تبليغات X
 


صفحه اصلی
سياسي
بين المللي
اقتصادي
اجتماعي
فرهنگي
ورزشي
هنري
حوادث
ضربان
گزارش
شهرستانها
خراسان امروز
ستونها
اخبار ويژه
نداي آشنا
صفحه آخر
سرمقاله
ویژه نامه ها

جستجو

 

  Date : 2009-11-22
  آرشیو | آرشیو PDF | آرشیو نیازمندیها | ارتباط با ما | درباره ما

یک شنبه 1آذر ماه 1388


دکتر علي اکبر سرفراز : کتيبه خارک با سند متقن تاريخي براي تأييد خليج فارس



در حوالي امروز- تکتم بهاردوست: علي اکبر سرفراز، استاد پيشکسوت باستان شناسي و مرمتگر سرشناس ايراني است. از جمله





کارهاي استاد سرفراز مي توان به حفاري و کشف ستونهاي به جا مانده از دوران هخامنشي در شهر برازجان اشاره کرد. او نخستين فردي است که کشف کتيبه باستاني خارک را تأييد و اقدام به خوانش آن- به همراه دکتر بشاش- کرده است.
کتابهاي «تخت سليمان؛ راهنماي آثار باستاني جزيره خارک»، «سکه هاي ايران: از آغاز تا دوران زنديه»، «باستان شناسي و هنر دوران تاريخي: ماد، هخامنشي، اشکاني، ساساني»، «شهرهاي ايران» و «روش شناسي نقد کتابهاي تخصص باستان شناسي» از کتابها و مقالات سرفراز است.
حاصل تلاشهاي وي از سال 1344 تا کنون ثبت 430 اثر در فهرست ملي است. وي همچنين حدود 16 حفاري علمي را سرپرستي کرده و حدود 32 بررسي و گمانه زني را روي آثار باستاني انجام داده است.دکتر سرفراز در حال حاضر، مديريت گروه باستان شناسي سازمان«سمت» را بر عهده دارد.به همت فرهنگستان هنر و با حمايت دبيرخانه گنجينه هنرهاي از ياد رفته، هفته پيش، مرکز هنر پژوهي نقش جهان از 50 سال فعاليت علمي دکتر سرفراز تقدير کرد. در دومين سالگرد کشف کتيبه خارک، دکتر «علي اکبر سرفراز» ميهمان ويژه «در حوالي امروز» است.
آقاي دکتر سرفراز! 2 سال از کشف کتيبه خارک مي گذرد، لطفاً براي خوانندگان ما داستان اين کشف را شرح دهيد؟
دو سال پيش در همين روزها، به عنوان سرپرست کاوشهاي باستان شناسي برازجان فعاليت مي کردم. سازمان ميراث فرهنگي خبر داد يک ديوار و يک اسکلت در جريان يک پروژه عمراني، در خارک پيدا شده است. آنها از من خواستند براي شناسايي اين کتيبه به خارک بروم.
من بي درنگ خودم را به خارک رساندم در آنجا- يعني در همان منطقه اي که پيش از اين آثار باستاني ديگري نيز کشف شده بود و من در کتابم به آنها اشاره کرده ام و اکنون در حال جاده کشي در آن هستند- با گودالي پله مانند و اسکلتي پوسيده رو به رو شدم.
در آنجا در کنار يک بستر طبيعي، آثار وجود آب ديده مي شد و در کنار آن آثاري از خط ديده مي شد که به خط ميخي پارسي باستان نوشته شده بود. اين اثر آن هم در جزيره خارک، با توجه به شناختي که از اين جزيره داريم، از اهميت ويژه اي برخوردار بود.
طبق مطالعاتي که من از اين جزيره داشتم، اقوامي از دوره عيلامي، در هزاره اول، در اين منطقه رفت و آمد مي کردند، يعني در منطقه اي که آب آشاميدني نداشته است.
اين اقوام درآنجا کندو کاو مي کنند و مکاني را در نظر مي گيرند که در بستر سيلابها بوده است و در آنجا اقدام به حفر تاسيساتي براي دستيابي به آب داشته اند که در عمق هفت متري، به يک انشعاب آب شيرين برخورد مي کنند. اين اتفاق آن قدر قابل توجه بوده و آن قدر آن اقوام را تحت تاثير قرار مي دهد که کتيبه اي را به يادگار مي نويسند تا اين واقعه را در تاريخ ثبت کنند.
اين کتيبه کليشه اي نيست، روي بازاک يا سنگ مرمرنوشته نشده، قاب کرده نيست، اين کتيبه روي بستر سنگهاي مرجاني جزيره، آن هم به صورت کودکانه با خط ميخي فارسي باستان نوشته شده است.
