظهوري اين عشق ها به ناکامي مي گرايد و محکوم به شکست مي شود. در توضيح بيشتر بايد گفت: «عشق به تکامل» شعله جاويداني است که سراسر وجود انسان را در بر گرفته؛ او مي خواهد بيشتر بداند، بيشتر از زيبايي ها ببيند، بيشتر از نيکي ها بهره ببرد و خلاصه آنچه را مايه پيشرفت و برتري مي داند، بيشتر فراهم کند. هيچ وقت پيدايش اين انگيزه ها را نمي توان با عوامل اجتماعي و رواني پيوند داد، گرچه اين عوامل در تضعيف يا دامن زدن به آنها سهم دارند ولي اصل وجود آنها، جزو بافت روان انسانهاست و جزو ابعاد اصلي روح. به همين دليل، هيچ جامعه و ملتي هرگز از اين انگيزه ها تهي نبوده است.
بنابراين، انتظار ظهور يک مصلح بزرگ جهاني آخرين نقطه اوج اين علاقه هاست.
لذا کساني که در زندگي گرفتار شکست يا بحران نبوده اند، چنين احساسي را در درون جان خود دارند و از سوي ديگر، همان طور که اعضاي پيکر انسان به تکامل و پيشرفت وجود او کمک مي کند و عضوي در بدن نيست که نقشي در اين حرکت تکامل نداشته باشد، خصايص رواني انسانها هم در جهت پيشرفت هدفهاي اصلي او سهم دارند. در نتيجه، اگر انسانها انتظار مصلح بزرگي را مي کشند که جهان را پر از صلح، عدالت، نيکي و داد کند، دليل برآن است که چنان نقطه اوجي در تکامل جامعه انساني امکان پذير و عملي است که عشق و انتظارش در درون جان ماست.
* تا چه حد مسأله انتظار مصلح جهاني در «ساير مذاهب» ديده مي شود؟
** اين عقيده در همه مذاهب عموميت دارد که نشانه بزرگي بر اصالت واقعيت آن است، زيرا چيزي که زاييده شرايط خاص و محدود است، نمي تواند تا اين حد عموميت داشته باشد. تنها مسايل فطري هستند که از چنين عموميتي برخوردارند و اينها همه نشانه آن است که از زبان عواطف و سرشت آدمي اين نغمه در جان او سروده شده که سرانجام مصلحي بزرگ، جهان را زير پرچم صلح و عدالت قرار خواهد داد.
* سخن از آينده جهان بشريت، چه نتيجه اي براي امروز ما مي تواند داشته باشد؟
** عده اي بر اين عقيده اند که امروز با هزاران مشکل و گرفتاري دست به گريبانيم، ما را با فردا چه کار؟! اما اين سخنان را کساني مي گويند که هميشه با ديد سطحي به حوادث مي نگرند و تصور مي کنند امروز از ديروز و فردا جداست و جهان را مرکب از واحدهاي پراکنده تصور مي کنند. ولي با توجه به اين که ريشه هاي «حوادث امروز» در گذشته است و آينده را هم از امروز بايد بسازيم، و اين که توجه به يک آينده «تاريک» يا «درخشان» انعکاس فوري در زندگي امروز و موضع گيريهاي ما در برابر حوادث آينده دارد، روشن است که به خاطر امروز هم که باشد، بايد گذشته و آينده را بررسي کنيم و بزودي خواهيم ديد که اين انتظار بزرگ چه دستاوردهايي خواهد داشت.
* حضرت عالي به دستاوردهاي مهم انتظار اشاره کرديد. اگر ممکن است به آثار سازنده مسأله انتظار براي منتظران هم اشاره فرماييد؟
** از مهمترين آثار سازنده انتظار، خودسازي فردي است. حکومت جهاني مهدوي قبل از هر چيز نيازمند عناصر آماده و با ارزش انساني است که بتوانند بار سنگين اصلاحات وسيع را در جهان به دوش بکشند و اين مسأله در درجه اول محتاج بالا بردن سطح انديشه و آگاهي و آمادگي روحي و فکري انسانهاست. به طور کلي، هر گونه نفاق و پراکندگي با موقعيت منتظران واقعي سازگار نيست. براي تحقق بخشيدن به انقلاب جهاني مهدوي نيازمند مرداني مصمم، شکست ناپذير و آماده ايم و خودسازي براي چنين هدفي مستلزم به کار بستن عميق ترين برنامه هاي اخلاقي، فکري و اجتماعي است. اين معناي انتظار واقعي است! آيا کسي مي تواند بگويد چنين انتظاري سازنده نيست؟! از ديگر آثار سازنده انتظار خود ياري هاي اجتماعي است. منتظران راستين وظيفه دارند علاوه بر اصلاح خود، در اصلاح ديگران هم کوشش کنند. زيرا برنامه عظيم و بزرگي که انتظارش را مي کشند، يک برنامه فردي نيست؛ برنامه اي است که تمام عناصر تحول بايد در آن شرکت جويد. بايد به صورت همگاني و هماهنگ انجام شود. اين است اثر سازنده ديگر براي انتظار قيام يک مصلح جهاني! مسأله بعدي حل نشدن در فساد محيط است. وقتي فساد فراگير مي شود و اکثريت و يا جمع کثيري را به آلودگي مي کشد، گاهي افراد پاک در يک بن بست سخت رواني قرار مي گيرند، بن بستي که از يأس از اصلاحات صورت مي گيرد. گاهي آنها فکر مي کنند کار از کار گذشته و ديگر اميدي براي اصلاح و بهبود اوضاع نيست. نتيجه اين ياس، رفتن تدريجي به سوي فساد، تباهي و همرنگي با محيط است. تنها چيزي که مي تواند در آنها روح اميد بدمد و به مقاومت دعوت کند، اميد به اصلاح نهايي است. در اين صورت، آنها دست از تلاش و کوشش براي حفظ پاکي خود و اصلاح ديگران برنخواهند داشت. به همين دليل، اميد را مي توان به عنوان يک عامل مؤثر تربيتي در مورد افراد شناخت. در نتيجه اينکه، انتظار ظهور مصلحي که هر قدر دنيا فاسدتر مي شود، اميد ظهورش بيشتر مي گردد، اثر فزاينده اي در معتقدان دارد و آنها را در برابر امواج نيرومند فساد بيمه مي کند و آنها با گسترش دامنه فساد محيط مأيوس نمي شوند بلکه به قول شاعر:
وعده وصل چون شود نزديک
آتش عشق تيزتر گردد
بنابراين، تحقق اين انقلاب جهاني، بدون ايمان مستحکم که هر گونه ضعف، زبوني و ناتواني را دور سازد و بدون اعمال صالحي که راه را براي اصلاح جهان بگشايد، امکان پذير نيست و آنها که در انتظار چنين برنامه اي هستند، بايد سطح آگاهي ها و ايمان خود را بالا ببرند و در اصلاح خويش و اعمال خود بکوشند. آري انتظار راستين اين است.

مسأله انتظار، نکته مهم و قابل توجهي است که ارکان جامعه را در حوزه هاي مختلف تحت الشعاع خود قرار داده است، کما اينکه

اقشار مختلف کشورمان تحت تأثير اين باور عميق و شگرف، آثاري ارايه کرده اند. هنرمندان هم در اين قاعده مستثني نبوده و سعي در ارايه تصاويري در خصوص انتظار، مهدويت و ظهور منجي در آثارشان داشته و دارند، آنچه در اين گفتگو، محور اساسي بحث قرار گرفته است، نگاه هنرمندان به مسأله انتظار و احياناً نمادسازي هايي است که در اين زمينه صورت گرفته است.
دکتر گودرزي، نويسنده، پژوهشگر و رئيس پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامي در گفتگو با قدس به بررسي ابعاد اين مسأله پرداخته است.




