تبليغات X
 


صفحه اصلی
سياسي
بين المللي
اجتماعي
اقتصادي
فرهنگي
ورزشي
هنري
حوادث
تاريخ
شهرستانها
خراسان امروز
ستونها
اخبار ويژه
صفحه آخر
سرمقاله
ویژه نامه ها

جستجو

 
  Date : 2009-11-24
  آرشیو | آرشیو PDF | آرشیو نیازمندیها | ارتباط با ما | درباره ما

سه شنبه 3آذر ماه 1388
در نشست علمي «فلسفه سياسي علامه طباطبايي» عنوان شد؛
علامه طباطبايي(ره) در امروز زندگي مي کرد



گروه فرهنگي- سيد جواد مير خليلي: نشست علمي فلسفه سياسي علامه طباطبايي به همت گروه فلسفه سياسي پژوهشکده





علوم و انديشه سياسي و با همکاري انجمن مطالعات سياسي حوزه، به مناسبت بزرگداشت مفسر کبير قرآن، علامه طباطبايي(ره) با حضور طلاب و اساتيد حوزه و دانشگاه برگزار شد.

علامه طباطبايي در امروز زندگي مي کرد

در ابتداي جلسه، دکتر احمدرضا يزداني مقدم، مدير گروه فلسفه سياسي پژوهشکده علوم و انديشه سياسي به ارايه ديدگاههاي خود پرداخت و گفت: فلسفه سياسي بنا بر تعريف لئو اشتراوس در کتاب «فلسفه سياسي چيست؟» عبارت از دانشي است که موضوع آن، سياسي و روش آن، فلسفي است.وي افزود: با توجه به موقعيت فلسفه در دوران ما، برخي برآنند که بايد از افکاري که در صد سال اخير پيدا شده است، به عنوان انديشه سياسي ياد کرد؛ زيرا اين افکار از مبناي فلسفي يا محتواي فلسفي چنداني برخوردار نيستند و يا اصلاً با فلسفه، ميانه اي ندارند.بر اين اساس اگر فلسفه سياسي در يکصد سال اخير مصداقي داشته باشد، بي گمان آن مصداق فلسفه سياسي علامه طباطبايي خواهد بود؛ زيرا ايشان در درجه اول، يک فيلسوف مسلم است که در سنت فلسفي اسلامي ايراني مي انديشد؛ از اين رو وقتي موضوعات سياسي را مورد توجه قرار مي دهد، در آن جا نيز فلسفه ورزي مي کند و با روش عقلي فلسفي، موضوعات سياسي را تحليل و بررسي مي کند. بدين ترتيب مي توان از فلسفه سياسي علامه طباطبايي ياد کرد.
يزداني مقدم گفت: ياد کردن از فلسفه سياسي علامه طباطبايي بدين معنا نيست که علامه طباطبايي را فيلسوف سياسي بدانيم؛ يعني سخن گفتن از فلسفه سياسي علامه طباطبايي يا فلسفه ورزي سياسي او به معناي فيلسوف سياسي دانستن وي نيست؛ چنان که مي توان از فلسفه سياسي کانت سخن گفت، اما کانت را فيلسوف سياسي به شمار نياورد. اين استاد دانشگاه با ذکر اين مطلب که علامه طباطبايي در عين اينکه از ما فاصله دارد و گرفتار مسايل امروزي ما نيست در امروز زندگي مي کند، تأکيد کرد: ايشان انديشمندي است که به موضوعات امروز ما پرداخته و از اين موضوعات درکي عقلي و فلسفي دارد.
وي ادامه داد: علامه طباطبايي اگر چه فلسفه ورزي سياسي مستقل دارد و در تفسير شريف الميزان، مباحث فلسفي و قرآني را از هم جدا مي کند، اما تحليل فلسفي سياسي خود را گاه به آيات قرآن نيز محک مي زند و استواري آن را از ديدگاه قرآن نشان مي دهد.

