* زهره کهندل
دقيقا 40 سال قبل در تاريخ 21 آگوست 1969 ميلادي، مسجد الاقصي نخستين قبله مسلمين توسط مايک روهان، صهيونيست

استراليايي تبار به آتش کشيده شد و بسياري از آثار با ارزش دوران اسلامي موجود در آن از ميان رفت. اين مسجد پس از آن نيز شاهد خشونتهاي بسياري از سوي صهيونيستها بود که يکي از وحشيانه ترين جنايتها درآن به 8 اکتبر 1990 باز مي گردد، در اين تاريخ نمازگزاران مسلمان از ورود گروه تندرو و تروريست هيأت امناي معبد که قصد قرار دادن سنگ بناي ساخت معبد خود را داشتند، ممانعت کردند که به دنبال آن با تيراندازي سربازان صهيونيست به طرف نمازگزاران بيش از 20 فلسطيني شهيد و 115 تن ديگر زخمي شدند.فاجعه خونين مسجد گوهرشاد نيز يکي از اوراق ننگين دوران استبدادي رضاخان بود که در روزهاي 20 و 21 تير ماه 1314 شمسي، مسجدي که مملو از جمعيت معترض به زمزمه هاي حجاب زدايي زنان در آن دوران بود، مورد حمله قشون قزاق قرار گرفت و مسجد گوهرشاد با کشته شدن هزاران معترض به طرح نافرجام رضاخان، به خاک و خون کشيده شد.
بدون ترديد اين وقايع تاريخي به عنوان نقاط عطف کارکردهاي سياسي- اجتماعي مساجد در طول تاريخ جلوه اي از جايگاه موثر و کارکرد اجتماعي مسجد را در جهان نشان مي دهد.يکي از پيشنهادهاي با ارزشي که از سوي جمهوري اسلامي ايران به سازمان کنفرانس اسلامي ارائه شد، نامگذاري هفته جهاني مسجد، از 30 مرداد تا 5 شهريور ( 21 تا 28 آگوست) و اختصاص نخستين روز اين هفته، مصادف با به آتش کشيده شدن مسجد الاقصي به دست صهيونيست ها، به نام «روز جهاني مسجد» است.همزمان با روز جهاني مسجد، در خصوص تدوين سند چشم انداز توسعه مساجد در افق 1404 و سياست ها و راهبردهايي که در اين سند براي



ساماندهي مساجد در کشورمان و ارتقاي جايگاه جهاني اين مرکز معنوي در جوامع اسلامي تصويب شده است با حجة الاسلام و المسلمين حسين ابراهيمي، رئيس مرکز رسيدگي به امور مساجد و رئيس فراکسيون مسجد در مجلس هشتم گفتگو کرده ايم که در ادامه مشروح آن تقديم مي شود.

* چندي پيش از تدوين سند چشم انداز توسعه مساجد در افق 1404 با محور ساماندهي امور مساجد خبر داديد، در حال حاضر تدوين اين سند به چه مراحلي رسيده است؟
** خوشبختانه سند چشم انداز توسعه مساجد در افق 1404 تدوين و تنظيم شده است و در سياستهاي کلي فرهنگي نظام در مجمع تشخيص مصلحت نظام، بخشي از آرمانهايي که در سند گنجانيده شد، به عنوان سياست هاي کلي فرهنگي در مساجد تصويب شد و تبعاً بعد از تأييد مقام معظم رهبري، سياستهاي آن به دستگاه هاي مربوط ابلاغ مي شود.
لذا اين سند از آن جهت ارزشمند است که چشم انداز مساجد براي بيست سال آينده، بر اساس پايه هاي مطالعاتي و قابل قبول در محافل علمي، سياستهاي کلي آن تدوين شد و بخشي از سياستهاي کلي آن که جايگاه مسجد را در نظام مشخص مي کند، در مجمع تشخيص مصلحت نظام به تصويب رسيد.
