* غلامرضا قلندريان

«خاوير سولانا»، مسؤول سياست خارجي اتحاديه اروپا با هدف کمک به تلاشهاي بين المللي براي حل مناقشه بين فلسطيني ها و رژيم صهيونيستي، سفري چهار روزه را به منطقه خاورميانه آغاز نموده است.
حل مناقشه فلسطين تاکنون با ورود بازيگران منطقه اي و فرامنطقه اي به دليل زياده خواهي هاي رژيم اشغالگر قدس به بن بست رسيده و ثمره اي براي حاميان صهيونيستها در پي نداشته است.
اگرچه طرف فلسطيني را نمي توان يک گروه منسجم و يکپارچه به حساب آورد، بلکه در درون فلسطينيها دو گروه کاملاً متمايز در خصوص حل مناقشه به چشم مي خورد. گروهي که روند مبارزه را تأمين کننده مطالبات مردم فلسطين قلمداد نمي کنند و در اقدامي همسو با حاميان عربي خويش روند گفتگو را در سالهاي اخير بويژه پس از کمپ ديويد پيگيري نموده و تاکنون به نتيجه قابل قبولي نرسيده اند.
گروه دوم مبارزان و مجاهداني هستند که تنها راه احقاق حق ملت مظلوم فلسطين را استمرار مبارزه با دشمن اشغالگر ارزيابي مي کنند و بر اين باورند که اتخاذ هرگونه مشي مغاير با ساز و کار قهري، فرصت بهينه سازي و سازماندهي مجدد امکانات و استراتژيها را به دشمنان مي دهد.
گروه هاي مبارز معتقدند روند به اصطلاح صلح خاورميانه تاکنون با گذشت سالها هر بار از سوي طرف اسرائيلي با مشکلاتي مواجه گرديده که زمينه توقف آن را فراهم کرده است. شکوه عرفات و اظهار ندامت وي با زبان ديپلماسي از تشريک مساعي در گفتگوها بيانگر نافرجام بودن راهبرد مذاکره با صهيونيستهاست.
حمله هاي بي امان به مردم بي دفاع و کشتارهاي بي رحمانه در شرايطي صورت مي پذيرد که دولتمردان اين رژيم همچنان موضوع صلح را نيز مطرح مي کنند. به عبارت ديگر، شعار گفتگو پوششي براي پنهان نمودن منافع پليد آنهاست.
اکنون سفر آقاي سولانا به عنوان نماينده اتحاديه اروپا و رئيس سياست خارجي اين بلوک سياسي را نمي توان به عنوان يک راهبرد مغاير با هدفهاي خاورميانه اي دولتمردان واشنگتن تلقي نمود، بلکه سياستهاي فرا آتلانتيکي اتحاديه اروپا را مي توان متغير تابعي از متروپل ايالات متحده آمريکا معرفي کرد.
بررسي نقش اروپا در مناقشه خاورميانه و علايق راهبردي کشورهاي اروپايي در حوزه مذکور مبين فعال بودن ديپلماسي اروپايي است که مشخصه اين سياست خارجي آن را به عنوان يک هويت مستقل اروپايي معرفي نمي کند.
از مواضع اين اتحاديه در کنفرانس مادريد و اسلو مي توان دريافت که سياست اصولي اين اتحاديه در سايه سياستهاي آمريکا و حمايت از اسرائيل بوده است. هرچند در سالهاي اخير به دليل مخالفت افکار عمومي با سياستها و اقدامهاي ظالمانه دولت و ارتش رژيم صهيونيستي عليه مردم فلسطين برخي تعديلها در سياست اروپا به وجود آمده است و اتحاديه اروپا تلاش کرده است، به موضوعات بشردوستانه و مسأله حقوق بشر در رابطه با مردم فلسطين توجه بيشتري نشان دهد، به نحوي که کشورهاي ياد شده از 1993 تا به امروز، سالانه بيش از پانصد ميليون يورو به نواحي فلسطيني نشين از جمله کرانه باختري رود اردن و نوار غزه کمکهاي فني و مالي کرده است.
