|
*علي زارعي
اشاره: پس از تشخيص و درمان، مراقبتهاي پس از درمان مهمترين بخش از چرخه سلامت است. در اين قسمت است که تغذيه و

تجويز داروهاي مناسب موجب کنترل بيماري ها مي شود. با دکتر ديناروند، معاون غذا و داروي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي در خصوص دارو و مباحث مربوط به آن از جمله نسخه نويسي هاي عجيب و غريب، مافياي رو به زوال دارو، بدهي بيمارستانها به شرکتهاي توليد و پخش دارو و بدهي شرکتهاي بيمه به بيمارستانها، طرح سلامت الکترونيک و نظام ارجاع و... همصحبت شده ايم که تقديم مي گردد:
* آقاي دکتر ديناروند! بگذاريد از يک سؤال غيرمنتظره شروع کنيم. تاکنون ارزيابي خاصي در مورد ناخوانا بودن خط پزشکان و نسخه هايي که مي نويسند و مشکلاتي که بعضاً ايجاد مي کنند، انجام داده ايد؟ چه راهکاري براي حل اين معضل در پيش گرفته ايد؟
** اصولاً معيار و شاخص خاصي براي ارزيابي خط پزشکان و ناخوانا يا خوانا بودن آن در دست نداريم، ولي ارزيابي هايي در اين خصوص انجام شده است. برخي نسخه ها آن چنان ناخوانا هستند که نسخه پيچ هاي حرفه اي هم در داروخانه نمي توانند آنها را بخوانند. گاهي اوقات اين معضل مشکلاتي را پيش آورده و حتي نمونه هايي هست که منجر به فوت شده است. وقتي نسخه پيچ هاي حرفه اي و با تجربه هم نمي توانند اين نسخه ها را بخوانند، از دکترهاي جوان نمي توان انتظاري داشت.

راه حل اين معضل هم اين است که مانند برخي از کشورها که ديگر نسخه نوشتن در آنجا منسوخ شده است، از نرم افزارهايي استفاده کنيم که نيازي به نوشتن نسخه توسط پزشک نباشد. با استفاده از آن، پزشک با رايانه و نرم افزارهاي مربوطه به جاي تايپ نسخه، دارو را انتخاب و تيک مي زند و دارو خودش انتخاب شده و با مراجعه بيمار به داروخانه اي مشخص دارو به او تحويل داده مي شود؛ يعني در اين سامانه برخي داروخانه ها براي تحويل دارو با برخي پزشکان طرف قرارداد خواهند بود.
برنامه اي در وزارت بهداشت براي حل معضل ناخوانا بودن نسخه هاي پزشکي در درست اقدام است که «سلامت الکترونيک» نام دارد. با اجراي اين پروژه، مردم اولاً بايد پزشک خانواده داشته باشند ثانياً پزشک ديگر حق نسخه نوشتن ندارد و بايد از سامانه اي که شرح دادم براي تجويز دارو به بيمار استفاده کند.
* اين طرح چه موقع اجرايي مي شود؟
** بايد ابتدا به صورت آزمايشي در يکي از شهرستانها اين طرح را اجرا کرد، سپس نتايج آن را برآورد و مطالعه کنيم و سپس در سراسر کشور اجرا شود. البته نسخه نويسي بخشي از بحث گسترده سلامت است؛ چون خيلي از بيماران هستند که اصلاً نيازي به نسخه ندارند، ولي به هر حال براي همان 3/5 درصد نسخه هاي مشکل دار هم بايد فکري کرد.
در حال حاضر اطلاعات ما در زمينه معضلات نسخه نويسي اطلاعات آفلاين است که بايد به صورت آنلاين درآيد تا بتوانيم به طور کامل و صحيح «نظام ارجاع» را در نظام سلامت کشور سازماندهي نماييم.
* يکي ديگر از مشکلات سامانه توليد و پخش دارو، بحث بدهي بيمارستانها به اين شرکتهاي توليدي و نيز بدهي شرکتهاي بيمه به بيمارستانهاست. آيا راهکاري براي رفع اين معضلات انديشيده ايد؟
** متأسفانه در اين خصوص بايد بگويم وضع بيمارستانهاي دولتي و داروخانه ها وخيم است: چون شرکتهاي بيمه تعهدات خود را هنوز انجام نداده اند. طبق قانون، شرکتهاي بيمه به محض دريافت مدارک پزشکي بايد 60 درصد مبلغ را به بيمارستانها بدهند و 40 درصد باقيمانده را مي توانند بعداً بپردازند.