بنابراين امروز اين چشم انداز مي تواند پايه و اساسي براي ساماندهي مساجد قرار گيرد. از اين رو بايد با تحقق سياستهاي اين سند در برنامه پنجم توسعه، شرايط مساجد از وضعيت موجود به وضعيت مطلوب و برتر ارتقا پيدا کند.
* به برخي از شاخص هايي که در اين چشم انداز، شرايط مطلوب مساجد را توصيف کرده است، اشاره مي فرماييد؟
** متن اين سند بسيار مفصل است که در کميته هاي علمي مورد تاييد قرار گرفته و به وضعيت مساجد با تمرکز مديريت و فعاليتها سامان مي بخشد. زماني هم که سياستهاي اين سند در مجمع تشخيص مصلحت نظام تدوين شده، تأييد مقام معظم رهبري ضمانت اجرايي اين سياستها پس از ابلاغ به دستگاه هاست.
* در جايي اشاره داشتيد که ساماندهي مساجد به مفهوم دولتي شدن آن نيست، در اين سند براي اموري که به بخشي از آن متوجه قوه مجريه است، چه تدابيري براي صحه گذاشتن بر مورد اول اتخاذ شده است؟
** آنچه را در رابطه با دولتي شدن مي گوييم، به معناي تعطيل شدن وظايف دولت در قبال امور مساجد نيست.
قطعاً دولت بايد جايگاه مساجد را در برنامه خود بگنجاند تا بتواند امکانات لازم را به آنها بدهد، اما آنچه مورد نظر ماست، اينکه مديريت مسجد همواره به دست ائمه جماعات بوده و آنها هم زير نظر مقام معظم رهبري انجام وظيفه مي کنند.
لذا بايد توجه داشت که مساجد نبايد زير نظر هيأت وزيران باشد. مساجد بايد به دست خود مردم و با هدايت ائمه جماعات مديريت شود.
* با توجه به اهميت مديريت مساجد، طرح راه اندازي رشته تخصصي تربيت ائمه جماعات که در فراکسيون مسجد عنوان شد، به کجا رسيد؟
**مرکز آموزش ائمه جماعات در قم راه اندازي شد و با شوراي عالي حوزه علميه قم به تفاهماتي رسيديم طرح را نيز ارائه کرديم و چند سال است که مرکز آموزش ائمه جماعات در قم تأسيس شده و با هماهنگي شوراي عالي حوزه علميه قم به آنان مدرک پايان دوره هم اعطا مي شود.
* اين طرح تا چه ميزان قابليت تعميم پذيري به ساير مناطق کشور و با چه گستره اي از ائمه جماعات را دارد؟
** آنچه در اين راستا انجام شده در استان تهران و برخي استانهاي ديگر است اما اين طرح قابل توسعه به ساير مناطق نيز مي باشد که برنامه هايش را در دستور کار داريم. اين امر موجب آماده شدن ائمه جماعات براي مديريت مساجد مي شود.
* برخي از مساجد هم ائمه جماعات ندارند، براي آنها چه برنامه اي داريد؟
** اين موضوع متوجه حوزه علميه است که بايد ائمه جماعات مساجد را تربيت کنند. البته ما براي بسياري از مناسبتها، روحاني نداريم. حوزه بايد تلاش کند که اين خلاءها را پر کند.
* در مورد اعلام کمبود تعداد مساجد در سراسر کشور چه تدابيري اتخاذ کرده ايد؟
** کليات اين امر در مجمع تشخيص مصلحت نظام تصويب شده که جزئيات آن بايد در سياستهاي برنامه پنجم توسعه گنجانده شود. در اين خصوص علاوه بر کمبود مساجد، بحث پراکندگي آن هم بايد مد نظر باشد که تأمين امام جماعت هم از اين دو مهم تر است.
