|
* تکتم بهاردوست
مجموعه هاي 90 قسمتي از آن دسته ساخته هايي است که هر چند اگر جذاب هم نباشد هر بيننده اي حتماً تماشاچي يکي دو قسمت از آن بوده است.
در اين ميان کارگرداناني بوده اند که با ساخت برخي از اين برنامه ها توانسته اند به شيوه خودشان بيننده را شبهاي متمادي پاي تلويزيون بنشانند. مهدي مظلومي از جمله کارگردانهايي است که با ساخت مجموعه تلويزيوني «بدون شرح» سبک خاصي از نود شبي هاي پر بيننده را بنيان نهاد. اين بار او با ساخت سريال «لطفاً دور نزنيم» با تيمي جديد توانست لحظات شادي را براي بينندگان فراهم بياورد.
* آقاي مظلومي، قصه مجموعه «لطفاً دور نزنيم» چندان موضوع بکري نبود، منظورم اين است که بارها دستمايه ساخت آثار مختلف بوده است. مثل فيلم «نان و عشق و موتور 1000 »؟ واقعاً چه لزومي براي ساخت دوباره آن بود؟! فکرنکرديد شايد اين کليشه ها بيننده را دلزده کند؟
** نمي دانم، شايد چون قصه «لطفاً دور نزنيم» هم مانند نان وعشق آقاي داوودي از کتاب «کارلوتا و عشق» برداشته شده اين تصور را براي شما ايجاد کرده است.ولي به لحاظ ساختار اين دو کار با هم زمين تا آسمان فرق دارند. به نظر من اين که يک موضوع را دو يا چند نفر بارها کار کنند مهم نيست مهم آن است که شيوه بيانشان با يکديگر فرق کند.
چيزي که من را براي ساخت اين کار تشويق کرد شيوه روايت آن بود. راستش خودم از خواندن فيلمنامه خيلي تحت تأثير قرار نگرفتم ولي حس اين موضوع که با چنين فيلمنامه اي مي توان کاري ساخت که مخاطب را جذب کند برايم مهم بود.
همان طور که حتماً بيننده کار بوده ايد من در اين کار سعي کرده ام جذابيتهايي را از طريق عناصر در اين کار ايجاد کنم. اين کار به لحاظ ظاهري با کارهاي معمول فرق دارد مثلاً ميزانسن، دوربين و مسايل فني آن متفاوت است. «لطفاً دور نزنيم» از شخصيت محوري دور است، يعني شايد در اصل قصه، قصه اصغر باغ آبادي است ولي در اصل تمام کاراکترها به يک اندازه در اين بازي نقش دارند و دقيقاً براي اينکه اين مجموعه با نمونه هاي ديگرش تفاوت کند مقوله فرهنگ سازي را در کار اعمال کردم. مثل مقيد بودن اصغر به پوشش کلاه ايمني قبل از رانندگي.
* گفتيد فرهنگ سازي، به نظر در کارهاي طنز شما نوعي نقد به شرايط روز اجتماع ديده مي شود؟
** مي دانيد، اشکال بزرگ ما اين است که اين تصور غلط را در مخاطب ايجاد کرده ايم که هزل، هجو و لودگي همان طنز است. بعد وقتي کار طنز اصولي توليد مي کنيم مخاطب همان توقع هجو و هزل را از آن دارد و فکر مي کند بايد به تمام لحظه هاي آن بخندد و مدام لطيفه بشنود. در صورتي که کار طنز، نمايش آسيبهاي روز اجتماعي با زبان شيرين و به نقد کشيدن آنهاست. براي مثال مجموعه «بدون شرح» موقعيت اجتماعي زمان خود را به تصوير مي کشيد.
در «لطفاً دور نزنيم» نيز مشکلات و مسايلي طرح شده که به روز است و در شرايط فعلي، مردم درگير آن هستند و اين يکي از ويژگي هاي واقعي طنز است. اين نکته مهمي است که بايد در کارهاي طنز لحاظ شود.
اما ما در اين مسير و در بيان موضوعهاي طنز به بيراهه رفتيم. در کارهاي من، بيننده هيچ وقت به زور نمي خندد. و اگرهم در لحظاتي اين حس برايش اتفاق افتاده با توجه به موقعيت خنديده است. من همواره سعي کرده ام اتفاقهاي داستان را شيرين بيان کنم.
من در اين گونه کارها هميشه سعي مي کرده ام لحني را انتخاب کنم که بر روي مخاطب تأثيرگذار باشد به طوري که بيننده پس از ديدن آن، برايش ابهامي باقي نماند. هميشه از اين که مخاطب چنين واکنشي نشان دهد، مي ترسم. خيلي راحت مي شود مخاطب تلويزيون را در مجموعه هاي دنباله دار سرگرم کرد. اما بايد کاري توليد کرد که تأثير خود را داشته باشد. به همين دليل کارهايم در طي سالها، خيلي فراز و نشيب داشته است.
*ظاهراً فيلمنامه در طول ساخت تغييرات زيادي داشته است؟
** بله، تغييرات فيلمنامه «لطفاً دور نزنيم» در 2 بخش صورت گرفت. يک بخش جنس شوخي ها و جنس گفتگوهايي بود که من دوست نداشتم و براي اين آدمها نوشته نشده بود. که بعد از انتخاب بازيگران براساس جنس بازيگران، فيلمنامه و گفتگوها بازنگري شد و بخش ديگر آن در زمان ضبط کار بود که خودم سعي کردم همچنان فيلمنامه را به جنس کارهاي خودم نزديکتر کنم.
