* خديجه زمانيان
قرنهاست که امام رضا(ع) ميهمان از شهر ماست. هر از گاهي از راههاي دور و نزديک با دستهايي پر از دعا و نيايش به حرمش مي

رويم. ملتمسانه به بارگاهش نگاه مي کنيم، حرف مي زنيم، سکوت مي کنيم. توي حرمش به دنبال جايي مي گرديم که بنشينيم و لحظاتي با کسي که مي دانيم از همه آدمهاي دور و برمان بهتر و بزرگتر است خلوت کنيم. چون اگر او را نشناسيم اما مطمئنيم که بري از عيبها و ايرادهايي است که همه آدمهاي اطرافمان دچار هستند و گاهي عذابمان مي دهند. دوست داريم با او حرف بزنيم چون مي دانيم مي شنود و اگر ما از اعماق وجودمان از او بخواهيم اجابت مي کند. امام رضا(ع) را دوست داريم به خاطر خوبي اش و چقدر خوب بود که همه آدمهاي دور و برمان فقط کمي فقط کمي شبيه او بودند. آن وقت زندگي روي اين کره خاکي پر از لذت مي شد. هفت سال است که به بهانه برگزاري جشنهاي ميلاد امام هشتم، جشنواره امام رضا(ع) برگزار مي شود. از همان ابتدا بانيان جشنواره تلاش مي کردند که سيره و نوع زندگي امام رضا(ع) را در قالب جشنواره رضوي به جامعه منتقل کنند. به دنبال همين هدف روزنامه قدس با دو تن از اعضاي کميته هيأت علمي جشنواره فرهنگي و هنري امام رضا(ع)؛ دکتر سيد محمدرضا هاشمي عضو هيأت علمي دانشگاه فردوسي و غلامرضا جلالي عضو هيأت علمي پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، محقق و پژوهشگر نشستي برگزار کرده و در خصوص چگونگي رواج سيره رضوي در جامعه و زندگي روزمره گفتگويي انجام داده است.





