* غلامرضا قلندريان

حضرت آيةا... خامنه اي در اجتماع مردم نوشهر و چالوس با تبيين نکاتي درباره مسائل کلي کشور و انقلاب، بصيرت را نياز اصلي جامعه خواندند و خاطر نشان کردند: بصيرت اجازه نمي دهد « غبار آلودگي فتنه» کسي را گمراه کند.
دشمنان جمهوري اسلامي از بدو پيروزي تاکنون همواره تلاش نموده اند نظام اسلامي را در صورت امکان از پاي درآورند و هر بار با بهره گيري از شگردهاي متفاوت، به تناسب مقتضيات شکست نظام را تعقيب مي کنند، هرچند از دستيابي به هر گونه موفقيتي ناکام گرديده و شکستهايي تاريخي را متحمل شده اند.
ناکامي دشمن در عرصه نبرد سخت آنها را مصمم نمود با تغيير جبهه جنگ، راهبرد نرم افزارانه را به عنوان آلترناتيو برخورد قهري در دستور کار قرار دهند که امروزه تعريف جنگ نرم در اين راستا قابل ارزيابي است.
پر واضح است، در حوزه تهاجم نرم، مؤلفه ها، ملزومها و ابزارهاي کاربردي کاملاً متفاوت از صحنه نبرد سخت افزاري است؛ لذا ساز و کار مقابله نيز قطعاً بايد بر همان اساس تدوين و طراحي گردد.
در عرصه ياد شده همگان بر اين موضوع اتفاق نظر دارند که ارتقاي سطح بصيرت براي مقابله با دشمن مهمترين ابزار است، به نحوي که رهبر معظم انقلاب در ديدار با اعضاي دفتر رهبري، کارکنان سپاه ولي امر و خانواده هايشان در تاريخ 1388/5/5 فرمودند: «اگر من بخواهم يک توصيه به شما بکنم، آن توصيه اين خواهد بود که بصيرت خودتان را زياد کنيد؛ بلاهايي که بر ملتها وارد مي شود، در بسياري از موارد بر اثر بي بصيرتي است.»
قرآن کريم نيز در سوره انعام آيه 122 در مقايسه ميان واجدان و فاقدان بصيرت مي فرمايد: «أو مَن کان ميتاً فأحًييناهُ و جَعَلنا له نوراً يمشي به في الناس کَمَن مثله في الظلمات لَيس بِخارج مِنها کذلک زَين لِلکافرين ما کانوا يَعًملون؛ آيا کسي که مرده ] دل [ بود و زنده اش گردانيديم و براي او نوري پديد آورديم تا در پرتو آن، در ميان مردم راه برود، چون کسي است که گويي گرفتار در تاريکيهاست و از آن بيرون آمدني نيست؟ اين گونه براي کافران آنچه انجام مي دادند، زينت داده شده است.»
بسياري از اوقات حق و باطل به هم آميخته مي شوند و افرادي از سر پيروي از هواي نفس بدعتهايي مي آفرينند که در عين باطل بودن، از آنجا که شباهت با حق دارد، گروهي را مي فريبد و آنان را در دام فتنه مي اندازد. اگر حق و باطل کاملاً روشن و واضح بود، افراد مي توانستند به راحتي حق را تشخيص دهند و به آن عمل کنند و نيز از باطل دوري گزينند. اما در چنين شرايطي اين امکان وجود ندارد. آنچه در اين شرايط نجات بخش است، بصيرت مي باشد؛ امري که به خاطر نبود آن بسياري از اتفاقهاي ناگوار و تصميمهاي غلط که آينده ملتها را در معرض تباهي قرار مي دهد، رخ مي دهد.
حضرت علي(ع) مي فرمايند: «انسان بي بصيرت ممکن است با اين تصور که راه حق، اين راه است خودش به دست خود، گمراهان را بر خود مسلط گرداند. اين مصيبت خيلي بزرگ است که انساني با تصور حرکت در مسير حق، به دليل بي بصيرتي در مسير باطل حرکت کند و متوجه نباشد.»