در حالي که اين روند انجام نمي شود، به طوري که در 6 ماه گذشته طلب بيمارستانها از سوي بيمه ها هنوز پرداخت نشده است. بيمارستانها هم اگر مطالباتشان را نگيرند، بدهي هايشان را نمي توانند، پرداخت کنند. اين مشکل در نهايت چرخه تدارک و تأمين دارو را بشدت دچار مشکل کرده است. توليدکننده هاي دارو از شرکتهاي پخش پولشان را نگرفته اند و اين شرکتها هم از بيمارستانها؛ زيرا بيمارستانها هنوز از بيمه ها پولي براي پرداخت مطالباتشان دريافت نکرده اند.
البته تلاشهاي سال گذشته تا حد زيادي مشکلات را به عقب انداخته است، ولي در چند ماه آينده مشکلاتي در اين خصوص خواهيم داشت و برخي داروها توليد يا وارد نخواهند شد که مشکلات عديده اي در پي خواهد داشت.
* در حال حاضر طلب بيمارستانها از شرکتهاي بيمه چقدر است؟
** سرجمع طلب بيمارستانها از بيمه ها در حال حاضر از 3 هزار ميليارد ريال عبور کرده است. البته همه بدهي ها معوقه نيست، بلکه بخشي از بدهي ها سررسيد نشده است، ولي آنچه سررسيد شده 1800 ميليارد ريال است که اين مبلغ هم مبلغ کمي نيست و بايد بزودي پرداخت شود.
* آقاي دکتر ديناروند! نظر شما در خصوص وجود مافياي دارو چيست؟ آيا اين مافيا وجود دارد؟ اگر هست بيشتر کجاهاست و چه راهکاري براي مهار آن خواهيد داشت؟
** در تعريف علمي و حقوقي؛ مافياي دارو در سطح کشور حتماً وجود دارد، ولي به صورت شبکه هاي زيرزميني است که با استفاده از برخي رانتها کالاهايي را در بازار سياه عرضه مي کنند.
شبکه تأمين و پخش دارو در کشور در حال حاضر مشخص و کنترل شده است، بنابراين آن چيزي که به صورت قاچاق و به شکل زيرزميني و عمدتاً از مرزهاي غربي وارد کشور مي شود کار مافيايي است. البته بخش خصوصي نمي تواند مافيايي عمل کند؛ زيرا در کشور ما فقط 20 درصد داروها را اين بخش تأمين مي کند. از سوي ديگر آن انحصاراتي که در بخش واردات دارو وجود داشت، با تعدد شرکتهاي وارد کننده شکسته شده است.
در حال حاضر هيچ بخشي از فعاليتهاي دارويي در کشور ما انحصاري نيست، هر کس آزاد است در توليد و توزيع و واردات دارو سرمايه گذاري کند. الان شاهد بيش از هزار ميليارد تومان سرمايه گذاري در بخش توليد دارو در کشورهستيم. در بخش توزيع ده ها شرکت جديد وارد بازار کار شده اند که عملاً جايي براي مانور مافياي دارو باقي نمي گذارند.
* يعني با اين توضيحات هيچ داروخانه اي نيست که مشکل داروهاي قاچاق و تقلبي نداشته باشد؟
** بله.چهار سال پيش ارزيابي دقيق ما چنين نتيجه داد که 90 درصد داروخانه ها داروي قاچاق هم عرضه مي کردند، اما الان با قاطعيت اعلام مي کنم اين تعداد 5 درصد کل داروخانه هاي کشور هم نيست. ارزيابي ها هم در اين خصوص دقيق است. آن 5 درصد هم به صورت آشکار تخلف نمي کنند؛ چون بازرسي هاي ما با شگردهاي نيمه پليسي مچ آنها را مي گيرد.
* ناصر خسرو چه؟ قبلاً ادعا شد که به طور کل از بين رفته، ولي هنوز شاهد فعاليتش هستيم؟
** شايد فعاليتهايي داشته باشند، ولي کارکردشان به کلي دگرگون شده و آن کارايي سابق را ندارند. سابقاً مردم براي دريافت داروهاي واقعي، ولي کمياب به آنجا مراجعه مي کردند، ولي هم اکنون اين داروها در آنجا بسيار کم شده است و مردم ديگر براي رفع نيازهايشان به ناصرخسرو احتياجي ندارند. براي جلوگيري از همان تعداد مراجعه کم به ناصر خسرو هم نياز به کار فرهنگي مثل کنترل سقط جنين از راه هاي غيرقانوني و نامشروع داريم تا همان اندک کار غيرقانوني هم انجام نشود.
* به عنوان آخرين سؤال بفرماييد، در خصوص توليد داروي جديد خبري داريد؟
** يکي از داروهاي گرانقيمت بيماران صعب العلاج سنتز و توليد شده که طي هفته اخير با تأييد آن از سوي وزارت بهداشت وارد بازار شده است. قيمت اين داروي ايراني يک دهم مشابه خارجي آن مي باشد و با توليد آن ساليانه دو ميليون دلار صرفه جويي ارزي خواهيم داشت. |