قدس: فکر مي کنيد چه اتفاقي بايد بيفتد که روش زندگي امام رضا(ع) در جامعه امروز تسري پيدا کند و همه مردم با شيوه زندگي اجتماعي ايشان آشنا شوند و آن را به کار ببندند. آيا ابزارهاي فرهنگي نظير جشنواره امام رضا(ع) مي تواند در رسيدن به اين هدف، يک جامعه اسلامي را ياري کند؟
هاشمي: من هم مثل شما آدم آرمانگرايي هستم. مهمترين ضعف اين جشنواره عدم مديريت صحيح است، يعني مسوولان جشنواره بايد براي مشارکت نهادهاي مختلف برنامه ريزي دقيقي ارائه دهند. اين نوع کارها نبايد هياتي باشد، بلکه بايد نظام مند باشد، چون همه ما قراراست يک کار علمي انجام دهيم. جشنواره در 30 استان کشور با اين گستره عظيم برگزار مي شود، پس نبايد به گونه اي باشد که بگوييم افراد براي دلشان کار کنند، همه ما بايد تلاش کنيم جشنواره را به نحو مطلوب هدايت کنيم، نه اينکه به فکر گسترش آن باشيم.
درست است که شرکت در جشنواره آزاد است، اما بايد همه اين احساسات هدايت شود، قرار نيست که هر کس دست به قلم شد و براي امام رضا (ع) نامه نوشت، در جشنواره ها شرکت کند. ببينيد همه چيز در ابتدا شايد با شوق و ذوق همراه شود، اما در ادامه کار اگر فقط بر همين شوق و ذوق تکيه کنيم، نکات منفي جشنواره خودش را نشان مي دهد.
جلالي : در ارتباط با الگو سازي بايد گفت ما در مقام ساخت الگو نيستيم. چون الگو عملا وجود خارجي دارد.
فقط بايد آن را بشناسيم و بشناسانيم. ولي متاسفانه برخورد ما با امام رضا(ع) به عنوان يک منبع نوراني و سرشار يک بعدي بوده است.وقتي زندگي حضرت رضا(ع) را مطالعه مي کنيم و بخواهيم با قواعد امروز بازشناسي اش کنيم، حرف براي گفتن بسيار زياد است. حضرت رضا (ع) در طول زندگي شان بيشترين تأکيد را بر مباني ساختارها و بنيادها دارد.
امام رضا (ع) تأکيد بسياري بر خود شناسي دارد. همانطور که در قرآن کريم و کتب اهل بيت بر همين مساله تأکيد شده است. بعد از جريان خود شناسي، مساله خدا شناسي، امام شناسي، باور شناسي، زندگي شناسي و عمل شناسي را در عرصه مباني دنبال کرده اند. تأکيد بر اين مسايل مي تواند ساختاري را در اختيار ما قرار دهد.
برخي از ديدگاههاي حضرت هنوز براي ما باز نشده است. حضرت معتقد است، بالاترين تعقلي که انسان مي تواند داشته باشد اين است که خودش را بشناسد و مي فرمايد کسي که خودش را محاسبه کند، برنده مي شود و کسي که از خود غفلت بماند زيان مي بيند. پس شناخت نفس، در مکتب امام رضا (ع) در بعد الگويي فوق العاده اهميت دارد و اولين مساله اي که يک انسان شيعي بايد به آن توجه کند مساله خودش و جايگاه خودش در کائنات است. اينکه يک انسان چه وظيفه اي را برعهده دارد. براي همين مي فرمايند: «عبادت اين نيست که شما زياد نماز بخوانيد يا روزه بگيريد.
عبادت اين است که بيشتر در امر خدا تفکر کنيد.» و تأکيد مي کند که انسانها بايد بر بندگي خدا افتخار کنند. يعني به عبادت پروردگار مباهات کنند. يکي از مسايل بکري که امام رضا (ع) در بحث توحيد بر آن تأکيد مي کند، اين است که بعضي از انسانها فکر مي کنند که خداوند متعال فقط در آخرت وجود دارد و براي حسابرسي به ثواب و عقاب آنها در آنجا حضور پيدا خواهد کرد.
در حاليکه امام رضا(ع) معتقد است خداوند در دنيا هم براي اطاعت انسانها و هم براي اميدواري آنها حضوردارد. پس کسي که مي خواهد به دنبال کشف حقيقت باشد بايد جهان را از منظري نگاه کند که امام رضا (ع) از آن منظر نگاه کرده است. و حضور خدا را در تمام عرصه هاي زندگي لمس کند.
اما بعد از اين مسايل، امام رضا (ع) به جريان هدايت خيلي توجه کرده است و معتقد است امام هدايت مردم يک جامعه را برعهده مي گيرد، پس تشيع بعد از جريان معاد بيشترين بحثش به جريان امامت و نظام بندي ربط پيدا مي کند.
انسان مطلوب از ديدگاه امام رضا (ع) انساني است که به حکمت دست پيدا کرده است و دايره افق بينايي خودش را توسعه داده است. حضرت رضا (ع) بين علوم تجربي و علوم ديني رابطه برقرار کرده است و معتقد است کسي که علم طب و نجوم را نداند، نسبت به شناخت پروردگار نابيناست پس بين جريان توحيد و فهم ما از توحيد و بين رشد دانشها رابطه ايجاد مي کند.
بنابراين در يک جامعه ديني نبايد دانشهاي تجربي در مراتب پايين قرار بگيرد. يا کلا نسبت به علم و جستجوي معرفت انسانها بي تفاوت باشند. حضرت رضا(ع) در جايي از اوصاف 10 گانه انسانهاي مؤمن سخن مي گويد و يکي از ويژگيها را اين مي داند که آنها از هر فرصتي براي جستجوي علم استفاده مي کنند و هيچ فرصتي را در جستجوي دانش از دست نمي دهند. و مي فرمايد: «بالاترين صفتي که در انسان مومن بايد تحقق پيدا کند اين است که خود را از همگان کمتر ببيند چون تظاهر به برتري باعث خفت نفس مي شود.»
حضرت رضا(ع) هم همينطور بودند، ايشان با خدمتکاران مي نشستند، غذا مي خوردند و مشورت مي کردند. ياران حضرت به ايشان انتقاد مي کردند که با توجه به موقعيت سياسي چرا اين رفتار ها را مي کنند و حضرت رضا (ع) مي گفت: «چه بسا حقايقي را خداوند از زبان آنها به من انتقال دهد که آن حقايق را در اختيار نداشته باشم».
اين مسايل نوعي نگاه جهاني را به ما مي دهد. و اينکه ما تا چه اندازه ملتهاي ديگر را مي پذيريم. در دوره هاي قبل، جشنواره امام رضا(ع) با برخي از دوستان فيلمهاي سينمايي را داوري مي کرديم و مي ديديم تا چه اندازه اين جشنواره فرصتي طلايي را در اختيار آدمها قرار مي دهد براي اينکه آنها با زبان فطرتشان حرف بزنند. قرارنيست از طريق آدمهاي برجسته جريانهاي ديني را روايت کنيم. چون هر کسي در هر سطحي توانايي انتقال اين نوع مفاهيم را دارد، چون فطرتش اين طور ايجاب مي کند.
لذا جشنواره فرصت طلايي را براي کساني فراهم مي کند که امکان شکوفا کردن زبان فطري خودشان را در بيان واقعيتهايي که از مکتب اهل بيت درک مي کنند داشته باشند و اين اتفاق رخ خواهد داد.
قدس: جشنواره براي اين برگزار شده که ما حرفهايمان را در مورد امام رضا(ع) بزنيم، يا اينکه فرهنگ رضوي را بشناسيم و آن را در زندگيمان به کار ببريم ؟
هاشمي : ببينيد اگر کسي قرار است دست به قلم ببرد، براي خودش تمرين مي کند، اما قرار نيست اين تمرينها در سطح جشنواره مطرح شود. اگر قرار است جشنواره فاخر بودن خودش را حفظ کند طبيعتا بايد استعدادها را بپروراند. من با اين موضوع که جشنواره بخواهد تبديل به مکاني شود که من نوعي، بخواهم در آنجا خودنمايي کنم، مخالفم. چون جشنواره جاي اين کارها نيست.
شايد بقيه اعضاي هيأت علمي به اين نتيجه نرسيده باشند، اما شخصاً چنين کاري را قبول ندارم. اين هزينه بايد براي کارها و آثار ماندگار بشود. خود حضرت رضا (ع) هم بر کار فرهنگي و تبليغي تأکيد داشته اند. اما مگر کسي مي تواند با قلم ضعيف کار فرهنگي انجام دهد؟
ولي در مورد اينکه امام رضا (ع) چه طور مي تواند الگوي جامعه ما باشد، بايد بگويم سه عنصر عمده هستند که در اين زمان مي توانيم به آنها بپردازيم تا به سيره آن حضرت نزديک شويم. ائمه براي اين آمده اند که نياز ما را در زمان از بين ببرند، اگر غير از اين باشد، کار ائمه عبث مي شود. هدف امام به نظر بسياري از بزرگان پرورش انسان است اما پرورش به معناي ساختن و معماري نيست که معماري با مصالح است اما پرورش با مصلحتها سروکار دارد. اينها از يک ريشه اند ولي امام مي خواهد مصلحتهاي انسانها را رعايت کند پس سه عنصر مهم براي امام مهم است، اولين عنصر «روشنگري و اصلاح انديشه» هاست.
دونمونه از زندگي امام رضا (ع) مي گويم. امام معتقدند عبادت، زيادي نماز و روزه نيست، بلکه عبادت، تفکر در امر خداست. وقتي امام اين طور مي گويد يعني مي خواهد تفکر و انديشه حاکم را اصلاح کند. انديشه حاکم در زمان امام رضا(ع) اين بوده است که مسلمان بايد هزار رکعت نماز در روز بخواند. اما کسي غير از امام جرات نمي کند که بگويد اينها در مقابل تفکر ارزش ندارد.
اين اصلاح و روشنگري کار همه ائمه ما بوده است که در زمان خودشان و به زبان خودشان انجام داده اند. ولي اينجا امام اين تابو را مي شکند و اين تابو رواج فرقه هاي مختلف و انديشه هاي متفاوت بود. يکي ديگر از اين روشهاي اصلاحي را برخورد امام با گروه صوفيه مي بينيم.
صوفيان به امام مي گويند: امت به پيشوا و رهبري نياز دارد که جامه خشن و طعام ساده داشته باشد، بر چارپا سوار شود و از بيمار عيادت کند. امام در اينجا کار اصلاح انديشه را انجام مي دهد شالوده تفکر را به هم مي ريزد و به آنها مي گويد شما راه را کج مي رويد. امام در مقابل عقايد ايشان راهنماي عمل مي دهد ومي گويد: انديشه شما اشکال دارد و رفتار شما تابع انديشه تان است.
و اصلاح آنها را وظيفه خودش مي داند. حضرت براي متقاعد کردن آنها اصلا به آنها توهين نمي کند و انگ نمي زند، بلکه به حضرت يوسف استناد مي کند که قابل قبول اين گروه هم است که مگر يوسف مسند پيغمبري نداشت؟ مگر او در مجلس فرعونيان نمي نشست؟ و به پشتي هاي آنچناني تکيه نمي داد؟ آيا او امام نبود؟ ببينيد امام آنها را به تفکر وادار مي کند.
اين نوع حرف زدن، راهنمايي انديشه و اصلاح است. و نکته ديگر اين است که امام به آنها مي گويد که بايد از امام عصرتان سه چيز بخواهيد؛ قسط و عدل، راستگويي و وعده عملي شده.
اين چيزي است که امروزه بايد ما درس بگيريم. چون در جامعه اسلامي، در سطح ملي و درون خانوادگي به آن نياز داريم. نکته دوم اين است که امام بر رعايت «حق الناس» تأکيد بسياري دارد. چون مبحث اخلاقي و شاکله شيوه امامان ما را تشکيل مي دهد. روايتي از امام توسط سليمان بن جعفر نقل شده است که مي گويد: حضرت از من خواست که با هم به خانه ايشان برويم. در ميان غلامان، سياهي را ديدند که قبلا نمي شناختند، در خصوص غلام سؤالاتي کردند و ياران گفتند براي انجام امور به تازگي آمده است.
حضرت اولين سوالي که امام(ع) مي پرسند، در مورد حق الناس اوست. ايشان نمي گويد، چرا بدون هماهنگي با من کسي را استخدام کرده ايد ؟ بلکه مي پرسند اجرتش را تعيين کرده ايد ؟ و وقتي متوجه مي شوند که در اين خصوص و با او صحبتي نشده، بر آشفته مي شوند و مي گويند من بارها به آنها گفته ام حقوق غلامان را از قبل تعيين کنيد. ببينيد همين روايت براي ما نکته هاي بسياري دارد.
يک مقام مسؤول احکام صادره را پي گيري کند، همينطور که امام پي گيري مي کنند. اما روايات زيادي است، نظير اينکه امام اصلا حرف کسي را قطع نمي کردند. ما به اين مساله به عنوان يک مبناي اخلاقي نگاه مي کنيم، در حالي که اين يک مساله حقوقي است. ما چقدر به حقوق اجتماعي افراد توجه مي کنيم؟
اما مساله مهم ديگري که امام بر آن تأکيد ويژه اي دارد و ايشان آن را وارد شيعه کرد، عنصر «پذيرش گفتگو» است، با مباني خاص جديدي که خودشان مطرح مي کند. حضرت در مقابل رهبران هر نحله مي نشيند و با آنها گفتگو مي کند. همه اينها نشان مي دهد ايشان اصل گفتگو را پذيرفته اند. حضرت در آن زمان، مباحثي را با رهبران فرقه ها مورد بحث مي گذارد که کسي جرات نمي کرد در موردشان صحبت کند. نکاتي مثل: علم خدا، ازلي بودن خدا، توحيد، مخلوق بودن جهان و قرآن .هر کس اين مسايل را مورد بحث قرار مي داد تکفير مي شد. اما امام با صبر و متانت بسيار جواب مي دهد. حضرت بدون احساساتي شدن از انديشه ديني دفاع مي کنند. اين باعث شد اهل حديث و معتزله دست بسته شوند، در حالي که هر کس ديگر اگر مي خواست جلوي اينها حرف بزند، تکفيرش مي کردند.اين مساله نشان مي دهد ما نبايد از ورود شبهات برون ديني و درون ديني بترسيم. بهترين الگوي ما هم اين است که وقتي در بحبوحه جنگ بحث عقيدتي براي يکي از پيروان حضرت علي (ع) پيش مي آيد، حضرت دست از شمشير مي کشد و پاسخ کسي که شک کرده است را مي دهد. ببينيد الگوي ما چه کسي است؟ امام رضا (ع) هم به رهبران فرقه هاي ديگر انگ بي سوادي و کم سوادي نمي زدند، فقط ايشان سؤالاتي را از آنها مي پرسند که نشان مي دهد اين رهبران آدمهاي کم سوادي هستند.
ولي ايشان اصلا به آنها توهين نمي کنند. اين سه عنصر مي تواند براي جامعه ما به روز شود و مورد استفاده قرار بگيرد.اين مناظرات علمي امام رضا (ع) تاريخ انديشه ما را غني کرد و بر فرهنگ گفتگو صحه گذاشت.
قدس: اما همه اينها در قالب کتابها مانده است، چه کنيم که اين الگو ها وارد زندگي ما شود؟
هاشمي: من فقط مي گويم الناس علي دين ملوکهم. بزرگان ما بايد اين اصول را رعايت کنند. بزرگان ما بايد فرصت چالشهاي فکري را به مردم بدهند. بزرگان ما فرصت دهند ضعفا که مصداقش همان غلام سياه است، خودشان را نشان دهند. بزرگان ما بايد به جامعه فرصت دهند عنصر روشنگري راه بيفتد.
من معتقدم فرمايش پيامبر بي دليل نيست. الناس علي دين ملوکهم حرف پيامبر است و مورد قبول است. الگوي زندگي امام رضا(ع) وارد زندگي ما نخواهد شد، مگر اينکه اين مسايل توسط بزرگان جامعه رعايت شود.
جلالي : من فکر مي کنم امام رضا(ع) پيش ازآنکه بر مصاديق تأکيد داشته باشد، بر مفهوم تأکيد دارد. در جامعه ما بر خلاف قرآن کمترين توجه با بنيانهاي فکري است. تاکيدي که امام رضا(ع) در نيشابور براي مردمان نيشابور دارد اين است که حقيقت توحيد خيلي اهميت دارد. الناس علي دين ملوکهم پيوند نظامهاي سياسي با جريان توحيد را به راحتي آشکار مي کند. مردم توحيد را از زبان نظامهاي حاکم مي بينند.
اهريمناني در جهان هستند که از تحقق توحيد جلوگيري مي کنند و لذا قدرتهاي گمراه جهان هر جا که هستند مي خواهند پيروان انديشه توحيد به سمت اين انديشه حرکت کنند. در حالي که ديوارهاي نامرئي که بين فرهنگها و مردم کشيده شده حقيقت ندارد، قراردادهايي است که جوامع بين خودشان گذاشته اند. چون در محضر پروردگار قرار بر اين بوده است که آدمها به حق واقعي خودشان برسند. حضرت رضا(ع) گاهي به صورت ظريف به نکاتي اشاره کردند که به حقوق طبيعي جانوران اشاره دارد.
مثلاً وقتي مي گويند اگر خانه مي سازيد، ماکيان را هم در آن قرار دهيد و حتي بعد هم مي گويد اگر در خانه خروس نگه مي داريد، چند مرغ را هم اضافه کنيد، يعني تمام اجزاي عالم را با هم مي بينند. حضرت رضا(ع) نسبت به نماز و روزه و کثرت آن تاکيد زيادي نمي کند، بلکه کثرت تفکر را برتر از کثرت عبادت مي داند. براي اينکه انسان از مجراي انديشه و تعقل ورزي است که به کنه واقعيتها دست پيدا مي کند.
امام رضا (ع) بر بيداري آدمها تأکيد بسياري دارد تا جايي که توسعه گرايي ارضي مسلمانان را قبول ندارد. در روايات آمده که مامون به خدمت حضرت مي رسد و مي گويد من مي خواهم گزارش نيروهاي اسلامي را در کابل بدهم. وقتي صحبت مأمون تمام مي شود، امام مي فرمايند شما ما را از سرزمين نياکانمان کشاندي و به اينجا آوردي تا راجع به فتوحات سپاهيانت در شهر کابل گزارش بدهي؟ يعني امام اصلا اين قدر کشور گشايي و توسعه قدرت را قبول ندارد و به عنوان وظيفه ذاتي خود تلقي نمي کند، بلکه وظيفه ذاتي و الهي خودش را آباد کردن انسانها و بيداري فطرت آنها و برداشتن موانعي که پيش روي بصيرت و تعقل آنها وجود دارد مي داند. اگر بخواهيم بزرگترين حادثه اي که حضرت به خراسان آمدند را در حافظه تاريخ ببينيم، يکي واقعه نيشابور و حديث سلسله الذهب است که مبناي توحيد است. دوم هم گفتمان ديني است که حضرت رضا(ع) با ارباب اديان دارد که آن هم به گفتمانها ربط پيدا مي کند. امام در اين مناظره ها اعتقاد دارد، نبايد نظر را بر طرف مقابل تحميل کرد، بلکه بايد با حجت حرف زد.
بالاخره اينکه آنقدر از کلام امام رضا (ع) حقايقي به دست ما رسيده که وقتي آنها را کنار هم قرار دهيم، مي بينيم علاوه بر اينکه تفکر ايشان تفکري توحيدي است، نظام مند هم هست. تفکري نيست که اجزايش با هم بي ربط باشد. هر چيزي جايگاه واقعي خودش را دارد. و هرچه از ايشان براي ما نقل شده است، در عمل خود ايشان هم ديده شده است که در حافظه تاريخ ضبط شده است.