نظريه ابتکاري علامه طباطبايي

رئيس انجمن مطالعات سياسي حوزه در ادامه سخنان خود پيرامون فلسفه سياسي علامه به بيان نظريه ابتکاري علامه طباطبايي، يعني نظريه ادراکات اعتباري پرداخت و گفت: نظريه ادراکات اعتباري، نظريه ابتکاري علامه طباطبايي است که در درون سنت عقلي فلسفي اسلامي ايراني ارايه شده است.به گفته وي، اين نظريه را نخستين بار، علامه طباطبايي در رساله اعتباريات که در نجف اشرف در دهه 1300 شمسي نوشته است اظهار کرده و قبل از اين رساله در برخي از رساله هاي خود از اين نظريه نام برده است.وي گفت: علامه طباطبايي در آغاز اين رساله مي گويد در عين اين که زحمات گذشتگان از انديشمندان خود را پاس مي داريم، اما گفتار خاصي در اين موضوع از آنان به دست ما نرسيده است؛ بنابراين، علامه طباطبايي، اين نظريه را از هيچ کدام از انديشمندان گذشته نگرفته است.دکتر يزداني مقدم ادامه داد: علامه طباطبايي چنان که شيوه او است، با تفکر و تأمل و با استفاده از امکانات سنت فلسفي ايراني اسلامي به اين نظريه دست يافته است. اين نظريه در درجه نخست، حاصل تأمل فلسفي در خويشتن است و ماهيت علم النفسي دارد. همچنين اين نظريه از آن جا که حرکت ارادي در انسان را بررسي مي کند، نظريه اي در باب حرکت تلقي مي شود و از آن جا که اين حرکت ارادي را بر علم و معرفت انساني بنا مي کند، نظريه اي در باب علم و دانش بشري به شمار مي آيد. گرچه اين نظريه، يک نظريه فلسفي و از توليدات فلسفه اسلامي در زمان ماست؛ اما امکان به کارگيري آن در دانشهاي ديگر نيز هست. حجة الاسلام دکتر يزداني مقدم در پايان سخنانش گفت: نظريه ادراکات اعتباري را مي توان اساس و بنيان فلسفه سياسي ايشان نيز تلقي کرد.

