* مهدي شکيبايي

به نظر مي رسد منطقه خاورميانه طي سه ماه آينده آبستن تحولات عظيمي خواهد شد. هرچند اين جمله طي يک دهه اخير بخصوص پس از حوادث تروريستي 11 سپتامبر در آمريکا به اين سو، از سوي مراکز مطالعاتي و پايگاه هاي خبري وابسته به سرويسهاي امنيتي کشورهاي غربي و منطقه اي بارها و هربار با هدفهاي معلومي منتشر شده است، اما اين بار اين تحولات به دور از حوادث خونين نظامي همچون جنگ افغانستان، اشغال عراق، ترور رفيق حريري، جنگ 33 روزه و اين اواخر جنگ 22 روزه، در چارچوبهاي ديپلماتيک در حال شکل گيري است، همان چارچوبهايي که گفته مي شود دموکراتهاي آمريکا خبره آن هستند. ايران هراسي درعين تمايل ظاهري براي ايران دوستي و حل قضيه فلسطين بر اساس روندهاي غربي، محور اين تحولات جديد خواهد بود. طرح 9 يا 10 ماده اي باراک اوباما براي حل قضيه فلسطين که هنوز به طور رسمي منتشر نشده، ابتکاري از سوي کاخ سفيد براي ايجاد شکاف و در نهايت نفوذ در ساختار جديد منطقه اي است. اين طرح که چند هفته اي است در رسانه هاي عربي مورد بازاريابي قرار مي گيرد، در تازه ترين اقدام در شبکه الجزيره قطر از سوي «حسن خريشه» عضو پارلمان فلسطين فاش و براي قضيه فلسطين خطرناک شمرده شد. انتشار اين پروژه که در کنار خود به عنوان دو بازو، طرح سرگرم کردن ايران با پرونده هسته اي و نزديکي با سوريه با وعده هاي اقتصادي را دنبال مي کند، همان طرح کمپ ديويد 2 ، نقشه راه و آناپوليس است، اما با بسته بندي جديدي که با توصيه هاي گزارش بيکر- هميلتون تدوين و طراحي شده و قرار است در روند کلي طرح آمريکا در خاورميانه براي بازگشت دو باره اين کشور، با نقش آفريني اجرايي شود.
در طرح اوباما، دورنمايي براي تشکيل کشور مستقل فلسطيني در سال 2011 متصور شده، اما براي رسيدن به آن پيش شرطهايي گذاشته است که همه اين شروط به نوعي به قضاياي نهايي فلسطيني از جمله سرنوشت قدس، موضوع آوارگان و مرزها طعنه مي زند. اين اولين طرحي است که آمريکايي ها در آن به موضوع قدس، وضعيت آوارگان و مرزها اشاره کرده اند، اما با زيرکي خاصي در واقع تأييد مواضع صهيونيستي در قبال قضيه فلسطين است:
نخست؛ بند مربوط به الحاق برخي مناطق قدس شرقي به فلسطين اشغالي و باقي مانده اماکن اسلامي اين شهر تحت حاکميت عربي (موضوعي که در واقع شرايط موجود قدس است).
دوم، خلع سلاح برخي مناطق کرانه باختري و سيطره هوايي رژيم صهيونيستي بر آن (در اين بند مشخص نشده است کرانه باختري آيا به همه مناطق تا مرزهاي اردن اطلاق مي شود يا همان مناطقي که در درون ديوار حايل قرار گرفته اند).
سوم، موضوع بازگشت آوارگان (در اين طرح گفته شده تنها به تعدادي از آوارگان فلسطيني اجازه بازگشت داده مي شود آن هم نه به مناطق مادري خود مثلاً در اراضي اشغالي سال 48 ، بلکه در کرانه باختري مورد نظر اسرائيل در درون ديوار حايل).
چهارم، استقرار نيروهاي بين المللي در کرانه باختري و حاکميت هوايي اسرائيل براين منطقه.
در طرح 9 يا 10 ماده اي اوباما، هيچ اشاره اي به نوار غزه نشده است و کليت اين طرح به جدايي جغرافيايي فلسطين تمرکز دارد.
اما شروطي که آمريکا براي اين طرح خود مطرح مي کند نيز جاي ترديد دارد. از بين رفتن تمامي گروه هاي جهادي فلسطين و تبديل اين گروه ها به جنبشهاي سياسي، باقي ماندن شهرکهاي بزرگ کرانه باختري تحت سيطره رژيم صهيونيستي، سيطره امنيتي اسرائيل بر کرانه باختري مورد نظر، اجازه نداشتن دولت فلسطيني آينده در تشکيل ائتلاف نظامي با کشورهاي منطقه از جمله اين پيش شرطهاست تا پس از دو سال چنانچه فلسطيني ها کاملاً خلع سلاح شدند و تمامي شروط طرف اسرائيلي را پذيرفتند، دولت مورد نظر فلسطيني تشکيل گردد. در غير اين صورت، هيچ تضميني براي صرف وقت دو ساله براي اين مهم داده نخواهد شد.
تعبيه شروط سخت و ناشدني در طرح اوباما پيش روي فلسطيني ها، در واقع ايجاد فضايي براي خريد وقت بيشتر براي واشنگتن است تا به مسائل بسيار حياتي سياست خارجي اين کشور در خاورميانه بپردازد؛ مسائلي که در شکستن صف کشورهاي مخالف منافع استعماري آمريکا نهفته است و رويدادهاي 11 سپتامبر آمريکا براي تحقق آن طراحي شد. هرچه جمهوريخواهان آمريکا در اقدام نظامي براي رسيدن به منافع خود در خاورميانه يد طولايي دارند، دموکراتهاي اين کشور نيز از راه سياست «تفرقه بينداز و حکومت کن» مهارت کسب کرده اند. دولت جديد آمريکا نه تنها دورنماي ترسيمي حوادث 11 سپتامبر را تمام شده نمي بيند، بلکه تحقق آن را که از اين رهگذر طراحي شده بود، به شدت پيگيري مي کند. نگاهي دقيق به گزارش بيکر- هميلتون، هدفهاي طرح 10 ماده اي اوباما براي حل قضيه فلسطين و خاورميانه را آشکار مي کند. در يادآوري به سياستمداران آمريکايي توصيه شده است، براي خروج از بحران پيش آمده براي اين کشور در خاورميانه، بايد در تاکتيکها تغيير ايجاد کرد. گشايش نسبي در روابط با برخي کشورهاي منطقه از جمله ايران و سوريه، اساس اين طرح براي جمع کردن قضيه فلسطين اعلام شده است.