* فراکسيون مسجد مجلس چه تلاش هايي براي جذب اعتبارات براي رفع مشکلات مساجد داشته است؟
** تلاش هاي بسياري در اين راستا داشته ايم، اما امکانات دولت قادر به حل تمام مشکلات در اين عرصه نيست. همچنين برنامه هايي هم براي کمک به مساجد روستايي داريم، زيرا در حال حاضر 33 هزار مسجد روستايي در روستاهاي بالاي 60 خانوار به بالا وجود دارد اما با وجود دو سوم سهم مساجد روستايي از کل مساجد کشور، ساختمان و بناي آنها بسيار فرسوده شده است. کار سنگيني را پيش رو داريم. لذا سياست هاي سند چشم انداز توسعه مساجد مي تواند به تحولاتي در اين عرصه منجر شود.
* چه برنامه هايي براي تحولات نرم افزاري در مساجد داريد؟
** همانطور که تحولات نرم افزاري بر تحولات سخت افزاري مقدم است، تلاش داريم تا در بستر توسعه فرهنگ مسجدي، جامعه را متدين نگه داريم، لذا بايد فرهنگ عمومي را با ساز و کارهاي درستي در مساجد تبيين کرد.
* آقاي ابراهيمي! بحث قانونمند کردن مساجد در چه شرايطي قرار دارد؟
** اين موضوع در ذيل موضوعات مهم چشم انداز و سياستهاي کلي برنامه پنجم توسعه گنجانيده شده که در راستاي سياستها تحقق مي يابد. لذا بايد تلاش شود اين امر در روند مشخص خود طي شود.
* در حال حاضر قوانين مشخص و روشني براي امور مساجد وجود دارد؟
** خير، قوانيني که به تصويب مجلس رسيده باشد در مورد مساجد نداريم. هنوز هم در مجلس هشتم موضوع قانونمند شدن امور مساجد به نتيجه اي نرسيده است.
* جناب آقاي ابراهيمي مي توان اميدوار بود که با تدوين سند توسعه چشم انداز مساجد در افق 1404 ، شاهد جهاني شدن جايگاه مساجد باشيم؟
** مساجد در ايجاد انقلاب اسلامي ايران و دفاع مقدس نقش ارزشمندي را ايفا کرده اند، همچنين در مشارکتهاي مردمي و انتشار معنويت در جامعه هم سهم بسزايي داشته اند. آرمان رسيدن به جايگاه واقعي مساجد که در صدر اسلام شاهد آن بوديم، در شرايط کنوني به صورت کامل قابل تحقق نيست اما امروز ما بيش از 50 کشور اسلامي در جهان داريم که مسجد نقش محوري در آنها دارند.
آنچه در يکي از بندهاي مصوبات سياستهاي کلي فرهنگي نظام گنجانده شده، بازگشت دوباره جايگاه مساجد به صدر اسلام است. به اين معنا که همان محوريت را با توسعه و ارتقاي فعاليتهاي مسجدي در جامعه پيدا کند.
در حال حاضر جايگاه مساجد در کشور ما به گونه اي است که مي توان ادعا کرد هيچ جاي ديگري در جهت ايجاد معنويت در جامعه، بيان تعاليم عالي اسلام، فرهنگ سازي و نهادينه کردن فرهنگ عمومي نمي تواند با مساجد رقابت کند.
* چه تدابيري براي اقبال جامعه کنوني ما به سمت بهره گيري از ظرفيت هاي معنوي مساجد اتخاذ شده است؟
** آنچه بنده در مساجد تهران مي بينم، عدم پاسخگويي ظرفيت مساجد به حضور مردم است. به اين معنا که مراجعات مردم به مساجد بسيار خوب بوده و صفهاي اقامه نماز در مساجد مملو از جمعيت است. در ايام و مناسبتهاي ويژه همچون ماه رمضان، شعبان و رجب هم که شاهد حضور گسترده مردم هستيم، تعداد مساجد موجود پاسخگوي حضور مردمي نيستند. لذا بايد به دنبال توسعه مساجد باشيم، اقبال مردم بسيار خوب است اما امکانات و تعداد محدود مساجد هم پاسخگوي حضور آنان نيست.