تحليلي در باب ماهيت اجتماعي انسان

در ادامه اين نشست، حجة الاسلام والمسلمين دکتر اميدي، عضو هيأت علمي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) گفت: اگر فلسفه را يکي از روشهاي جستجوي حقيقت بدانيم، آنگاه فلسفه سياسي، روش جستجوي حقيقتي خواهد بود که در وراي پديده هاي سياسي نهفته است و ماهيت اصلي آنها را آشکار مي سازد و از اين طريق باورهاي سياسي ما را به معرفت نسبت به ماهيت امور سياسي مبدل مي سازد.به گفته دکتر اميدي، از منظر فلسفه سياسي اسلامي، جستجوي اين حقايق هم از طريق عقل و هم از طريق بهره گيري از آموزه هاي وحي امکان پذير است، زيرا فلسفه و دين(اسلام) داراي غاياتي مشترکند. هر يک از آنان مي خواهد به روش خويش مردم را وادارد تا به کمک استدلال به شناخت حقايق جهان ماوراي طبيعت نايل آيند. بنابراين مي توان گفت که فلسفه سياسي علامه طباطبايي تحليلي در باب ماهيت اجتماعي انسان با بهره گيري از روش فلسفه اسلامي است. مدير گروه فلسفه سياسي انجمن مطالعات سياسي حوزه در ادامه افزود: طبق نظر علامه طباطبايي، انسان موجودي مرکب از دو جوهر مادي و مجرد است. غايت و غرض آفرينش تحول جوهري انسان به جوهري شريف، مجرد و آسماني است. هر چند اميال متضاد و جهان آميخته با تضاد و تزاحم مانع از شکوفايي ذاتي فرد مي شوند.
با اين حال ساختمان وجودي انسان از دو حيث طبيعت و فطرت قابل بررسي است. اين دو هر يک احکامي مستقل دارند. ميل طبيعت به جلب منافع به سوي خود و استخدام است و آن به معناي تحميل اراده و سلطه بر ديگر اشيا و اشخاص مي باشد. طبيعت که جزو نازله وجود آدمي است، به انحصار و تکثير تمايل دارد.اين استاد دانشگاه ادامه داد: انسان به طبيعت خود داراي نيازمندي هايي طبيعي است و اين نيازها وي را از يک سو به استخدام مفاهيم و جعل اعتباريات و از سوي ديگر به استخدام اشيا و اشخاص وامي دارد اما از آنجا که همنوعان وي نيز از همين قريحه برخوردارند، ناگزير از تعديل خواسته هاي خويش مي گردد، زيرا تحقق خواسته ها با به خطر افتادن اموال و نفوس ناشي از تعارض و تزاحم استخدام طلبي ها همراه خواهد بود.اين امر انسان را مضطر از تعاون و همياري با ديگر همنوعان نموده و ناگزير به تشکيل اجتماع و عدالت اجتماعي بر پايه قوانين کلي تن مي دهد. اجتماع مدني از طريق جعل قوانين کلي اجتماعي با هدف رفع اختلافات عمومي و نيز با تنظيم قوانين جزايي و وجود هيأت حاکمه شکل مي گيرد. چنين اجتماعي را مي توان اجتماع مدني طبيعي ناميد که با گذار از مرحله رياست بر خانواده، عشيره، قبيله به نظام سياسي حاکم بر امت مي انجامد.
از آنجا که ميل طبيعي استخدام طلبي انسان در اجتماع مهار نمي شود، ممکن است نوعي از استخدام طلبي يک سويه توسط شخصي صاحب قدرت بر جامعه اعمال شده و اجتماع را از حالت مدني خود خارج سازد. چنين جامعه اي را ديگر نمي توان اجتماع مدني ناميد.
به گفته دکتر اميدي، اجتماع اضطراري که بواسطه نيازهاي طبيعي آدمي شکل مي گيرد، به دليل ضعف ابزارهاي کنترل حل اختلافها و عدم درک پيچيدگي هاي ساختمان وجودي انسان و نيز سيطره عواطف و احساسات بر عقل(منطق احساس و سود) تنها بخشي از اعمال انساني را تحت کنترل قرار مي دهد و حيطه باور و اخلاق را به حال خويش رها مي سازد.در چنين اجتماعي روش مناسب زندگي(دين) بر محور آزاديهاي طبيعي استوار مي شود و انسان طبيعي بر پايه ديني طبيعي که معطوف به زندگي دنيوي است و غايت آن دستيابي به رفاه مادي است، به حيات اجتماعي خويش سامان مي دهد. کمال انسان طبيعي کمالي وهمي و پنداري است و همين امر در ظهور باورها و مذاهب خرافي نقشي تعيين کننده دارد.
به گفته وي، در نقطه مقابل؛ انسان فطري قرار دارد، يعني انساني که فطرت خدادادي او سالم و شعور و اراده اش پاک بوده و به اوهام و خرافات آلوده نشده است.
اميدي تصريح کرد: او در مي يابد که براي حرکت کمالي ارادي وجود قوانين ثابت و متناسب با ساختار وجودي انسان و نظام آفرينش ضروري است. اين قوانين بايد بر پايه معارف حقيقي استوار بوده و دست کم، اين معارف پرده از سه راز حياتي بردارند. اول: فهم درستي از حقيقت زندگي دنيوي انسان ارايه دهند. دوم: نشان دهند که مبدأ انسان کدام است؟ و سوم: بيان کنند که سرانجام انسان چه خواهد بود؟ همچنين قوانين مذکور بايد سه ساحت حياتي انسان را در بر گيرند: ساحت عمل، ساحت عقيده و ساحت اخلاق. نقص اجتماعات مدني در اين است که تنها قوانين شان معطوف به عمل انسان بوده و توجهي به باورهاي راستين و اخلاق و ملکات فاضله انساني ندارند و قائل به نوعي آزادسازي اخلاقي و عقيدتي اند.
حجة الاسلام دکتر اميدي در ادامه افزود: تنها دين فطري است که مي تواند اين نوع قوانين را عرضه نموده و بشر را به کمال نوعي اش راهبري نمايد.به گفته دکتر اميدي، در سايه دين فطري قوانين کلي منطبق با ساختمان وجودي انسان شده و حکومت عقل بر ساير قوا محقق مي گردد. در اين صورت اجتماع مدينه فاضله مبتني بر عقيده درست و اخلاق و ملکات حميده شکل خواهد گرفت. دين فطري سدي بزرگ در برابر قدرتهاي استبدادي و مذاهب خرافي است، زيرا خضوع را خاص خداوند و معرفت ناب را در مدار توحيد مي بيند و با نفي ولايت و حاکميت غير خدا و طواغيت، بر ولايت و حاکميت خدا و اولياي او تأکيد مي ورزد.قوانين اجتماعي دين فطري منطبق با عقل و فطرت و از جنبه جهاني برخوردارند. سعادت واقعي نيز در اين است که حرکت و فعاليت انسان در توافق با ديگر اجزاي هستي بوده و مسير فطرت تعقيب گردد.
وي در ادامه سخنانش با اشاره به مسأله ولايت و رابطه آن با توحيد گفت: به عقيده علامه طباطبايي، تبعيت از حق شيوه حکومتي انبيا بوده و از هر نوع پيروي اکثريت و يا اعمال استبداد پرهيز دارد. نظريه خلافت انتخابي به دليل آنکه با سير معنوي انسان بويژه معادشناسي تناسب نداشته و مصلحت زمانه را بر تمامي احکام ديني برتري مي بخشد، با سيره انبيا(ع) انطباق ندارد.وي افزود: مشروعيت حکومت و ولايت به اعتقاد شيعه نه از ناحيه مردم، بلکه از ناحيه خداوند است و ولايت در عصر غيبت تداوم امامت مي باشد. شخص امام غير از مقام امامت است و در نتيجه با فقدان و يا غيبت شخص امام هرگز مقام امامت از ميان نمي رود و فقيه شايسته ترين انسان براي تصدي ولايت است.به گفته دکتر اميدي، علامه طباطبايي در مقولات ديگر سياسي همچون فضيلت، سعادت، جامعه مدني، انواع حکومت، مشروعيت، مصلحت، آزادي، انواع آزادي، عدالت، برابري و پيشرفت نيز نکات ارزنده اي ارايه کرده اند.