شما يکي از دو باستان شناسي بوديد که موفق شدند اين کتيبه را بخوانند، قرائت شما از اين کتيبه چه بوده است؟
اين کتيبه بر سطح بالايي و رو به آسمان يک صخره، بدون تراش يا صيقل کاري و يا قاب بندي سطح حامل آن نويسانده شده است. هر چند نگارش کتيبه بر کف زمين عجيب به نظر مي رسد، اما اين تصميم گويا به دليل کمبود مفرط صخره هاي سنگي سخت در منطقه است. جزيره خارک از صخره هاي مرجاني تشکيل شده که تنها لايه اي نازک از سطح بالايي آن سختي مناسبي دارد و لايه هاي زيرين و برش عمودي آن، داراي ترکيبي از بقاياي مرجانها و ديگر جانداران دريايي با شن و ماسه است که امکان ايجاد سطحي هموار براي کتيبه نويسي روي آنها به دست نمي آيد.
کتيبه از شش سطر تشکيل شده که گويا دربردارنده شش واژه به خط و زبان فارسي باستان متداول در عصر هخامنشي بوده و هيچ يک از هشت کوته نوشت فارسي باستان در اين کتيبه به کار نرفته است. از آنجا که هر واژه در يک سطر مستقل نوشته شده، کاتب به استفاده از يک علامت کج ميخ به عنوان واژه جداکن متداول در اين خط نيازي نداشته و از آن بهره اي نبرده است. در پيرامون صخره، نشانهاي ميخي ديگر که گاه بسيار محو و ناخوانا هستند، ديده مي شود. من پس از بررسي هاي فراوان توانستم به قرائت زير برسم: «در اين سرزمين خشک و بي آب با حفر چاه ها و قنوات شادي آفريدم»اين کتيبه سند استقلال ايران است.
چرا کتيبه خارک سندي است برنام خليج فارس؟
پيدا کردن اين کتيبه خواست خدا بود تا کسي نتواند درباره اين خليج هميشه فارس، ادعاي جعلي داشته باشد.
ببينيد وقتي مي گوييم اين کتيبه به چه خطي است، وقتي مي گوييم به خط فارسي باستان است، مؤيد سيطره ايراني ها بر اين محدوده است. به گواه اسناد تاريخي، قوم پارس، نژاد هخامنشي دراين سرزمين، رحل اقامت گزيده اند. آنها از اواخر هزاره دوم در اينجا به قدرت رسيده اند وحکومت کرده اند. در اين تاريخ که کتيبه خارک به وجود مي آيد، اينها در پارس جنوبي حضور داشته اند و به جزيره خارک رفته اند. وقتي از پارس جنوبي صحبت مي کنيم، منطقه پارس جنوبي يعني جزاير ما و در رأس آنها، جزيره خارک که جزيره واسط بين شرق و غرب خليج فارس است.
اگر موافق باشيد به داستان دردناک مخدوش شدن اين کتيبه هم بپردازيم. چه طور شد اين کتيبه مخدوش شد؟
بسيار جاي تأسف است که اين اثر بسيار ارزشمند باستاني، خرداد سال پيش توسط يک گروه مغرض مخدوش شده است. همان موقع پژوهشکده باستان شناسي، از من دعوت کرده بودند که درباره خليج فارس در انگلستان صحبت کنم، محور صحبت من کشف همين سند تازه باستاني بود. وقتي شنيدم کتيبه مخدوش شده است، انگار آب سردي روي من ريختند.
گفتم هرگز من انگلستان نمي آيم وهيچ وقت در خصوص اين کتيبه صحبت نمي کنم. اگر آنها ازمن بپرسند خب اين کتيبه اي که مي گويي در چه حالي است؟ من چه پاسخي دارم که بدهم؟
دستشان بشکند آن بي خردهايي که ندانسته يا دانسته اين آثار مهم تاريخي را از بين مي برند.
به نظر شما کدام يک از نهادها در حفظ اين اثر کوتاهي کردند؟
همه ما کوتاهي کرده ايم. همه آحاد مردم و همه مسؤولان کوتاهي کرده ايم. مگر آثار باستاني مالک خصوصي دارد؟همه در مقابل اين آثار مسؤوليم. اينها هويت فرهنگي همه ماست.
امروز اين کتيبه در چه وضعي است ؟
نمي دانم اين را بايد از سازمان ميراث فرهنگي بوشهر بپرسيد، اما به هر حال آسيب هايي به آن وارد شده است.
آيا قدمت کتيبه به اثبات رسيده است؟
به گواهي اسناد دقيق و متقن، اين کتيبه 2 هزار و 400 سال قدمت دارد.