در اين کار سعي کردم از شوخي و طنز کم کنم ونکاتي را به کل کار اضافه کنم. شوخي ها در اين کار تا حدودي لوس و بر پايه کلام بود و بيشتر از پررويي کاراکترها ناشي مي شد. چيزي که من دوست ندارم و سعي کردم اين شوخي ها به واسطه سادگي افراد اتفاق بيفتد نه از روي حماقت و تحقير کاراکتر.
* درباره انتخاب بازيگران بگوييد. به طور مثال محمدرضا هدايتي؟ بازيگران کارهاي شما در هر کاري که با کارگرداني شما حضور داشته اند بازي خاصي را ارايه داده اند؟
** يکي از نکاتي که هميشه در انتخاب بازيگرانم دنبال کرده ام اين است که نمي خواهم مخاطب، گذشته بازيگر و نقشهاي او را در ذهن داشته باشد. حتي اگر از بازيگران تيپ مثل محمدرضا هدايتي استفاده مي کنم، سعي مي کنم طوري او را مقابل دوربين نشان دهم که مخاطب بدون ذهنيت به تماشاي بازي او بنشيند. همان طور که خودتان هم اشاره کرديد هدايتي در مجموعه «لطفاً دور نزنيم» توانست بازي جديدي را از خود به نمايش بگذارد. او بازيگر نقشهاي متفاوت است .
اين را هم بگويم که خيلي موافق تيپ نيستم و دوست دارم کاراکترهاي سريال ابعاد و ويژگيهاي متفاوتي داشته و يک تيپ مشخص نباشند. شخصيتهايي که کليشه اي نباشند در کار رفتاري بروز مي دهند که براي مخاطب باورپذير است.
من معتقدم هدايتي توانايي لازم را براي بازي شخصيت اصغر داشت و بهترين گزينه بود. درباره ديگر بازيگران هم اين معيار را سرمشق قرار دادم که با سبک قبلي شان متفاوت باشند.
* فرهاد آئيش مانند کارهاي قبلي تان در اين کار هم حضور داشت. اين همکاري در «لطفاً دور نزنيم» تا چه اندازه تأثيرگذار بود؟
**فرهاد آئيش به عنوان مشاور کارگردان در همه کارهاي من نقش بسزايي داشته و کار را منسجم تر و پخته تر مي کند چون کارگردان و بازيگري باتجربه و جاافتاده است. هميشه او را بيرون و دورتر از کارم مي گذارم تا از بيرون نگاه کند چون پيشنهادهايي که از بيرون مي دهد، نتايج مثبتي در کار من دارد.
* لطفاً دور نزنيم تيتراژ قابل توجه و جالبي دارد؟
**بله، اين طرح پيشنهاد خودم بود. هميشه اين گونه کارها را دوست داشتم. به نظر من، مخاطبان تلويزيون به گونه اي راديويي هم هستند و دوست دارند شنونده باشند و البته بخش شنيداري هم غالب است و کارهايي که روايت مي شود، گيرايي بيشتري دارد به همين دليل تيتراژ را در همين جهت ساختيم.
* آقاي مظلومي، به عنوان آخرين سؤال، به عقيده شما چرا توليد کارهاي 90 شبي طنز در تلويزيون مانند سابق نيست؟
** شخصاً با رويه گذشته و پخش مجموعه 90 شبي به صورت هر شب موافق نيستم و اگر اين روش سريال سازي خوب بود و نتيجه خوبي داشت، قطعاً ادامه پيدا مي کرد. اين تصميم سازمان حتماً براساس سريال سازي، برنامه ريزيها و تحقيقات بوده است چون بعد از مدتي مديران تلويزيون به اين نتيجه رسيدند که کارهاي روتين با وجود اين که پر مخاطب هستند، بيش از آن که بخواهند در جامعه بار مثبت به وجود آورند، بار منفي، مسايل، مشکلات و حواشي زيادي را در پي دارند.
چون اين آثار معمولاً همزمان با توليد، پخش هم مي شدند و سازندگان زياد نمي توانستند روي پيام و ساختار آنها کار کنند در اين شرايط سازمان تصميم گرفت براي پخش مجموعه هاي روتين و شبانه به سمت ژانرهاي ديگري حرکت کند و موضوعهاي اجتماعي را نيز در سريالهاي شبانه بگنجاند که ساخت و پخش سريالهايي مانند نرگس، ترانه مادري و رستگاران در پي اين تصميم آغاز شد. البته تلويزيون هنوز هم در توليد و پخش سريالهاي طنز شبانه همچنان فعال است مثل همين سريالهاي «مسافران» و «شمس العماره».
با همه اينها به عقيده من تلويزيون با پخش مجموعه هاي 90 شبي ملودرام رويه درستي را در پيش گرفته است، زيرا ساخت اين گونه آثار دردسر کمتري دارد. اما طنز چون درونمايه انتقادي دارد، مشکلات خود را نيز در اين فرم پخش دارد.
* و در پايان بفرماييد الان مشغول چه کاري هستيد؟
** در حال حاضر مراحل پيش توليد سريال «آدرس» را پشت سر مي گذاريم و با توجه به برنامه ريزيها و پيش بيني هاي انجام شده اين کار از اول آبان کليد خواهد خورد، سريالي که به نويسندگي اميرعباس پيام براي پخش از شبکه دو سيما در نظر گرفته شده است.
بد نيست بدانيد که براي اولين بار از حضور بازيگراني چون فرامرز قريبيان و مهتاج نجومي در يک کار طنز روتين استفاده مي شود. |