رئيس مجلس شوراي اسلامي: آستان قدس رضوي پرچمدار مديريت اسلامي در کشور است




رئيس مجلس شوراي اسلامي گفت: مديريت اسلامي در کشورمان جايگاه ويژه اي دارد و از آنجايي که در اين شيوه مديريت توزيع فرهنگ اسلامي مورد نظر است، آستان قدس رضوي در اين عرصه همواره رو به رشد و پيشقدم بوده و هست.دکتر علي لاريجاني در گفتگو با خبرنگار ستاد جشن هاي ميلاد رضوي در مورد جايگاه مديريت اسلامي، گفت: آستان قدس رضوي پرچمدار مديريت اسلامي در کشور است. وي افزود: توسعه فرهنگ اسلامي و نشر منويات حضرت رضا(ع) يکي از مهمترين اهداف اين مجموعه است و آمارها از سراسر کشور نشان از سهم عمده آستان قدس رضوي در اين زمينه دارد.لاريجاني تأکيد کرد: خوب است روند اطلاع رساني فعاليتهاي گسترده اين مجموعه منحصر به ايام خاص نباشد تا همگان در هر شرايطي از جديدترين فعاليتهاي آستان قدس رضوي مطلع شوند.

به مناسبت ميلاد امام هشتم(ع) انجام مي شود؛
پخش مستقيم برنامه ماه هشتم با 8888 ثانيه از شبکه يک سيما
رئيس اداره اطلاعات، اخبار و رسانه هاي آستان قدس رضوي از پخش برنامه ماه هشتم با مدت زمان 8 هزار و 888 ثانيه از شبکه يک سيما در روز ولادت حضرت رضا(ع) خبر داد.به گزارش ستاد خبري جشن هاي ميلاد رضوي، سيد احمد هاشم آبادي با اشاره به مطلب فوق افزود: شبکه يک سيما از 27 مهرماه هر روز 60 دقيقه در برنامه هاي صبح عالي بخير و سيماي خانواده ارتباط مستقيم با بارگاه ملکوتي امام هشتم(ع) برقرار کرده است.گفتني است، برنامه ماه هشتم از ساعت 8 و هشت دقيقه در روز ميلاد حضرت رضا(ع) پخش خواهد شد.

