* نصرا... برزني

روند رشد شاخصهاي بورس به قدري غيرمعمول است که هيچ نشاني از شادي و خوشحالي در آن به چشم نمي خورد، بلکه قاطبه کارشناسان با نگراني از آينده بدان مي نگرند. بسيار خوش خيالي و خوش بيني است که رشد تعجب برانگيز شاخصهاي بورس در اواسط هفته گذشته را مثلاً تاريخي بدانيم يا آن را نشانه رونق اقتصاد و بازگشت سرمايه گذاران به بورس تلقي کنيم؛ بلکه بايد نسبت به تشکيل يک حباب قيمتي خطرناک در بورس هشدار داد که ترکيدن يا حتي پنچر شدن آن مي تواند روند آهسته و پيوسته اي را که شاخصها از اوايل امسال آغاز کرده اند، با خطر مواجه سازد. اين خطر به حدي است که ممکن است به از دست رفتن سرمايه هزاران سهامدار و خروج هميشگي آنان از بورس منجر شود.
ماجراي تشکيل حباب بورس بدين صورت است که عرضه هاي پشت سر هم سهام که از واگذاري سهام شرکت ملي حفاري روي داد و اکنون با عرضه سهام شرکت مخابرات دنبال شده است، همراه با انتشار اطلاعات نادرست يا مغرضانه از سوي عده اي دلال سهام، اين تصور غلط را در بين سهامداران و سرمايه گذاران به وجود آورده است که رشد شاخصهاي بورس به معناي رشد قيمت تمام سهام است، از اين رو مي توان سهامهاي ديگري را خريد، حتي سهامي که در وضعيت زيان دهي قرار دارد و اين زيان دهي را به طور رسمي اعلام کرده اند. مثلاً شرکت صدرا به طور رسمي براي سال آينده خود پيش بيني ضرر دارد، اما سهام آن با صف خريد مواجه شده است. حتي قيمت عرضه سهامهايي که مسدود نيز هستند، با توجه به قيمت عرضه در برابر سودي که توزيع مي کنند، در لب مرز قرار دارد و خريد آنها چندان به صرفه نيست، چه رسد به سهام زيان ده. براي مثال، شرکت حفاري براي سهام خود تنها 5 تومان سود پيش بيني کرده است که در مقايسه با قيمت فروش آن که حدود 200 تومان است، چندان رقم جالبي نيست. با اين حال، عده اي دلال اطلاعات در بورس به همراه رشد شاخصهاي جوي را به وجود آورده اند که گويي بزودي سهام تمام شرکتها و از جمله شرکتهاي زيان ده، با سودآوري مواجه مي شوند و لذا بايد براي خريد سهام اين شرکتها عجله کرد. اين تلقي، غلط و خطرناک است. سرمايه گذاران و سهامداران بايد بدانند رشد فعلي شاخصهاي بورس به علت اقبال براي خريد چند شرکت است و اين وضعيت به ساير شرکتها و سهام آنها ارتباطي ندارد. اگر به ترتيب رشد شاخص نگاهي بيندازيد، متوجه مي شويد مثلاً در روز چهارشنبه گذشته که شاخص کل حدود 590 درصد رشد داشت، سهام مخابرات 70 درصد رشد شاخص را به خود اختصاص داده بود. اين بدان معناست که سهام ساير شرکتها تغيير مثبتي نداشته يا اگر داشته، به اندازه هميشه بوده که نشان از جهش قيمتي خاصي ندارد.
با اين حال، برخي سرمايه گذاران به اين جو توجه مي کنند و سراغ خريد سهامي مي روند که به اشتباه انتظار رخ دادن اتفاقي خارق العاده براي رشد جهشي سوددهي آن را دارند. اين انتظاري غلط است که باعث ا يجاد حباب تقاضا در بورس مي شود و اگر اين حباب بترکد، سرمايه گذاران با ضرر انبوهي مواجه مي شوند و عده اي ممکن است تمام سرمايه شان را از دست بدهند. لذا همه کارشناسان بايد درباره تشکيل اين حباب و توضيح وضعيتي که عرضه هاي بزرگ در بورس به وجود آورده اطلاع رساني کنند، هم بورس بايد برد دلالان اطلاعات و شايعه سازان را بگيرد و هم سازمان خصوصي سازي بايد به اثرات عرضه هاي پي در پي که انجام مي دهد و آسيبهايي که بر جاي مي گذارد توجه داشته باشد. روشن است، عرضه بايد با توجه به ظرفيت بازار انجام شود و اثرات جانبي آن اطلاع رساني گردد، در غير اين صورت ممکن است به ضد عرضه تبديل و بورس را با خطر افت شاخصها مواجه کند؛ آفتي که به اين زوديها قابل ترميم نخواهد بود.