* آيا اين اقبال مردمي در زمانهاي غيرمناسبتي هم قابل توجه است؟
** کاملا، در بسياري از مساجد، فضا براي اقامه نماز محدود است. بنده عرض مي کنم که عمده مساجد تهران، فضاي کافي براي اقامه نماز نمازگزاران ندارد.
* آيا شاخصي براي رتبه بندي در مورد جايگاه مساجد کشورهاي مسلمان در سطح جهان اسلام وجود دارد؟
** اين موضوع بايد از نظر کيفي و کمي مورد ارزيابي قرار گيرد. در مورد مؤلفه هاي کمي و تعداد مساجد و يا کيفيت بنا، شايد برخي از کشورها از ما جلوتر باشند، اما در رابطه با کارکرد و نقش مساجد در جوامع اسلامي، ايران در صدر قرار دارد و مساجد در کشور ما نقش آفرين بوده و کارکردهاي آن فوق العاده بوده است.
نقش مساجد در ساير کشورها در حد اقامه نماز و قرائت قرآن خلاصه مي شود اما در کشورما، مساجد پايگاه حفظ نظام و ارزشهاي اسلامي و دفاع از آرمانهاي انقلابي در عرصه هاي سياسي، اجتماعي و فرهنگي است. امروز مساجد ما مرکز آموزش و نشر فرهنگ اسلامي بوده و لذا از نظر کارکرد و تاثيرگذاري مساجد ايران بر تمام مساجد جهان اسلام تقدم دارد، اما از نظر کيفيت بنا و کميت شايد برخي کشورهاي از ما جلوتر باشند.
* آيا مساجد ايران به لحاظ نقش و کارکرد موثري که در اداره جامعه اسلامي دارند مي توانند به عنوان الگويي در جهان اسلام مطرح باشند؟
** قطعا، چنين امري با تقويت جايگاه مساجد در کشورمان و تحقق برنامه هاي سند چشم انداز توسعه مساجد در افق 1404 محقق خواهد شد.

* جواد نعيمي
از مأذنه هايت نور مي تراود و نواي توحيد مي بارد، اي نماد نزديک ترين کعبه دلها! اي گلخانه زيباي فضيلتها! اي کاشانه خوبي ها! اي خانه خوب خداي ما! اي مسجد والا!
هنگامي که فرشته ها بال زنان گرد بام و درت مي پرند، عاشقان حريم جانان با دست و دلي پاک و چهره اي تابناک، رو به سوي تو مي آورند تا در حريم امن تو، به خلوت با يار بنشينند و با مهر خدا در سينه، در پيشگاه آن محبوب، سر بر مهر عبوديت بسايند؛ عشق بکارند و نور درو کنند!
آري، آري اي مسجد! مؤمنان هماره پرشور و شادمان به سوي تو مي آيند. مي آيند تا قطره قطره وجود خويش را در کاسه بزرگ وحدت بريزند و جام همدلي را جلا بخشند. مي آيند تا ناي خويش را به نام حضرت معبود متبرک سازند. مي آيند تا عارفانه و عاشقانه، همه هستي خويش را در طبقي از اخلاص نهند و به محراب، اين جايگاه نبرد با همه دشمنان دروني و بروني بنگرند و به دامانش چنگ زنند و به هم بپيوندند و با هر تهاجمي که عليه نور و روشنايي و آگاهي صورت مي پذيرد، بستيزند. مي آيند تا آيينه هاي حضور را پر نور کنند! مي آيند تا عشق به خوبي ها را تکثير کنند...