  


کوتاه مثل آه



نان را از من بگير، اگر مي خواهي
هوا را از من بگير،
اما خنده ات را نه
روشني را، بهار را
از من بگير
اما خنده ات را هرگز
پابلو نرودا/ ترجمه احمد پوري

  


ارباب حلقه ها را سپيده دمان نظاره کنيد



در حوالي امروز- محمد جواد ترابي: سياره زحل، به راستي زيباترين سياره منظومه شمسي است؛ سياره اي که حلقه اي بر گرده خود حمل مي کند.






زحل همچون سياره مشتري سياره اي گازي، همچنين دومين سياره بزرگ منظومه شمسي و ششمين سياره از لحاظ فاصله از خورشيد است.
اگر در اين روزها همراه با اذان صبح به سوي جنوب شرقي آسمان بنگريم، در ميانه آسمان، جرمي مي بينيم که ت³لو بيشتري از ستاره هاي اطراف خود دارد، اين جرم همان سياره زحل است. سياره اي که به راحتي حتي با تلسکوپهاي آماتوري هم مي توان حلقه هاي چشم نوازش را رصد کرد. گاليلئو گاليله، 400 سال پيش براي نخستين بار با تلسکوپ دست ساخت خود که بيش از 20 برابر بزرگنمايي نداشت به زحل نگريست. به سبب اينکه تلسکوپ گاليله از وضوح و بزرگنمايي کافي برخوردار نبود، گاليله تصور کرد که اين سياره عارضه اي همچون گوش دارد، چرا که تشخيص دادن حلقه ها با آن تلسکوپهاي ابتدايي، امري ناشدني بود. بعدها مشخص شد که اينها حلقه هايي هستند که با گردش سريع قطعات يخ و سنگ و ذرات غبار در مدارهاي منظم به دور زحل نمايان مي شوند.تاکنون براي سياره زحل، 61 قمر و بيش از صد ريزقمر، اجرام کوچکي به گرد زحل در گردشند، يافت شده است. مهمترين اين قمرها، قمر تيتان زحل است. قمر تيتان زحل، تنها قمر داراي جو در سراسر منظومه شمسي است. شرايطي که اين قمر هم اکنون دارد، به نظر بسياري از محققان مشابه شرايطي است که زمين، سه ميليارد سال پيش داشت. در اين قمر همچون زمين درياها، درياچه ها و نهرها ديده مي شود و به مانند زمين، در آن، ابرها تشکيل مي شود و باران مي بارد، با اين تفاوت که به جاي آب، در سراسر اين قمر متان و هيدروکربنهاي مشابه جاري است. به همين سبب است که يکي از نقاط کانديد براي يافت موجودات فرازميني البته نه به شکل پيچيده امروزي زميني، قمر تيتان است.
همزمان با اذان صبح روزهاي اين هفته مي توانيد سياره زحل را با چشمان خود ببينيد، سياره اي که يک و نيم ميليارد کيلومتر از خورشيد فاصله دارد.