وي در پاسخ به اين سؤال که نگاه هنرمندان کشورمان به مقوله انتظار چگونه است به خبرنگار ما مي گويد: در پاسخ به اين سؤال بايد بگوييم که اساساً منتظران با توجه به اينکه همواره نگاهي به آينده دارند و آينده آنها با موعود گره خورده است، در نتيجه براي کوچکترين رفتار خود تا بزرگترين تعاملات اجتماعي شان، مسير و راههاي فلاح را پيش روي خود تصوير مي کنند تا هر گاه دچار ابهام و سردرگمي شوند با رجوع به مبناي اصلي يعني موعود، اشکالات خود را اصلاح کنند.
در اين شرايط هنرمنداني که اين چنين تفکري دارند، ضمن اينکه در جريان جامعه منتظر زندگي مي کنند، حساسيت بيشتري نشان مي دهند و قبل از آنکه ساير افراد جامعه و گاه عوام نسبت به اتفاقات تحرکاتي داشته باشند و احياناً آسيب هايي ببينند، سريعتر اعلام خطر مي کنند و نسبت به جريانات عکس العمل نشان مي دهند. عکس العمل اين قشر از جامعه در حوزه توليد و خلق آثار هنري است.
در واقع آنجايي که هنرمندان از شهروندان عادي جدا مي شوند و يک امتياز براي آنها قايل مي شويم، جايي است که آنها درک خود را از وضعيت موجود نشان داده و آرزوها و تمناهايشان را از چشم ا نداز موعود و ظهور منجي در آثار هنري متجلي مي کنند و اين توفيقي است که خداوند به آنها داده و تلاش و استمرار اين افراد در ذيل اين عنايت بزرگ به منصه ظهور و بروز رسيده است.
بنابراين، جامعه اسلامي شيعي و جامعه اسلامي که امام زمان وار است و همواره با وجود امام عصر خود و طلب و تمناي ظهور او نفس مي کشد، هنرمنداني حساس خواهد داشت که از کنار قضايا به سادگي عبور نمي کنند. در چنين جامعه اي، شرايط روشن و افق آرزو مدارانه هر بشري در آثار هنرمندان متجلي مي شود.
وي خاطرنشان مي کند: هنرمندان در چنين جامعه اي، پيامبراني هستند که در آثارشان خبر از آينده مي دهند و بدون ترديد پيش از آنکه تلخي آسيب شناسانه وضعيت موجود را به تصوير بکشند که آن هم لازم است، زيبايي ها، آرامش و آسايش جامعه مهدي و موعود را ذيل وجود امام عصر، به تصوير مي کشند. البته هنرمندان در آثارشان گاهي از تلخي ها هم سخن مي گويند و ممکن است ارايه تلخي ها آنها را در مظان اتهام قرار دهد.
وي تصريح مي کند: هنرمندان فرهيخته تر بر اساس مرتبه معنوي و مرتبه ادراکي که از جامعه و جهان دارند با استفاده از ابزار و امکانات و بيان هنري پيامبرگونه تر اثرآفريني خواهندداشت. دکتر گودرزي با اشاره به نقش اميد در جامعه منتظر مي گويد: آنچه که هر جامعه اي به آن نياز دارد، به ويژه جامعه در حال انتظار، اميد و انرژي است که در آنها دميده مي شود تا مسير را طي کرده به سمت چشم انداز موعود برسند.
در نتيجه هنرمنداني که در جوامع در حال انتظار زندگي مي کنند، حساسيت بيشتري نسبت به شرايط امروز و آينده در آثارشان به چشم مي آيد و ترجمان فرم، رنگ، فضا، حرکت، صوت و هر آنچه امکانات و ابزار بياني هست در خدمت فضاي انتظار و ذهنيت آنها قرار مي گيرد.
وي در پاسخ به اين سؤال که آيا در آثار هنري به نمادسازي در خصوص انتظار رسيده ايم؟ مي گويد: ما در اين زمينه تاکنون هيچ نماد و نشانه اي ارايه نکرده ايم. اما برخي عقيده دارند هر اثري که به عدالت، پاکي و آينده نگري اشاره مي کند، مي تواند در حوزه انتظار قلمداد شود، دکتر گودرزي در اين رابطه اظهار مي دارد: چون آثاري که عدالت جويي را مطرح کرده و در آرزوي عدالت موعودند، به نوعي در راستاي اين نوع انتظار قرار دادند.
اما به هر حال آنچه که در جامعه امروز ما به صورت يک خلا در آمده نمادسازي هايي خاص است که بتواند آثار مبتني بر باورهاي انتظار را متجلي کند. نمادها به اين دليل که نمونه هاي خلوص يافته باورهاي مردم يک جامعه هستند، به نوعي اضافات و علايم پرتکلف و تصنع خود را رها کرده و به خلوص باطني رسيده اند که شايد همان همت، مراتب معنوي و تسلط هنرمندان و فرهيختگان يک قوم است که مي تواند اين نمادها را بسازد.
تأکيد مي کنم ما در جامعه امروزي خودمان بر اساس آنچه که عظمت و عمق باور انتظار است تجلي اين مقوله را در عالم هنري به صورت نماد ارايه نکرده ايم. فقدان اين مسأله نه به يک فرد خاص و حتي يک طلبه برمي گردد، بلکه عوامل متعددي را بايد براي آن برشمرد که هر کدام از آنها به نوع خودش تأثيرگذار است.
وي ادامه مي دهد: اصولاً جامعه ما نمي تواند نمادهاي خاصي در اين زمينه ارايه کند. شايد اگر رجوع به بسياري از مسايل اعتقادي داشته باشيم. نه فقط رجوع عقلاني که با خواندن چند کتاب يا شنيدن چند موعظه هنرمندان به سرعت نمادسازي کنند و آن نمادها در جامعه نشر پيدا کند، بلکه رياضت و رجوع به باطن يک پديده و غور معنوي در آن و طي طريق خالصانه در باورهاست که رفته رفته به هنرمند ابزار و امکانات مي دهد تااو را براي استفاده و بهره گيري در آثار هنري اش به نماد نزديک کند.
يعني نمادها چيزي نيستند که در يک آزمايشگاه ساخته شده و يا سازماني عرضه کننده آن باشد. بلکه اين شرايط در يک جامعه آرام آرام شکل گرفته و عصاره باورها در درون هنرمندان و متن يک جامعه به وجود مي آيد و آنقدر پررنگ و عميق است که قابل هضم نيستند. از طرف ديگر به دليل ضرورتهاي هنري لازم است که اين نمادها همواره عرضه شوند و به تدريج ساخته و به مصرف برسند. در اين شرايط ناخالصي هاي موجود در آنها از بين رفته و آرام آرام به سمت خلوص و نوعي پالايش مي روند و در طي زمان هر کدام از اين نمادها را به يک نشانه بسيار ساده تبديل مي کند که وقتي به صبغه تاريخي و اعتقادي آنها برمي گرديم مي بينيم که چه فلسفه شگرف، تاريخ بسيط و باورهاي عميقي در آنها موجود است.
وي در ادامه خاطرنشان مي کند: ما نمادهايي داريم که بي ترديد زماني برآنها گذشته است که در حال حاضر به اين شکل درآمده و باز وقتي که در تحليل فلسفي آن بخواهيم غور کنيم، لازم است به منشأ شکل گيري اش باز گرديم. هيچ کس نمي داند اين نماد ها چطور ساخته و در جامعه جا افتاده است ولي بدون ترديد يک باور عميق و خلوص يافته آن را به تدريج در دل زمانه تبديل به يک نماد تصويري ساده و عاشقانه کرده است. نمادهايي که بارها مورد استفاده قرار گرفته است.
در نتيجه نمادها نيازمند به بسترسازيهاي فرهنگي اند و متغيرهايي هست که بايد دست به دست هم بدهند تا اين نمادها به جايگاه خود برسند. سؤال ديگري که در اين زمينه مطرح مي شود اينکه اساساً اين نمادها در جامعه تأثيرگذارند يا خير؟ دکتر گودرزي در اين رابطه مي گويد: قطعاً تأثيرگذار خواهند بود. چرا که علايم جامعه شناختي با ما مي آموزد که هرگاه بناست تغيير نگرشي در جامعه اي ايجاد شود بر اساس باورها، عقايد، ارزشها، هنجارها و در نهايت نمادها اين تغيير و تحولات اتفاق مي افتد.
اينجاست که نمادها ما را برمي گرداند به ارزشها و باورها. به نظر مي رسد نوک پيکان يک جامعه، نمادهايي است که ساخته و عرصه مي شود. چه براي خود جوامع يا نسل هاي ديگر، اما با توجه به اينکه يک باور جهاني در مورد حضور منجي عدالت گستر در تمام اديان و جوامع بشري وجود دارد، آيا در آثار هنري غربي هم نمادهايي دال بر موضوع انتظار و ظهور منجي ديده مي شود؟
رئيس پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامي در اين زمينه مي گويد: ببينيد، آنچه در حوزه انتظار وجود دارد بيشتر نگاهي شرق م؛بانه است تا غربي. اين مسأله نکته اي قابل تأمل است و اگر هم غربي ها به اين پديده پرداخته اند، باز از راهرو باورهاي شرقي عبور کرده اند. يعني از منظر شرق به صورت پديدار شناسانه به مقوله منجي يا انتظار آخرالزماني نگاه کرده اند. در نتيجه اين مسأله باورهاي آنها را برنمي تابد.
ضمن اينکه تصور ما از جوامع غربي، تصوري يک دست است و همواره وقتي مي گوييم که جوامع غربي چه نگاهي به مقوله انتظار دارند، تصور مي کنيم همه به يک شکل فکر مي کنند! آنجا هم بين طبقات متعدد جوامع اعم از: دين باوران، دانشمندان علوم طبيعي، علوم انساني، فيلسوفان و هنرمندان از يک سو و از سوي ديگر سياسيون، اقتصاد شناسان، جامعه شناسان و ارباب رسانه ها اختلاف نظرهاي فراواني در اين زمينه هست.
اما در مجموع آنچه که مي شود در يک جمع بندي از نظرات معدل فرهنگي غرب دريافت اين است که بخش وسيعي از کساني که در حوزه مطالعات جامعه شناسي غربي فعاليت دارند، بيشتر در فکر تحليل وضعيت فعلي و تحليل وضعيت آينده اين سرزمين هستند. ضمن اينکه متغيرهاي جامعه شناسي ما که مبتني بر باورهاي ديني و نهايناً شرق م؛بانه است به هيچ وجه منطبق با باورهاي آنها نيست.
آنها مفهوم توسعه اجتماعي انساني را طوري مي بينند که ما به شکل ديگري مي بينيم. غربي ها از ساحتي به توسعه اجتماعي و فرهنگي- انساني خود و ساير جوامع نگاه مي کنند که بدون ترديد ما افق مشترکي با آنها نداريم. البته طرح اين مسأله ايجاد اتهام براي غربي ها نيست بلکه نشان دادن تفاوتهاست.
در نتيجه اگر هم چنين تصوري که انتظاري هست و ناجي جهاني خواهد آمد براي ما ارزشمند و متصور است. البته تعداد اندکي از انديشمندان، هنرمندان و متفکران غربي هم هستند که نسبت به وضعيت وجود غرب انتقاداتي دارند و کمي به ما نزديکند، در اين شرايط ممکن است در لا به لاي مباحث و نوشته هاي خودشان گريزي به وضعيت آينده و نوعي مدينه فاضله هم داشته باشند اما قطعاً مدينه فاضله آنها با آنچه ما از مدينه فاضله امام زماني مي شناسيم متفاوت است.
آنچه که ما تصور داريم از جامعه اي که امام عصر(عج) در آن حاکم باشد، جامعه اي عدالت جو و عدالت خيز است که اساساً شبيه رؤياست و آرزوي هر انسان معتقدي است که روزي در چنين جامعه اي حتي به مقدار اندکي تنفس کند. غربي ها اساساً چنين تصوري ندارند و اگر هم باشد، در افق ماترياليستي- مارکسيستي و يا در ترکيب اين دو تفکر و ديدگاه است. پس نمادي هم در اين زمينه ندارند و اگر چيزي هم ديده شود. نمادهاي منتشره و متکثري است که در زندگي مادي خود مي بينند.
وي اضافه مي کند: اگر به آثار هنري غربي دقت کنيم خصوصاً در اين صد سال اخير، همه چيز در آنها ديده مي شود به جز خدا، انتظار و موعود. معمولاً آثار هنري غربي ترجمان وضعيت موجود زندگي مردم شامل: سرعت، به هم ريختگي، پوچي، ازدحام، تنفر و گريز و... است.
دکتر گودرزي در بخش پاياني اين گفتگو به يک نکته هم اشاره مي کند: وقتي ما خلا باورهاي ديني و اعتقادي را در آثار هنري و ترجمه مي بينيم، تصور مي کنيم که اگر گاهي بخشي عقلي در هنرمندان به وجود بيايد، مشکل حل مي شود و هنرمندان شروع به نمادسازي مي کنند. اما اين اشتباه محضي است که معمولاً افرادي که ساحت و عالم هنر را نمي شناسند به آن دچار مي شوند. چرا که هنرمندان ضمن اينکه به آگاهي در هر حوزه اي نياز دارند. خودشان را خالي از مباني عقيده و عرفان ديني نمي دانند و اصلاً درک ديگري از جهان دارند.
اما زماني که هنرمند بناست اقدام به خلق اثر هنري کند، نيازمند يک انرژي است که بخش حسي او را تحريک کند. به عقيده من اگر فضا و آتمسفر فرهنگي در جامعه ايجاد نشود، هنرمندان هم براي نمادسازي همتي نخواهند داشت.