مسجد! اي پايگاه سپيده و سيادت! اي جايگاه سعادت! اي مرکز بزرگ جماعت! اي تجلي گاه برادري و رفاقت! اي آيت حسن و کرامت! اي معنابخش هر ديار و ولايت! اي پاسگاه دانش و آموزش! اي جلوه گاه دعوت پيامبر! اي کانون رشد گل هاي معنا و شکوفه هاي والا! اي مکان پر مهر و صفا! اي دستهاي بلند ياري و وفا! اي بلندگوي همه خوبي ها! کاش بيش از پيش قدردان حضور تو باشيم! کاش بتوانيم تو و خويشتن خويش را به شايستگي و بايستگي پاکيزه نگه داريم! اي کاش تو را مرکز امدادرساني به انديشه ها و آموزش ايده هاي رحماني بسازيم! اي کاش صندوق هاي قرض الحسنه محبت و دانايي و وفاداري و ايمان و پايداري را بر پايه ها و ديوارهايت بياويزيم و پيوسته آنها را سرشار نگه داريم! کاش کتابخانه هايي پر از نور و نواي محبوب را در گوشه و کنارت بر پا سازيم و همگان را به بهره وري از آنها فرابخوانيم! کاش منبرهاي خجسته ات را به ميزباني گفتار ناب و جذاب و مورد استفاده شباب دعوت کنيم! کاش نوترين شيوه هاي جذب مخاطب را بياموزيم و چنان با جان تو اي مسجد بياميزيم که ديگر خود را به هيچ پايگاه و جايگاهي نياويزيم! اي کاش روي خوش و زيبايت را به کودکان و نوجوانان و جوانان، بيشتر نشان بدهيم! اي کاش به تعامل و همکاري تو با مساجد ديگر بينديشيم! اي کاش بذر پر ثمر کانونهاي فعال فرهنگي را در دل سخاوت مندت بپاشيم و از محصولات والاي آن بهترين بهره ها را برداريم! اي کاش کلاس هاي اوقات فراغت دل و انديشه مان را به گونه اي غيرمستقيم در متن و بطن تو بجوييم و پيشخوان کتابخانه هاي خوبي را در کنار تو برپا و پويا سازيم.
اي کاش تکبير مهر يزدان را در نمازهاي جماعت دلها، در تو فرياد بزنيم. هزاران رکعت تقوا و تلاش و بيداري در تو بخوانيم و با تمام هستي خويش در پيشگاه هستي بخش، به سجده اي راستين و صميمي بنشينيم و همواره براي حضرت يگانه به پا خيزيم. تسبيح ستايش نور و همايش شعور را به کف بگيريم و هرگز در هيچ کاري به جز از جناب احديت مدد نگيريم!
اي مسجد! اي پايگاه دل ها! اي ماه پر مهر خدا! اي کاش هرگز تو را غريب نگذاريم!
اينک اي خانه خدا! دست ما را بگير! و ما را هماره به سوي خويشتن فرا بخوان! در هر صبح و ظهر و شام و در همه ايام!

مونيسم (يگانه انگاري) ديدگاهي فلسفي در مباحث فلسفي از جمله فلسفه ذهن است و مي توان آن را بر دو قسم مادي گرايي و آرمان گرايي دانست. مونيسم، در حقيقت يکتاگرايي و ساماندهي فکري و ايدئولوژيک و طراحي سيستم و نظام اجتماعي و سياسي حول فکر و انديشه و اصلي واحد است. به عبارتي، نگاه به جهان و هستي با باور به آنتولوژي وحدت گرايانه، مونيسم گفته مي شود.
اين ديدگاه معتقد است تنها يک نوع جوهر در جهان وجود دارد. يکي از بزرگترين اشاعه گران اين فلسفه باروخ اسپينوزاي هلندي بود. اسپينوزا براي تبيين رابطه بين ذهن و جسم قايل به يگانه انگاري بود، وي نظر دکارت را مبني بر اينکه جسم و ذهن با وجود ماهيت متباين شان مي توانند با يکديگر تعامل داشته باشند، مورد انتقاد قرار داد.وي معتقد بود تنها يک جوهر وجود دارد و آن هم «خدا» است. جهان رواني و مادي از منظر او؛ جوهراً با هم تفاوتي ندارند بلکه آنها وجوه مختلف جوهر واحد يعني خدا هستند. از ديدگاه اسپينوزا، ديگر تعاملي بين ذهن و جسم وجود ندارد، چون حالتهاي مادي و رواني وجوه مختلف يک رويداد واحد هستند. اما مشکل مهمي که با اين ديدگاه به وجود مي آيد، مسأله اختيار انسان است. نظريه اسپينوزا با اختيار انسان سازگار نيست.