  

روزنامه قدس رسانه برتر هشتمين جشنواره کتاب و رسانه شناخته شد



گروه فرهنگي- جواد صبوحي: روزنامه قدس به دليل فعاليت ارزنده و گسترده در حوزه کتاب در طول سال جاري به عنوان برترين رسانه هشتمين جشنواره کتاب و رسانه برتر شناخته شد.






در مراسمي که با حضور مشاور رئيس جمهور و رئيس سازمان اسناد و کتابخانه ملي، معاون فرهنگي وزير ارشاد، مديرکل حوزه رياست صداوسيما و جمعي از اصحاب رسانه حضور داشتند برگزيدگان سومين جشنواره کتاب و رسانه ملي و هشتمين جشن کتاب و رسانه برتر در محل کتابخانه ملي معرفي شدند.در اين مراسم، معاون فرهنگي وزير ارشاد با اشاره به اجراي مراسم آغازين و پاياني هفته کتاب امسال با مشارکت کتابخانه ملي گفت: در 6 تا 7 سال اخير يک تحول اساسي در دو بخش اتفاق افتاده است و آن آشتي کتاب با رسانه ها و پيوند کتاب با رسانه ملي است. ما در گذشته آرزو داشتيم در يک سريال تلويزيوني يک کتابخانه ببينيم اما امروز مي بينيم که مجري ها کتاب به دست مي گيرند و در برنامه هاي مختلف از کتاب بهره گرفته مي شود.محسن پرويز با اشاره به برگزاري نمايشگاه هاي تخصصي کتاب در استانها افزود: در اين استانها جوشش ذاتي از سوي مراکز استاني صداوسيما براي پررنگ کردن اتفاق کتاب وجود دارد که اين اتفاق بسيار ارزشمندي است و به همين دليل بايد از سال آينده برگزيده استاني نيز به بخش هاي جشنواره کتاب و رسانه ملي اضافه شود.وي در ادامه با اشاره به اضافه شدن صفحه کتاب و استقلال حوزه فرهنگي در روزنامه ها و خبرگزاريها گفت: به جز نشريات و خبرگزاري تخصصي کتاب ايبنا بايد در داوري ها به کار ساير رسانه ها نيز توجه جدي تري مبذول شود.
در بيانيه پاياني اين جشنواره به ارسال 306 اثر به دبيرخانه جشنواره اشاره شده و با توجه به عدم انتخاب برگزيده در حوزه عکس و ضعف برخي از آثار بخش ها خواستار توجه رسانه ها به تخصصي تر شدن خبرنگاري در حوزه کتاب و آموزش بيشتر همکاران رسانه اي شده است.
گفتني است، در حاشيه اين جشنواره، روزنامه قدس به عنوان روزنامه فعال در حوزه کتاب و خبرگزاري فارس به عنوان خبرگزاري فعال در هفته کتاب معرفي شدند.
اختتاميه اين جشنواره با حمايت معاونت امور فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و به همت مؤسسه خانه کتاب، در آخرين روز «هفته کتاب» برگزار شده اند.

