|
خال يا « melanocytic nevus » لکه ها يا زايده هاي رنگي در اندازه و شکلهاي مختلف هستند و معمولاً به رنگ قهوه

اي ، قهوه اي تيره و يا مشکي ديده مي شوند . رنگ خال به دليل وجود سلولهاي مخصوصي است که با توليد رنگدانه ، رنگ ويژه خال را به وجود مي آورند . خال ها در هر جايي از بدن و به شکلها و اندازه هاي مختلف ، گروهي يا منفرد مي توانند ديده شوند . يکي از انواع خال که شايع تر مي باشد ، خال هاي ملانوسيتي است در واقع يک تومور خوش خيم حاصل از تکثير سلولهاي رنگدانه ساز ملانوسيتي است که در واقع يک تومور خوش خيم حاصل از تکثير سلولهاي رنگدانه ساز ( ملانوسيت ) محسوب مي شود .
* زمان بروز خال
خال ها اغلب در طول 20 سال اول زندگي به وجود مي آيند؛ ولي ممکن است تا 40 سالگي و يا بيشتر هم ظاهرشدنشان ادامه يابد . به اين نوع خال ها ، خال هاي اکتسابي مي گويند و بيشتر اشخاص تعدادي از اين خال ها را روي بدن خود دارند ( گاهي اوقات 40 عدد يا بيشتر ) . در موارد نادري نيز خال ها از زمان تولد وجود دارند که به آنها ، خال هاي مادرزادي گفته مي شود و در حدود يک درصد نوزادان هنگام تولد به اين خال ها مبتلا هستند
*تغييرات خال ها
خال ها مسطح ، پهن و نرم و همان گونه که گفته شد، به رنگ قهوه اي و يا سياه هستند ( شبيه کک و مک )؛ اما به مرور زمان بزرگتر شده و روي بعضي از آنها ممکن است مو ظاهر شود .
تغيير شکل خال کاملاً تدريجي و کند است و خال هايي که زماني مسطح و تيره رنگ بوده اند ، بتدريج گوشتي ، گنبدي شکل و کمرنگ مي شوند؛ ولي بعضي از آنها به هيچ وجه تغيير نمي کنند ( مثل خال هاي کف دست و پا که مسطح و تيره باقي مي مانند و در نهايت بسياري از آنها بتدريج از بين مي روند ) و يا برخي برجسته و گوشتي شده و به وسيله پايه اي باريک، مانند زايده اي گوشتي آويزان مي مانند، سير تغييرات گفته شده در مورد خال بسيار کند است و شايد حدود 50 سال طول بکشد .
چه نوع خالي احتمال بدخيمي دارد؟
شانس سرطاني شدن خال هاي معمولي بسيار اندک است ؛ اما اين خطر در مورد بعضي از خال ها بيشتر است.
خال هاي مادرزادي: اين خال ها شانس بيشتري براي تبديل شدن به سرطان بدخيم نوع ملانوما را دارند. بيشترين خطر سرطاني مربوط به خال هاي مادرزاي بزرگ با قطر بيشتر از 20 سانتي متر است .
خال هاي ديس پلاستيک: اين خال ها معمولاً بزرگتر از خال هاي معمولي هستند و از نظر ظاهري نامنظم و رنگ غير يکنواخت دارند. (مثلاً قسمتي از خال قهوه اي تيره و اطراف آن روشن است) که معمولاً زمينه خانوادگي و ارثي دارند. کساني که از اين نوع خال دارند 10 برابر بيشتر دچار سرطان نوع ملانوماي بدخيم مي شوند. اگر گمان مي کنيد خال شما از نوع ديس پلاستيک و غيرعادي است با متخصص مشورت کنيد .
خال هاي آبي: به شکل يک برجستگي آبي رنگ با سطح صاف و کمي برجسته هستند که معمولاً قطري کمتر از يک سانتي متر دارند. شايع ترين مناطق درگيري، اندامها، باسن و صورت است. اگر چه رشد پيش رونده و سرطاني اين خال نادر است، ولي احتمال آن کمي بيشتر از خال هاي معمولي است .