  


انگشتان و دندان گاليله پيدا شد



دو انگشت و دندان گاليله که سالها پيش از جسد او از کليساي جامع فلورنتين ( Florentine ) برداشته شده بودند، پيدا شد.به گزارش ايسنا به نقل از آسوشيتدپرس، در سال 1793 ميلادي، 95 سال پس از مرگ گاليله، وقتي جسد او براي انتقال به مقبره جديدش در شهر فلورانس از مکان نخستين خارج شد، سه انگشت، يک مهره ستون فقرات و يک دندان از جسدش برداشته شدند.يکي از انگشتها، پس از مدت کوتاهي پيدا شد و از آن زمان تا کنون در موزه تاريخ علوم فلورانس نگهداري مي شود؛ ولي دو انگشت گاليله که انگشتهاي مياني و شست دست راست او هستند، همراه يک دندان، نزد يکي از علاقه مندان به گاليله نگهداري و از نسلي به نسل ديگر منتقل مي شدند.
در طول سالها، مالکان انگشتان و دندان گاليله آن را فراموش کردند، به همين دليل، ظرف حاوي انگشتان و دندان گاليله را همراه محتوايش فروختند.
سالها بعد، يک مجموعه دار ظرف محتوي اين آثار تاريخي را خريد، اما هيچ گاه از ارزش تاريخي آن اطلاع نيافت، تا اينکه پس از تماس با مدير موزه فلورانس، او به طور تصادفي به اين راز پي برد.قرار است، انگشتان و دندان گاليله دانشمند ايتاليايي که اعلام کرد، زمين به دور خورشيد مي گردد و در سال 1642 ميلادي درگذشت، در فصل بهار در معرض ديد عموم قرار گيرند.

  


در لاله زار



آثار صمدي طاري در نگارخانه دي
نگارخانه دي ميزبان نقاشيهاي طاهره صمدي طاري است. آثار اين بانوي هنرمند با تکنيک رنگ و روغن روي بوم و بدون عنوان است و «زن» موضوع اصلي آثار او در اين نمايشگاه است.اين نمايشگاه تا 5 آذرماه برپاست.

نمايشگاه گروهي نقاشي به مناسبت اعياد
نگارخانه هدي فرهنگسراي قرآن به مناسبت اعياد بزرگ اسلامي (قربان و غدير خم) نمايشگاه گروهي نقاشي برپا مي کند.اين نمايشگاه، آثار استاد يامي و تعدادي از هنرجويان او را در روزهاي دوم تا پانزدهم آذرماه در نگارخانه هدي در معرض ديد علاقه مندان قرار مي دهد.

پوسترهاي اشتفان کوپلکام در خانه هنرمندان
به مناسبت بيستمين سالگرد فروپاشي ديواربرلين، نمايشگاهي از پوسترهاي اشتفان کوپلکام در خانه هنرمندان ايران به نمايش گذاشته مي شود.اشتفان کوپلکام يک بار پس از اتحاد دو آلمان و فروپاشي ديوار برلين و بار ديگر ده سال پس از آن از خانه ها و خيابانهاي برلين و شرق آلمان عکاسي کرده است.وي با کنار هم قرار دادن اين عکسها، مجموعه اي از پوستر و پلاکاردها شامل 30 تصوير به وجود آورده است که در سراسر دنيا به نمايش در مي آيند.