  

در نشست روش شناسي مطالعات سياسي در قرآن بررسي شد؛
ضرورت استفاده از تحليل گفتماني در مطالعات سياسي قرآن کريم



گروه فرهنگي: نشست علمي- تخصصي «روش شناسي مطالعات سياسي در قرآن»، از سوي پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم برگزار شد. حجةالاسلام دکتر غلامرضا بهروزلک به عنوان نظريه پرداز و دکتر کاظم قاضي زاده به عنوان ناقد در اين جلسه به بيان ديدگاههاي خود پرداختند. دکتر بهروزلک، مدير پژوهشکده انتظار نور، به عنوان سخنران اصلي اين نشست که سخنراني خود در باب روش شناسي مطالعات سياسي در قرآن کريم را با تأکيد بر کاربرد تحليل هاي گفتماني قرآن کريم آغاز کرده بود، با بيان اين مطلب که قرآن کريم به عنوان آخرين کتاب راهنما متکفل هدايت فراگير بشر در تمامي ابعاد زندگي است، گفت: با توجه به فراگيري هدايت قرآن کريم، مي بايست رهنمودهاي لازم را در عرصه سياسي از اين کتاب هدايت جستجو نمود و به تبيين ديدگاه و پاسخ آن به مسأله سياست و قدرت پرداخت. دکتر بهروزلک در ادامه سخنانش گفت: علاوه بر روشهاي مرسوم در گذشته، روشهاي جديدي نيز براي تبيين ديدگاههاي سياسي قرآن کريم مطرح و به استخدام درآمده است. وي ادامه داد: ما تلاش مي کنيم تا با بررسي ظرفيتهاي تحليل گفتمان در استنباط نظام فکري- سياسي موجود در قرآن کريم بپردازيم.به گفته دکتر بهروزلک، رويکردهاي تحليل گفتماني را که در زمينه قرآني اجمالاً قابليت کاربرد دارد را مي توان در دو رويکرد تحليل انتقادي گفتمان با نمايندگي فرکلاف و نيز رويکرد تحليل گفتمان لاکلا و موفه خلاصه نمود.وي افزود: البته بايد توجه نمود که به دليل تعلق رويکردهاي تحليل گفتماني به تفکرات نسبي گرايانه پسامدرن، از همان نگاه نخست مي توان حکم به تعارض اين ديدگاهها با قرآن کريم که رويکردي مبناگرايانه دارد، نمود. اما فارغ از اين نگاه سلبي، به نظر مي رسد از دو جهت مي توان با حفظ مباني قرآني و با اعمال تغييرات و اصلاحاتي، تحليل گفتماني را در مطالعات سياسي قرآن کريم به کار برد. وي تصريح کرد: اين مسأله آن چنان که در آيات مختلف قرآن کريم و بويژه آيات 17 و 18 سوره رعد آمده است، به تقابل انديشه حق محور و انديشه باطل محور مربوط مي شود. طبق اين رويکرد هر چند حق ثابت و موجب نفع انسانهاست، اما باطل به شيوه هاي مختلف غيرثابت و سيال ظهور کرده و خود را به عنوان حق معرفي مي نمايد.
از اين جهت شناوري موجود در تحليلهاي گفتماني را که عمدتاً تحت تأثير قدرتهاي مسلط ساخته مي شوند، مي توان با اين انديشه هاي باطل محور همسو دانسته و آنها را در تحليل انديشه شناسي باطل محور به کار گرفت. اين استاد حوزه و دانشگاه، جهت ديگر کاربرد تحليلهاي گفتماني در مطالعات قرآن کريم را، بازسازي مبناگرايانه آنها دانست و گفت: با انتقاد بر مباني نسبي گرايانه، شيوه الگوي تحليل گفتماني را در شناسايي محور و کانون يک گفتمان و چگونگي معنايابي ساير نشانه ها بر حول آنها، مي توان به شيوه مبناگرايانه بازسازي نمود که به نظر مي رسد منافاتي با رويکرد قرآني نداشته و مي تواند ساختمان انديشه و تفکر سياسي قرآن کريم را که طبق آموزه هاي خود قرآن کريم و معارف اهل بيت عصمت و طهارت(ع) بر حول محور توحيد شکل گرفته اند، توضيح دهند. در خاتمه اين نشست، دکتر کاظم قاضي زاده، در مقام نقد بر نظريه دکتر بهروزلک برآمد و گفت: آنچه نظريه پرداز به عنوان تقابل شيوه هاي سنتي با شيوه هاي جديد روش شناسي در قرآن ذکر کرده است، صحيح نيست و در روش هاي سنتي تنها به کل نگاه نمي شود.به گفته قاضي زاده، جدايي شيوه هاي جديد با روش هاي سنتي پذيرفتني نيست و مي توان بين اين دو ارتباط برقرار کرد.