8000 «زيارت اولي» در اردوي رهروان نبوي و زائران رضوي
چهارمين دوره اردوهاي رهروان نبوي و زائران رضوي در قالب کاروان هاي 600 نفري در دهه کرامت برگزار شد. اين اردو ويژه دانش آموزان دختر راهنمايي و متوسطه که تاکنون به زيارت مشرف نشده و يا توفيق کمتري داشته اند انجام مي شود. اردوي رهروان نبوي و زائران رضوي براي 8000 دانش آموز شهرستانهاي نزديک به مشهد و با هدف ايجاد معرفت بيشتر به ساحت مقدس امام رضا(ع)، زيارت آن حضرت، حضور در برنامه هاي فرهنگي و امام شناسي برگزار و دانش آموزان شرکت کننده از هدايا و غذاي متبرک آستان قدس رضوي بهره مند مي شوند.

* جواد صبوحي
مقدمه:
زبان فارسي با تاريخ و فرهنگ و تمدن ما پيوندي ديرينه دارد، به گونه اي که امروزه يکي از مهمترين ارکان هويت ملي ما ايرانيان به

شمار مي آيد. به همين دليل، پاسداشت و تقويت زبان فارسي، ارج نهادن به اين ميراث ارزشمند فرهنگي و استحکام بخشيدن به بنيان هويت ملي ما تلقي مي شود. علاوه بر اين، زبان فارسي زبان رسمي و زبان آموزش و ارتباطات فکري و علمي ماست و بخش مهمي از تفکر ما در چارچوب قواعد اين زبان شکل مي گيرد. به همين علت، کيفيت ارتباطات فکري و رشد علمي و فني ما کاملاً وابسته به کيفيت زبان ما يعني زبان فارسي است.
زبان مطبوعات يکي از مصداق هاي «زبان معيار» است؛ بنابر اين انتظار مي رود چنين زباني خالي از ايراد و اشکال باشد. نخستين گام در راه رفع ايرادهاي احتمالي زبان مطبوعات و به کار بستن تجويزات زبان شناختي، توصيف دقيق زباني است که در بخشهاي