بر کسي پوشيده نيست، پس از پيروزي حماس در انتخابات پارلماني فوريه 2006 اروپا اقدام به محاصره اقتصادي دولت منتخب فلسطيني نمود و با اين اقدام کاملاً نشان داد که در همسويي با سياستهاي آمريکا و ديگر کشورهاي حامي اسرائيل اتخاذ موضع مي نمايد و واکنش نرم اين بلوک قدرت به منزله مشي مستقل نبوده، بلکه مکمل سياستهاي قهري آمريکا بوده است.
اکنون آقاي سولانا با اين عملکرد کشورهاي اروپايي نمي تواند به روند گفتگوها کمک کند، اگر طرحي ارائه دهد قبل از آن که منافع فلسطينيها را تأمين کند بيشتر راهبردي خواهد بود تا کابينه افراطي نتانياهو را نجات دهد.
آقاي سولانا براي اين پرسش چه پاسخي خواهد داشت که آيا مقامهاي صهيونيست آماده پذيرش بازگشت آوارگان هستند تا آنها در يک همه پرسي با ارائه ديدگاه هايشان وضعيت روند صلح را تبيين نمايند؟ چنانچه رژيم صهيونيستي بازگشت آوارگان را با برگزاري رفراندوم قبول کند، مي توان افق اميدوار کننده اي را براي حل مناقشه مذکور ترسيم نمود.
پر واضح است، اين رژيم نه تنها با بازگشت آوارگان مخالفت کرده است، بلکه به گونه اي برنامه ريزي کرده اند تا در آتيه نزديک مسأله بازگشت حل شده تلقي و استمرار گفتگوها بدون موضوع مذکور برگزار گردد. برخي اخبار بيانگر اين موضوع است که آنها با تبليغات در حوزه هاي حقوقي مبني بر تغيير الفاظ که رويکرد حقوقي و آثار مترتب بر آن را نفي مي کند تلاش مي کنند شهروندان رانده شده فلسطيني را در ادبيات روند صلح به گونه اي تصوير نمايند که آنها تمايلي به بازگشت ندارند.
«خاوير سولانا» در سخنراني خود در شهر اشغالي قدس گفت: اتحاديه اروپا همواره تأکيد کرده است، توقف ساخت شهرکها شرط اساسي براي آغاز روند صلح و کسب حمايت کشورهاي عربي از آن به شمار مي رود.
پيشتر نيز توني بلر فرستاده کميته کاري چهارجانبه به سرزمينهاي اشغالي تنها راه پايان دادن به اين وضع را توقف شهرک سازي از سوي مقامهاي اسرائيل مطرح کرده بود.
به نظر مي رسد، اکنون هم پيمانان غربي رژيم اشغالگر قدس با تمرکز بر روي موضوع شهرک سازي و توقف آن تلاش مي کنند مشکلات ديگر اين گفتگوها را به فراموشي بسپارند. عدم تصريح دو کشور فلسطين و اسرائيل (استقلال و تماميت ارضي، تعيين مرزها، دموکراسي، حق بازگشت آوارگان، ساخت و ساز يهوديان و سکولار يا مذهبي بودن حاکميت) از موضوعاتي است که به وضوح تبيين نگرديده است و مي تواند با وجود پيشرفت گفتگوها در آينده مشکلات را تشديد نمايد.
لازم به ذکر است، با وجود فعال بودن ديپلماسي گفتگو و تلاشهاي دولتهاي پيراموني و جهاني براي تسهيل مذاکره، رژيم صهيونيستي به تخريب خانه هاي فلسطيني و آواره کردن مردم فلسطين در شهر اشغالي قدس و شهرک سازي در کرانه باختري رود اردن ادامه مي دهد.
بدين ترتيب، مي توان اذعان نمود که تلاشهاي ديپلماتيک نمايندگان اروپايي قطعاً در ذيل اقدامهاي قهري مقامهاي کاخ سفيد قابل تفسير مي باشد، لذا ادعاهاي تل آويو را نمي توان صرفاً الفاظ ژورناليستي عنوان کرد، بلکه مفاهيم مورد ادعاي آنها از يک عقبه حمايتي برخوردار است که در ادبيات سياسي غرب نهادينه گرديده و تغيير شخصيت و ادبيات به منزله ايجاد فرصت براي رژيم صهيونيستي مي باشد تا از اين منظر هدفهايش را بدون نگراني پيگيري کند.