|
استرس مي تواند تأثيرات مهمي روي سلامت جسم و روان و احساسات افراد داشته باشد و به همين دليل کنترل آن، مهارت مهمي به شمار مي آيد. علايم استرس به صورت ذهني، فيزيکي و ظاهري بروز مي کنند که شامل خستگي، کاهش يا افزايش اشتها، سردرد، گريه، خواب آلودگي و خوابيدن بيش از حد است. روي آوردن به الکل يا ساير داروهاي انرژي زا يا رفتارهاي مشابه از علايم وجود استرس است. احساس نااميدي، هراس يا بي علاقگي نيز مي تواند با استرس ايجاد شود.
در سه دهه گذشته استرس يک واژه معمولي و قابل استفاده براي عموم گرديده است. در اين ديدگاه استرس اغلب به عنوان يک شاخص هميشگي از احساس ناراحتي و نارضايتي افراد به کارگرفته مي شود، به عنوان مثال رئيس اداره، استرس را به عنوان تنش يا ناکامي مي شناسد و يا برنامه ريز رايانه، آن را مشکل در تمرکز و... مطرح مي نمايد. بديهي است که افراد درباره استرس نگران بوده و آن را بر اساس کار و شغل خود به نوعي متفاوت تبيين مي نمايند.
تعريفهاي رسمي استرس با آنچه در نزد عموم مطرح مي گردد، تفاوت دارد. لغتنامه بين المللي وبستر استرس را به عنوان يک حالت ناخوشايند يا عامل فيزيکي يا شيميايي يا هيجاني مي داند که فرد در تطابق رضايتمندانه با آن شکست مي خورد و باعث تنشهاي فيزيولوژيک مي گردد که مي تواند در ايجاد بيماري سهيم باشد و... در لغتنامه پزشکي دورلند، استرس به عنوان مجموعه واکنشهاي بيولوژيک به هرگونه محرک متناقض (از جمله فيزيکي، رواني، هيجاني، داخلي يا خارجي) تعريف شده که باعث از هم پاشيدگي تعادل ارگانيزم مي گردد. لذا واکنشهاي جبراني نامناسب و نامتناسب مي تواند منجر به اختلالات گردد. به طور خلاصه استرس حداقل به سه طريق عمده به کار برده شده است:
استرس به عنوان عامل استرس زا
استرس اغلب به عنوان يک يا چند عامل استرس زا که باعث ايجاد حالت تنش، اضطراب يا بهم خوردن تعادل مي گردد، مطرح گرديده بر همين اساس عوامل استرس زا از منابع خارجي (مانند: جنگ، درگيري، تصادف و...) و يا افکارو احساسات دروني (مانند: احساس گناه، توقعات ارضا نشده و...) نشأت مي گيرند.
استرس به عنوان ناراحتي
استرس ممکن است به احساس نگراني، تنش يا اضطراب دروني ايجاد شده توسط عوامل استرس زا اطلاق شود. لذا وضعيت شناختي فرد عامل مهمي در تشخيص استرس قلمداد شده و چنانچه يک عامل باعث نگراني و تشويش گردد، به آن استرس اطلاق مي گردد.
استرس به عنوان يک پاسخ بيولوژيکي
بعضي از دانشمندان و پزشکان به اثرات بيولوژيکي که استرس ايجاد مي نمايد، توجه کرده اند، لذا وجود استرس در صورت مشاهده پاسخهاي قابل پيش بيني در ضربان قلب، فشار خون، هورمونها، تغيير در سيستم ايمني و ساير مؤلفه هاي فيزيولوژيکي محقق مي گردد. در عين حال بايد توجه کرد، سنجش و ثبت تغييرات بيولوژيکي ايجاد شده توسط استرس بويژه در حالت استرس مزمن کاري مشکل است و از سويي ممکن است به علت تطابق فيزيولوژيکي اين علايم تغيير يابد .
به طور کلي استرس پاسخ فيزيولوژيکي، هيجاني و روان شناختي به تقاضاها و «استرسور»ها مي باشد که بر اساس نقش آن در برهم زدن تعادل و هماهنگي قابل بررسي مي باشد. تقسيم بنديهاي متعددي از عوامل استرس زا ارايه شده است، به عنوان مثال اين عوامل مي توانند به صورت زير دسته بندي شوند:
- فيزيکي، هيجاني يا هر دو
- ناگهاني، مزمن يا هر دو
- تک عامل يا چند عاملي
- از گذشته، زمان حال يا آينده
- انکار شده اعتراف شده
- هوشيار يا نا هوشيار
- خفيف، متوسط يا شديد
استرس مي تواند اثر قابل توجهي بر سلامت جسمي و عاطفي شما داشته باشد. اين توصيه ها به شما کمک مي کند تا استرس خود را کنترل کنيد.
- از مصرف سيگار اجتناب کنيد و يک رژيم غذايي سالم را رعايت نماييد.
- کارهايي را که بيش از حد توان شماست، به عهده نگيريد و از گفتن مؤدبانه «نه» به تقاضاهاي هر کسي پرهيز نکنيد.
- ورزش يک عامل مهم کاهنده استرس است و به شما کمک مي کند احساس بهتري داشته باشيد.
- روزانه از شيوه هاي آرامش بخشي استفاده کنيد.
- کارهايتان را سازماندهي کنيد و کنترل زندگي تان را به عهده بگيريد. آن چيزهايي را که مي توانيد انجام دهيد و چيزهايي را که نمي توانيد بر آنها کنترل داشته باشيد، شناسايي کنيد.
سعي کنيد، چيزهايي را که باعث استرس تان مي شود، شناسايي کنيد و آنها را به حداقل برسانيد.
در آنچه مي توانيد به آن برسيد واقع گرا باشيد، و بپذيريد که نمي توانيد هر کاري را انجام دهيد. به خودتان کارهايي را که بخوبي مي توانيد انجام دهيد، يادآوري کنيد.همچنين متخصصان کلينيک کليولند براي افزودن به مهارت کنترل استرس و کمک به افراد در زندگي پرتنش امروزي چندين توصيه کارآمد ارايه کرده اند که در پي مي آيد.اين متخصصان تأکيد مي کنند، سيگار و الکل را ترک کنيد و به يک رژيم غذايي سالم روي بياوريد.بيش از توان خود کاري را به عهده نگيريد و از «نه» گفتن به ديگران نترسيد، مهم نيست چه کسي از شما تقاضا مي کند، اگر نمي توانيد کار او را انجام دهيد، مؤدبانه تقاضاي او را رد کنيد.
نکته سوم اينکه ورزش يکي از مهمترين ابزار تسکين دهنده و کاهش دهنده استرس است که به شما کمک مي کند احساس بهتري داشته باشيد.همچنين تکنيکهاي روزانه آرام سازي يا به اصطلاح ريلکسيشن را نيز تمرين کنيد.زندگي خود را سازماندهي کرده و روي آن کنترل داشته باشيد. چيزهايي را که از کنترل شما خارج هستند، شناسايي کرده و فقط کارهايي را که در توانتان است، انجام دهيد. سعي کنيد، عواملي را که در شما باعث بروز استرس مي شوند، شناسايي کرده و به حداقل برسانيد. واقع بين باشيد و بپذيريد که نبايد همه کارها را انجام دهيد، بلکه در عوض کارهايي را که خوب انجام مي دهيد، به ياد بياوريد تا آرامش بيابيد. |
