|
حسن هاني زاده- تحليلگر مسايل جهان عرب
افزايش موج ناامني ها در عراق و گسترش عمليات تروريستي در اين کشور اين پرسش را مطرح مي کند که چه کساني از ناامني هاي عراق سود مي برند؟
پاسخ دقيق به اين پرسش نيازمند بازنگري در روند سياسي عراق قبل از سقوط ديکتاتور بغداد در مارس 2003 است.کشورهاي عرب منطقه از جمله عربستان، کويت، امارات متحده، مصر و اردن تا قبل از آن تاريخ وجود يک ديکتاتور «ضعيف و فلج» در عراق را بسيار مفيدتر از وجود نظامي دموکراتيک و مردمسالار مي دانستند.به همين دليل زماني که نيروهاي آمريکا در سال 1991 ميلادي و در جريان آزادسازي کويت از اشغال عراق قصد ترور صدام ديکتاتور معدوم عراق را داشتند رهبران چند کشور عربي با اين ترور بشدت مخالفت کردند.اعتقاد رهبران سعودي، امارات، مصر و اردن اين بود که در صورت ترور صدام، خلا قدرت در عراق بوجود خواهد آمد و در نهايت شيعيان که اکثريت اين کشور را تشکيل مي دهند، قدرت را در دست مي گيرند.
لذا رايزني سريع جرج بوش پدر رئيس جمهوري وقت آمريکا با سران اين کشورها در حمله نيروهاي ائتلاف براي آزاد سازي کويت، موجب شد تا طرح ژنرال نورمن شوارتسکف فرمانده نيروهاي آمريکا براي ترور صدام متوقف شود.پس از سرنگوني صدام در سال 2003 اختلاف ميان سران برخي کشورهاي عرب منطقه با آمريکا بر سر جانشيني صدام شدت گرفت زيرا اعراب خواهان تشکيل رژيمي با رويکردي ضد شيعي در عراق بودند.اما روند شتاب آلود حوادث عراق پس از سقوط صدام فضاي جديدي را براي حضور قدرتمندانه اکثريت ملت عراق در عرصه هاي سياسي اين کشور فراهم کرد.
اين اکثريت در دوران ديکتاتوري رژيم بعث در حاشيه بودند و مجموعه اي از وابستگان به تکريتي ها و اعضاي حزب بعث قدرت مطلقه عراق را براي مدت 35 سال در اختيار داشتند. فضاي جديد عراق با به قدرت رسيدن دو طايفه مهم شيعه و کردها نگراني رهبران کشورهاي عرب پيرامون عراق را به دنبال داشت.علت اين امر اين است که رژيمهاي ديکتاتور عرب از شکل گيري يک نظام پارلماني و دموکراتيک مشابه لبنان بيمناک بودند زيرا اعتقاد دارند که چنين نظامي ممکن است به الگويي از دموکراسي و مردمسالاري براي ملتهاي عرب تبديل شود.
پس از سقوط صدام عناصر سلفي و وهابي و القاعده با کمک برخي کشورهاي عرب پيرامون عراق، با هدف جلوگيري از شکل گيري يک چنين نظام سياسي وارد اين کشور شدند.ائتلاف نامقدس اين مجموعه ها با عناصر حزب بعث که همچنان در بدنه نظام جديد عراق نفوذ دارند به تشديد نا امني ها در عراق کمک کرد.نيروهاي اشغالگر نيز با عقب نشيني از شهرهاي عراق هدايت غيرمستقيم اين تروريستها را به عهده گرفتند زيرا نيروهاي آمريکايي براي حضور فيزيکي دوباره خود نيازمند توجيه امنيتي هستند. کوتاه سخن اينکه هشدار اخير رهبران سياسي عراق مبني بر وجود مجموعه هاي تروريستي با رويکردي سلفي براي ناامن کردن عراق نشان مي دهد که آمريکا و برخي کشورهاي عرب منطقه از جمله عربستان و نيز عناصر حزب منحله بعث بطور مستقيم و غيرمستقيم در سازماندهي گروههاي تروريستي نقش دارند. |