اسپينوزا معتقد است، وقتي شخصي تصميم به انجام کاري مي گيرد، تجارب گذشته و وضع جسمي و روحي و قوانين طبيعت در آن لحظه او را به انجام کار، سوق مي دهند.او در واقع، جبري گراست و اعتقاد دارد که ما بخشي از طبيعت، به عنوان يک کل، هستيم و بايد از نظم آن پيروي کنيم. اين ديدگاه محل چالش است و خود بحث مفصلي در مبحث جبر و اختيار است.
«لايب نيتس» نيز براي حل مشکل رابطه ذهن و جسم يا به عبارت ديگر روح و جسم به نوعي «يگانه انگاري»، معتقد است که «يک گرايي روحي»، نام دارد. از ديدگاه لايب نيتس، جسم، از تعداد بي شماري ذره هاي زنده و روحي يا «موناد» ساخته شده است و خداوند از روز ازل بين موناد جسم و روح، هماهنگي برقرار کرده است و کليه حالات رواني و تمام حرکات بدن را مقابل هم قرار داده است. لايب نيتس آن را «هماهنگي از قبل برقرار شده» مي نامد. اين ديدگاه نيز مستلزم جبر مطلق است.پيشرفتهاي اخير در حوزه هاي نور و فيزيولوژي، روان شناسي و فلسفه، ديدگاه ما را نسبت به قبل تغيير داده است و فهم ما را از مسايل افزايش داده اند. بيشتر فيلسوفان برخلاف دکارت راه اسپينوزا را در پيش گرفتند و نظريه هاي يگانه انگار عالمانه تري را ارايه دادند. نظريه هايي چون «فيزيکاليسم»، «پديدارگرايي»، «يگانه انگاري بي طرف»، «کارکردگرايي»، نمونه اي از آنها است.

کنفرانس دو روزه «قرآن و جهان معاصر» با حضور تعدادي از شخصيتهاي دانشگاهي و قرآن پژوهان کشورهاي مختلف در کالج ليدي

بخش استانهاي هفدهمين نمايشگاه بين المللي قرآن شاهد برپايي غرفه استانهاي بوشهر، سيستان و بلوچستان، فارس، کهگيلويه و بويراحمد و گيلان مي باشد.
به گزارش ستاد خبري نمايشگاه، علاوه بر حضور ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامي استانهاي ياد شده، قرار بود استانهاي ايلام، اصفهان، آذربايجان غربي، سمنان، کردستان، گلستان و لرستان نيز در اين بخش حضور يابند.

وب سايت ختم قرآن آماده ثبت نام از مشتاقان ختم قرآن کريم در هفدهمين نمايشگاه بين المللي قرآن است.
مدير روابط عمومي وب سايت ختم قرآن، هدف از راه اندازي اين وب سايت قرآني را ترويج فرهنگ قرآن خواني به خصوص در اقشار جوان جامعه عنوان کرد.اکرم نوشفق با تأکيد بر دانشجويي بودن وب سايت ختم قرآن مجيد گفت: اين سايت با همکاري بيش از 350 دانشجو از رشته ها و دانشگاه هاي مختلف و حوزه هاي علميه فعاليت مي کند.وي در خصوص چگونگي مشارکت در ختم قرآن نيز گفت: افراد متقاضي مي توانند به صورت روزانه 110 آيه يا يک صفحه قرآن و يا هفته اي يک تا 4 حزب را متقبل شوند. ثبت نام در طرح ختم قرآن، از طريق حضور در غرفه وب سايت در نمايشگاه و يا ثبت نام در سايت اينترنتي com . ghorany . www امکان پذير است.