* زهره کهندل
با سيري در احاديث و روايات رسيده از ائمه اطهار(ع) مي توان به اهميت موضوع مهدويت و فلسفه انتظار در عصر غيبت پي برد.

حتماً مي دانيد در مورد آخرالزمان، آينده عالم و فرجام امت اسلامي، به شيوه اي خاص در قرآن و اسناد تاريخي صحبت شده است. اما آخرالزمان چه مقطعي از تاريخ حيات بشري را به خود اختصاص مي دهد؟! آيا آخرالزمان با ظهور مهدي موعود(عج) همراه است؟! اين سؤالات و بسياري پرسش هاي ديگر حتماً در ذهن شما، مخاطب گرامي، بارها و بارها گذشته است.در اين گفتگو با حجةالاسلام علي اکبر مهدي پور به واکاوي اين مسايل مهم تاريخ پرداخته ايم. مهدي پور از محققان نام آشناي عرصه محوريت و انتظار است. او نزديک به 37 اثر تأليفي در اين زمينه دارد. در اين گفتگو به بخشي از مسايلي که در خصوص آخرالزمان مطرح مي شود، پرداخته ايم که در ادامه مي خوانيد.
* جناب مهدي پور! آخرالزمان چه معنايي دارد و به چه برهه اي از تاريخ بشريت اطلاق مي شود؟
** آخرالزمان از روز بعثت پيامبر آغاز شده، به پيامبر هم رسول آخرالزمان مي گويند و خود پيامبر اکرم(ص) فرمودند که: (من و قيامت مثل اين دو انگشت کنار هم هستيم.) در نتيجه اين روايت آخرالزمان، روايات بسيار وسيع و دامنه داري هستند و نشانه هايي که براي آخرالزمان گفته شده، از زمان رسول اکرم(ص) آغاز شده است. ما روايات بسياري داريم که به عنوان مثال در کتاب «الفتن» تأليف مروزي که قبل از تولد امام زمان(عج) از دنيا رفته است، در اين کتاب 2004 حديث براي فتنه ها و آشوب هاي آخرالزمان مطرح شده است. کتاب ديگري اخيراً چاپ شده است به نام «معجم الفتن» که هزار و هشت مدخل دارد، که به نشانه هاي آخرالزمان اشاره مي کند. بنابراين نشانه هاي آخرالزمان بسيار فراوان است ولي همه اين مسايل شرط تحقق در زمان ما را ندارد چون فقط خدا مي داند که ظهور مهدي و آخرالزمان کي اتفاق مي افتد. ما برخي از علايم را غير حتمي مي دانيم، مثلاً در تاريخ آمده که 90 درصد، 9 درصد و يا 7 درصد جمعيت زمين از بين مي روند امکان دارد اين اتفاق نيفتد و مردم به سوي خدا برگردند. در کتابي به نام «يوم الفلاح» که به نام «روزگار رهايي» در دو جلد ترجمه شده است و 1850 حديث دارد و مورد 600 شانه از نشانه هاي آخرالزمان را در بردارد. وي نوشته که پيامبر اکرم(ص) اين نشانه ها را طوري بيان کرده که در طول زندگي هر انساني تعدادي از اينها اتفاق بيفتد تا ايمان مردم تقويت شود يعني مردم در هر دوره اي ببينند، ائمه ما و پيشوايان معصوم(ع) با اين ايام را گويي به چشم خود ديده اند و براي رهايي از فتنه هاي آن زمان دستورالعمل هايي ارايه کرده اند.
بنابراين، اين طور نيست که همه روايات و مسايل مربوط به روزهاي پاياني دوران غيبت کبري باشد. بلکه از قبل تولد صاحب الزمان(عج)، اين نشانه ها آغاز شده تا حال حاضر که 1100 سال تمام از دوران غيبت کبري مي گذرد. در اين 11 قرن حوادثي روي داده و در زمان ما هم حوادثي اتفاق افتاده است. نکته مهم در مسأله آخرالزمان اين است که ما تصور مي کنيم واژه آخرالزمان يک بار منفي بسيار قوي دارد، در حالي که اين گونه نيست. واژه آخرالزمان را بايد به دو بخش جدا و متمايز تقسيم کنيم. آخرالزمان قبل از ظهور و آخرالزمان پس از ظهور.
آخرالزمان پيش از ظهور شامل: قتل، خيانت، آشوب و ناامني است اما آخرالزمان پس از ظهور، رفاه، آسايش و عدالت را در بردارد. ما 148 حديث به اين تعبير داريم که: خداوند به وسيله امام زمان(عج) زمين را پر از عدل و داد مي کند، همان طور که پر از ظلم و ستم شده است. يعني تا روز قبل از ظهور جهان آکنده از ظلم و ستم است.
* جنابعالي به يکسري مسايل و تصاوير که در مورد آخرالزمان مطرح شده اشاره کرديد، اما در يک بررسي کامل تر چه مسايل ديگري در آموزه هاي اسلامي در اين مورد مطرح شده است؟
** روايات بسيار فراواني وجود دارد که غالباً در مورد قبل از ظهور است. مثلاً مي فرمايد که در آخرالزمان و قبل از ظهور برامت من بلايي نازل مي شود که در اذهان شنيده نشده، تا جايي که زمين با آن همه وسعت و گستردگي بر آنها تنگ مي شود. يا در تعبير ديگر مي گويد: بلايي به امت من مي رسد که مردم پناهگاهي نمي يابند که از ستم، حاکمان ظلم به آنجا پناه ببرند. خشکسالي، قحطي شهرها را در بر مي گيرد. در بيان ديگري امام باقر(ع) مي فرمايد: قائم ما(ع) قيام نمي کند، مگر پس از وحشت شديد، زلزله ها، فتنه ها، بلاهاي فراگير که بر مردم چيره شود، طاعون همه گير شود. (واژه طاعون در احاديث فراوان به عامل مرگي اشاره دارد که منهاي کشتار است.) مثل بيماريهاي ناشناخته امروز.باز اشاره مي کند که اختلاف در ميان مردم بسيار زياد مي شود، امور مذهبي مردم مختل مي شود و هر صبح و شام آرزوي مرگ مي کند. در اين دوره مردم به خون هم تشنه مي شوند. اما در ادامه مي فرمايد: شما را بشارت مي دهم به ظهور مهدي، آن هنگامي که مشکلات و مصائب بسياري پديد آيد. در بياني امام صادق(ع) مي فرمايد: که فتنه اي همانند قطعه هاي شب يلدا افق زندگي شما را تيره و تار خواهد ساخت. خانه اي از خانه هاي امت من در شرق و غرب عالم از اين فتنه مصون نمي ماند، محل امن از اين فتنه، قله هاي کوه و کرانه هاي درياست و سالم تر از هر کرانه، سرزمين حجاز است. آنگاه فتنه ها فراگير مي شود. ديگر کسي خدا را به يکتايي ياد نمي کند. نمازگزار براي اين که مردم او را ببينند، نماز مي خواند، در اين هنگام از اجتماعات بگريزيد.
* اما در مورد فتنه هاي آخرالزمان که بي شباهت با زندگي کنوني ما نيست، چه موارد ديگري در بيان معصومين(ع) مطرح شده است؟