مختلف مطبوعات به کار مي رود. داشتن شناخت و توصيف دقيق اشکالات زبان مطبوعات، مقدمه هرگونه تلاش براي ارايه نظرات تجويزي و در نهايت حل مسايل و مشکلات زباني اين رسانه است. اين موضوع محور گفتگوي ما با دکتر اميد مسعودي رئيس دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه سوره است که تقديم حضورتان مي شود:
*آقاي دکتر، عده اي معتقدند آشفتگي که امروزه در مطبوعات از حيث زبان وجود دارد به دليل نبود نظارت بر متون مطبوعاتي است و معتقدند شايد اگر سايه برخي از نهادهاي ادب فارسي بر سر مطبوعات بيشتر بود، شاهد اين آشفتگي نبوديم. شما چقدر با اين نظر موافق ايد؟
**اگر اجازه بدهيد براي پاسخ به اين پرسش ابتدا کمي نيز به اهميت زبان در مطبوعات اشاره کنم.اصولاً رسانه هاي ما بخش زيادي از انتقال معاني و ارتباط را از طريق زبان انجام مي دهند. مقصود من از زبان زبان نوشتاري است. زبان مثل زندگي است، يعني برخلاف آنچه تصور مي کنيم که با يک دستور العمل و بخشنامه مي توان کلمه اي را خلق کرد و يا جمله اي را اصلاح کرد، اين اتفاق رخ نمي دهد.بنابراين، زبان خود به عنوان يکي از فراگردهاي ارتباطات در تمامي جوامع اهميت و نقش شايان توجهي داشته است.
اگر زبان را حذف کنيد، حجم وسيعي از ارتباطات تان با مشکل مواجه خواهد شد و انتقال معني با دشواري همراه خواهد شد. از سوي ديگر موضوعي که به اهميت زبان مي افزايد، رسانه ها هستند. رسانه ها هستند که زبان را منتشر مي کنند، تقويت مي کنند، دچار کج تابي مي کنند و يا آن را پالايش مي سازند. براي مثال در ايران طوايف مختلفي مثل کردها، لرها، ترکمن ها، سيستاني ها و... وجود دارند. تمامي اين اقوام تا قبل از اخبار ساعت 14 راديو ايران، به اخبار شبکه هاي استاني خود به همان زبانها گوش مي دهند.
حال اگر بخشي از آنها را در اتاقي جمع کنيم و زنگ اخبار ساعت 14 به گوش آنها برسد همه محتواي اخباري که در اين ساعت پخش خواهد شد را درک مي کنند. بنابراين رسانه ها به عنوان ابزاري که زبان معيار را در جامعه جاري و ساري مي کنند، اهميت خواهند يافت و از اين طريق زبان به عنوان عامل مهم ارتباطي ميان انسانها در ارتباطات جمعي نقش بسيار تعيين کننده اي را ايفا خواهد کرد.
ما با اين زبان چه کرده ايم؟! زبان همچون زندگي کردن است، مثل يک فراگرد و فراشد و رودخانه اي است که در تلاطم و حرکت است و زنده بودن و زلال بودن آن نيز در حرکت است. زنده بودن زبان نيز همچون رودخانه در حرکت کردن است؛ در حرکت آن نيز برخي از کلمات دچار فرسايش مي شوند و برخي نيز با يکديگر ترکيب مي شوند و بار معنايي برخي نيز تغيير مي کند، به نحوي که به جهت خلاف خود حرکت خواهد کرد، به گونه اي که واژه اي که پيشتر مثبت بوده است، اينک ممکن است بار معنايي منفي به خود بگيرد. اين نکات در حوزه زبان شناسي قابل مطالعه است.
بخشي ديگر از اين موضوع به دستور زبان و اينکه چگونه سخن بگوييم که درست سخن گفته باشيم وبخشي ديگر نيز به انتقال ميراث فرهنگي بر مي گردد. با مرگ هر زبان و فرسايش هر زبان يک و يا چندين فرهنگ از ميان مي رود.
اقوام زيادي بوده اند که تاريخ آنها تمام شده و در حال حاضر وجود ندارند و ديگر نه نشان مادي و نه معنوي از آنها بر جاي نمانده است، اما چون زبان آنها بر جاي مانده فرهنگ آنها نيز زنده مانده است. اگر بپذيريم که فرهنگ يعني ارتباطات و يا ارتباطات يعني فرهنگ، نقش زبان بيش از پيش مشخص خواهد شد.
*چه کساني مسؤول پاسداري از اين زبان هستند؟
**نهادهاي مختلفي در اين مسأله نقش دارند، از نهاد خانواده تا نهاد مدرسه و دولت و از تمامي آنها رسانه ها.
*سير تاريخي آنچه در مورد زبان ما رخ داده است، چگونه بوده و در کدام دوره بيشترين ضربه را به زبان مطبوعات وارد کرده ايم؟
**مرحوم جلال آل احمد در مقاله ورشکستگي مطبوعات مراحل بحراني ما را که متأثر از بحرانهاي سياسي - اجتماعي است را طبقه بندي مي کند. وي مي گويد هر گاه مطبوعات ما فرصتي پيدا کرده و آزادي کسب کردند متأسفانه لحن آنها تند شد و با مخاطب خود با فحش حرف زده اند. او نتيجه مي گيرد که اين رفتار به ورشکستگي مطبوعات منجر خواهد شد.
واقعيت اين است که در هر دوره اي که مطبوعات ما آزادي پيدا کرده اند، باعث شده است که واقعيت مطبوعات را بهتر ببينيم. متأسفانه در همين واقعيتهاست که به دليل فقدان نيروهاي حرفه اي و آموزش ديده در مسيري گام بر مي داريم که زبان دچار کج تابي مي شود و در بيشتر مواقع که آموزش هاي آکادميک چندان مورد توجه قرار نمي گيرد، اين آسيب ديدگي بيشتر مي شود.
زبان فارسي با زبان عربي، لاتين و.. آميزش دارد؛ اما کساني که در مطبوعات حضور دارند و قلم ها را در اختيار دارند، بايد بدانند که نياز داريم که زبان رسانه را بشناسيم تا مباني نگارش رسانه اي را فرا خواهيم گرفت. اساس نگارش رسانه اي در درست نويسي، خلاصه نويسي و پرهيز از مجهول نويسي است و متأسفانه هر گاه ما از اين سه عنصر اساسي در نوشتن در رسانه ها دوري جسته ايم، دچار کج تابي هاي زباني و گاه دچار فقدان ارتباطات مي شويم.
گاهي تيترها و ليدهايي در خبر ديده مي شود که درک آن مشکل است. گاهي وقتي از سردبير روزنامه اي سؤال مي کنيم که چرا اين تيتر را مجهول نوشته ايد. پاسخ مي دهد براي آنکه مخاطب متوجه موضوع نشود و ناگزير به اصل خبر مراجعه و آن را بخواند. در حالي که ابهام در تيتر بايد ابزاري براي تشويق خواننده باشد و او با کسب آگاهي به خبر مراجعه کند.
واقعيت اين است که ما در آموزش و بويژه بازآموزي نيروهاي خود در رسانه ها موفق نبوده ايم و در تحريريه هاي خود دايم شاهد افرادي هستيم که نيازمند کسب تجربه و بازآموزي اند. عرصه فناوري هاي ارتباطي و اطلاعاتي بر ذهن و زبان نويسنده تأثير خواهد گذاشت. بايد مراکز و سازمانهاي ارتباطي با دانشکده هاي ارتباطات در ارتباط باشند و دايم به تربيت نيروهاي خود در دوره هاي کوتاه مدت بپردازند و از نيروهايي که هم از تجربه مطبوعاتي و هم تحصيلات آکادميک برخوردارند و از درک بيشتري در زمينه زبان فارسي برخوردارند استفاده کنند.
*آيا کج تابي هايي که شما به آن اشاره مي کنيد، در بين تمامي اشکال مطبوعات يک شکل يکسان ديده مي شود و متأثر از ماهيت نوع آنها نيست؟
**پرسش بسيار خوبي را مطرح کرديد. يکي از تفاوتهاي مطبوعات همين نکته است. طبيعي است که وقتي مي خواهيد فصلنامه اي ادبي را مطالعه کنيد، توقع داريد با کمترين اشکالات دستوري و زباني مواجه شويد. در اين نشريات بايد معادل گزيني ها دقيق بوده و مفاهيم کاملاً شفاف و روشن به دست خواننده برسد.
اصولاً زبان در مقاطع تاريخي مختلف با مشکلاتي نيز مواجه بوده است، مثلاً در دوره مدرنيته تمامي آثار و نوشته ها، رمانها و قصه ها و حتي نثر روزنامه نگاران و خبرنگاران بر مبناي همان مفاهيم اساسي خبر يعني روشني، جامعيت و صحت و درستي تعريف مي شد اما در دوران پست مدرن نويسندگان فيلسوف زبان دشواري بسيار را پيشه مي کنند که بر روي زبان رسانه ها تاثير مي گذارد و نشريات را از ساده نويسي به سوي پيچيده نويسي که درک آن بسيار مشکل است سوق مي دهد.
شما اگر در نشريه اي به اهميت زبان توجهي نداشته باشيد و حضور يک ويرايشگر را بي اهميت بدانيد، دچار مشکل مي شويد. در غرب به سردبير اديتور اين چيف، به دبير سرويس؛ سردبير و به سرمقاله سردبير اديتوريال مي گويند. يعني نوشته اي که کاملاً ويرايش شده است. آنها به حفظ و تقويت زبان معيار اهميت مي دهند.متأسفانه در برخي از روزنامه هاي ورزشي اين کج تابي هاي زباني به قدري زياد است که دستور زبان را بشدت زير پا مي گذارند. گاه اصطلاحات و واژگاني را در صفحات نخست خود به کار مي برند که مربوط به بخشي از اقشار جامعه است که همواره رفتار آنها مورد نقد بوده است. نشرياتي که با کمترين نيروهاي حرفه اي و بي توجهي به مسأله ويرايش و ويرايشگر مطالب خود را منتشر مي کنند، آسيب بيشتري به زبان معيار وارد مي کنند.البته برخي از نشريات حرفه اي نسبت به اين موضوع اهميت بسياري قايلند و به اين مسأله با حساسيت بيشتري نگاه مي کنند. زبان عامل بسيار مهمي در جذب مخاطب است و اين تصور که عده اي گمان مي کنند تنها با تيترهاي جنجالي زدن مي توان مخاطب را جذب کرد، تصور غلطي است.خواننده نشريه شما زماني مخاطب دايمي تان خواهد ماند که به زبان وي احترام بگذاريد و زباني را براي وي انتخاب کنيد تا ساده تر به معناي مورد نظر دست پيدا کند.
*شما در بخشي از پاسخ هايتان به اين نکته اشاره کرديد که نمي توان پاسداشت زبان را در قالب برنامه هاي دستوري اجرا کرد، حال آنکه با پذيرفتن اين نکته ضرورت وجود مراکزي چون فرهنگستان زبان و ادب فارسي به زير سؤال مي رود. اين دو با يکديگر چگونه قابل جمع اند؟
**اولاً زبان مثل زندگي است. شما در تحريريه اي که کار مي کنيد ممکن است فردي به شما بگويد ننويس دو قلو چون دو قلو يعني دو نوزاد توامان. پس چرا مي نويسيد فردي 6 قلو به دنيا آورد. بايد بنويسيد فردي 6 نوزاد توامان به دنيا آورد. شما به اين نکته توجه مي کنيد، چون در فضاي آن تحريريه کار مي کنيد، اما اگر قرار است دستوري نيز صادر شود، بايد از درون تحريريه ها و خبرگزاريها بيرون بيايد. در حال حاضر يونايتدپرس بوک استايل منحصر به فرد خود را دارد.بي بي سي نيز براي خود بوک استايل دارد.
*اين مجموعه ها دستوري نيست؟
**نه دستوري نيست. در حقيقت اشتباههاي رايجي است که ما در زندگي روزمره خود با آن مواجهيم، آن را به ما تذکر مي دهند اما فراموش مي کنيم. اين نکته مثل همان آيين نامه راهنمايي و رانندگي است. اما وقتي واژه اي مثل کامپيوتر وارد زندگي ما شده و با زندگي مان عجين مي شود معادلي مثل «رايانه» براي آن تعيين مي کنيم که ممکن است دشواري هايي را ايجاد کند.
چندي پيش در کنفرانسي شرکت کرده بودم که قرار بود در آن مسؤول انجمن صنفي رايانه هاي تهران در خصوص کمکهاي دولت (يارانه هاي دولتي) به اين انجمن ها سخنراني کند. ايشان بارها «يارانه» را با «رايانه» و «رايانه» را با «يارانه» اشتباه مي کرد. طبيعي است که اين گونه معادل گزيني نمي تواند به اعتبار زباني ما کمک کند.
بسياري از اين واژه گان چون به دليل تحولاتي است که در خارج از مرزهاي جغرافيايي ما رخ مي دهد، قبل از آنکه اين تحولات به ما برسد، زبان آن به ما مي رسد. اين زبان انتقال مي يابد و با زبان ما عجين مي شود تازه مي خواهيم اين چسبندگي را از هم باز کنيم. اين نکته يعني دستوري بودن.
فرهنگستان زبان و ادب فارسي زحمت زيادي را براي معادل يابي متحمل مي شود، اما به نظر مي رسد که اين فرهنگستان بايد از هر روزنامه بخواهد تا استايل بوک خود را ارايه دهد و بعد از مدتي اين استايل بوک ها را ويرايش کرده و دوباره به آنها باز گرداند.
*به نظر مي رسد خيلي ها قرار است با مطرح ساختن نقش رسانه هاي نوين آسيبهايي که بر زبان وارد شده است را متوجه اين رسانه ها کنند. شما هم جزو اين عده ايد؟
**همين کلمه «نوين» اشتباه است.«نو» خود صفت است. بايد بگويم رسانه هاي نو يا جديد. مثل اين است که مي گوييم برترين.متأسفانه اين نکته در کتاب «روزنامه نگاري نوين» هم آمده است.
*کاربرد «استايل بوک» هم اشتباه است؟
**بله، آن هم کتاب سبک است. رسانه هاي نو تأثير زيادي در اين مسأله دارند. مثلاً شما با واژگاني مثل چت کردن، اد کردن، دانلود و آپلود کردن و... مواجه مي شويد. شما قرار است چه معادلي را براي فيس بوک انتخاب کنيد. البته اين مسأله تنها به لغات محدود نمي شود، بلکه فرهنگي که بر اينترنت حاکم است، بويژه اگر جزيي از نياز شما باشد نيز بر زبان تأثير مي گذارد.
*شما در پاسخ به سؤال قبلي به موضوع سبکهاي منحصر به فرد هر روزنامه اشاره کرديد. وجود سبک هاي متفاوت مخاطبان را با سردرگمي مواجه نمي کند.اصلاً آيا بهتر نيست نهاد ويرايشگري را براي تدوين يک اسلوب خاص انتخاب کنيم؟
روزنامه ها و نشريات مثل آدمها مشغول زندگي کردن اند. اصطلاح گرم و سردي را که مک لوهان به آن اشاره مي کند از بين صحبت جوانهايي انتخاب شده است که در کوچه و خيابان در شهرهاي آمريکا مي ايستادند. من معتقدم نشريه اي که مخصوص کودکان است، بايد در فضاي ذهني کودک نوشته شود اما لازم است تا درست نويسي، صريح و شفاف نويسي را رعايت کند، سطح زباني او متفاوت است اما اگر قرار است اين نشريه به نشريه اي ويژه جوانان تبديل شود دايره لغات منتخب آن نيز افزايش خواهد يافت.
اگر همين نشريه قرار باشد در سطح نشريه اي ويژه دانشکده ادبيات فارسي يک دانشگاه منتشر شود، باز هم قضيه فرق مي کند. مرکزي که قرار است کار نظارت را انجام دهد، چگونه مي خواهد اين مهم را انجام دهد؟ اين مرکز تنها مي تواند عهده دار کار مشاوره اي و نه نظارتي شود. اگر فرهنگستان ادب فارسي با رسانه ها ارتباط بهتري داشته باشد موفق تر از زماني عمل خواهد کرد که با جمع کردن استادان به واژه گزيني بپردازد.