* علايم هشدار دهنده در مورد خال ها:
اگر در خال هاي صورت و يا بدن به يکي از علائم زير برخورد کرديد، به متخصص مراجعه کنيد .
1 - عدم تقارن: خال هاي غيرسرطاني معمولاً شکل مدور، گرد و يا بيضي شکل دارند، اما نامتقارن بودن در خال هاي سرطاني شايع تر است .
2 - نامنظم بودن لبه خال: مضرس و دندانه دار بودن لبه خال نيز يکي ديگر از علائم مطرح کننده سرطان است .
3 - غيريکنواخت بودن رنگ خال: وجود سايه روشن هاي رنگ در يک خال به شکلي که مثلاً قسمتي از خال قهوه اي تيره، سياه و قسمتهاي ديگر قهوه اي روشن، قرمز، يا رنگهاي ديگر باشد نير نيازمند توجه است .
4 - اندازه خال: خال هاي سرطاني معمولاً بزرگتر از خال هاي معمولي هستند. ابعاد بالاتر از 6 ميلي متر يکي ديگر از علائم مطرح کننده سرطاني بودن خال است .
5 - پيدايش تغييرات: تغييرات کاملاً مشخص و سريع در اندازه، شکل و رنگ خال ها و پيدايش علايمي مانند خارش، سوزش، برجسته شدن (سريع)، سفت شدن يا نرم شدن خال، رنگ آبي مايل به سياه، تورم، دلمه، ترشح، خون ريزي و زخم مطرح کننده سرطان پوست از نوع ملانوم است که بايد هر چه سريع تر درمان شود .
هر شخصي بايد نسبت به خال هاي بدن خود آشنايي کامل داشته باشد تا در صورت پيدايش تغييرات ذکر شده به سرعت متوجه شود و اقدام به درمان کند. اين نکته بخصوص در افرادي که مبتلا به خال هاي ديس پلاستيک (غيرعادي) هستند و آنهايي که خالهاي مادرزادي با قطر بزرگتر از 20 سانتي متر دارند، و همچنين آنهايي که خود يا عضوي از اعضاي خانواده شان مبتلا به سرطان پوست بوده اند، اهميت بيشتري دارد .
*نکته:
وجود خال در مناطقي که مرتب تحريک مي شوند، منجر به سرطاني شدن خال نمي شود. مثلاً تراشيدن مکرر صورت و تحريک خال در مرداني که در ناحيه صورت خال دارند، باعث سرطاني شدن خال نمي شود .
ظاهر شدن مو روي خال به هيچ وجه نشانه اي از سرطاني شدن خال نيست .
پيدايش خال هاي جديد، تعدد آنها و محل بروز خال ها، تحت کنترل ژنهاي فرد بوده و قابل پيشگيري نيست. زاد و ولد و تکثير در مورد خال ها معني ندارد، بنابراين خال هاي بزرگتر و قديمي تر نمي توانند خال هاي جديد ايجاد کنند و اصطلاح خال دختر و خال مادر بي معني است.
جراحي کردن خال هاي معمولي هيچ وقت باعث سرطاني شدن خال نمي شود .
درمان خال ها از نظر زيبايي يا پيشگيري از سرطاني شدن آنها چه موقع ضرورت مي يابد؟
در اصل درمان خال ها جراحي است و چون جراحي خال معمولاً با به جا ماندن جاي زخم همراه است، لذا بايد در مورد برداشتن خال زماني تصميم گرفت که جاي زخم جراحي آن از خود خال کمتر جلب توجه کند. روشهاي ديگري هم براي برداشتن خال نظير سوزاندن، تراشيدن، ليزر و ماليدن اسيدهاي سوزاننده بر روي خال مرسوم است که از نظر علمي خالي از اشکال نيستند. |