غبارآلود شدن فضاي معرفتي جامعه از مفروضات و مقدمات جنگ نرم است تا از اين رهگذر هدفهاي خويش را با هزينه کمتر و جذابيت بيشتر تعقيب نمايند. در اين عرصه، بر خلاف جنگ سخت، فعاليتهاي فرهنگي، رسانه ها، تبليغات و وسايل ارتباط جمعي، ابزار آن هستند.
جنگ نرم يک جنگ فرهنگي، سياسي، اطلاعاتي و رسانه اي گروهي از عوامل انساني داخلي يا هدايت کشورهاي خارجي است که به دنبال تغيير ماهيت انقلاب و تحميل اراده سياسي خود به کشورهايي مثل ايران است.
مهمترين ابزارهاي جنگ نرم، رسانه ها هستند و در حوزه فرهنگي با برتري متغيرهاي مذکور از طريق القائات، زمينه تحميل ديد گاه ها و اکاذيب را به جامعه هدف فراهم مي کنند که نبود بصيرت در مخاطبان، آنها را در تشخيص سره از ناسره متزلزل مي نمايد.
در وضعيت کنوني با اهتمام به هجمه فرهنگي دشمن، تعميق بخشيدن به بصيرت افزايي آحاد جامعه به منظور صيانت از آرمانها و دستاوردهاي انقلاب اسلامي، ضرورتي اجتناب ناپذير مي باشد که همواره مورد تأکيد رهبر انقلاب بوده است.
اين نکته پوشيده نيست که جمهوري اسلامي به دليل برخورداري از مدل نظام سياسي ولايت فقيه که نمونه منحصر به فرد در بين نظامهاي سياسي و محصول تجربيات و عقول بشري است، توانسته با عنايت به جايگاه برجسته و نقش محوري خويش بحرانها و معضلات را به شکلي منطقي مديريت نمايد تا هزينه هاي مترتب بر مهار آن را به حداقل برساند.
اکنون نبود اين ويژگي در کشورهاي همسايه کاملاً محسوس است، چنانکه تاکنون نتوانسته اند با وجود هزينه هاي هنگفت مادي، مشکلات موجود را مرتفع نمايند. به سخن ديگر، در صورت نبود سيستم مذکور به راحتي مي توانستند با ترفندهاي رسانه اي و تبليغاتي خود ارزشهاي غربي را جايگزين ارزشهاي بومي کنند، اما در سيستم جمهوري اسلامي که در رأس آن ولايت فقيه قرار دارد، با يک مانع بسيار بزرگ روبه رو هستند که امکان هرگونه توفيق را از آنها سلب مي کند.
از سوي ديگر، ذکر اين نکته ضروري به نظر مي رسد که يکي از هدفهاي بيگانگان درعرصه مورد بحث خواص هستند که با ارائه تحليلهاي ناصواب و نادرست، ذهنيات خود را به آنها القا مي نمايند که به نتيجه گيريهاي نادرست منجر مي شود. بنابراين راهکار افزايش بصيرت، نه تنها براي عوام بلکه براي خواص و نخبگان، جايگاه قابل اعتنايي دارد.
نبود بصيرت، لطمه هاي جبران ناپذيري براي جامعه دارد که براي جبران آن بايد هزينه هاي زيادي را متحمل گرديد، به نحوي که با توجه به رفتار خواص در حوادث پس از انتخابات، رهبر معظم انقلاب اسلامي در مراسم تنفيذ حکم رياست جمهوري، با اشاره به موفقيت ملت بزرگ ايران در آزمون انتخابات دهم، تصريح فرمودند که متأسفانه برخي از خواص جامعه در اين آزمون مردود شدند. يکي از دلايل اصلي اين مردودي و سقوط خواص، به خاطر بي بصيرتي آنان است.
بنابراين، جمهوري اسلامي همان گونه که تاکنون توانسته بحرانهاي سخت و نيمه سخت را با اهتمام به ظرفيتهاي مادي، ملي و متافيزيکي خود با رويکرد منافع ملي و امنيت ملي مديريت نمايد، اکنون نيز قادر است با تجهيز آحاد جامعه به سلاح بصيرت، شهروندان را در عرصه مقابله با بيگانگان وعوامل داخلي آنها تجهيز نمايد.