فرهنگي-شفاعي:حجة الاسلام والمسلمين محمدعلي زم، رئيس سابق حوزه هنري ديروز در جريان بازديد از غرفه روزنامه قدس،

چهارمين جشنواره ملي مشاعره رضوي در بوشهر گشايش يافت
مديرکل فرهنگ و ارشاد اسلامي در آيين افتتاح جشنواره مشاعره رضوي گفت: 300 نفر در جشنواره مشاعره رضوي شرکت کردند که از اين تعداد 70 نفر به مرحله نيمه نهايي راه يافتند. نصرا... شفيعي با اشاره به اينکه اين افراد از 22 استان کشور در اين جشنواره شرکت داشتند، تصريح کرد: استانهاي بوشهر، چهارمحال و بختياري، لرستان و تهران بيشترين شرکت کننده را به خود اختصاص داده بودند.
وي افزود: از ميان 70 نفر راه يافته به مرحله نيمه نهايي 35 نفر به مرحله نهايي راه پيدا کردند که از ميان آنها از هشت نفر به عنوان برتر و از سه نفر به صورت ويژه تجليل خواهد شد.

برپايي نمايشگاه عکس و پوستر رضوي در ايلام
مديرکل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان ايلام از گشايش نمايشگاه عکس و پوستر در حاشيه جشنواره خلاصه نويسي کتاب و پيامک به امام رضا(ع) در اين استان خبر داد.حجةالاسلام حسين ملکي افزود: در اين نمايشگاه بيش از 70 اثر عکس و پوستر از گنبد امام رضا(ع) در نگارخانه مجتمع ارشاد ايلام به نمايش گذاشته شده است.گفتني است، اين نمايشگاه به مدت سه روز پذيراي علاقه مندان است.

*مينوبديعي
شانزدهمين جشنواره مطبوعات در شرايطي برگزار مي شود که متأسفانه مسائل متعدد و زيربنايي در حيطه و عرصه رسانه هاي



مکتوب وجود دارد و هنوز هم استقرار مفاهيم آزادي بيان که لازمه مطبوعات و رسانه هاي پيشرو در کشور ماست، دچار نارسايي هاي متعددي است.در اين ارتباط و در زمينه مسائل زيربنايي يا به عبارت ديگر سياسي در حيطه مطبوعات سخني ندارم، اما با توجه به اينکه 12 سال از 16 سال برگزاري جشنواره مطبوعات به عنوان داور اوليه بخش تخصصي گزارش فعاليت مي کردم، بايد بگويم افت قابل ذکر و در خور توجهي در ارتباط با مباحث تخصصي - علمي روزنامه نگاري در طول سالهاي اخير نمود پيدا کرده که ذکر همه آنها در اين يادداشت مختصر امکان پذير نيست و به شکل اجمالي به اين موارد اشاره مي شود. براي اينکه از اطاله کلام جلوگيري و خوانندگان گرامي راحت تر با اين مباحث رو به رو شوند، به شکل فهرست وار اين مسائل مطرح مي شود:
1 - در سال اول برگزاري جشنواره مطبوعات به دليل ناآشنايي مسؤولان و برگزارکنندگان اين جشنواره با مباحث تخصصي مطبوعات و به دليل اينکه اساساً اين مسؤولان با مفاهيم خبر، مقاله گفتگو، گزارش، نقد، يادداشت و ... به شکل علمي آشنايي نداشته اند، پايه گذاري اصلي بررسي آثار مطبوعاتي در زمينه مقاله بوده که البته در سال اول آن گونه که من از نزديک برخورد داشته ام، به هيچ کدام از صاحبان آثار که اثرهاي خود را به جشنواره فرستاده بودند جوايزي به عنوان آثار برتر تعلق نگرفت و تنها روزنامه هاي قديمي و صاحب نام و مديران مسؤول اين روزنامه ها جوايز را گرفتند.