** در بيان معصوم(ع) به برخي ديگر از فتنه هاي آخرالزمان اين چنين اشاره شده که مردم در اين دوره به کنار قبور پدران و مادرانشان مي روند و از سختي دنيا مي گويند اي کاش ما جاي شما بوديم. قرآن به عامل اين فتنه ها اين طور اشاره مي کند که: اينها خدا را فراموش کرده اند و خدا هم اين افراد را از ياد برده است. در حال حاضر، جهان عرصه پوچ گرايي شده است و افراد پوچ گرا، خودشان را هم فراموش کرده اند. نکته ديگر در خصوص اين ايام، سختي نگه داشتن دين است که مردم متدين روز را شب مي کنند و تا روز بعد اين خود را از دست داده اند. مسأله ديگر تظاهر به دينداري و در مقابل دين فروشي است که در اين زمان هم بسيار ديده مي شود. در احاديث به ناهنجاريهاي اجتماعي بسياري اشاره شده و متأسفانه ما هم اين ناهنجاريها را مي بينيم. اگر در تاريخ و اسناد و روايات بررسي داشته باشيم، دقيقاً مسايل مطرح شده از فتنه هاي آخرالزمان را در زندگي امروز به وضوح مي بينيم.
* يکي از راههاي رهايي از فتنه هاي آخرالزمان، تمسک به قرآن، اهل بيت(ع) و شناخت حق امامان معصوم(ع) ذکر شده است. جنابعالي چه توضيحي در اين مورد داريد؟
** تعبيري حضرت علي(ع) در نهج البلاغه دارد که: (هنگامي که فتنه ها مثل قطعات شب تيره و تار افق زندگي شما را تاريک کنند، به قرآن پناه ببريد از گناه، که راه رهايي از اين فتنه ها قرآن است و اين کتاب مقدس شفاعت کننده اي است که شفاعت او رد نمي شود.) پس از آن حضرت در بيان ديگري مي فرمايد: (کسي با داشتن قرآن به چيزي نياز ندارد و کسي بدون قرآن نمي تواند که احساس بي نيازي کند.) در مقابل هم به اهل بيت(ع) تأکيد بسياري شده و به کشتي نجات تعبير شده اند و راه امن دامان تمسک به اهل بيت(ع) است، چون اين بزرگواران همسنگ قرآن هستند و از هم جدا نمي شوند، چنانچه در حديث معروف ثقلين به اين موضوع تأکيد بسيار شده است. لذا بايد دراين شرايط به قرآن و اهل بيت(ع) پناه ببريم مثل دو بال يک پرنده که اگر يکي نباشد امکان پرواز کردن ندارد. احساس نياز و اضطرار نسبت به ائمه(ع) نجات بخش است.
* شرايط امروز جامعه ما سمت و سوي متفاوتي دارد و طبق فرمايش حضرتعالي ممکن است روز دين دار باشيم و شب دين نداشته باشيم، آنچه بيشتر ديده مي شود، ظلم و دروغ و رفتار رياکارانه است، در اين شرايط لغزنده اعتقادي چه بايد کرد؟!
** روزي امام صادق(ع) فرمود: قبل از ظهور قائم ما، 12 نفر ادعاي مهدويت مي کنند و هر کدام طوري برنامه را رديف مي کنند که حق و باطل آميخته مي شود- يکي از مخاطبين بسيار گريه کرد. حضرت فرمود: چرا گريه مي کني؟! گفت: بر آن شيعيان آخرالزمان گريه مي کنم که آنها چه کنند؟! از روزنه اي آفتاب به آن محل مي تابيد. حضرت فرمود: اين چيست؟ گفت: آفتاب. فرمود: شک داري؟ آن مرد گفت: نه. حضرت فرمود: به خدا سوگند، راه ما از اين روشن تر است و اگر اين گونه نبود حق مشخص نمي شد. در اين شرايط کساني که امر بر آنها مشتبه شده اگر به اين آموزه هاي ديني رجوع و در آنها تأمل کنند، اين اشتباه از آنها برطرف مي شود.ما در مورد غيرمعصوم هيچ وظيفه اي نداريم که بگوييم اين حق است يا آن! لزومي ندارد که ما وارد يک جناح بشويم، جناح مقابل را ناحق بدانيم و خودمان را حق بدانيم. در اين شرايط ميزان معصوم(ع) است. در مورد غيرمعصوم هم به ما دستور داده شده که حق را تشخيص بدهيم و افراد را با آن بسنجيم نه اينکه اگر کسي هم در دنيا معروف شده و همه او را ستايش مي کنند، حق را با او قياس کنيم! در اين شرايط دچار اشتباه مي شويم. در حال حاضر هم آن گونه نيست که سردرگمي وجود داشته باشد بلکه در هر زماني نشانه هايي هست که اگر ما به آنها دقت کنيم، يقيناً حق را از غير حق تشخيص مي دهيم. در اين زمان کسي را پيدا نمي کنيم که نداند رضايت خدا و امام زمان(عج) در چيست. بنابراين اگر اين مسأله را دنبال کنيم هرگز دچار اشتباه و سردرگمي نخواهيم شد.

* آية ا... محمد تقي بهجت (ره)




ما مثل طايفه و گروهي هستيم که رئيس خود را حبس نموده است و در بلايا، خود تصميم جنگ يا صلح را اتخاذ مي کند! خودمان کرده ايم و اجازه نمي دهيم بيايد و قضايا را حل کند.با اينکه مي دانيم اگر بيايد مي تواند مشکلات را حل کند، ولي باز او را محبوس کرده ايم! بنابراين، اگر ميليونها نفر هم با او موافق باشند، او مثل شخص وحيد و تنهاست که هيچ ناصر و معين و يار و ياوري ندارد! زيرا ما در بيداري درست به وظيفه خود عمل نمي کنيم. با اين حال، منتظر هستيم که بيدار شويم و تهجد به جا آوريم. اگر توفيق شامل حال انسان گردد، از خواب بيدار مي شود و مشغول تهجد مي گردد؛ ولي اگر توفيق نباشد، چنانچه بيدار هم بشود، از آنها بهره نمي برد.
به نقل از پايگاه اطلاع رساني آية ا... بهجت (ره)

قال المهدي(عج):
هيچ چيز ما را از ايشان (شيعيان) دور نکرده مگر اجباري که از آنها به ما مي رسد و ما را ناراحت مي کند که از آنها انتظار نداريم.
(الاحتجاج، ص 655 )
پيام ها:
1 - عامل اصلي غيبت امام زمان(عج) عملکرد نادرست شيعيان است.
2 - امام زمان(عج) انتظار انجام برخي اعمال را از شيعيان خود ندارند.
3 - رضايت امام زمان(عج) معيار اصلي اعمال خوب انسان است.
4 - عدم شناخت حقيقي امام زمان(عج) باعث طول غيبت شده است.
5 - غيبت براي امام زمان(عج) همچون زندان تلخ و سخت است.