اجراي «ليان» در مسکو
گروه موسيقي بوشهري «ليان» به سرپرستي محسن شريفيان، 3 تا 7 آذر در مسکو به اجراي موسيقي بوشهري مي پردازد.
در اين کنسرتها قطعات جديدي از موسيقي بومي بوشهر براي فارسي زبانان مقيم مسکو اجرا مي شود.

  


کنترل تجهيزات الکترونيک با امواج مغزي!



شرکت اينتل قصد دارد تا سال 2020 تراشه پيوند زدني را ابداع کند که با کمک امواج مغزي مشتريان مي تواند کنترل تمامي تجهيزات الکترونيکي را به دست بگيرد.
به گزارش مهر، گروه محققان اينتل تاکنون با استفاده از اسکنرهاي fMRI الگوهاي مغزي را مورد بررسي قرار داده اند و در عين حال دانشمندان زيادي تاکنون ابداعات متعددي در زمينه تعامل تجهيزات با امواج مغزي انجام داده اند. براي مثال تويوتا به تازگي ويلچري را ارائه کرده است که کنترل آن با کمک امواج مغزي فرد بيمار امکان پذير خواهد بود.بر اساس گزارش پاپ ساينس، چنانچه دانشمندان بتوانند امواج مغزي را به فعاليتي خاص تبديل کنند دليلي وجود ندارد که نتوانند ابزاري براي برقراري ارتباط همزمان ميان امواج مغزي و تجهيزات الکترونيک ابداع کنند، در اين صورت احتمال خلق جهاني کاملاًً مجازي که فعاليت در آن تنها بر اساس امواج مغزي صورت خواهد گرفت، مشابه آنچه در سه گانه هاي ماتريکس خلق شده است، پديده اي دور از ذهن نخواهد بود.

  


نقش ناصرالدين در هنر عکاسي



در حوالي امروز- زمانيان: من خودم عکاس حرفه اي نيستم، ولي با ديدن کتاب «ناصرالدين عکاس» حيفم آمد آن را به شما معرفي





نکنم. همان طور که روي جلدش نوشته کتابي است پيرامون تاريخ عکاسي و اولين کتاب تاريخي است که اختصاصاً به نقش ناصرالدين شاه در ورود و گسترش عکاسي در ايران پرداخته است. با اين احوال تورق کتاب و ديدن مجموعه اي مفصل از عکس هاي منحصر به فرد آن براي هر غير عکاسي هم واقعا لذت بخش است، بخصوص که همه عکس ها هم توضيح خود را دارند و هم آدرس و... به قول مؤلفش: اين کتاب را از هر کجا که بخواني خوب است. راست هم مي گويد، چون جاي جاي آن تصاويري است بکر که گوياي بخشي از تاريخ اجتماعي، فرهنگي و سياسي زمان عکاس است.
محمد رضا طهماسب پور، دوسال درگير تدوين اين کتاب بوده و حاصل کارش واقعا ستودني است.انصافاً اسم قشنگ و خلاقانه اي هم رويش گذاشته است. اين کتاب را نشر «تاريخ ايران» منتشر کرده است.

  


امروز در تلويزيون



شبکه يک
برنامه معلم مهر- ساعت 19/30
کوله اي در باران- ساعت 23/50
شبکه دو
نشان بي نشانها - ساعت 19/10
هزار شايد و بايد- ساعت 19/40
سريال حلالم کن- ساعت 21/40
شبکه سه
پخش مستقيم فوتبال ميلان و کالياري - ساعت 17/30
پخش مستقيم فوتبال اردن و ايران - ساعت 19/30
سريال ايراني گاو صندوق - ساعت 03/12

  

 

 

 

 

موسسه فرهنگی قدس
روزنامه قدس
 info@qudsdaily.com