2 - در سال دوم و سوم برگزاري جشنواره و بعد از آن، به دليل اينکه پايه ريزي ابتدايي اين جشنواره نادرست بود، هرچند صاحبان آثار در بخشها و گرايشهاي مختلف مصاحبه، گزارش، مقاله در انواع آن و ... آثارشان در بخشهاي تخصصي و اوليه بررسي شده و سپس داوران نهايي اين آثار را بررسي کردند، باز هم به مقوله «خبر» که اصلي ترين بخش در ارتباط با کار رسانه و مطبوعات است، کمترين توجه صورت گرفت. بايد در اين ارتباط توضيح داد که از لحاظ علم روزنامه نگاري، خبر در انواع محتوايي و شکلي آن، اصلي ترين و ابتدايي ترين تکنيک کار روزنامه نگاري است.
طبق اصولي که جامعه شناسان ارتباطات بويژه هارولد لاسول در زمينه وظايف رسانه هاي جمعي بويژه مطبوعات تعيين کرده اند، وظيفه اساسي رسانه ها بر سه پايه رسالتهاي اطلاع رساني آموزشي، تفريحي مشخص شده است و برخي از جامعه شناسان ارتباطات وظايف ديگري نظير فرهنگ سازي را براي رسانه ها قايل شده اند.
در اين ارتباط، هارولد لاسول معتقد است پيام رسانه اي گ که بهترين قالب آن خبر است گ براساس چند سؤال مشخص تعيين مي شود که پيام را چه کسي مي گويد به چه کسي؟ و با چه وسيله و ابزاري؟ با چه محتوايي؟ و با چه هدفي؟ بنابراين، پيام رسانه اي که از ديدگاه روزنامه نگاري بهترين قالب آن خبر است، بايد ويژگيهايي مشخص چه از نظر محتوايي، چه از نظر شکلي و چه از ديدگاه هدف و ... داشته باشد که در قالب تخصصي گ علمي بررسي آن به شکل يک اثر مطبوعاتي درآيد و استحقاق جايزه بردن، تشويق و... را داشته باشد.
3 - بررسي هاي اجمالي 16 سال برگزاري جشنواره مطبوعات، اين نکته را به اثبات مي رساند که همچنان خبر قوي و تأثيرگذار، چرخ چهارم درشکه جشنواره است، زيرا به دليل کمرنگ بودن آزادي بيان در جامعه ما، خبر متناسب با ارزشهاي خبري که متخصصان روزنامه نگاري براي آن تعريفهاي مشخص را ارائه کرده اند، در مطبوعات و در حال حاضر خبرگزاريها که به اين جشنواره پيوسته اند ارائه نمي شود.
ابتدايي ترين تعريف خبر اين است که خبر، گزارشي از واقعيتهاست که داراي يک يا چند ارزش خبري بوده و احتمالاً تحت تأثير عوامل برون سازماني و درون سازماني است.در شرايط کنوني در جامعه ما، عوامل درون سازماني و برون سازماني و بسياري از عوامل ديگر در فرايند تهيه خبر اثر مي گذارند و بايد گفت که 16 سال برگزاري جشنواره مطبوعات نيز نتوانسته است به الگوي مناسب خبردهي، خبرنويسي و تهيه محققانه خبر بويژه گزارش خبري در عرصه مطبوعات کشور، کمک کند.
4 - محور ابتدايي و اصلي بررسي آثار مطبوعاتي از نخستين سالهاي برگزاري اين جشنواره تاکنون محور «مقاله» بوده است؛ لذا انواع مقاله هاي اجتماعي، اقتصادي، سياسي، فرهنگي و ... را براي بررسي مقاله هاي روزنامه ها ونشريات در جشنواره مطبوعات مطرح کرده اند.
به همين دليل، اساساً هدفهاي جشنواره از هدف اصلي آن که ارتقاي سطح کمي و کيفي اطلاع رساني و ارائه اخبار و انواع گزارشهاي خبري و ... است، خارج شده است، زيرا هيچ مقاله اي که براساس تعريف متداول روزنامه نگاري آن - انديشه مکتوب يک نفر - است، نمي تواند اطلاع رساني کند و تنها مقاله مي تواند نظريه ها و ديدگاه هاي شخصي يک فرد را، حتي اگر مقاله هم مقاله پژوهشي باشد، مطرح کند.
5 - يکي از ضعيف ترين بخشهاي تخصصي جشنواره مطبوعات که صددرصد مطمئن هستم در جشنواره شانزدهم هم به دليل افت کيفي نشريات و حتي خبرگزاري ها ضعيف تر از قبل شده، بخش گفتگو يا مصاحبه مطبوعاتي است.
در طول سالهاي دوري که جشنواره مطبوعات برگزار مي شد، جا براي مصاحبه هاي عمقي، خبري، چالشي و ... و رسانه ملي مکتوب و يا حتي خبرگزاري ها وجود داشت اما هم اکنون از گفتگوهاي تأثيرگذار و پرمخاطب در رسانه هاي مکتوب بويژه مطبوعات سنتي خبري نيست.
از آن گذشته، سبک تنظيم مصاحبه هايي هم که چاپ مي شود، سبکي است که از ويژگيهاي روزنامه نگاري مدرن امروز متأثر نيست و اين سبک با نارساييهاي متعدد روبه روست و بايد بگويم که معلوم نيست جشنواره مطبوعات امسال کدام مصاحبه ها و گفتگوهاي مطبوعاتي را مي خواهد به عنوان آثار برتر انتخاب کند؟
6 - در مورد تکنيک بسيار مؤثر و ابزار کاملاً تأثيرگذار گزارش نويسي در مطبوعات از سالهاي نخستين برگزاري مطبوعات تاکنون بسيار کم توجهي شده است، هر چند در طول سالهايي که من به عنوان داور بخش تخصصي گزارش نويسي و طي 3 سال يا سه دوره آن به عنوان دبير کميته تخصصي گزارش نويسي فعاليت مي کردم، آثار زيادي در عرصه گزارش نويسي به دبيرخانه جشنواره ارسال مي شد؛ اما در اين آثار، کمتر گزارشي را مي توانستي پيدا کني که ويژگيهاي همه جانبه گزارش نويسي از قبيل گفتگو با مردم، مصاحبه با کارشناسان و مسؤولان مستقيم درگير سوژه و موضوع گزارش را داشته باشد.
از آن گذشته، گزارش از سبک مناسب سوژه و نثر تأثيرگذار و ژورناليستي و همچنين تکنيک قوي برخوردار باشد و علاوه بر آن در گرايش گزارش تحقيقي داراي آمار مناسب و تحليل آماري در خور آن برخوردار بوده و در حقيقت گزارشي را ارائه کرده باشد که مخاطبان وسيع و خوانندگان بي شماري را جلب کند.بحث موج آفريني در ارتباط با گزارش در طول سالهاي طولاني که من در مطبوعات کار مي کردم و حداقل 22 سال گزارش مي نوشتم، بحثي بوده که هم اکنون و حتي سالهاي قبل از آن نيز در حيطه تخصصي بررسي آثار در جشنواره مطبوعات نسبت به آن کاملاًً بي توجهي صورت گرفته است و در سالهاي اخير با صراحت کامل مي توانم بگويم اساساً مقوله هاي گزارش تحقيقي (انکت) از مطبوعات سنتي کنار گذاشته شد، و خبرگزاريها هم اساساً با اين نوع گزارش آشنا نيستند.در بعد گزارش خبري نيز در سالهاي اخير بويژه در يک سال گذشته که بايد جشنواره مطبوعات به مقوله گزارش نويسي بپردازد، اساساً گزارشي را در مطبوعات يا حتي خبرگزاريها نيافته ام که اندکي از ويژگيهاي علمي گزارش نويسي برخوردار باشد و اين بسيار جاي تأسف است که در طول ماه هاي اخير بسيار حوادث و رويدادهايي در کشور اتفاق افتاده است که گزارشگران مطبوعاتي و شاغلان خبرگزاريها مي توانستند گزارشهاي تاريخي از آن تهيه کنند که علاوه بر موج آفريني در جامعه، از ويژگيهاي تحقيق، بي طرفي، نوآوري ، نثر منسجم و قوي، سبک در خور توجه، ليد جذاب و ... برخوردار باشد.
بايد گفت، يک دليل عمده گرايش مردم به مطالب سايتها و وبلاگهاي گاه شايعه نويس و شايعه پرداز، ضعف عمده خبرنگاران و گزارشگران در ارائه اخبار و گزارشهاي دقيق خبري، توصيفي، تحليلي، تحقيقي و ... بوده است.
حال جشنواره مطبوعات به کدام گزارش قوي مي خواهد جايزه بدهد؟
7 - نکته مهم ديگر در جشنواره مطبوعات اين است که برگزاري 16 سال جشنواره مطبوعات همان گونه که اشاره شد، هيچ گونه تأثيري در ارتقاي سطح تخصصي - علمي و ... رسانه هاي مکتوب در گرايشهاي گوناگون خبر، گزارش، گفتگو، نقد، يادداشت و حتي مقاله و ... نداشته است و اين جشنواره نتوانسته الگوهاي مشخص و معين خاصي را در اين گرايشها ارائه دهد؛ در حالي که جشنواره بايد بهترين آثار مطبوعاتي را به عنوان الگو و مدل براي نسل جواني که به اين حيطه تأثيرگذار مي پيوندند، عرضه کند و تاکنون چنين اتفاقي در طول 16 سال که زمان کمي نيست، روي نداده است.
8 - در زمينه يادداشت نويسي، مقاله نويسي، نقد، تحليل و حتي طنز مکتوب نيز جشنواره مطبوعات نتوانسته الگوسازي کند و در حقيقت به لحاظ کيفي کار اين جشنواره دچار نارساييهاي زيادي است.
9 - جشنواره مطبوعات براي اينکه از قالب کهنه و بي حاصل خود خارج شود و بتواند به عنوان الگوي يک جشنواره در آثار مطبوعاتي ظاهر شود، اولاً بايد بخشها و گرايشهاي زيادي را که دارد حذف کند و براي اينکه ضعف اطلاع رساني مطبوعاتي را در شرايط کنوني جبران کند از بين تمامي آثار خبري، بخش گزارش خبري را به عنوان فراز اصلي اين کار انتخاب کرده و به بهترين خبرنگاراني که تأثيرگذارترين و پرمخاطب ترين گزارشهاي خبري را تهيه کرده اند، جايزه بدهد.بخش مقاله نيز منحصر به مقاله سياسي يا تفسير سياسي شود و تأثيرگذارترين و تکنيکي ترين مقاله سياسي در بين آثار متعدد يک مقاله انتخاب گردد.
در بخش گفتگو با تعريف دقيق گفتگوي چالشي گ عمقي و با در نظر داشتن سبک قوي براي آن تنها يک (گفتگو) به عنوان الگو برگزيده شود.يکي ديگر از عنوانهايي که مي تواند به آن جايزه تعلق بگيرد، گزارش تحقيقي - يا (آنکت) است که تنها يک گزارش در اين ارتباط مورد بررسي و ارزيابي داوران قرار بگيرد.در بخش عکاسي موضوع عکاسي خبري نيز به عنوان يک موضوع بسيار مهم گ تحت ارزيابي داوران نهايي جشنواره مطبوعات بوده و ساير بخشها براي دستيابي به سطح کيفي و استاندارد جشنواره مطبوعات بايد گ به اعتقاد من- حذف شوند.
10 - الگويي که براي پيشنهاد بالا مدنظر بوده، الگوي جايزه پوليتزر است که جايزه ادبي بسيار مهم در آمريکاست که تنها به سه گرايش روزنامه نگاري يعني مقاله سياسي، گزارش تحقيقي و عکاسي خبري جايزه مي دهد.
پيشنهاد مؤثر ديگري که در اين زمينه مي توان مطرح کرد، اين است که با تشکيل دبيرخانه دائمي جشنواره مطبوعات، از فراخوان ارسال آثاردرزمان معين، جلوگيري کرده و در طول يک سال تمامي آثار مطبوعاتي در حوزه هايي که به آنها اشاره شد از سوي داوران دائمي گ بدون تعويض هر ساله! گ که متخصص روزنامه نگاري و روزنامه نگاران پرسابقه باشند، مورد بررسي و نقد قرار بگيرد.
11 - براي جلوگيري از تأثير عوامل سياسي در برگزاري جشنواره مطبوعات، لازم است داوران اين جشنواره فقط استادان متخصص دانشگاهي با تحصيلات آکادميک و صاحبان تجارب متعدد کار و فعاليت در روزنامه ها باشند و ملاک تخصص و شناخت فعاليتهاي روزنامه نگاري و داشتن تجربه هاي طولاني، مهمترين ويژگي براي انتخاب آنها باشد.