* سيد مهدي شجاعي
چشم به راهان سپيده، با آن «خورشيد پنهان» انس و الفت دارند و او را هر چند غايب است، «حاضرترين حاضران» مي بينند و «حضور غايبانه» او را روشنايي راه خويش مي سازند.




اين گونه است که منتظران، از وجود آن «آفتاب پشت ابر» بهره مي برند و چنين جرعه نوش باده شوق اند و سرمست از سبوهاي عشق!
اميد به آمدنش، انگيزه آفرين تلاش و حرکت است و بر ديدگان مشتاقان و دلدادگان او، «سرمه انتظار»!
اينان، پايبند به رضاي مولا را، که در سايه تقوا و پرواست، تمريني براي اطاعت عصر حضور قرار مي دهند و منتظران ظهور در عصر غيبتند و گوش به فرمان او هنگام حضور.
بذر انتظار، زندگي منتظران را بارور مي سازد و به زندگي ها شور و اميد مي بخشد، تا در ساختن فردايي روشن و سعادت بخش، سهيم و شريک باشد.
تلاش و تحرک، ثمره بذر مقدس انتظار است. آنان که ديده اميدوار خود را به روزي دوخته اند که با آمدن مهدي (عج) سايه عدالت جهاني، همه جا و همه کس را فراگيرد، اگر از پيشگامان اين عدالت خواهي و عدل گستري نباشند، به آن اميد و اين اميدواري بايد به ديده ترديد نگريست.
بايد پرسيد، در خودمان و جامعه مان و محيط زندگي مان، چه تمهيدات و زمينه هايي را براي تحقق اين آرمان گوهرين فراهم ساخته ايم؟
آن امام موعود براي عدل گستري جهاني، نيرو و ياور مي خواهد، افسر و سرباز مي طلبد، پذيرش و اطاعت، فداکاري و جانبازي لازم است.
آناني منتظر واقعي اند که مشتاقند هستي خود را فداي هدفهاي الهي مهدي (عج) کنند. امروز، نيروهاي خالص، مطيع، پا به رکاب و جان بر کف کجايند و در چه شرايطي به سر مي برند؟
انتظار بدون خودسازي و تعهد، تقوا و شهادت طلبي امت منتظر، بي معناست.
دين باوران آماده جهاد، شايسته اين وصفند و منتظر تحقق وعده الهي!
اگر مهدي زهرا باز گردد
جهان آيينه اعجاز گردد
سرم را پيش پايش مي گذارم
که با خاک رهش دمساز گردد
اما اينکه فرموده اند، فرج شما در «انتظار فرج» است، اشاره به اين تحول کيفي در رفتار و آمادگي و تلاش منتظران هم دارد و چنين است نقش انتظار، در زندگي منتظران! به اميد ظهورش... .

پنجمين همايش بين المللي دکترين مهدويت با موضوع «جامعه و دولت زمينه ساز، رسالتها و راهبردها» صبح روز گذشته در سالن



اجلاس سران تهران گشايش يافت.حجةالاسلام سيد مسعود پورسيد آقايي، دبير اين همايش با تأکيد بر اينکه رسالت شيعه در عصر غيبت زمينه سازي ظهور است، گفت: به همين دليل بايد راهبرد و استراتژي کلان عصر غيبت زمينه سازي باشد. وي خاستگاه مهدويت را خاستگاهي اجتهادي عنوان کرد و افزود: خاستگاه مهدويت حوزه علميه است که بايد با همکاري ديگر نهادها و دولت خدمتگزار هرچه پربارتر پيگيري و تبيين شود.دبير پنجمين همايش بين المللي دکترين مهدويت درباره دستاوردهاي اين همايش گفت: موضوع اين همايش جامعه و دولت زمينه ساز، رسالتها و راهبردها است چون عنوان زمينه سازي همان معناي انتظار است. انتظار يعني آمادگي و زمينه سازي براي ظهور. وي رسالت شيعه در عصر غيبت را زمينه سازي ظهور عنوان و تأکيد کرد: در دوران غيبت بايد ياري ولي و ولايتمداري را تحت هدايت و رهبري ولي فقيه تمرين کرد.پورسيد آقايي افزود: نظام ما بر اساس ولايت فقيه شکل گرفته است. اگر رسالت زمينه سازي داريم بايد راهبرد و استراتژي کلان عصر غيبت زمينه سازي باشد.وي در ادامه گفت: 300 مقاله به زبان فارسي و 100 مقاله خارجي به دبيرخانه همايش ارسال شده و از ميان آنها مجموعه مقالات برگزيده در 4 جلد منتشر مي شوند.
در اين همايش که به مدت دو روز در سالن اجلاس سران برگزار مي شود، 58 ميهمان خارجي از کشورهاي مختلف جهان از جمله عربستان سعودي، آمريکا، اسپانيا، هندوستان، پاکستان، الجزاير، عراق و انگلستان شرکت دارند.

اکاترينا (فاطمه) بانوي تازه مسلمان شده روسي
گل نرگس!
آيا از سرزمين ياس ها آمده اي که عطر نفس هايت از فرسنگ ها جانمان را مي نوازد؟! يا از سرزمين آيينه ها آمده اي که صداقت در کلامت موج مي زند؟!
چشمان پرگناه ما هرگز تو را نديده، اما با قلبمان تو را هميشه احساس مي کنيم.

زلال مهربان!
از دلتنگي زياد گفته ايم و زياد شنيده اي. اما مسأله اين است که آيا باور کردنش برايت آسان است يا دشوار!

مهربان تر از نسيم!
کودکان فقيري را در سرزمين هاي غني غارت شده بارها ديده ام که حتي به اندازه يک نفس کشيدن به آينده اميدي ندارند. فرزنداني که از درد لاغري و گرسنگي به سادگي مي شود دنده هاي نازک آنها را شمرد.

آقاي ظلمت ستيز!
جهان در پشت ميله هاي زندان «چه کنم» گرفتار است و زمين با همه وجود خود «ظهر الفساد في البر و البحر بما کسبت ايدي الناس» را احساس مي کند.

عزيز فاطمه!
من آوارگان پر از خاک و نياز را که با هزاران بيم و اميد به پناهگاهي مي گريزند و از مرگ به سوي تحقير مي شتابند، بارها ديده ام.

ياور افلاکي!
انگار هنجره هنجارهاي اسلام را غبار حرص و غفلت مسلمانان آزار مي دهد و من هنوز هم متحيرم که خدا چقدر صبور است؟

شاهد دادگاه عدل!
بگذار تا اعتراف کنم که اگر به اندازه جرعه اي عاشقت بوديم مي آمدي. نيستيم که نمي آيي... حکومت عشق در مملکتي علم مي شود که مردمش عاشق باشند، آري ما فقط عاشقي را «شعار» مي دهيم و بس.

مهربانا!
مگذار تسبيح نگاهمان از فرط جدايي دانه دانه شود...

در آستانه نيمه شعبان سالروز ميلاد منجي عالم بشريت برنامه هاي فرهنگي جشن و سرور در کشور مالزي برگزار مي شود.
به گزارش مهر، محمد حسن واحدي رايزن فرهنگي ايران در مالزي با بيان اين خبر گفت: بر اساس پيگيريهاي انجام شده، هماهنگي هاي صورت گرفته و نيز اطلاعات دريافتي، جشن نيمه شعبان، ميلاد امام عصر(عج) در بين علاقمندان حضرت در ايالات و شهرها در مراکز فرهنگي شيعيان مالزي، در جمع ايرانيان مقيم و اجتماعات دانشجويان ايراني دانشگاه هاي مالزي، برگزار مي گردد.
وي افزود: جشن نيمه شعبان با برنامه هاي متنوع در کوالالامپور و در جمع دانشجويان ايراني دانشگاه يو.پي.ام، در شهر جهور در جمع دانشجويان ايراني دانشگاه يو.تي.ام و در شهر پيننگ در جمع دانشجويان ايراني دانشگاه يو.اس.ام مالزي برگزار خواهد شد.

مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي پژوهشهاي انجام گرفته در حوزه مهدويت را نسبت به اقبال مردم جهان به اين آموزه کافي ندانست.
به گزارش شبستان، دکتر محمدهادي همايون، مشاور وزير ارشاد و رئيس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با اشاره به فعاليتهاي مفيد صورت گرفته در حوزه مهدويت طي سي سال گذشته گفت: دوره اي که گذشت دوره غفلت از فرهنگ مهدويت بود.وي اظهار کرد: اقبال مردم کشور ما و همه جهانيان به مهدويت به حدي زياد است که علما از اين اقبال جا مانده اند و اقبال مردم بيشتر از فعاليتهاي پژوهشي انجام گرفته در اين حوزه است. به همين دليل در اين دوره گسترش خرافات و رشد جريان هاي انحرافي را شاهد بوديم.وي دوره پس از غفلت را دوره اي دانست که باور و فهم موضوعات مهدوي براي مردم سخت است و تنها ابزاري که مي تواند موضوع مهدويت را قابل فهم مطرح کند، زبان هنر است. همايون نقش دانشجويان هنر را در راستاي ترويج مفاهيم ديني و مهدوي بسيار مهم ارزيابي کرد و گفت: دانشجويان هنر مجهز به علم و هنر هستند و تنها آنها هستند که مي توانند با زباني تأثيرگذار مطالب خشک علمي را قابل فهم بيان کنند.

کتاب «اعمال نيمه شعبان» به قلم «محمدرضا فؤاديان»، به همت انتشارات «بنياد فرهنگي مهدي موعود(عج)» به چاپ دوم رسيد.
به گزارش آينده روشن، با نزديک شدن به نيمه شعبان کتاب «اعمال نيمه شعبان» به قلم «محمدرضا فؤاديان» و به همت انتشارات «بنياد فرهنگي مهدي موعود(عج)» به چاپ دوم رسيد.در اين کتاب مي خوانيم: نيمه شعبان فضايل و اعمال بسياري دارد. افق فضيلت اين شب در حديث پيامبر(ص) به اميرمؤمنان حضرت علي (ع) بيان شده که فضيلت اين شب به فضيلت امام علي(ع) تشبيه شده است.بنابراين گزارش، بخش اول اين کتاب به بيان فضايل و بخش دوم به اعمال نيمه شعبان اختصاص يافته است و در بخش سوم اشاراتي به اعمال روز نيمه شعبان شده است.کتاب «اعمال نيمه شعبان» توسط انتشارات بنياد فرهنگي مهدي موعود(عج) در قطع پالتويي و 110 صفحه به چاپ رسيده است.

گلباران مساجد ملقب به نام و القاب امام عصر(عج) و قرائت هزار صلوات و حداقل يک جزء قرآن براي سلامتي امام از برنامه هاي ستاد مردمي اعياد شعبانيه است.
به گزارش شبستان، ستاد مردمي اعياد شعبانيه در راستاي برگزاري جشن هاي نيمه شعبان پوسترهايي را با طرحهاي جديد در ناوگان حمل و نقل شهري توسط تاکسيراني و شرکت واحد و شرکت مترو و راه آهن ايران و ترمينال ها و سازمان هواپيمايي کشوري نصب مي کند.
برگزاري مراسم گلباران مساجد مقلب به نام و يا القاب امام عصر(عج) توسط تشکلهاي فرهنگي و اجراي نشست و جلسات پرسش و پاسخ درباره مهدي موعود(عج)، علايم ظهور و آثار جهاني پس از ظهور توسط تعدادي از تشکلهاي فرهنگي و قرائت هزار صلوات و حداقل يک جزء قرآن براي سلامتي حضرت امام زمان(عج) از ديگر برنامه هاي جشن هاي شعبانيه است.بيش از 777 هزار مکان فرهنگي مذهبي و هيأت و بنياد ها توسط مردم در جهان داير شده که فصول سال را فعال بوده و در نيمه شعبان تولد امام زمان(عج) را جشن گرفته و محله ها را تزيين مي کنند. بيش از 77 کشور مسلمان و غيرمسلمان در جهان، مولود نيمه شعبان را همراه با ساير مذاهب با همکاري ستاد شعبانيه جشن مي گيرند.

از ستاره هاي شادي، يک کهکشان! از مهر و شور و شعف، يک وادي! از ياس سفيد و قشنگ، يک بغل! از نگاه زلال و پاک و معصوم، هزاران لحظه! از نور و روشنايي و زيبايي، يک آبشار! از طراوت و صفا و پاکي، يک جويبار! از ناز و نياز، يک جهان! از رويش و پويش، صدها بغل باغ! از جوشش و کوشش، يک عمر! از همت و وحدت، هزاران پنجره! از آفتاب، يک دهه طلوع! از شبنم به قدر همه شبهاي قدر! از دانايي و درايت، هزاران صفحه! از فروغ مهرباني، صدها سينه! از آلاله هاي شقايق سرخ، يک دشتستان! از غنچه هاي جوان، يک دنيا! از برکت ايمان، يک عمر! از بوي خوش انتظار، هزاران سال نوري! از اوج و موج، صدها و هزارها اقيانوس! از واژه هاي ناب، يک کتابخانه! از حس پاک و لطيف، يک دريا! از ني و ناي، صد نيستان! از بالهاي سنجاقکها و پروانه ها، يک گلستان! از هر چه در جهان، برترين است؛ به اندازه نفسهاي مردمان عاشق مولا، در اين روز از دهه عشق، نثار خاک قدمهاي مردي که از نور مي آيد؛ همگان را به شور و شعور و دانش و داد مي خواند و به آبشخور عدل و رضايت و حق و راستي مي برد!

يا ابا صالح! ما را درياب! نگاه مطهرت را از ما دريغ مدار! بگذار ديدگان ما فرش زير گامهايت باشد! بگذار دل مشتاق ما، از آن تو باشد! بگذار ماه محبوب آسمان زندگي مان تو باشي! بگذار خورشيد لحظه هاي تاريک دنيا بماني! بگذار دستهاي نياز ما، در نسيم مهر تو، رو به آبي آسمان خدا تکان، تکان بخورند و هاي هاي مشتاقانه شبها و روزهاي ما، ياد زندگي ساز و اميد دوام و پايداري نظام مقدس اسلامي ما را تضمين کند!
يا ابا صالح! اي نيکونام و نکوکار! اي درخت پرثمر و پر ريشه! اي آرزوي هميشه! اي آفتاب حسن! اي حامي دين مبين! اي مه جبين! علف هرزه هاي کدورت و تيرگي را از دل ها و انديشه هاي ما برچين !
يا ابا صالح! اي مهد همه همبستگي ها! اي هادي همه هدايت جويان! اي دروازه دانش و داد! اي آسمان همه خوبي ها! اي يار ياوران يگانه يکتا! اي دريا! دنيا در انتظار است! زمين خشکيده لب است! زمان در تاب و تب است! اين ذکر همگان در هر روز و شب است: «زودتر بيا آقاجان! »

جشنواره سرود رضوي در مشهد برگزار مي شود
همزمان با ميلاد با سعادت حضرت رضا(ع)، نهمين جشنواره سراسري سرود رضوي در مشهد برگزار مي شود. محمد ابراهيم محمدي معاون سازمان آموزش و پرورش خراسان رضوي با بيان اين مطلب افزود: سازمان آموزش و پرورش خراسان رضوي با همکاري دبيرخانه دائمي جشنواره بين المللي فرهنگي و هنري امام رضا(ع) اقدام به برگزاري اين جشنواره نموده است.
وي با بيان اينکه هنر در قالب شعر، انسان را به کمالات معنوي هدايت مي کند اظهار داشت: اين جشنواره در دو مقطع راهنمايي و متوسطه برگزار مي شود.محمدي در خصوص اهداف اين همايش گفت: گراميداشت سال روز ميلاد امام رضا(ع)، آشنايي با سيره آن حضرت، تقويت آموزه هاي ديني و به خدمت گرفتن هنرهاي آوايي و شعر، باورهاي مذهبي نوجوانان و جوانان را از اهداف اين جشنواره دانست.وي افزود: علاقه مندان به شرکت در اين جشنواره مي توانند سرودها را بر روي CD يا DVD ضبط و تا تاريخ 15 مهرماه سال جاري به دبيرخانه اين جشنواره واقع در سازمان دانش آموزي خراسان رضوي ارسال نمايند.