  

دکتر خاموشي خبر داد ؛ رونمايي از اطلس علمي در شوراي عالي انقلاب فرهنگي



عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي از تدوين و رونمايي اطلس علمي و پژوهشي کشور که در اين شورا تدوين شده است، خبر داد.
به گزارش مهر، حجةالاسلام دکتر سيد مهدي خاموشي درباره آخرين وضعيت نقشه جامع علمي کشور گفت: نقشه جامع علمي کشور با يک کار کارشناسي حجيم در دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي و کميته تخصصي مربوطه انجام شده است که به زودي ارايه نهايي مي شود.وي ادامه داد: ضمن اينکه تحقيقات و کار تدوين اطلس جامع علمي و پژوهشي کشور توسط دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي انجام شده، ارايه و رونمايي مي شود.خاموشي ادامه داد: نقشه جامع علمي کشور نقشه راه تحقيقات کشور است و سبب هدفمند کردن اين تحقيقات مي شود.گفتني است، توزيع جغرافيايي علم و فناوري کشور در قالب اطلس که يکي از پيوستها و اسناد نقشه جامع علمي کشور به شمار مي رود که توسط کميته منتخب نهايي سازي نقشه تهيه شده نيز در مراسم رونمايي نقشه در معرض ديد قرار خواهد گرفت.

  

مسؤول مرکز مطالعات راهبردي خيمه خبر داد ؛ تشکيل بنياد عاشورا



مسؤول مرکز مطالعات راهبردي خيمه با اشاره به اينکه 26 مؤسسه عاشورايي شناسايي شده است، ضرورت پرهيز از فعاليتهاي جزيره اي را مورد تأکيد قرار داد و گفت: بنياد عاشورا سال آينده افتتاح مي شود.
حجةالاسلام مرتضي وافي مسؤول مرکز مطالعات راهبردي خيمه در رابطه با تشکيل بنياد عاشورا گفت: بحث عاشورا و امام حسين(ع) ارتباط تنگاتنگي با فرهنگ و مناسک آئيني جامعه ما دارند پس ضرورت دارد به دنبال اختراعات فرهنگي باشيم.
حجةالاسلام وافي تأکيد کرد: حدود 26 مجموعه شناسايي کرده ايم که يا تمام فعاليتها يا بخش عمده فعاليت آنها به موضوع عاشورا و فرهنگ مربوط است. اين مجموعه ها يا مؤسسات غيردولتي هستند. وي بدون تعيين تاريخ دقيق افتتاح بنياد عاشورا گفت که اين بنياد سال آينده افتتاح مي شود و اساسنامه تدوين شده تنها پيشنهادي بوده است و مي تواند در آينده تغيير کند.

  

 

 

 
 

موسسه فرهنگی قدس
روزنامه قدس
 info@qudsdaily.com