جشن ميلاد خورشيد اگر محال نباشد، بسيار سخت است. در حضرت نوراني خورشيد کدامين نور افشاني و چراغاني، محلي از اعراب دارد و کدامين شمع مي تواند در ساحت نور باران او عرض اندام نمايد؟
واگويه اي با امام رضا(ع)، پلي است براي حرفهاي خودماني شما با حضرت خورشيد... شماره 30004567 منتظر دريافت پيامهاي شما در ايام خجسته ميلاد ثامن الحجج(ع) است.
وجود مقدس امام رضا(ع) خوان گسترده الهي است ما چه ظرفي آورده ايم؟
آقاجان هرجا باشم ياد توام . من گره خورده اون پنجره فولاد توام.
آقا، شما آقاي اين کشور هستيد و ما همه به شما پناه آورده ايم.

*شاهرخ استخري، بازيگر

* جواد نعيمي
چراغ هاي رنگين شادماني را در چهارسوي دلم آويخته ام. فواره هاي نقره گون حوض فيروزه اي انديشه ام را باز گذاشته ام تا به زيبايي خانه عشق و ايوان ايمان بيفزايم. دست هاي خواهشم را به ميهماني سفره هاي آبي آسمان برده ام.
تن پوشي از حرير نرم نگاهم را به جاده شيري پرواز کبوترها سپرده ام. پي سير پيام قاصدک هايي هستم که پرده هاي بال پروانه ها را بر در سراي ديدگان مردمان، آويزان کرده اند.
به چشم هايم آموخته ام که در پرتو تورهاي آسماني، به گلگشت در عالم معاني بپردازند و با اقامت در شبستان ولايت والا، انديشه و دل مرا با صفا کنند.
مهر سکوت را از زبان قلم برداشته ام تا عاشقانه فرياد بزند که گل آفتاب گردان عاشقان ايران زمين، در توس به تجلي نشسته و همه دلدادگان مهر و فضيلت و تقوا را به دخيل بستن و بست نشستن در حريم پاک هشتمين پيشواي انس و جان و چلچراغ روشن ايمان، فرا بخواند.
دست همه واژه هايم را باز گذاشته ام تا پاي برهنه به ميدان کاغذ بيايند و در تظاهرات قانوني ابراز محبت به ساحت خورشيد، شرکت جسته، از همه تيره ها و تيرگي ها و خفاش دوستان نور گريز، برائت بجويند و آزادانه و مهربانانه، گونه هشتمين گل زيباي آفرينش را بوسه باران کنند.
شما هم در همايش نور و گل و سرور، سهيم و شريک باشيد!

* منيره هاشم

آقا جون سلام!
امروز يکي از آن روزهاي فراموش نشدني بود. صبح زود برايمان از يک شهر ديگر کلي ميهمان آمد. مادر گريه اش گرفته بود. آخر يخچال

فرهنگي-زنگنه: دکتر امير حسين ياوري، مديرکل دفتر پژوهشها و تحقيقات ستاد مبارزه با مواد مخدر نيز، يکي ديگر بازديدکنندگان غرفه روزنانه قدس در آخرين روز برگزاري نمايشگاه بود.وي در خصوص تعامل رسانه ها و ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: هيچ اقدامي را در اين ستاد نمي توان انجام داد، مگر اينکه مطبوعات به ياري ما بيايند و حضور داشته باشند. اگر رسانه ها به بحث اعتياد و مسايل آن علاقه نشان ندهند، نيازهاي اطلاعاتي مردم در اين خصوص مرتفع مي شود.
وي گفت: در ستاد مبارزه با مواد مخدر اخيراً کارهايي نيز در حوزه پژوهش انجام شده است. همايشي را براي حضور تمام معاونان پژوهشهاي سراسر کشور و رؤساي گروه هاي آموزشي تدارک ديده ايم و در اين همايش از علومي مثل روان شناسي، جامعه شناسي و حتي علوم سلولي و فارماکولوژي در حوزه اعتياد بهره برداري خواهد شد.
وي مي افزايد: تلاش بر اين است که تمام محققان و پژوهشگران و استادان دانشگاه را گرد هم آوريم تا آنان نيز با کمک دانشجويانشان پژوهشهاي خود را در حوزه مواد مخدر عرضه کنند.
وي خاطرنشان کرد: شايد برگزاري اين همايش، دانشجويان را به انجام پژوهشهايي در اين خصوص تشويق کند.
وي خاطرنشان کرد: همايش چهره هاي ماندگار را در روز 25 آذر خواهيم داشت و از کساني که در حوزه مواد مخدر، کارهاي ماندگاري کرده اند، تقدير خواهيم کرد.

گروه فرهنگي- مصدق: ادامه اجراي طرح نصب دوربين در نقاط جرم خيز پايتخت به نفع مردم است.
به گزارش خبرنگار ما، سردار بهرام نوروزي رئيس پليس پيشگيري نيروي انتظامي ظهر ديروز و در حاشيه شانزدهمين جشنواره مطبوعات و خبرگزاريها با اشاره به اينکه در صورت پيشگيري و ادامه يافتن طرح نصب دوربين در سطح نقاط جرم خيز تهران مردم بيشتر سود مي برند، گفت: آمار دقيقي از دستگيري مجرمين که به کمک آن تعداد از دوربين هايي که تاکنون در نقاط جرم خيز نصب شده اند ندارم، اما قطعاً اين دوربين ها در شناسايي، دستگيري و اثبات جرم متهمان و همچنين پيشگيري از جرم تأثير زيادي داشته ست.
وي سپس در پاسخ به سؤال خبرنگاري، به نقش رسانه در پيشگيري از جرم پرداخت و گفت: اطلاع رساني به مردم همراه با آموزش اقدامات پيشگيرانه از وظايف اصلي رسانه است.
وي با اشاره به اينکه مطبوعات و رسانه هاي ديداري و شنيداري مي توانند عامل پيشگيري و پيش بيني کننده همراه پليس باشند، افزود: در اين صورت پيشگيري از جرم بهتر و با هزينه کمتري انجام مي گيرد.
نوروزي در خاتمه گفت: پليس پيشگيري به خاطر مشغله کاري و گرفتاريها از اقدامات رسانه اي جهت پيشبرد بهتر اهدافش بازمانده است، لذا جا دارد با پيشگيري بيشتر اين مشکل رفع شود.