برگزاري جشنواره خلاصه نويسي کتاب و پيامک ادبي در فرهنگ رضوي
همزمان با برگزاري هفتمين جشنواره بين المللي فرهنگي و هنري امام رضا(ع) جشنواره خلاصه نويسي کتاب و پيامک ادبي در فرهنگ رضوي در ايلام برگزار مي شود. حسين ملکي، دبير اين جشنواره افزود: مسابقه خلاصه نويسي از کتاب مسند الرضا(ع) نوشته عزيزا... عطارالدي، زندگاني سياسي امام رضا(ع) نوشته سيد مرتضي عاملي و شش جلد آثار کنگره جهاني حضرت امام رضا(ع) برگزار مي گردد.وي با اشاره به اينکه ارسال پيامکهاي ادبي نيز بايد در خصوص ابعاد مختلف شخصيت امام رضا(ع) در کوتاهترين و زيباترين جمله باشد اظهار داشت: در آثار ارائه شده رعايت اصول خلاصه نويسي و ذکر مشخصات کامل منبع و کتاب ضروري است.ملکي اشاعه و ترويج فرهنگ رضوي و گسترش فعاليتهاي فرهنگي، هنري و مذهبي را از اهداف اين جشنواره اعلام کرد. وي افزود: علاقه مندان مي توانند آثار خود را حداکثر تا تاريخ يکم مهرماه سال جاري به دبيرخانه اين جشنواره واقع در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان ايلام ارسال نمايند.

15 شهريور پايان مهلت ارسال آثار به همايش علمي طب الرضا(ع)
همايش علمي و پژوهشي طب الرضا (ع) در قالب برنامه هاي موضوعي هفتمين جشنواره فرهنگي و هنري امام رضا (ع) در خراسان رضوي برگزار مي شود.
سيداحمد ثاقبي دبير اين جشنواره با بيان اين مطلب افزود: مباني مکتب طب اسلامي، معرفي و بررسي آثار طبي منسوب به علي ابن موسي الرضا(ع) و مفهوم شناسي و آسيب شناسي طب اسلامي از محورهاي اين همايش است.دبير جشنواره علمي و پژوهشي طب الرضا(ع) اظهار داشت: علاقه مندان مي توانند آثار خود را در قالب کتاب، مقاله و پايان نامه حداکثر تا پانزدهم شهريورماه سال جاري به دانشگاه علوم پزشکي مشهد ساختمان شماره يک ارسال نمايند.

نگهداري بيش از 45 هزار حلقه ميکروفيلم در بخش فيلمتيک
از کليه نسخه هاي خطي، چاپ سنگي و نسخه هاي سنگي منحصر به فرد در کتابخانه آستان قدس رضوي ميکروفيلم تهيه مي شود. به گفته ناصري، کارشناس بخش فيلمتيک کتابخانه آستان قدس رضوي بيش از 45 هزار حلقه ميکروفيلم از نسخه هاي خطي در آرشيو اين مرکز نگهداري مي شود. ناصري با اشاره به اينکه تهيه ميکروفيلم بيشتر به منظور حفظ و صيانت از نسخه ها و ارايه خدمت به محققان و پژوهشگران انجام مي پذيرد يادآور شد: از سال 83 به خاطر به روز رساني خدمات و با ايجاد تغييرات در مرکز، کار تبديل ميکروفيلمها به صورت ديجيتال انجام مي شود.وي خاطر نشان کرد: در حال حاضر با تجهيزات اين مرکز به دستگاههاي ديجيتال تهيه نسخه هاي رنگي از نسخه هاي خطي، اسناد و..در دستور کار قرار دارد.وي خاطر نشان کرد: در کنار آن از 2 هزار نسخه بسيار نفيس و منحصر به فرد موجود در گنجينه خطي نسخه ميکروفيلم جداگانه تهيه و در قلعه هاي کتاب نگهداري مي شود.گفتني است، فعاليت اين بخش از سال 51 با هدف تهيه نسخه پشتيبان از نسخه هاي خطي آغاز شده است.

فراخوان نخستين جشنواره نماهنگ در فرهنگ رضوي
نخستين جشنواره نماهنگ در فرهنگ رضوي از برنامه هاي موضوعي هفتمين جشنواره فرهنگي و هنري امام رضا(ع) در استان لرستان برگزار مي شود. سيد عارف علوي دبير اين جشنواره با بيان اين مطلب گفت: اين جشنواره به منظور ارج نهادن به توانمنديهاي موجود در زمينه ساخت نماهنگ با موضوع فرهنگ رضوي، معرفي و شناسايي استعداد با هدف دستيابي به آثار فاخر و فراهم آوردن بستري مناسب براي گردآوري و عرضه آثار برگزار مي شود.وي با اشاره به اينکه آخرين مهلت در ارسال آثار پايان شهريورماه سال جاري است افزود: آثار فقط به صورت vcd ، dvd پذيرفته مي شوند. شرکت کنندگان يک يا چند اثر مي توانند به اين جشنواره ارسال نمايند. زمان برگزاري اين جشنواره دوم وسوم آبان ماه سال جاري است.

همزمان با اعياد شعبانيه، همايش تخصصي مهدويت با عنوان«راه وصال» در تالار بنياد پژوهش هاي اسلامي آستان قدس رضوي برگزار مي شود. به گزارش خبرنگار ما، «جامعه زمينه ساز ظهور، مهدويت و تمدن جهان اسلامي، انتظار و ...» از جمله عناوين مورد توجه در همايشي خواهد بود که زير نظر اداره امور فرهنگي و غني سازي اوقات فراغت زائران شکل خواهد گرفت.
بر پايه اين خبر، علاوه بر اين در کارگاههايي که به همين منظور شکل گرفته است، گروههاي زيارتي مي توانند جواب پرسش هاي خود را در رابطه با زيارت مهدويت و حجاب به واسطه احاديث و آيات قرآني بگيرند.
گفتني است، در اين کارگاه پس از طرح مباحثي در موضوعات مورد نظر حاضران با پاسخگويي يک گام بر هدف نهايي که آموختن مراحل زيارت مهدويت و حجاب است نزديک مي شوند.

2 هزار ايميل تبريک ويژه زائران و مشترکان غيرايراني در سر تا سر دنيا ارسال مي شود.
به گزارش خبرنگار ما، همزمان با اعياد شعبانيه کارت تبريک هاي ايميلي با زبانهاي فارسي، عربي، انگليسي به مخاطبان و علاقه مندان بارگاه رضوي در سر تا سر دنيا ارسال خواهد شد. بر پايه اين خبر علاوه بر اين، جشن هاي ويژه اي براي خانم ها ويژه اردو زبانها و عرب زبانها در دارالرحمه برگزار خواهد شد.
اين گزارش حاکي است، فراخوان بررسي شخصيت و سيره علي بن موسي الرضا(ع) با هدف شناسايي و تکريم سيره شناسان رضوي در همين ايام ويژه زائران غيرايراني اعلام و توزيع خواهد شد.
علاقه مندان مي توانند از اين تاريخ تا 12 مهرماه آثار خود را به نشاني com . iro . imamrezashrine@ ارسال کنند. گفتني است، مقالات برتر اين فراخوان در ايام ميلاد امام رضا(ع) گزينش و به 8 نفر از برگزيدگان آن جوايزي اهداء خواهد شد.

بزرگترين قرآن خطي جهان در گنجينه آستان قدس رضوي نگهداري مي شود. به گزارش خبرنگار ما، اين قرآن به خط زيباي محقق با ابعاد 177 در 101 سانتي متر بر روي کاغذ خانبالغ نگارش شد، و از جمله آثار نفيس و ارزشمندي است که پس از مرمت و تذهيب در کتابخانه مرکزي به گنجينه قرآن آستان قدس رضوي انتقال يافت. اين خبر حاکي است قرآن مذکور را بايسنقر ميرزا فرزند شاهرخ و نوه تيمور گورکاني نوشته در حالي که از عجايب خطوط عالم به شمار مي آيد.
بنا به شواهد و گفته تاريخ، اين قرآن کامل بوده، در حالي که اکنون 70 برگ آن موجود است که از اين تعداد 57 برگ در گنجينه خطي کتابخانه مرکزي و 8 برگ در موزه نگهداري مي شود. گفتني است، بايسنقر شاهزاده هنرمند تيموري نه تنها خود خوشنويسي توانا بود، بلکه از مشوقان و هنرمندان خوشنويس به شمار مي آمد چنانچه دربار او در شهر هرات، مرکز تجمع هنرمندان نقاش، خوشنويس، مذهب و موسيقدان بود، بايسنقر در سال 837 ه.ق در 35 سالگي در هرات درگذشت.

در فصل گذشته، بيش از 2 هزار و 822 وعده نماز در مجموع اماکن متبرکه رضوي برگزار شده است.
به گزارش خبرنگار ما، در سه ماه آغازين سال جاري ارادتمندان بارگاه رضوي از مجموع نمازهاي برگزار شده که در سه نوبت صبح و ظهر و عصر در 18 صحن و رواق برگزار مي شده علاوه بر بهره مندي از فيوض نمازهاي جماعت از تعقيبات آن به همراه قرائت زيارت امام رضا و ... بهره مند شدند.
گفتني است، اداره تبليغات آستان قدس رضوي با بهره گيري از مکبرين خوش صدا بر معنويت نمازهاي جماعت افزوده است، اين در حالي است که در اين فصل 30 مکبر، 220 نيروي انتظامي به همراه 25 امام جماعت در برگزاري نمازها سهم داشته اند.

اولين جشنواره توليدات راديو و تلويزيوني در استان خراسان رضوي برگزار مي شود.
مراکز صداوسيما مي توانند در مجموع سه اثر شامل يک اثر راديويي، يک اثر تلويزيوني و يک گزارش توليدي خبري تلويزيوني با موضوع سيره ومعارف رضوي به اين جشنواره ارسال نمايند.بنا به اين گزارش، هر اثر توليدي بايد به طور جداگانه روي يک حلقه DVD ارسال شود و برنامه هاي ارسالي سيما بايد بين 15 تا 30 دقيقه و مدت برنامه هاي ارسالي صدا بين 30 تا 45 دقيقه باشد.
برنامه هاي ارسالي خبر بايد در ساختار گزارش توليدي- خبري- تلويزيوني تهيه شود ومدت گزارش ارسالي حداکثر 3 دقيقه باشد. آثار ارسالي بايد در حد اصل يکم شهريورسال 87 تا يکم شهريور ماه سال 88 توليد شده باشند. علاقه مندان مي توانند آثار خود را حداکثر تا پانزدهم شهريور ماه سال جاري به صداوسيماي خراسان رضوي ارسال نمايند.

چهارمين همايش فرهنگي آموزشي «سفيران رضوان» در مشهد برگزار مي شود. به گزارش خبرنگار ما سفيران رضوان عنوان همايش 4 روزه ويژه استادان و معلمان قرآن کريم آستان قدس رضوي است که به همت اداره آموزش علوم و قرآن حديث آستان قدس رضوي از 18 تا 22 مرداد در مرکز تربيت معلم شهيد کامياب برگزار مي شود.
بر پايه اين خبر، آموزش با روش هاي برتر در زمينه حفظ آيات و روايات، آموزش روانخواني، روخواني، ارتباط والدين با کودکان، آموزش نماز و تدبر در قرآن از جمله عنوانهايي است که در اين همايش مورد توجه قرار گرفته است. گفتني است، جلسه ويژه رابطان شهرستان ها ومديران از بخش هاي حاشيه اي اين نشست است.

اولين روزنامه رسمي منتشر شده ايران در آرشيو مطبوعات آستان قدس رضوي نگهداري مي شود. به گزارش خبرنگار ما، اين روزنامه دومين روزنامه ايران و اولين روزنامه فارسي کشور است که به همت اميرکبير و مديريت ميرزا جبار تذکره چي در تهران منتشر و طبق وصيت مرحومه اشرف السلطنه و توسط حاج سيد حسين نايب التوليه عرب در شعبان 1334 وقف کتابخانه آستان قدس رضوي شده است.
اين گزارش حاکي است، اولين شماره اين روزنامه در تاريخ 1267 قمري با عنوان روزنامچه اخبار دار الخلافه طهران منتشر و از شماره دوم تحت عنوان روزنامه وقايع اتفاقيه به صورت هفتگي تا سال 1324 انتشار يافته است.

دومين کتاب چاپي سربي ايران با عنوان ماثر السلطانيه اثر عبد الرزاق دنيلي که در سال 1241 هجري قمري در تبريز به چاپ رسيده است، در کتابخانه آستان قدس رضوي نگهداري مي شود.
سيد محمد رضا فاضل هاشمي با بيان اين مطلب گفت: در ميان مجموعه هاي اهدايي، کتابهاي منحصر به فرد و کميابي ديده مي شود که يادداشت واقفان و مالکان نسخه بر حاشيه آن علاوه بر نشان دادن وسعت دانش و مطالبات واقفان ارزش علمي و تاريخي نسخه ها را صد چندان کرده است. به گفته وي، کتاب ماثر السلطانيه به خاطر شرح مفصل رويدادهاي تاريخي عصر فتحعلي شاه قاجار و روايت مستقيم جنگهاي اول ايران و روس اهميت ويژه اي دارد.

نمايشگاه حکايت آفتاب در صحن جامع رضوي پذيراي زائران و مجاوران بارگاه رضوي است. به گزارش خبرنگار ما، حکايت آفتاب از جمله پروژه هاي هنري معاونت تبليغات و ارتباطات اسلامي آستان قدس رضوي است که به واسطه اداره امور فرهنگي آستان قدس رضوي از سال گذشته افتتاح و پذيراي گروههاي زيارتي دانشجويي و دانش آموزي و...است.در اين نمايشگاه 8 واقعه مهم از زندگي علي بن موسي الرضا (ع) در 8 قاب در قالب هنري کولاژ و معرق به نمايش گذاشته شده است. گفتني است، اين نمايشگاه در نوع خود اولين مجموعه با اين سطح و کيفيت در سطح کشور است که توانسته بخشي از زندگي امام رضا(ع) را با زبان هنر به مخاطب خود منتقل کند.

رواق زرنگار






* يدا... گودرزي
اي ستون هاي زمين، گلدسته هاي سربلند!
اي رواق زرنگار، آيينه هاي بندبند!
اي مقرنس هاي چوبي، گنبد زرين کلاه!
بر سر آن آستان پرشکوه بي گزند
بر سر هفت آسمان آن مهربان افراشته
چتري از بال کبوتر، از حرير و از پرند
دست او اينک پناه آهوان خسته است
بال بگشاييد از شوق، آهوان درکمند!
کفتران آسماني هم اسير دام او
مي کشاند هر دلي را در رهايي ها به بند
اي حضور هشتمين! افتادگان غربتيم
دست ما را هم بگير از لطف، اي بالا بلند!

* عباسعلي سپاهي يونسي
حالا شده بود يک مرد چهل ساله. جاده عمر را تا نيمه رفته بود. تابستان بود و دوباره آمده بود مشهد تنها بود زن و بچه اي نداشت.



وارد مسافرخانه که شد خاطرات فراواني در ذهنش زنده شد ياد سالهاي دور افتاد ياد سالهايي که مشهد آمدن اتفاق بزرگي بود آن هم براي او که اهل روستايي کويري بود که از نعمت آب و هواي خوب و درخت برخوردار نبود. خانواده اش غير از مشهد سفري ديگر نمي رفتند.
اولين سفر را خوب يادش مانده بود. دير به مشهد رسيده بودند. تنها نبودند، دو سه خانواده ديگر از همسايه ها هم با آنها بودند وقتي آمده بودند که شب مشهد را ساکت تر کرده بود و رفت و آمدها کمتر شده بود. همان شب بعد از اينکه خانواده ها جايي براي چند روز اجاره کردند از خانه بيرون رفتند تا به زيارت امام بروند.
او کوچک بود و ذوق و شوق بيرون رفتن وجودش را فرا گرفته بود دوست داشت شهر را ببيند، دوست داشت حرم را ببيند حرمي که خيلي از دهان پدر و مادرش تعريفش را شنيده بود و حالا عجله داشت تا بيرون را ببيند مغازه ها را و حرم را. از خانه که بيرون رفتند مغازه ها بسته شده بودند فقط عده اي در رفت و آمد بودند اين صحنه آن چيزي نبود که انتظارش را داشت در خيالش تصويري ديگر از مشهد و مغازه هايش ساخته بود مغازه هايي پر از چيزهاي رنگارنگ و اسباب بازيهاي جور واجور. حوصله اش از چيزي که مي ديد سر رفته بود. با زبان کودکانه در حالي که خيلي ها شنيدند به مادرش گفت اين جا که قشنگ نيست و بقيه خنديدند يکي از همراهانشان هم به شوخي گفته بود نه روستاي کويري شما که درخت هم نداره قشنگه و بقيه خنديده بودند.
آن شب اما وقتي حرم را ديد کمي نظرش درباره مشهد عوض شد حرم روشن بود و پرنور. انگار شب به حرم نرسيده بود.
***
فردا دوباره بعد از خوردن صبحانه اي خانواده ها آماده شدند تا به بازار و حرم بروند او باز هم براي رفتن عجله داشت. بعد از رد شدن از يکي دو کوچه به خيابان رسيدند و او مغازه ها را ديد حالا مغازه ها باز شده بودند و پر از چيزهاي جور واجوري بودند که او نمي دانست خيلي از آنها چيست از ديدن آن همه مغازه هاي رنگارنگ ذوق زده شده بود مي دويد و چيزها را به مادرش نشان مي داد از آن همه ذوق زدگي او همراهانش به خنده افتادند.
حالا سالهاي زيادي از آن سالها گذشته بود او به چهل سالگي رسيده بود و دوباره به مشهد آمده بود اما تنها، ديگر تنهايي را نمي خواست. براي کبوتران آقا از روستا گندم آورده بود تصميم داشت به روستا که بر گردد ديگر به تنها بودنش پايان بدهد.